Του Δημήτρη Πατέλη

Όλη η χώρα δοκιμάζεται από μια πρωτοφανή ολόπλευρη κρίση, σήψη και διαφθορά: οικονομική, κοινωνική, θεσμική, ηθικοπολιτική, πολιτισμική, εκπαιδευτική κ.λπ. Η Πανεπιστημιακή Παιδεία, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας της, δεν θα μπορούσε να συνιστά εξαίρεση. Το Πολυτεχνείο Κρήτης (ΠΚ) είχε και έχει διαχρονικά την τιμητική του θέση σε όλα αυτά…

Ενδεικτικά υπενθυμίζω:

• τα διαβόητα «Προγράμματα Σπουδών Επιλογής» (βλ. σχετικά και Δ. Πατέλης. ΠΣΕ-εύδη και αλήθειες περί παιδείας και ΑΕΙ. Ουτοπία, Νο 31, 1998 & Για την κρίση στο Πολυτεχνείο Κρήτης. Ουτοπία, Νο 36, 1999),
• τις Πρυτανικές εκλογές βίας και νοθείας στο Πολυτεχνείο Κρήτης, ως επακόλουθο της επιχειρούμενης συνταγματικής εκτροπής. Αγώνας της Κρήτης 2.9.08,
• την Παραγωγή οπλικών συστημάτων σε στενή συνεργασία με πανεπιστημιακούς. (ΠΑΤΡΙΣ. 30/01/2008),
• την Αυθαίρετη κατάργηση μαθημάτων Κοινωνικών Επιστημών στο Πολυτεχνείο Κρήτης (10/09/2009),
• αλλεπάλληλες κρίσεις στο Πολυτεχνείο Κρήτης, με επικίνδυνους χειρισμούς της διοίκησης. (27.1.2010),
• την πειθαρχική δίωξη ως όπλο μετάλλαξης της Ανώτατης Εκπαίδευσης. (Παιδεία & Κοινωνία, τεύχος 59, Δεκέμβριος, «Κυριακάτικη Αυγή» 02/01/2011),
• τα Μαθήματα φαυλότητας από πανεπιστημιακούς. (Ελευθεροτυπία, 02/01/2014),
• κάποιες διοικήσεις του Ιδρύματος να εκμεταλλεύονται το κύρος του Πολυτεχνείου Κρήτης για ιδιοτελείς ψηφοθηρικούς λόγους, (Αγώνας της Κρήτης, 21/06/2019) κ.λπ., κ.ο.κ.

Με όλα αυτά, διαχρονικά θλίβομαι και ντρέπομαι για την δημόσια εικόνα του Πολυτεχνείου. Χαίρομαι και καμαρώνω για τη νεολαία μας. («ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ», 10/09/2020)…

Ιδιαίτερα σε συνθήκες ραγδαίας κλιμάκωσης του Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου (Γ’ΠΠ), στον οποίο οι ιθύνοντες/κυβερνώντες σέρνουν την χώρα ύπουλα μέχρι τα μπούνια, χωρίς να έχουν την παραμικρή δημοκρατική εντολή για αυτό η ολόπλευρη κρίση/σήψη, εντείνεται η αυταρχική αυθαιρεσία, η παράκαμψη και στρέβλωση των διακρατικών και κρατικών θεσμών. Η ενίσχυση του αυταρχισμού, της καταστολής, της αστυνομοκρατίας και της στρατιωτικοποίησης όλων των πτυχών της κοινωνικής, πολιτικής και πολιτισμικής ζωής (με τον εκφασισμό να επιστρατεύεται κατά περίπτωση) συνιστά ιστορική νομοτέλεια, αναγκαία για κάθε καθεστώς που εμπλέκεται σε κλιμάκωση μείζονος πολεμικής σύρραξης.

Τα διακρατικά και παρακρατικά όργανα/κέντρα του επιτιθέμενου άξονα ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ-Σιωνιστικού μορφώματος προαποφασίζουν για κάθε κρίσιμο ζήτημα της ζωής του λαού και του τόπου, με την εγκληματική συνέργεια των κατά τόπους «προθύμων» της διοίκησης όλων των επιπέδων της χώρας, ακυρώνοντας στην πράξη κάθε ίχνος δημοκρατίας, εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας!

Ρώτησε άραγε κανείς τον λαό μας εάν επιθυμεί να πρωτοστατεί η χώρα μας στην παντοιοτρόπως ενίσχυση του ναζιστικού proxy καθεστώτος της χούντας του Κιέβου, της παγκόσμιας εμβέλειας συμμορίας Epstein ή/και του σιωνιστικού μορφώματος, ακριβώς την ώρα που οι γενοκτονίες και τα εγκλήματα πολέμου που διαπράττει ο επιτιθέμενος ιμπεριαλιστικός άξονας κατά της ανθρωπότητας δεν έχουν τέλος;

Εξ ου και η συστηματική προσπάθεια επιβολής «θεσμικής» κατοχύρωσης της ατιμωρησίας και της άνευ όρων ασυλίας των βουτηγμένων στα σκάνδαλα (έγκλημα Τεμπών, ΟΠΕΚΕΠΕ-δες κ.λπ.) και κάθε είδους διαφθορά αυτόκλητων «αρίστων» και των κολλητών τους (κάποιοι εκ των οποίων προήχθησαν «αξιοκρατικώς» σε ανώτατες κυβερνητικές θέσεις με κατά τεκμήριο πλαστούς τίτλους σπουδών)!

Έχουν λοιπόν ή δεν έχουν λόγους οι αυτόκλητοι «άριστοι» να θέλουν να μας πείσουν ότι όλα αυτά τα αίσχη είναι μια κανονικότητα, την οποία δεν θα έχουμε στο εξής ούτε κατά διάνοια το δικαίωμα να αμφισβητήσουμε!

Θα μπορούσαν άραγε όλα αυτά να αφήσουν στο απυρόβλητο το ΠΚ; Το ΠΚ είναι ένα Ίδρυμα, το οποίο -λόγω μεγέθους, για ιστορικούς, μικροπολιτικούς, γεωπολιτικούς και άλλους λόγους- εδώ και δεκαετίες αντιμετωπίζεται από τους ιθύνοντες και τους «προθύμους» ως πειραματόζωο και ως πεδίο δοκιμών για κάθε καθεστωτική αυθαιρεσία και αυταρχισμό.

Παρατηρείται εσχάτως μια φασιστικής κοπής επίθεση κατά του φοιτητικού/πανεπιστημιακού κινήματος και κατά κάθε κριτικής φωνής, στάσης & δράσης στη χώρα ΚΑΙ στο ΠΚ.

Η απόπειρα κατατρομοκράτησης μέσω της πρεμούρας επιβολής πειθαρχικής διαδικασίας διώξεων κατά φοιτητών του Ιδρύματος (09/6/2026), είναι χαρακτηριστική του κλίματος που επιχειρεί να επιβάλλει μια μικρή μεν, αλλά άκρως επιθετική και ευθαρσώς θορυβώδης ομάδα μελών ΔΕΠ, η οποία αποδεικνύει ποικιλοτρόπως, κατ’ επανάληψη και κατά συρροή ότι συγχέει το λειτούργημα του πανεπιστημιακού ερευνητή/παιδαγωγού με τις τεχνικές καταστολής και πειθάρχησης «σωφρονιστικού ιδρύματος» του μεσοπολέμου, εφαρμοζόμενες σαδιστικά από αυτόκλητους ανθρωποφύλακες…

Πόσο «υπεράνω πολιτικής σκοπιμότητας» είναι μια πειθαρχική δίωξη εξ αφορμής προφορικής ενημέρωσης σε αμφιθέατρο κατά τη διάρκεια διαλείμματος μαθήματος; Ενημέρωσης που αφορούσε επικείμενη Γενική Συνέλευση του Ενιαίου Φοιτητικού Συλλόγου, η οποία συνέπιπτε με τη συμπλήρωση δύο ετών από την εθνική τραγωδία του εγκλήματος των Τεμπών, όπου -συνεπεία πράξεων και παραλήψεων των κυβερνώντων- δολοφονήθηκαν 57 άτομα, κατά κύριο λόγο νέοι άνθρωποι, με τους ιθύνοντες σε καθεστώς ατιμωρησίας & ασυλίας!

Αυτό το καθεστώς «θεσμικής» τρομοκρατίας επιτάσσει άλλωστε η μετατροπή του Πανεπιστημίου σε πειθαρχημένο «αγοραίο κατάστημα παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών»!

Σήμερα η επιστήμη και η τεχνολογία αναπτύσσονται ραγδαία θέτοντας επιτακτικά ζητήματα αναβάθμισης του Πανεπιστημίου σε πεδίο ελεύθερης ολόπλευρης ανάπτυξης εφευρετικών/δημιουργικών ικανοτήτων κάθε προσωπικότητας και συλλογικότητας της δυνάμει και ενεργεία επιστημονικής κοινότητας.

Το καθήκον αυτό συνδέεται οργανικά με την μετάβαση

• από την κυριαρχία εξωτερικών κινήτρων (πεινών και ανταμοιβών, καταστολής και εξαγοράς, «μαστίγιου και καρότου» = μεθόδου που προσομοιάζει μάλλον σε τιθάσευση ζώων παρά σε δημιουργική παιδαγωγική αλληλεπίδραση)
• στον άγοντα ρόλο των εσωτερικών κινήτρων (με έμφαση στο ίδιο το περιεχόμενο της ερευνητικής/παιδαγωγικής δραστηριότητας ως κατ’ εξοχήν ανιδιοτελές & δημιουργικό, στην ικανοποίηση των βαθύτερων πραγματικών αναγκών της ανθρωπότητας μέσω της επιστήμης/παιδείας και όχι αγοραίων ιδιοτελών σκοπιμοτήτων κάποιων ισχυρών ομίλων και συμφερόντων).

Αντί να ανταποκριθούν σε αυτό το μείζονος σημασίας στρατηγικό καθήκον, κάποιοι καταστρώνουν εφιαλτικά σενάρια ακόμα πιο βάναυσης υπαγωγής επιστήμης και πανεπιστημίου στο κεφάλαιο, μέσω της επιβολής κλίματος τρομοκρατίας και υποταγής των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας!  

Πολύ καλά κάνει λοιπόν το ΔΣ του ΕΣΔΕΠ που υπενθυμίζει την θέση του Δευτεροβάθμιου Συνδικαλιστικού Οργάνου των Πανεπιστημιακών Δασκάλων ΠΟΣΔΕΠ (Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Διδακτικού & Ερευνητικού Προσωπικού) τόσο για «κατάργηση των πειθαρχικών και ποινικών διατάξεων που εισήγαγε ο ν.5224 για φοιτητές αλλά και για μέλη ΔΕΠ» όσο και για την αντιμετώπιση περιστατικών έντασης «πρωτίστως στο πλαίσιο της ακαδημαϊκής κοινότητας, με πνεύμα κατευνασμού και διάθεση συνεννόησης από όλους τους εμπλεκόμενους».

Ακόμα και το φόρουμ διαλόγου του Ιδρύματος επιχειρείται να φιμωθεί από άτομα και ομάδες τα οποία επιθυμούν να θέσουν εαυτούς υπεράνω κάθε κριτικής και δημοσίου ελέγχου εντός του ΑΕΙ μας.

Οι δικαιολογίες για αυτή την επίθεση φίμωσης είναι παντελώς έωλες. Η αναφορά σε ζητήματα ηθικής, δεοντολογίας είναι άκρως ανεδαφική και ατεκμηρίωτη. Το ίδιο ισχύει και για τα νομικίστικα προσχήματα.

Ηθική υποχρέωση των καθηγητών ως Δημόσιων Λειτουργών είναι η διασφάλιση της ακαδημαϊκής ελευθερίας και δεοντολογίας όλων των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας και ιδιαίτερα της φοιτητιώσας νεολαίας, των τέκνων του Έλληνα φορολογούμενου πολίτη μέσω της έμπρακτης κατοχύρωσης και προστασίας της ακαδημαϊκής ελευθερίας στην έρευνα και τη διδασκαλία, σε όλους τους χώρους των Α.Ε.Ι. Κάθε μορφής εκφοβισμός (bullying), η ψυχολογική κακοποίηση και η εξύβριση φοιτητή/-ήτριας από καθηγητή πανεπιστημίου (όπως έχει συμβεί με προπέτεια στο ΠΚ δημόσια, γραπτά και προφορικά), αποτελούν εκτός από ηθικά/παιδαγωγικά και βαρύτατα πειθαρχικά παραπτώματα, μιας και παραβιάζουν ευθέως τον Κώδικα Δεοντολογίας των Α.Ε.Ι., τη συνταγματική υποχρέωση σεβασμού της προσωπικότητας και το όλο θεσμικό πλαίσιο.

Τι είδους ηθική και δεοντολογία διδάσκει π.χ. στη φοιτητιώσα νεολαία π.χ. ένας καθηγητής που απευθύνεται δημόσια στο φόρουμ του Ιδρύματος με λόγια όπως: 
«[…] Κύριοι εγκαλείστε στην τάξη. Έχω ζητήσει πειθαρχικό εναντίον συγκεκριμένων προσώπων διότι παρακώλυσαν μάθημα …οδηγώντας σε ακύρωσή του, όχι για τις πολιτικές τους απόψεις.

Μα καλά τόσο μικρόψυχοι είστε που δε μπορείτε να αναλάβετε τις ευθύνες σας και πρέπει διαρκώς να κρύβεστε πίσω από υποτιθέμενους διωγμούς σας λόγω των ιδεών σας; Μα πόση υποκρισία πια; Ως πότε θα κρύβεστε πίσω από την ιδιότητα του συνδικαλιστή για να αποφεύγετε τις ευθύνες σας σαν ενήλικες αυτής της κοινωνίας; Η ανηθικότητά σας έχει βαρέσει κόκκινο και είστε πραγματικά για λύπηση. Επίσης βγάζετε κακό όνομα στους υγιείς συνδικαλιστές που πραγματικά παλεύουν για αυτά που πιστεύουν και δε χρησιμοποιούν την ιδιότητα του συνδικαλιστή για να κρύβουν τις βρωμιές τους […]»!;

Αντί να επιπλήξει δεόντως παρόμοιες απαράδεκτες δηλώσεις & συμπεριφορές και να τις αφαιρέσει από το φόρουμ πάραυτα, η διοίκηση επιλέγει να καταργήσει/φιμώσει το φόρουμ!

Σήμερα λοιπόν προκαλείται η εντύπωση μιας επιχείρησης «θεσμικής κανονικοποίησης» ορισμένου τύπου προπετούς κακοποίησης και εκφοβισμού,

Η πανεπιστημιακή κοινότητα μπορεί και οφείλει να αντιμετωπίζει έμπρακτα και λειτουργικά αντιδεοντολογικές συμπεριφορές & περιστατικά έντασης «πρωτίστως στο πλαίσιο της ακαδημαϊκής κοινότητας, με πνεύμα κατευνασμού και διάθεση συνεννόησης από όλους τους εμπλεκόμενους», αντί να καταφεύγει σε χειρισμούς τύπου «πονάει κεφάλι – κόβω κεφάλι». Όποιοι δεν το αντιλαμβάνονται αυτό, δεν μπορούν ή/και δεν θέλουν να εφαρμόσουν αυτές τις αρχές της παιδαγωγίας, της ηθικής και της δεοντολογίας του πανεπιστημιακού λειτουργού, δεν δικαιούνται να κακοποιούν την Πανεπιστημιακή λειτουργία ως κοινοί τρομοκράτες και καταχραστές, δεν μπορούν να κάνουν σαν τα μούτρα τους τον ίδιο τον θεσμό των ΑΕΙ. Οφείλουν να παραδεχτούν αυτή την αδυναμία και ανικανότητά τους και να απαλλάξουν την επιστήμη και το πανεπιστήμιο από την όποια τοξική και αναντίστοιχη του λειτουργήματος παρουσία τους.

Σε αυτό το κλίμα, δείχνουν σαν όαση αποφάσεις, όπως το ψήφισμα που υιοθετήθηκε κατά πλειοψηφία (Ν. Σκουτέλης, Α. Στεφανάκης. Α. Δελής) από το ΔΣ του ΕΣΔΕΠ από 6.6.2026, συμβολικές κινήσεις που υπενθυμίζουν ότι δεν λησμονούν όλοι τα καθήκοντα που απορρέουν απ’ το λειτούργημα του Πανεπιστημιακού Δασκάλου.

Σας συγχαίρω για αυτή την απόφασή σας.

Με εκτίμηση

Δημήτρης Πατέλης

Υ.Γ. 1. Ψήφισμα του Συλλόγου ΔΕΠ του Πολυτεχνείου Κρήτης

«Στην τελευταία του συνεδρίαση το ΔΣ του ΕΣΔΕΠ που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 6 Ιουνίου, υιοθετήθηκε από την πλειοψηφία (Ν. Σκουτέλης, Α. Στεφανάκης. Α. Δελής) το παρακάτω ψήφισμα:

Σχετικά με το θέμα της υπό εξέλιξη πειθαρχικής διαδικασίας (09/6/2026), το ΔΣ του ΕΣΔΕΠ επαναλαμβάνει την θέση της ΠΟΣΔΕΠ τόσο για «κατάργηση των πειθαρχικών και ποινικών διατάξεων που εισήγαγε ο ν.5224 για φοιτητές αλλά και για μέλη ΔΕΠ» όσο και για την αντιμετώπιση περιστατικών έντασης «πρωτίστως στο πλαίσιο της ακαδημαϊκής κοινότητας, με πνεύμα κατευνασμού και διάθεση συνεννόησης από όλους τους εμπλεκόμενους».

Σε κάθε περίπτωση, η απάντηση του Υφυπουργού Παιδείας σε επίκαιρη ερώτηση στη Βουλή την 1η Δεκεμβρίου 2025, εξηγεί τις προθέσεις και το πνεύμα του νόμου για τα πειθαρχικά των φοιτητών αναφέροντας «σύμφωνα με το νόμο, πειθαρχικά παραπτώματα για τους φοιτητές συνιστούν: η παραβίαση του αδιάβλητου των εξετάσεων, η λογοκλοπή, καταστροφή περιουσίας του πανεπιστημίου κινητής ή ακίνητης, η παρεμπόδιση της εύρυθμης λειτουργίας του πανεπιστημίου. Κι εδώ νομίζω ότι μεταξύ μας δεν χρειάζεται να το βάζουμε ως προμετωπίδα. Δεν συζητάμε για το αν θα μπει για πέντε λεπτά κάποιος να κάνει μια ανακοίνωση σε ένα αμφιθέατρο ή σε μια αίθουσα. Μιλάμε για καταλήψεις, μιλάμε για ενέργειες οι οποίες αναστέλλουν την ακαδημαϊκή λειτουργία του πανεπιστημίου. Επομένως όλα αυτά προβλέπονται μέσα στις διατάξεις του ν.5224».

Με βάση τα παραπάνω, η θέση του ΔΣ του ΕΣΔΕΠ, όπως έχει διατυπωθεί και παλαιότερα, είναι πως η αναζήτηση και η εξάντληση λύσεων διαχείρισης και διευθέτησης περιπτώσεων που μπορούν να αντιμετωπιστούν με πνεύμα συναίνεσης αποτελεί παιδαγωγική και ακαδημαϊκή προτεραιότητα, προαπαιτούμενο για την εύρυθμη και ομαλή λειτουργία του Ιδρύματος».

Υ.Γ. 2. Βλ. σχετικά και:

Δ. Πατέλης. Τι συνιστά πρόοδο για το Πανεπιστήμιο;//ΗΜΕΡΗΣΙΑ, Τρίτη 16/01/2007.

Δ. Πατέλης. Αντιμεταρρύθμιση και πανεπιστημιακοί “ταγοί”. «Πατρίς», 15.2.2007.

Δ. Πατέλης. Η λογική της ελεύθερης έρευνας και η υπαγωγή επιστήμης και παιδείας στο κεφάλαιο. 5ο Διεπιστημονικό Διαπανεπιστημιακό Συνέδριο του Ε.Μ.Π. και του ΜΕ.Κ.Δ.Ε. του Ε.Μ.Π. “ΠΑΙΔΕΙΑ, ΕΡΕΥΝΑ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ ΣΤΟ ΑΥΡΙΟ”, Μέτσοβο, 27-30 Σεπτεμβρίου 2007. 

Δ. Πατέλης. Έρευνα, τεχνολογία και παιδεία στη διαλεκτική της αλληλεπίδρασης της ανθρωπότητας με τη φύση. 5ο Διεπιστημονικό Διαπανεπιστημιακό Συνέδριο του Ε.Μ.Π. και του ΜΕ.Κ.Δ.Ε. του Ε.Μ.Π. “ΠΑΙΔΕΙΑ, ΕΡΕΥΝΑ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ ΣΤΟ ΑΥΡΙΟ”, Μέτσοβο, 27-30 Σεπτεμβρίου 2007. 

Δ. Πατέλης. Πανεπιστήμια και οπλικά συστήματα. ΗΜΕΡΗΣΙΑ, 8/2/2008.

Δ. Πατέλης. Κρίση, καθεστώς κατοχής και Πανεπιστήμιο-Επιχείρηση. Μέρος 1ο. Σύγχρονη Εκπαίδευση, τ. 163 (2010), σ. 28-52, Μέρος 2ο. Σύγχρονη Εκπαίδευση, τ. 164 (2011), σ. 17-46.

Δ. Πατέλης. Η επιστήμη βορά στο ιδιωτικό επιχειρείν. Προβληματισμοί εξ αφορμής του «Θεσμικού πλαισίου έρευνας και τεχνολογίας…». Σύγχρονη Εκπαίδευση, τ. 153, 4-5/2008, σ. 45-67. 

Δ. Πατέλης. Όχι στη χουντοποίηση του Πανεπιστημίου και στο νέο δωσιλογισμό.//alfavita.gr, inprecor.gr, 26/09/2011

Δ. Πατέλης. Συνταγματικό και ακαδημαϊκό καθήκον της Πανεπιστημιακής Κοινότητας η ολική άρνηση της χουντικής επιτροπείας και η απομόνωση των συνεργών.//ΕΝΙΑΙΟ ΜΕΤΩΠΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, 25/09/2011

Δ. Πατέλης. Μια φθηνή, μα ενίοτε εξαιρετικά αποτελεσματική συνταγή χειραγώγησης με πολλαπλά αποτελέσματα.//alfavita.gr, 21/11/2011

Δ. Πατέλης. Ποια επιστήμη θέλουμε, ποιο πανεπιστήμιο, για ποιον, προς τι και σε ποια κοινωνία; Σκέψεις με αφορμή την τελευταία αντιδραστική νεοφιλελεύθερη επέλαση σε ότι απέμεινε απ’ το πανεπιστημιακό άσυλο. «Ημεροδρόμος» 28/07/2019.

Δ. Πατέλης. Η κυβέρνηση μεθοδεύει την μετατροπή των ΑΕΙ σε φυλακή ανθρώπων και ιδεών.//Εφημερίδα των συντακτών, 03/11/2020.

Δ. Πατέλης. Δημόσιο λειτούργημα ή επιχείρηση «παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών»; «Φωνή της Πάρου», 31/07/2021.