Της Ελίνας Φαρσάρη

Ο Καπετάν Μανώλης αγαπά τη θάλασσα, την Κρήτη και τον συνάνθρωπο. Είναι προικισμένος με εκείνο το μεγαλειώδες χάρισμα της ενσυναίσθησης και μπορεί να νιώσει τον πόνο του άλλου. Το να προσφέρει βοήθεια, όταν κάποιος την έχει ανάγκη, δεν είναι απλά παρόρμηση, είναι μια ανάγκη εσωτερική που τον κινητοποιεί σαν τη μπουκιά το ψωμί και το νερό.

Εδώ και 30 χρόνια “ζυμώνεται” καθημερινά με το κύμα και την αλμύρα. Εκεί στον νότο, παλεύοντας με τις δυσκολίες και τα προβλήματα του επαγγελματία ψαρά.

Τη θάλασσα, όπως μας λέει ο ίδιος, την αγαπά πολύ. Τη σέβεται, την τιμά κι ακολουθεί τους κανόνες της με ευλάβεια θρησκευτική. Ειδικά τη θάλασσα της περιοχής του, στον Λέντα, τη γνωρίζει τόσο καλά όπως και την παλάμη του την ίδια. Πως συμπεριφέρονται τα ρέματα, που “σκάει” το κάθε κύμα…

Ο Καπετάν Μανώλης είναι ένας από τους αφανείς ήρωες της μεταναστευτικής κρίσης. Ένας από εκείνους που παλεύουν να διαχειριστούν καταστάσεις δύσκολες, επειδή έτσι το λέει η καρδιά και η συνείδησή τους, χωρίς κανένα προσωπικό όφελος.

Πολύ συχνά, όταν καραβιές με αλλοδαπούς βρεθούν στην περιοχή του, ο Καπετάν Μανώλης με το καΐκι του θα είναι ο πρώτος που θα προστρέξει. Να αξιολογήσει την κατάσταση, να “μετρήσει” τις υφιστάμενες συνθήκες, να δει ποιος κινδυνεύει, να βοηθήσει όσο μπορεί. Και δεν είναι λίγες οι φορές που έχει φέρει σε πέρας, ακόμη και μόνος του, μια επιχείρηση διάσωσης.

Τον ρωτάμε “τι είναι αυτό που τον ωθεί στην εθελοντική δράση σε τέτοιες επικίνδυνες και δύσκολες περιπτώσεις, όπως η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών”;. Ο Καπετάν Μανώλης, όμως, εκείνες τις δύσκολες και γεμάτη αδρεναλίνη στιγμές, βλέπει μόνο ανθρώπους που κινδυνεύουν και εξηγεί νομοτελειακά: «στη θάλασσα δεν έχεις άλλη επιλογή. Δεν γίνεται να μην προσφέρεις χείρα βοηθείας!».

Οι κανόνες της θάλασσας, οι κανόνες της ανθρωπιάς, οι κανόνες της συνείδησης του. Η πάστα από την οποία είναι φτιαγμένος ο εθελοντής.

“Όταν πλησιάζετε τις βάρκες με τους αλλοδαπούς, φοβάστε;” ρωτάμε. «Τι να φοβηθώ;» αναρωτιέται και εξηγεί «να μην τυχαίνει ανθρώπου να βρίσκεται σε τέτοιες ιστορίες! Τους έχετε δει ποτέ από κοντά; Άνθρωποι βασανισμένοι είναι. Πολύ φιλικοί και αξιοπρεπείς. Καμιά φορά βγαίνουν στα βράχια. Μόλις τους πλησιάσεις ζητούν νερό. Όχι για να πιουν, αλλά για να πλύνουν τα δόντια τους…»

“Μα, στη θάλασσα θα πετάξω τις λερωμένες πάνες;”

Σε ένα από τα πιο πρόσφατα περιστατικά στην περιοχή του Λέντα, ζητήθηκε από τις αρχές – όπως πολύ συχνά συμβαίνει – η συνδρομή του Καπετάν Μανώλη. Η δύναμη του Λιμενικού Σώματος διαχειριζόταν τη στιγμή εκείνη άλλες καραβιές και έδινε μάχη με τις επιχειρήσεις διάσωσης σε απόσταση αρκετών ναυτικών μιλίων μακρύτερα. Δεν θα προλάβαιναν να φτάσουν έγκαιρα.  Η πληροφορία, όμως, έλεγε πως μια λέμβος βρισκόταν σε κίνδυνο και κάποιοι από τους επιβαίνοντες είχαν πέσει στη θάλασσα. Κάποιος έπρεπε να πάει να δει τι συμβαίνει.

Ο Καπετάν Μανώλης έσπευσε με το καΐκι του. Οι άνθρωποι ήταν στιβαγμένοι σε ένα μικρό φουσκωτό που έπλεε ακυβέρνητο. Δυο – τρεις απ’ αυτούς είχαν πράγματι πέσει στο νερό. Η πρώτη ενέργεια ήταν η περισυλλογή εκείνων που  βρίσκονταν στη θάλασσα. Μετά, το ψαροκάικο προσέγγισε το φουσκωτό. Μια γυναίκα και ένα παιδάκι, 2 περίπου χρόνων, βρίσκονταν ανάμεσά τους.Το παιδί πέρασε από αγκαλιά σε αγκαλιά για να επιβιβαστεί στο καΐκι. Ακολούθησε η μάνα του. Καθώς η γυναίκα περνούσε στο κατάστρωμα έπεσε από τον ώμο της η τσάντα που κρατούσε και σκόρπισε το περιεχόμενο στα σανίδια.

«Δεν θα το πιστέψεις τι είχε μαζί της» λέει ο Καπετάν Μανώλης. «Φύλαγε τις πάνες που άλλαζε του παιδιού όσο ήταν στη θάλασσα! Κι όταν τη ρώτησα γιατί τα κρατάς αυτά, απόρησε και μου είπε, μα θα πετούσα τις λερωμένες πάνες στη θάλασσα;»

Αυτή η γυναίκα, εξηγεί ο Καπετάν Μανώλης μιλούσε αγγλικά. Τη ρώτησε: “γιατί ήρθατε εδώ και δεν μείνατε στη Λιβύη;”. Το προσπάθησαν πολύ, του εξήγησε. Αυτός ήταν και ο αρχικός σκοπός τους. Να εγκατασταθούν, εκεί, στη Λιβύη. Όμως, η κατάσταση ήταν και είναι χαώδης. Δεν μπορούσαν να βρουν δουλειά, δεν μπορούσαν να μείνουν. Η πορεία προς το άγνωστο και τον κίνδυνο έδειχνε να είναι η μόνη λύση. Αυτοί ήταν τυχεροί, επέζησαν. Κάποιοι άλλοι, όμως;

Στη συνέχεια το καΐκι ρυμούλκησε το βαρκάκι των αλλοδαπών μέχρι τον Λέντα για να ξεκινήσει η συνηθισμένη διαδικασία. Πρώτες βοήθειες, καταμέτρηση, ταυτοποίηση και στη συνέχεια λεωφορείο για το Ηράκλειο. Να ξεκαθαριστεί ποιοι είναι μετανάστες, ποιοι θέλουν να προωθηθούν σε άλλες χώρες για επανένωση με τις οικογένειες τους, ποιοι ζητούν άσυλο ως πρόσφυγες. Να κάνουν τα χαρτιά τους, να κατατεθούν τα αιτήματά τους ανά περίπτωση και να αναχωρήσουν για την ηπειρωτική Ελλάδα μετά από λίγα 24ωρα.

Η συγκεκριμένη εθελοντική επιχείρηση είχε αίσια έκβαση. Δεν υπήρχαν ανθρώπινες απώλειες ή σοβαροί τραυματισμοί. Και τέτοιες μικρές, αθέατες, επιχειρήσεις λαμβάνουν χώρα καθημερινά. Ο Καπετάν Μανώλης και όλοι εκείνοι οι Καπετάν Μανώληδες του νότου που αυτοπροσφέρονται διαθέτοντας πόρους και χρόνο, έχουν ένα κίνητρο: την ανθρωπιά τους και τις αξίες τους, γιατί αυτό που “βλέπουν” είναι τον συνάνθρωπο που βρίσκεται σε θέση δυσχερή.

Ο εθελοντισμός είναι δεύτερη φύση για τον ψαρά αυτόν στον κρητικό νότο. Δεν είναι μόνο η πρόθυμη συνδρομή του στην καθημερινή μάχη με τις ανεξάντλητες μεταναστευτικές ροές. Τρέχει στις πυρκαγιές ως εθελοντής πυροσβέστης, συμμετέχει σε καμπάνιες καθαρισμού και προστασίας του περιβάλλοντος, διοργανώνει ο ίδιος δράσεις σχετικές. Το μεγάλο σπίτι όλων μας, το πονά πραγματικά και ενοχλείται όταν δεν γίνονται πράγματα. «Δεν γίνεται να δηλώνεις πως αγαπάς τη θάλασσα και το περιβάλλον και μετά να μην κάνεις τίποτα όταν χρειαστεί ή όταν σου ζητηθεί…» λέει χαρακτηριστικά.

Ο Καπετάν Μανώλης, όπως κι άλλοι ψαράδες ή ιδιοκτήτες πλωτών μέσων σαν κι εκείνον, είναι οι αθέατοι ήρωες της μεταναστευτικής κρίσης. Είναι εκείνοι που “προστρέχουν για συνδρομή” όπως αναφέρουν λιτά οι ανακοινώσεις του Λιμενικού Σώματος στη διαχείριση κάθε νέας καραβιάς.

Στο τέλος της μέρας, ο Καπετάν Μανώλης πέφτει για ύπνο με συνείδηση ήσυχη και καρδιά γεμάτη. Και η κοινωνία έχει ανάγκη για περισσότερους Καπετάν Μανώληδες….

cretalive.gr