Τριήμερες εκδηλώσεις μνήμης και τιμής για την 83η επέτειο του Ολοκαυτώματος και της καταστροφής των χωριών της Βιάννου και της Ιεράπετρας από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής διοργανώνονται στις 11, 12 και 13 Σεπτεμβρίου 2026, με κεντρική εκδήλωση την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου στο Πανδημοτικό Μνημείο του Ολοκαυτώματος στην περιοχή Σελί Αμιρών του Δήμου Βιάννου, παρουσία της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας, κ. Κωνσταντίνου Τασούλα.

Η επέτειος αφορά τα γεγονότα των ημερών 14, 15 και 16 Σεπτεμβρίου 1943, όταν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής προχώρησαν στη μαζική καταστροφή χωριών και τη δολοφονία αμάχων στην ευρύτερη περιοχή της Βιάννου και της Ιεράπετρας. Οι εκδηλώσεις διοργανώνονται από την Περιφέρεια Κρήτης, τον Δήμο Βιάννου και την Ένωση Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δήμου Βιάννου, υπό την αιγίδα του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα.

Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων ξεκινά την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026 στις 17:00 με την Πορεία Μνήμης και Δικαιοσύνης από την πλατεία του Αμιρά προς τον τόπο μαζικής δολοφονίας αμάχων στην τοποθεσία Αμπέλια του οικισμού Μελιανά Αμιρά. Στην πορεία θα συμμετάσχουν επιζώντες του Ολοκαυτώματος της Βιάννου, μέλη οικογενειών θυμάτων, μαθητές από την Κρήτη και τη Λάρισα, καθώς και συναγωνιστές από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Στις 18:30 της ίδιας ημέρας θα πραγματοποιηθεί συζήτηση για τα Ολοκαυτώματα και τις Γερμανικές Αποζημιώσεις, με εισηγητές τον Αρκάντιους Μούλαρτσικ, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πρώην Αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών της Πολωνίας, ο οποίος θα αναπτύξει το θέμα της διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών προς την Πολωνία, τον Δημήτρη Κούρτη, Επίκουρο Καθηγητή Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με θέμα τις νομικές οδούς και στρατηγικές κινήσεις για τη νικηφόρα διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών, και τον Γιώργο Καλογεράκη, Διευθυντή Δημοτικού Σχολείου Καστελλίου και Πρόεδρο Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Μινώα Πεδιάδας, ο οποίος θα παρουσιάσει την προσέγγιση του Ολοκαυτώματος της Βιάννου μέσα από τα έργα μαθητών Δημοτικών Σχολείων του νομού Ηρακλείου. Στη συζήτηση θα παρέμβουν η Heike Hänsel, πρώην βουλευτής στη Γερμανική Ομοσπονδιακή Βουλή και εισηγήτρια του Die Linke για τις Γερμανικές Αποζημιώσεις, καθώς και οι δήμαρχοι των Μαρτυρικών Δήμων της Κρήτης: Φραγκούλης Εμμανουήλ της Ιεράπετρας, Μιχαήλ Κοκολάκης της Γόρτυνας, Σωκράτης Κεφαλογιάννης των Ανωγείων και Παύλος Μπαριτάκης της Βιάννου.

Η βραδιά της Παρασκευής θα ολοκληρωθεί με δύο συναυλίες: στις 20:30 με τη διασχολική χορωδία του 5ου Γυμνασίου και 5ου Λυκείου Λάρισας και στις 21:15 με τη Δημοτική Χορωδία «Στάθης Μάστορας».

Το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου 2026, στις 20:00, στο Πανδημοτικό Ηρώο Αμιρά, ο Δήμαρχος Βιάννου Παύλος Μπαριτάκης, ο Πρόεδρος της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δήμου Βιάννου Αριστομένης Συγγελάκης και ο Αρκάντιους Μούλαρτσικ θα απευθύνουν σύντομους χαιρετισμούς. Ακολούθως, στις 20:10, θα παρουσιαστεί το θεατρικό δρώμενο «Βλέπε, Άκου, Μίλα» για την Εθνική Αντίσταση, τα Μαρτυρικά Χωριά της Θεσσαλίας και της Κρήτης και τη διεκδίκηση των Γερμανικών Οφειλών, από μαθητές και εκπαιδευτικούς του 5ου Γυμνασίου και 5ου Λυκείου Λάρισας καθώς και του Γυμνασίου Βιάννου. Η διδασκαλία είναι της θεατροπαιδαγωγού Αγλαΐας Νάκα, ενώ το δρώμενο προλογίζουν η Ζωή Δεληζώνα, Διευθύντρια του 5ου Γυμνασίου Λάρισας, και η Αρχοντία Γιαννακάκη, Καθηγήτρια του 5ου Λυκείου Λάρισας και συντονίστρια του διασχολικού προγράμματος «Δημοκρατία και Εκπαίδευση». Η βραδιά θα κλείσει με συναυλία του μουσικού συνόλου Vamos Orchestra και της σοπράνο Ευσταθίας Παπαδοπούλου, σε έργα Μίκη Θεοδωράκη και άλλων μεγάλων δημιουργών.

Η κορυφαία ημέρα των εκδηλώσεων είναι η Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2026. Στις 08:30 θα πραγματοποιηθεί η επίσημη έπαρση της Σημαίας στο Πανδημοτικό Μνημείο των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος στην περιοχή Σελί Αμιρών. Η άφιξη της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας, κ. Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα, προγραμματίζεται για τις 10:30, ενώ θα προηγηθεί στις 10:10 η προσέλευση επισήμων και αρχών.

Θα ακολουθήσει επίσημη Δοξολογία, χοροστατούντος του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτη Διδυμοτείχου και Ορεστιάδος κ.κ. Δαμασκηνού μετά του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτη και Ποιμενάρχη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου κ.κ. Ανδρέα, και επιμνημόσυνη δέηση. Ομιλία για το ιστορικό του Ολοκαυτώματος της Βιάννου θα εκφωνήσει ο Δρ Αριστομένης Ι. Συγγελάκης, Πανεπιστημιακός, Συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα και Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Επικεφαλής Λειτουργών Οδοντιατρικής. Χαιρετισμό θα απευθύνει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Στη συνέχεια θα αναγνωσθεί το Προσκλητήριο Νεκρών με τα ονόματα των πεσόντων, ενώ η Σχολή Χορού Χριστόφορου Μπριντάκη θα παρουσιάσει τον Βουβό Πεντοζάλη του Πένθους. Τον Ύμνο της Βιάννου θα αποδώσει η Μικτή Χορωδία της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα καταθέσει στεφάνι, θα τηρηθεί ενός λεπτού σιγή και θα ανακρουσθεί ο Εθνικός Ύμνος. Μετά τη λήξη της τελετής, ο κ. Τασούλας θα ξεναγηθεί στο Μουσείο Ολοκαυτώματος Βιάννου, ενώ θα ακολουθήσει επίσημο γεύμα στην ταβέρνα «Διαβάτης».

Το απόγευμα της Κυριακής, στις 17:30, θα πραγματοποιηθούν αποκαλυπτήρια στο Μνημείο Πεσόντων Κεφαλοβρυσίου, στη μνήμη των ηρωικών αδελφών Βερβελάκη: της Ευαγγελίας, 8 ετών, της Μαρίας, 12 ετών, και του Στέλιου, 15 ετών, που βασανίστηκαν μέχρι θανάτου από το γερμανικό στρατό κατοχής αλλά δεν μαρτύρησαν πού κρύβεται ο πατέρας τους.

Την Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026, ημέρα που συμπίπτει με την επέτειο των γεγονότων του 1943, θα πραγματοποιηθούν τελετές μνήμης σε μνημεία πεσόντων σε πολλούς οικισμούς: στις 07:00 Θεία Λειτουργία και Επιμνημόσυνη Δέηση στον Ιερό Ναό Τιμίου Σταυρού στη θέση Μουρί Αμιρών, στις 11:00 στο Μνημείο Πεσόντων στον Πεύκο, στις 11:15 στο Μνημείο Πεσόντων Αγίου Βασιλείου, στις 11:30 στο Μνημείο Πεσόντων Κρεβατά, στις 12:00 στο Μνημείο Πεσόντων Βαχού, στις 12:45 στον Χώρο των Ομαδικών Τάφων στα Μελιανά Αμιρά και στις 13:00 στον Χώρο των Ομαδικών Εκτελέσεων στη θέση Χαράκια.

Παράλληλα, στις 21:00 της Κυριακής 13 Σεπτεμβρίου, στο Κηποθέατρο «Νίκος Καζαντζάκης» στο Ηράκλειο, θα πραγματοποιηθεί Συναυλία Μνήμης και Δικαιοσύνης με τους Γεράσιμο Ανδρεάτο, Βιολέτα Ίκαρη, Μάνο Παπαδάκη και το συγκρότημα του Θανάση Μαυρόκωστα. Συμμετέχει επίσης η διασχολική χορωδία του 5ου Γυμνασίου και 5ου Λυκείου Λάρισας.

Στις εκδηλώσεις έχουν κληθεί να παρευρεθούν, μεταξύ άλλων, ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ.κ. Ευγένιος, ο Εκπρόσωπος της Κυβέρνησης, ο Εκπρόσωπος του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων, οι Βουλευτές και Ευρωβουλευτές, ο Περιφερειάρχης Κρήτης, ο Δήμαρχος Ηρακλείου, οι θεσμικοί φορείς της περιοχής, εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, καθώς και οι πολίτες. Την οργάνωση συμπληρώνουν με τη συνδιοργάνωσή τους οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι Αμιρών, Αγίου Βασιλείου και Κεφαλοβρυσίου.