Η διαφοροποίηση των γεωγραφικών σημείων πίεσης στο μεταναστευτικό ζήτημα διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο επιχειρησιακών και διπλωματικών προκλήσεων για την ελληνική κυβέρνηση, με τη νότια Κρήτη να αναδεικνύεται στον κύριο θύλακα υποδοχής νέων ροών.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στον τηλεοπτικό σταθμό Kontra Channel και την εκπομπή «KONTRA24» με τη δημοσιογράφο Λουκία Γκάτσου, η Υφυπουργός Μετανάστευσης, Σέβη Βολουδάκη, παρουσίασε την τρέχουσα χαρτογράφηση των εισόδων στη χώρα.

Η ίδια υπογράμμισε τη σημαντική υποχώρηση των πιέσεων στον Έβρο και το Ανατολικό Αιγαίο, αναλύοντας ταυτόχρονα τα αυστηρά θεσμικά εργαλεία που ενεργοποιούνται για την ανάσχεση του φαινομένου στη Μεγαλόνησο, καθώς και τις δυσχέρειες των διπλωματικών επαφών με τα μη αναγνωρισμένα διοικητικά σχήματα της Βόρειας Αφρικής.

Η γεωγραφική αναδιάταξη των πιέσεων και το μέτωπο της νότιας Κρήτης

Η εφαρμογή των μέτρων αποτροπής στα παραδοσιακά πεδία εισόδου της χώρας έχει επιφέρει ορατά αποτελέσματα, μεταβάλλοντας ωστόσο τα δρομολόγια των δικτύων διακίνησης προς τη θαλάσσια ζώνη της νότιας Ελλάδας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Υφυπουργός, η κατασκευή και η επέκταση του φράχτη στον Έβρο έχουν οδηγήσει σε σχεδόν μηδενικές παράνομες εισόδους από τα χερσαία σύνορα, ενώ ανάλογη πτώση της τάξεως του 67% καταγράφεται και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου συγκριτικά με τα προηγούμενα έτη. Το ενδιαφέρον των αρχών επικεντρώνεται πλέον στην Κρήτη, η οποία δέχεται συστηματική πίεση από τα βόρεια παράλια της Αφρικής.

Περιγράφοντας τη γεωγραφική αυτή μετατόπιση, η κυρία Βολουδάκη επεσήμανε:

«Η κατάσταση γενικά όσον αφορά το μεταναστευτικό στη χώρα είναι πολύ καλή. Είναι σαφώς καλύτερη σε σχέση με πέρυσι, αλλά και συγκριτικά με τις προηγούμενες χρονιές. Διότι συμβαίνει αυτό; Διότι, λόγω του φράχτη στον Έβρο, έχουμε πλέον σχεδόν μηδενικές παράνομες εισόδους, ενώ παράλληλα έχουν μειωθεί κατά περίπου 67% οι παράνομες είσοδοι από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Το μεγάλο πρόβλημα, εκεί όπου καταγράφουμε έξαρση και αύξηση των ροών, παραμένει η Κρήτη. Πρόκειται για ένα φαινόμενο το οποίο ξεκίνησε από πέρυσι και συνεχίζεται δυστυχώς και φέτος, με συνεχείς αφίξεις μεταναστών οι οποίοι αποπλέουν από τα βόρεια παράλια της Αφρικής, συγκεκριμένα από το Τομπρούκ της Λιβύης, και φτάνουν στα νότια παράλιά της.»

Οι διμερείς επαφές με το Τομπρούκ και η ευρωπαϊκή σύμπνοια για την αυστηροποίηση του πλαισίου

Η διαχείριση της νέας αυτής μεταναστευτικής οδού προσκρούει σε σημαντικά γεωπολιτικά και θεσμικά εμπόδια, καθώς η αφετηρία των σκαφών εντοπίζεται σε περιοχές της Λιβύης που τελούν υπό τον έλεγχο μη διεθνώς αναγνωρισμένων διοικήσεων.

Η Αθήνα επιδιώκει τη διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας με την Ανατολική Λιβύη, εντείνοντας τις διπλωματικές προσπάθειες σε διμερές επίπεδο, παρά τις εγγενείς δυσκολίες που προκύπτουν από το ιδιαίτερο καθεστώς της κυβέρνησης του Τομπρούκ.

Στο νομοθετικό πεδίο, η χώρα έχει θωρακιστεί με δύο πρόσφατες παρεμβάσεις: τον νόμο για την παράνομη μετανάστευση του περασμένου Σεπτεμβρίου και την πρόσφατη ενσωμάτωση του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που ψηφίστηκε προ δύο εβδομάδων και αυστηροποιεί το πλαίσιο διαχείρισης.

Η Υφυπουργός Μετανάστευσης υπογράμμισε τη μεταβολή της στάσης των Ευρωπαίων εταίρων απέναντι στις ελληνικές θέσεις για την ανάγκη λήψης αυστηρών μέτρων φύλαξης:

«Αρχικά να τονίσουμε ότι συνεχίζεται αδιάκοπα η συνεργασία σε διπλωματικό επίπεδο. Αυτό είναι κάτι που δεν έχει εγκαταλειφθεί και μάλιστα διεξάγεται και σε διμερές επίπεδο. Αναφέρομαι στις επαφές της Ελλάδας με την Ανατολική Λιβύη, όπου —όπως αντιλαμβάνεστε— πρόκειται για μια κυβέρνηση η οποία δεν είναι διεθνώς αναγνωρισμένη, γεγονός που δημιουργεί πολλά προβλήματα. Παρόλα αυτά, ο διάλογος είναι υπαρκτός και οι προσπάθειες όχι μόνο συνεχίζονται, αλλά τολμώ να πω ότι εντείνονται κιόλας. […] Και ξέρετε, κυρία Γκάτσου, πριν από λίγα χρόνια, όταν εμείς ως χώρα θέταμε αυτό το ζήτημα στους Ευρωπαίους εταίρους μας, μας αντιμετώπιζαν λίγο έως πολύ ως ακραίους, θεωρώντας ότι δεν χρειαζόταν η λήψη τέτοιων αυστηρών μέτρων. Τώρα, αντίθετα, υπάρχει απόλυτη σύμπνοια από όλους τους εταίρους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αλήθεια είναι ότι όσα ψηφίσαμε, ακόμη και στο τελευταίο νομοσχέδιο, κινούνται προς μια σαφώς αυστηρότερη κατεύθυνση.»

Η πολιτική συνέχεια από το 2019 και το έκτακτο μέτρο της αναστολής ασύλου

Απαντώντας σε ερωτήματα σχετικά με το αν η υιοθέτηση μιας σαφώς αυστηρότερης νομοθετικής και επιχειρησιακής γραμμής συνδέεται με εσωκομματικές ισορροπίες ή την προσπάθεια προσέγγισης ενός συντηρητικότερου ακροατηρίου —υπό το πρίσμα και των πρόσφατων κινήσεων στην πτέρυγα του κόμματος του Αντώνη Σαμαρά— η κυρία Βολουδάκη απέρριψε κάθε συσχετισμό.

Υποστήριξε ότι η μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης διέπεται από σταθερότητα και συνέχεια καθ’ όλη την τελευταία επταετία, έχοντας ως αφετηρία τις αποφάσεις του 2019, τη διαχείριση της κρίσης του Έβρου και τη συνεχή θεσμική θωράκιση των συνόρων.

Η Υφυπουργός υπενθύμισε τις έκτακτες παρεμβάσεις που εφαρμόστηκαν στην Κρήτη κατά το προηγούμενο καλοκαίρι, επισημαίνοντας την ετοιμότητα της διοίκησης για την εκ νέου ενεργοποίησή τους:

«Όχι, σε καμία περίπτωση, διότι αυτή η προσπάθεια έχει ξεκινήσει συστηματικά από το 2019· δεν είναι κάτι τωρινό. Η χώρα εφαρμόζει αυτή την αυστηρή μεταναστευτική πολιτική με απόλυτη συνέπεια και συνέχεια από το 2019 μέχρι και σήμερα. Να θυμίσω τα άμεσα μέτρα που είχαν ληφθεί όταν είχαμε τα γεγονότα και την κρίση στον Έβρο, την κατασκευή του φράχτη, καθώς και όλα τα σχετικά νομοσχέδια που ψηφίσαμε στη συνέχεια. Επομένως, αυτό δεν είναι κάτι που γίνεται τώρα επειδή μπορεί να ισχύει αυτό που λέτε, ότι δηλαδή θέλουμε να κερδίσουμε ένα άλλο κοινό που ενδεχομένως σκέφτεται διαφορετικά. Αυτή η πολιτική ασκείται με σταθερότητα τα τελευταία επτά χρόνια και το έχουμε αποδείξει στην πράξη. Το κάναμε, άλλωστε, και πέρυσι το καλοκαίρι, τον Ιούλιο, όταν είδαμε τα νούμερα των παράνομων εισόδων από τη Λιβύη προς την Κρήτη να αυξάνονται επικίνδυνα. Τότε ενεργοποιήσαμε άμεσα το μέτρο για την αναστολή της εξέτασης των αιτήσεων ασύλου. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά αυστηρό μέτρο, το οποίο λαμβάνεται μόνο σε επείγουσες περιπτώσεις, όπως ακριβώς κάναμε και με την υβριδική απειλή στον Έβρο λίγα χρόνια νωρίτερα. Το ίδιο, λοιπόν, πράξαμε και το περασμένο καλοκαίρι, και το ίδιο θα ξανακάνουμε στο μέλλον αν οι περιστάσεις το απαιτήσουν.»