Το νέο νομοσχέδιο φέρνει σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση των ατόμων που εισέρχονται στη χώρα, προβλέποντας έναν άμεσο διαχωρισμό με βάση το αν διαθέτουν προσφυγικό προφίλ ή όχι. Παράλληλα, εισάγεται η διάταξη για τους «κόμβους επιστροφών», η οποία ορίζει ότι για όσους εισέρχονται παράνομα και το αίτημα ασύλου τους απορρίπτεται τελεσίδικα σε δεύτερο βαθμό, θα υπάρχει η δυνατότητα μεταφοράς τους σε δομές εκτός της ευρωπαϊκής ηπείρου, με έμφαση σε αφρικανικά κράτη.

«Έχουν γίνει σχετικές συζητήσεις, καταρχάς μεταξύ των Ευρωπαίων εταίρων μας, αλλά και με κάποιες από τις συγκεκριμένες χώρες», δήλωσε η κ. Βολουδάκη.

Η ίδια διευκρίνισε ότι για την εξέλιξη αυτών των διαβουλεύσεων προέχει η θεσμική ψήφιση της διάταξης, ώστε να υπάρξει η απαραίτητη νομική βάση προτού δημοσιοποιηθούν συγκεκριμένα ονόματα χωρών.

Η αλλαγή πλεύσης της Ευρώπης και η εξάντληση του οικονομικού μοντέλου

Η βουλευτής υπενθύμισε τη στάση των Ευρωπαίων εταίρων το 2019, όταν οι χώρες πρώτης υποδοχής, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Κύπρος και η Μάλτα, αντιμετωπίζονταν με σκεπτικισμό όταν ζητούσαν αυστηρότερα μέτρα.

Σήμερα, σημειώνει, η κατάσταση έχει μεταβληθεί ριζικά, καθώς αναγνωρίζεται ότι το προηγούμενο μοντέλο κάλυψης αναγκών σε εργατικό δυναμικό μέσω άτυπων ροών έχει εξαντληθεί.

Με δεδομένες τις γεωπολιτικές κρίσεις, όπως οι συγκρούσεις στο Σουδάν που αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους, η παραμονή όλων αυτών των πληθυσμών σε ευρωπαϊκό έδαφος κρίνεται ανέφικτη.

Η γεωμετρική αύξηση των ροών στην Κρήτη και οι τοπικές δομές

Η συζήτηση στράφηκε και στην Κρήτη, την εκλογική περιφέρεια της βουλευτού, όπου η ραγδαία αύξηση των αφίξεων προκάλεσε κατά διαστήματα έντονες αντιδράσεις από τις τοπικές κοινωνίες.

Η κ. Βολουδάκη χαρακτήρισε τις αντιδράσεις αυτές «απολύτως δικαιολογημένες», παραθέτοντας τα επίσημα μεγέθη των προηγούμενων ετών. Ενώ πριν από δύο χρόνια οι αφίξεις στο νησί ανέρχονταν σε μόλις 400 και την επόμενη χρονιά αυξήθηκαν σε 4.000, πέρυσι ο αριθμός των ατόμων που εισήλθαν παράνομα άγγιξε τις 20.000.

Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, εξήγησε ότι λειτουργούν αποκλειστικά προσωρινές δομές στα Χανιά και στο Ηράκλειο —με παράλληλη αναζήτηση καταλληλότερου χώρου για τη δεύτερη— όπου πραγματοποιείται μόνο η πρώτη ταυτοποίηση πριν από την άμεση μετακίνηση των ατόμων σε οργανωμένες δομές της ενδοχώρας, είτε κλειστού τύπου για όσους στερούνται προσφυγικού προφίλ είτε σε δομές φιλοξενίας για τους πραγματικούς πρόσφυγες.

Νόμιμες οδοί, διμερείς συμφωνίες και η κριτική στα πολιτικά άκρα

Απαντώντας στο ερώτημα εάν η Ελλάδα δεν αντέχει άλλους πρόσφυγες και μετανάστες, η κ. Βολουδάκη επιβεβαίωσε αυτή τη θέση, τονίζοντας ότι οι ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό στον πρωτογενή τομέα ή στις κατασκευές πρέπει να καλύπτονται αποκλειστικά μέσω της νόμιμης οδού και διμερών συμφωνιών.

Ως παράδειγμα ανέφερε τη συγκεκριμένη συμφωνία με την Αίγυπτο για καθορισμένες ειδικότητες, σημειώνοντας ότι τα παράνομα κυκλώματα διακινητών θησαυρίζουν επειδή η πληροφορία για τις νόμιμες διαδικασίες δεν φτάνει στους ενδιαφερόμενους στην Αίγυπτο.

Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική τόσο στην Αριστερά όσο και στην Άκρα Δεξιά. Κατηγόρησε την Αριστερά για εμμονή στην ιδεολογία των ανοιχτών συνόρων και τη λογική του 2015, που οδήγησε σε καταστάσεις όπως αυτή της Μόριας την περίοδο 2015-2019. Από την άλλη πλευρά, χαρακτήρισε ανεφάρμοστες τις προτάσεις της Άκρας Δεξιάς, επισημαίνοντας ότι το διεθνές δίκαιο επιτάσσει τη διάσωση στη θάλασσα όταν άνθρωποι αποπλέουν από τη Λιβύη και βρίσκονται σε κατάσταση κινδύνου εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, απορρίπτοντας παράλληλα τις ακραίες ρητορικές που ακούγονται από ορισμένους κύκλους.

Ακολουθεί το απόσπασμα από τη συνέντευξη:

Δημοσιογράφος: «Αυτό το οποίο ψηφίζεται στο παρόν νομοσχέδιο είναι, καταρχάς, ένας πολύ πιο γρήγορος και άμεσος διαχωρισμός όλων όσων εισέρχονται στη χώρα μας, ανάλογα με το αν έχουν προσφυγικό προφίλ ή όχι. Παράλληλα, ψηφίζεται και μια διάταξη που θεσπίζει τους λεγόμενους «κόμβους επιστροφών».

Αυτό σημαίνει ότι για τους ανθρώπους που έχουν εισέλθει παράνομα στη χώρα, αν εξεταστεί σε δεύτερο βαθμό το αίτημα ασύλου τους και κριθεί οριστικά ότι δεν διαθέτουν προσφυγικό προφίλ, θα μπορούν να μεταφέρονται σε δομές εκτός Ευρώπης —σε αυτές τις χώρες της Αφρικής που συζητούσαμε. Έχουν γίνει αντίστοιχες συζητήσεις με αυτά τα κράτη;»

Σέβη Βολουδάκη: «Έχουν γίνει σχετικές συζητήσεις, καταρχάς μεταξύ των Ευρωπαίων εταίρων μας, αλλά και με κάποιες από τις συγκεκριμένες χώρες. Αντιλαμβάνεστε, όμως, ότι θα πρέπει πρώτα η διάταξη αυτή να ψηφιστεί θεσμικά, ώστε να έχουμε τη νομική δυνατότητα να το πράξουμε, και στη συνέχεια οι διαβουλεύσεις να προχωρήσουν σε βάθος, ώστε να είμαστε σε θέση να δημοσιοποιήσουμε ονόματα χωρών.»

Δημοσιογράφος: «Ας ξεκινήσουμε από την ουσία. Η ουσία είναι ότι η Ευρώπη αρχίζει επιτέλους να κινητοποιείται μπροστά σε ένα νέο, ιδιαίτερα σημαντικό κύμα μετανάστευσης.»

Σέβη Βολουδάκη: «Κοιτάξτε να δείτε, το 2019, όταν εμείς ως χώρα επισημαίναμε ορισμένα πράγματα —καθώς ανήκουμε στα κράτη πρώτης υποδοχής που σηκώνουν το μεγαλύτερο μεταναστευτικό βάρος μαζί με την Ιταλία και, σε μικρότερο βαθμό, την Ισπανία, την Κύπρο και τη Μάλτα— μας αντιμετώπιζαν με σκεπτικισμό. Όταν τονίζαμε ότι πρέπει να λάβουμε αυστηρότερα μέτρα και ότι η μεταναστευτική πολιτική οφείλει να είναι δίκαιη αλλά αυστηρή, οι Ευρωπαίοι εταίροι δεν ήθελαν να ακούσουν μια τέτοια προσέγγιση.

Σήμερα, όμως, όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν μετατοπιστεί προς αυτή τη γραμμή. Αντιλαμβάνονται πλέον ότι η παρούσα κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί. Ίσως πριν από μερικά χρόνια κάποια κράτη να επεδίωκαν να καλύψουν ανάγκες σε εργατικό δυναμικό, αλλά πλέον το μοντέλο αυτό έχει εξαντληθεί. Πρέπει να βρεθεί άλλη λύση, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι πολεμικές συγκρούσεις, για παράδειγμα στο Σουδάν, αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους. Είναι αδύνατον όλοι αυτοί οι πληθυσμοί να καταλήξουν και να παραμείνουν σε ευρωπαϊκό έδαφος.»

Δημοσιογράφος: «Στην Κρήτη, όπου εκλέγεστε και πολιτεύεστε, υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από τις τοπικές κοινωνίες κατά διαστήματα.»

Σέβη Βολουδάκη: «Προφανώς και υπήρξαν, και οι αντιδράσεις αυτές είναι απολύτως δικαιολογημένες. Τις ίδιες ακριβώς αντιδράσεις είχαμε βιώσει και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου όταν πρωτοξεκίνησαν οι ροές. Είναι απόλυτα φυσιολογικό για μια κοινωνία που δεν είχε αντιμετωπίσει ποτέ ξανά μεταναστευτικό πρόβλημα, να αιφνιδιάζεται από μια τέτοια γεωμετρική αύξηση.

Αναλογιστείτε τα μεγέθη: ενώ πριν από δύο χρόνια είχαμε μόλις 400 αφίξεις στην Κρήτη και την επόμενη χρονιά φτάσαμε τις 4.000, πέρυσι αγγίξαμε τους 20.000 μετανάστες που εισήλθαν παράνομα στο νησί.

Με μια τέτοια ραγδαία αυξητική τάση, είναι εξαιρετικά δύσκολο για τους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες, που επωμίζονται ξαφνικά ένα τόσο μεγάλο βάρος, να το αποδεχτούν. Για τον λόγο αυτό, λειτουργούν αποκλειστικά προσωρινές δομές —μία στα Χανιά και μία στο Ηράκλειο, όπου για το τελευταίο είναι αλήθεια ότι αναζητούμε έναν νέο, καταλληλότερο χώρο. Σε αυτές τις δομές γίνεται απλώς η πρώτη ταυτοποίηση των ανθρώπων, και στη συνέχεια μετακινούνται άμεσα σε οργανωμένες δομές της ενδοχώρας: είτε σε κλειστού τύπου, αν πρόκειται για άτομα χωρίς προσφυγικό προφίλ, είτε στις αντίστοιχες δομές φιλοξενίας, αν πρόκειται για πραγματικούς πρόσφυγες.»

Δημοσιογράφος: «Άρα, το συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα δεν ανέχεσαι άλλους πρόσφυγες και μετανάστες;»

Σέβη Βολουδάκη: «Θεωρώ πως όχι, η χώρα δεν αντέχει άλλο βάρος. Έχουμε καταφέρει να μειώσουμε σημαντικά την ανεργία μας, και οι όποιες ανάγκες μας σε ανθρώπινο δυναμικό στον πρωτογενή τομέα ή στις κατασκευές πρέπει να καλύπτονται αποκλειστικά με νόμιμο τρόπο, μέσω διμερών συμφωνιών.

Έχουμε υπογράψει, για παράδειγμα, μια πολύ συγκεκριμένη διμερή συμφωνία με την Αίγυπτο, η οποία ορίζει καθορισμένες ειδικότητες και επαγγέλματα, επιτρέποντας στους εργαζόμενους να έρχονται μέσω της νόμιμης οδού. Δυστυχώς, τα παράνομα κυκλώματα ανθίζουν επειδή οι σύγχρονοι δουλέμποροι θησαυρίζουν, καθώς δεν φτάνει στους ανθρώπους αυτούς στην Αίγυπτο η πληροφορία ότι μπορούν να μετακινηθούν νόμιμα, με ασφάλεια, και χωρίς να χρειάζεται να πληρώσουν υπέρογκα ποσά στους διακινητές.»

Σέβη Βολουδάκη: «Από την πλευρά της Άκρας Δεξιάς ακούγονται συχνά κραυγές και προτάσεις που είναι εντελώς ανεφάρμοστες. Μου θυμίζει λίγο το γνωστό μανιφέστο του ΣΥΡΙΖΑ επί Τσίπρα, όπου υπόσχονταν πράγματα εξαιρετικά ευχάριστα στα αυτιά του κόσμου. Προφανώς, δεν υπάρχει κανένας λογικός άνθρωπος που να μην επιθυμεί την ειρήνη, την αλληλεγγύη και την κοινωνική συνοχή. Το ζήτημα όμως είναι πώς μπορείς να τα εφαρμόσεις όλα αυτά στην πράξη.

Όταν η Άκρα Δεξιά μάς ασκεί κριτική ρωτώντας “γιατί τους φέρνετε;”, λες και τους προσκαλούμε εμείς, παραγνωρίζει την πραγματικότητα. Δεν μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα όταν οι άνθρωποι αυτοί αποπλέουν από τη Λιβύη και εισέρχονται στα δικά μας χωρικά ύδατα. Αν δεν τους αναχαιτίσει η ίδια η χώρα τους και βρεθούν σε κατάσταση κινδύνου στη θάλασσα, η μόνη επιλογή που επιτάσσει το διεθνές δίκαιο είναι η διάσωση. Διαφορετικά, θα πνιγούν.

Ακούμε βέβαια και ακραίες φωνές που λένε “πνίξτε τους”, ακόμα και από κόμματα που θεωρούν ότι έχουν την αποκλειστικότητα της χριστιανικής πίστης, κρατώντας ένα ιδιότυπο “χριστιανόμετρο” που εμείς οι υπόλοιποι δεν διαθέτουμε.

Από την άλλη μεριά, έχουμε την Αριστερά, η οποία εξακολουθεί να υποστηρίζει την ιδεολογία των ανοιχτών συνόρων, ζητώντας ουσιαστικά να επιστρέψουμε στη χαοτική λογική του 2015. Το ζήσαμε αυτό: είχαμε ανοιχτά σύνορα, τους περιμέναμε, κι υπήρχε η λογική ότι οι άνθρωποι απλώς “λιάζονται” στις πλατείες.

Η Ελλάδα σήμερα δεν βρίσκεται εκεί, δεν θέλουμε να επιστρέψουμε εκεί και δεν πρόκειται να επιτρέψουμε ξανά ντροπιαστικές εικόνες όπως αυτές της περιόδου 2015-2019 με τη Μόρια. Η χώρα μας δεν είναι δικτατορία για να έχει ερμητικά κλειστά σύνορα, αλλά ούτε και ξέφραγο αμπέλι. Τα σύνορά μας είναι και θα παραμείνουν αυστηρά ελεγχόμενα. Αυτό είναι το βασικό μας χαρακτηριστικό και η επιτυχία του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση θα κριθεί ακριβώς από το αν θα μπορέσει να εφαρμοστεί αποτελεσματικά στην πράξη, αποτελώντας ένα μεγάλο βήμα για την πάταξη της παράνομης μετανάστευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.»