Η «Θάλασσα Αλληλεγγύης» είναι μία εθελοντική συλλογικότητα η οποία ξεκίνησε να δραστηριοποιείται το 2019 στο Ηράκλειο της Κρήτης, στήνοντας προγράμματα σε εθελοντική βάση, αρχικά παρέχοντας δωρεάν μαθήματα σε κοινότητες, όχι μόνο πρόσφυγες, αλλά και σε ντόπιους. «Ξεκινήσαμε με ραπτική, και μετά μπήκε η εκμάθηση ελληνικών, αγγλικών και υπολογιστών. Είμαστε ουσιαστικά ένα κοινωνικό εργαστήριο», εξηγεί στο TPP το μέλος της συλλογικότητας, Ελευθερία Ιατράκη.

Την τελευταία τριετία, οι εθελοντές παρατήρησαν ότι ξεκινά να αναπτύσσεται το ζήτημα των μετακινούμενων πληθυσμών. Όπως αναφέρει, λόγω των pushbacks στο Αιγαίο, φαινόταν ότι η διαδρομή αλλάζει και ο κόσμος χρησιμοποιεί ξανά τη Μεσόγειο. Στην Κρήτη, εξακολουθεί να μην υπάρχει οργανωμένο σύστημα πρώτης υποδοχής.

«Όλος ο κόσμος που έρχεται, ποινικοποιείται», παρατηρεί η Ελευθερία. «Στην προανάκριση βγαίνει ξαφνικά ένας άνθρωπος ως οδηγός και πρέπει ξαφνικά να φυλακιστεί σε μία διαδικασία που δεν πληροί τις προδιαγραφές, με πολλα ερωτηματικά για τη διερμηνεία, με καταθέσεις copy paste, ενώ και οι ίδιοι είναι πρόσφυγες», ενώ όσοι δε συλλαμβάνονται παραμένουν φρουρούμενοι σε άθλιες συνθήκες στις άτυπες δομές φύλαξης στην αποθήκη στην Αγιά, στα Χανιά, ή στο κτίριο του «παλιού Ψυγείου» στο λιμάνι του Ηρακλείου, μέχρι να φύγουν για κάποιο camp της ενδοχώρας.

Διοικητική κράτηση στα κρατητήρια Ηρακλείου: «Μας λένε αν ήξερα τι με περιμένει θα προτιμούσα να μείνω στη φυλακή»

Ο κόσμος που φτάνει στα παράλια της Κρήτης είναι κυρίως από το Σουδάν, την Αίγυπτο, τη Συρία και το Μπαγκλαντές. Ακόμη και όταν δικαιώνονται στα δικαστήρια, αφού αποδεικνύεται ότι δεν είναι διακινητές, αλλά και οι ίδιοι πρόσφυγες, δεν ανοίγει η πόρτα της ελευθερίας, αλλά ξεκινά ο Γολγοθάς της διοικητικής κράτησης στα κρατητήρια της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Ηρακλείου.

«Η διοικητική κράτηση ξεκινά όταν φεύγει από πάνω τους το ποινικό, αλλά δεν έχουν χαρτιά», εξηγεί η Ελευθερία.

«Εντοπίσαμε ότι διοικητικά κρατούμενοι είναι είτε άνθρωποι που έχουν πιαστεί στο δρόμο χωρίς χαρτιά, είτε εκείνοι που δικαιώνονται στα δικαστήρια, αθωώνονται, παίρνουν απολυτήριο από τη φυλακή, και αμέσως παραδίδονται στο Αλλοδαπών ως μη έχοντες χαρτιά, ως υποψήφιοι δυνητικά για απέλαση. Εκεί ξεκινά μια πολύ αργή διαδικασία, και ποτέ δεν μας έχουν απαντήσει για ποιο λόγο δε γίνεται μεταγωγή σε camp, και να συνεχιστεί η διαδικασία από εκεί».

«Η διοικητική κράτηση, σημαίνει κόλαση. Άκουσα πρόσφατα από πρόσφυγα ο οποίος αφέθηκε μετά από μήνες κράτησης στα κρατητήρια, ότι αν ήξερε τι τον περιμένει θα προτιμούσε να παραμείνει στη φυλακή…», λέει η Ελευθερία.

«Από 1 έως και 4 μήνες στα κρατητήρια χωρίς προαυλισμό – Βγαίνουν αποστεωμένοι, αφυδατωμένοι, αποπροσανατολισμένοι»

«Κρατούνται σε κρατητήρια για καιρό, παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία είναι ξεκάθαρη ότι αυτού του τύπου η κράτηση δεν πρέπει να ξεπερνά κάποιες ημέρες, ειδάλλως παραβιάζεται το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ, περί απαγόρευσης βασανιστηρίων.

Έχουμε καταγράψει περιπτώσεις που κρατούνται από έναν ως και τέσσερις μήνες. Έχουμε φωτογραφία ανθρώπου πριν και μετά την κράτησή του, που προφανώς δεν μπορούμε να δημοσιεύσουμε λόγω ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.

Οι άνθρωποι μπαίνουν στο κρατητήριο σε μία κατάσταση υγιή και βγαίνουν αφυδατωμένοι, αποστεωμένοι, χάνουν τα μαλλιά τους, με μία αίσθηση αποπροσανατολισμού, έχοντας χάσει την αίσθηση του χρόνου και του χώρου, με ψυχολογικά τραύματα από την παρατεταμένη κράτηση», περιγράφει.

«Όταν μιλάμε για κράτηση σε κρατητήριο, αυτό σημαίνει κράτηση σε ένα χώρο ελάχιστων τετραγωνικών, χωρίς προαυλισμό, χωρίς εύκολη επικοινωνία με τον έξω κόσμο. Επισκεπτήρια επιτρέπονται μόνο από δικηγόρους και συγγενείς.

Κατά τη διοικητική διαδικασία κανονικά, δεν υπάρχει ανάγκη για συνεχή επαφή με δικηγόρο. Η δουλειά του δικηγόρου τελειώνει όταν γίνει η διαδικασία για την αίτηση ασύλου. Και πείτε μου, σας παρακαλώ, πού να τους βρουν τους συγγενείς αυτοί οι άνθρωποι; Από τη στιγμή που έχουν ταξιδέψει από άλλη χώρα για ένα καλύτερο μέλλον, η οικογένειά τους μπορεί να μην είναι καν στη χώρα ή μπορεί να βρίσκονται σε κάποιο camp στην ενδοχώρα. Είχαμε περιπτώσεις ανθρώπων που κατηγορήθηκαν για διακίνηση ενώ ταξίδευαν με την οικογένειά τους, η οικογένεια πήγε σε camp, και ο άνθρωπος κατέληξε διοικητικά κρατούμενος!», λέει.

«Μάλιστα δεν υπάρχει διαχωρισμός ποινικών και διοικητικών κρατουμένων. Όλοι είναι στα ίδια κελιά. Μπορεί να μένουν και 10 άτομα σε ένα μικρό κελί, ανάλογα τη συνθήκη της παρούσας στιγμής. Οι περιορισμοί βέβαια στην επικοινωνία με αυτούς τους ανθρώπους μας εμποδίζει από το να πάρουμε ολοκληρωμένες μαρτυρίες», αναφέρει.

Πέντε ευρώ και ογδόντα λεπτά: Φαγητό, νερό, τηλεκάρτα ή τσιγάρα;

Οι άνθρωποι που κρατούνται για μήνες σε αυτούς τους ακατάλληλους χώρους στερούνται πρόσβασης σε είδη υγιεινής και σωστή διατροφή. «Υπάρχει ένα μικρό ποσό, ένα κονδύλι της τάξεως των 5,80 ευρώ για κάθε κρατούμενο, ο οποίος πρέπει να το διαχειριστεί μέσα στη μέρα και να διαλέξει αν θα φάει, αν θα πάρει νερό, αν θα πάρει τσιγάρα. Μέσα στο κρατητήριο πληρώνουν τα πάντα, γι΄αυτό και υπάρχει ανάγκη πρόσβασης με τον έξω κόσμο, με ανθρώπους που θα τους ενισχύουν οικονομικά και θα τους παρέχουν κι άλλα βασικά είδη, όπως τηλεκάρτες, ρούχα και εσώρουχα», εξηγεί.

Στα κρατητήρια του Αστυνομικού Μεγάρου Ηρακλείου, βρίσκονται ως επί το πλείστον Σουδανοί, πρόσφυγες πολέμου, ηλικίας 18 έως 30 ετών. Αν δεν έχουν χωριστεί μετά την άφιξή τους από τις οικογένειές τους λόγω της σύλληψης, είναι άνθρωποι που έχουν να επικοινωνήσουν μήνες με τους οικείους τους, είτε επειδή κατά τη διάρκεια του ταξιδιού δεν είχαν κινητά, με πολλούς από αυτούς να έχουν πουληθεί σκλάβοι ξανά και ξανά στη Λιβύη, είτε επειδή ακόμα και όταν φτάνουν στην Ελλάδα, είναι σχεδόν αδύνατον να καλέσουν σε διεθνή νούμερα από τις φυλακές ή τα κρατητήρια.

«Πρόκειται για ανθρώπους τραυματισμένους, οι οποίοι, πώς να το πώ… Έχουν μία απίστευτη ευγένεια, και μία συγκλονιστική ανάγκη για μάθηση. Μας ζητούν βιβλία, θέλουν να μάθουν την ελληνική γλώσσα, να τελειώσει η κράτησή τους, να δουλέψουν, να πάνε παρακάτω. Γνωρίζοντάς τους βλέπεις πώς καταρρίπτονται ένας ένας οι μύθοι που έχει πλάσει για αυτούς η κοινωνία. Για παράδειγμα, πολλοί από αυτούς που ταξιδεύουν είναι Χριστιανοί, και μας περιγράφουν πώς στη Λιβύη υπάρχει αυξημένη βία κατά των ανθρώπων που δηλώνουν Χριστιανοί. Βλέπετε πόσο απέχει η πραγματικότητα ακόμα και από το αφήγημα ότι είναι όλοι μουσουλμάνοι που έρχονται να μας αλλάξουν…», διαπιστώνει.

Απέκλεισαν τους εθελοντές της «Θάλασσας Αλληλεγγύης» –  Απέκλεισαν την επαφή των προσφύγων με τον έξω κόσμο

Τα παραπάνω κενά, συμπλήρωναν για χρόνια οι εθελοντές της «Θάλασσας Αλληλεγγύης». Παρείχαν τηλεφωνική διερμηνεία στους ανθρώπους που πολλές φορές δεν καταλάβαιναν καν για ποιο λόγο κρατούνταν, αφού κανείς δεν τους είχε ενημερώσει στη γλώσσα τους. «Κάποιος πρέπει να τους απαντήσει στην ερώτηση “αφού αθωώθηκα, τότε γιατί είμαι εδώ;”», λέει η Ελευθερία, «αλλά και να τους εξηγήσει τη διαδικασία. Και όχι μόνο, ένας άνθρωπος σε αυτή την κατάσταση χρειάζεται συνεχή στήριξη, κυρίως ψυχολογική, καθώς η διαδικασία προχωρά πάρα πολύ αργά. Δε γίνεται να του τα πεις μία φορά και ό,τι κατάλαβε, κατάλαβε».

Πέραν της ενημέρωσης με κατάλληλη διερμηνεία, της αναζήτησης αρμόδιων δικηγόρων και της ψυχολογικής υποστήριξης, οι εθελοντές παρείχαν και βασικά αγαθά όπως τηλεκάρτες, ρούχα, εσώρουχα και είδη υγιεινής. «Ό,τι μπορούσαμε, για να γίνει αυτή η δοκιμασία τους λίγο πιο υποφερτή…», εξηγεί.

Όμως, τον Απρίλιο, αυτό σταμάτησε: «Ξαφνικά, και ενώ την προηγούμενη ημέρα κυλούσαν όλα ομαλά και μπορούσαμε να πηγαίνουμε στο επισκεπτήριο, στην πύλη του Αστυνομικού Μεγάρου μας είπαν ότι δεν μας επιτρέπεται η είσοδος. Επικοινωνήσαμε με το Γραφείο Αλλοδαπών και μας είπαν ότι δεν είμαστε δικηγόροι και δεν έχουμε δικαίωμα να μαθαίνουμε για τα ζητήματα φακέλου τους. Εμείς είπαμε “σύμφωνοι, δεν απαιτούμε να μαθαίνουμε τι γίνεται με του καθενός τη διαδικασία, αλλά γιατί να μην παρέχουμε βασικά αγαθά;”. Απάντηση δεν πήραμε ποτέ. Το Μεταγωγών μας είπε ότι δεν είμαστε ούτε συγγενείς ούτε δικηγόροι, και αυτός είναι ο κανονισμός λειτουργίας των κρατητηρίων, ενώ ξέρουν πόσο δύσκολη είναι η πρόσβαση των ανθρώπων αυτών, όπως είπαμε, σε συγγενείς και πόσο μάλλον σε δικηγόρους».

Με την απαγόρευση της εισόδου των εθελοντών της «Θάλασσας Αλληλεγγύης», απαγορεύθηκε ουσιαστικά και η επαφή αυτών των ευάλωτων ανθρώπων με τον έξω κόσμο.

«Εκεί μέσα ξαφνικά δε νιώθουν άνθρωποι. Όλη αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να γίνεται σε ένα κέντρο υποδοχής και ταυτοποίησης. Όχι σε αυτή τη βαρβαρότητα. Βέβαια, το ζήτημα είναι ρατσιστικό, και κυρίως ταξικό. Στα κελιά των κρατητηρίων δε θα βρει κανείς ανθρώπους που μπορούν να πληρώσουν δικηγόρο, ή που μιλούν ελληνικά. Θα βρούμε κόσμο που μιλά διαφορετικές γλώσσες, και δεν κατανοεί το σύστημα της κράτησής του. Θα βρούμε κόσμο που δεν έχει υποστηρικτικό υπόβαθρο από τον έξω κόσμο, και που δεν θα μπορέσει να βοηθηθεί ώστε να προχωρήσει η διαδικασία γρήγορα και δίκαια…», καταλήγει.

Πανταζής: Η Ελλάδα έχει καταδικαστεί πολλές φορές για αυτά τα ζητήματα από το ΕΔΔΑ

Ο εξουσιοδοτημένος για τη συγκεκριμένη υπόθεση δικηγόρος, Σπύρος Πανταζής, μιλώντας στο TPP, επιβεβαιώνει ότι η «Θάλασσα Αλληλεγγύης» κατέθεσε αναφορά στον Συνήγορο του Πολίτη, υπό την ιδιότητά του ως Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης κατά των Βασανιστηρίων.

«Η αναφορά διαλαμβάνει αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή στα κρατητήρια της Αστυνομικής Διεύθυνσης Ηρακλείου Κρήτης. Και αυτό που συμβαίνει είναι σοβαρό. Υπάρχουν δύο ζητήματα που δεν μπορούν να αγνοηθούν», τονίζει.

Το πρώτο ζήτημα, σύμφωνα με τον δικηγόρο, είναι οι συνθήκες κράτησης. «Άνθρωποι, διοικητικώς και ποινικώς κρατούμενοι, εκ των οποίων πολλοί παραμένουν στα κρατητήρια για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την ολοκλήρωση των δικαστηρίων τους, αναμένοντας τη μεταγωγή τους βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε χώρους που δεν έχουν σχεδιαστεί για μακροχρόνια κράτηση. Χωρίς επαρκή υγιεινή. Χωρίς ρουχισμό. Με προβληματικό προαυλισμό. Χωρίς τη δυνατότητα να ακούσουν μια γνώριμη φωνή. Αυτό δεν το λέμε εμείς μόνο. Το έχει πει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου – και έχει καταδικάσει την Ελλάδα γι’ αυτό, πολλές φορές, για τα ίδια ακριβώς. Η CPT το έχει καταγράψει. Ο ΟΗΕ το έχει επισημάνει. Κι εμείς συνεχίζουμε».

Το δεύτερο είναι η απαγόρευση εισόδου των εθελοντών: «Η αστυνομική διοίκηση έκλεισε την πόρτα στη «Θάλασσα Αλληλεγγύης», τη συλλογικότητα που επί χρόνια ήταν ο μοναδικός εξωτερικός σύνδεσμος για αυτούς τους ανθρώπους. Που έφερνε μια τηλεκάρτα, ένα ζευγάρι παπούτσια, την αίσθηση ότι κάποιος τους θυμάται. Η απόφαση αυτή δεν έχει νομική βάση. Καμία διάταξη δεν δίνει στην αστυνομία εξουσία να αποκλείει ανθρωπιστικές οργανώσεις. Αντιθέτως, οι Ευρωπαϊκοί Σωφρονιστικοί Κανόνες, ο Κώδικας Μετανάστευσης, και οι Κανόνες Nelson Mandela αναγνωρίζουν τη σημασία της πρόσβασης και της επαφής με την κοινωνία. Το επιχείρημα ότι επισκέψεις επιτρέπονται μόνο σε συγγενείς ή δικηγόρους – απευθυνόμενο σε ανθρώπους που δεν έχουν ούτε το ένα ούτε το άλλο – δεν είναι μόνο νομικά ανυπόστατο. Είναι βαναυσότητα».

Ο δικηγόρος θυμίζει τα αυτονόητα: «Η κράτηση δεν καταργεί την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Αυτό δεν είναι ρητορική. Είναι άρθρο 2 του Συντάγματος. Είναι άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης. Είναι το ελάχιστο που οφείλει ένα κράτος δικαίου σε όποιον κρατά υπό τον πλήρη έλεγχό του».

«Καλούμε τον Συνήγορο του Πολίτη να πραγματοποιήσει αυτοψία στα κρατητήρια και να παρέμβει για την άρση της απαγόρευσης της πρόσβασης των εθελοντών»

Ο Σπύρος Πανταζής καταλήγει λέγοντας: «Καλούμε τον Συνήγορο του Πολίτη να σταθεί στο ύψος της αποστολής του: να πραγματοποιήσει αυτοψία, να ερευνήσει τις συνθήκες κράτησης και να παρέμβει άμεσα για την άρση της απαγόρευσης. Πίσω από αυτές τις πόρτες υπάρχουν πρόσωπα, ιστορίες και ζωές που δεν μπορούν να παραμένουν αόρατες. Κανείς δεν πρέπει να περιμένει σιωπηλά, αναρωτώμενος αν υπάρχει κάποιος να τον ακούσει».

Τα περιστατικά τα οποία καταγγέλλει η «Θάλασσα Αλληλεγγύης», εάν επιβεβαιωθούν, παραβιάζουν τη σωφρονιστική νομοθεσία, το Σύνταγμα αλλά και τα ανθρώπινα δικαιώματα, και συγκεκριμένα το άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο απαγορεύει τα βασανιστήρια και την εξευτελιστική μεταχείριση. Υπενθυμίζεται ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, έχει επανειλημμένως κρίνει και καταδικάσει την Ελλάδα, καθώς ο υπερπληθυσμός, η παρατεταμένη κράτηση σε ακατάλληλα αστυνομικά κρατητήρια, η στέρηση βασικών αγαθών και ειδών υγιεινής, συνιστούν παραβίαση του άρθρου 3.

Επιπλέον, δεδομένων των συνθηκών, με τους πρόσφυγες και τους μετανάστες να μην έχουν καμία δυνατότητα επαφής και επικοινωνίας με την οικογένειά τους, αλλά ούτε και πρόσβαση σε κατάλληλη νομική υποστήριξη, η απαγόρευση εισόδου των μοναδικών εθελοντών που συμπληρώνουν τα θεσμικά κενά, συνιστά παραβίαση του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ, το οποίο προστατεύει το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, έχει δεχθεί ότι οι κρατούμενοι έχουν δικαίωμα να αναπτύσσουν και να διατηρούν κοινωνικές σχέσεις, και ότι οι περιορισμοί στην επικοινωνία πρέπει να είναι αναγκαίοι και νόμιμοι.

Το ΕΔΔΑ έχει δεχθεί ότι οι κρατούμενοι εξακολουθούν να απολαμβάνουν το δικαίωμα ανάπτυξης και διατήρησης κοινωνικών σχέσεων και ότι οι περιορισμοί στην επικοινωνία πρέπει να είναι αναγκαίοι, νόμιμοι και αναλογικοί, και όταν επιβάλλονται περιορισμοί, αυτοί πρέπει να δικαιολογούνται με συγκεκριμένο, επαρκή και κατεπείγοντα λόγο.

Επιπλέον, ο κανόνας 23 της αναθεωρημένης έκδοσης των Ευρωπαϊκών Σωφρονιστικών Κανόνων ορίζει ότι οι κρατούμενοι πρέπει να μπορούν να επικοινωνούν συχνά με οικογένεια, άλλα πρόσωπα και αντιπροσώπους εξωτερικών οργανισμών. Ο Κανόνας 90.2 δε είναι ξεκάθαρος: επιτρέπεται σε μη κυβερνητικές οργανώσεις η πρόσβαση σε χώρους κράτησης, πρέπει να ενισχύεται η συνεργασία με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, να διευκολύνονται οι επισκέψεις και να διασφαλίζεται η αξιοπρεπής διαβίωση των κρατουμένων.

Στόχος της αναφοράς σύμφωνα με πληροφορίες του TPP, είναι η διερεύνηση των συνθηκών κράτησης στα κρατητήρια της ΓΑΔΗ από τον Συνήγορο του Πολίτη, και η εξέταση ιδιοις όμμασι της διάρκειας παραμονής των κρατούμενων, των συνθηκών υγιεινής και σίτισης, αλλά και να διαπιστωθεί η νομιμότητα της απαγόρευσης της «Θάλασσας Αλληλεγγύης». Ακόμη, σκοπός είναι να γίνει σύσταση προς τη ΓΑΔΗ ώστε να επιτρέπεται η είσοδος των μελών προκειμένου να συνεχίσουν να παρέχουν ψυχοκοινωνική υποστήριξη, είδη ατομικής υγιεινής, ρούχα, παπούτσια, τηλεκάρτες, μέσα επικοινωνίας αλλά και χρήματα, σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες.

Αστυνομικός Διευθυντής Ηρακλείου στο TPP: «Καμία παρατήρηση δεν είχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα κρατητήρια – Οι εθελοντές προφασίζονταν ότι ήταν από τον Δικηγορικό Σύλλογο»

Το TPP επικοινώνησε με τη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Ηρακλείου προκειμένου να λάβει απάντηση για τις παραπάνω καταγγελίες. Όπως ανέφερε στο TPP ο Αστυνομικός Διευθυντής Ηρακλείου Ταξίαρχος Παρασκευάς Χηνόπουλος, είναι σε γνώση του η αναφορά στον Συνήγορο του Πολίτη, και ο ίδιος απορρίπτει τις κατηγορίες για άσχημες συνθήκες κράτησης.

«Τα κρατητήρια έχουν ελεγχθεί δύο φορές από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή χωρίς καμία παρατήρηση. Η “Θάλασσα Αλληλεγγύης επιπλέον έχει ενημερωθεί εγγράφως ότι υπάρχει συγκεκριμένος κανονισμός υπηρεσίας που προβλέπει ποιος επιτρέπεται να εισέρχετα στα κρατητήρια. Σχετικά με την παρατεταμένη παραμονή τους, αυτό δυστυχώς συμβαίνει παντού. Προσπαθούμε, στο βαθμό που μπορούμε να φεύγουν το νωρίτερο. Για τις συνθήκες, γνωρίζουμε ότι κάπως έτσι είναι τα κρατητήρια σε όλη τη χώρα, αλλά θεωρώ ότι εδώ είναι καλύτερα, γιατί και το κτίριο έχει άλλες ανέσεις», είπε.

«Για τους διοικητικά κρατούμενους υπάρχουν συγκεκριμένες διαδικασίες, πρέπει να παρθούν αποφάσεις για να φύγουν. Σύμφωνα με την ενημέρωση που έχω, μόνο ένας κρατούμενος παρέμεινε για τέσσερις μήνες, οι υπόλοιποι παραμένουν το πολύ ένα μήνα», υποστήριξε, λέγοντας ότι για τους μη δικαιούχους διεθνούς προστασίας η διαδικασία επιστροφής στις χώρες τους μπορεί να κρατήσει από πέντε μέρες ως ένα μήνα, «ενώ για τους μετανάστες από το Σουδάν, μετά από ένα μήνα τους αφήνουμε να φύγουν. Δεν κρατάμε κανέναν περισσότερο καιρό», είπε.

Σχετικά με τη συνύπαρξη διοικητικών και ποινικών κρατουμένων στο ίδιο κελί, ο ίδιος δήλωσε άγνοια.

Για την ξαφνική απαγόρευση της εισόδου στα μέλη της «Θάλασσας Αλληλεγγύης», ο κ. Χηνόπουλος ανέφερε ότι δεν ήταν σε γνώση του ότι οι εθελοντές της συλλογικότητας επισκέπτονταν τα κρατητήρια, διότι όπως υποστήριξε, τα μέλη δεν γνωστοποιούσαν ότι προέρχονται από τη συγκεκριμένη συλλογικότητα. «Προφασίζονταν ότι ήταν από τον Δικηγορικό Συλλογο Ηρακλείου. Μετά ήρθαμε σε επαφή με τον Δικηγορικό Σύλλογο Ηρακλείου και καταλάβαμε ότι δεν είναι αυτοί. Δεν γνωρίζω αν κάποιοι από αυτούς ήταν μέλη του δικηγορικού συλλόγου, αλλά ποτέ κανένας από αυτούς δεν είπε από την αρχή “είμαστε από τη Θάλασσα Αλληλεγγύης και θέλουμε να μπούμε”», είπε.

Θάλασσα Αλληλεγγύης: Ουδέποτε προφασιστήκαμε ότι είμαστε δικηγόροι

Τα λεγόμενα του Αστυνομικού Διευθυντή διαψεύδουν τα μέλη της συλλογικότητας «Θάλασσα Αλληλεγγύης» σε νέα επικοινωνία με το TPP. Όπως ανέφεραν ρητά: «Ουδέποτε προφασιστήκαμε ότι είμαστε δικηγόροι. Τα μέλη της “Θάλασσας Αλληλεγγύης” παρουσιάζονταν πάντα ως αλληλέγγυα άτομα, μέλη της συλλογικότητας. Είχαμε πάντοτε το καταστατικό μας μαζί μας και πάντα παραδίδαμε τις ταυτότητές μας και στην πύλη αλλά και στην είσοδο του Μεταγωγών, όπου δηλώναμε ξεκάθαρα ποιοι είμαστε. Δε θα μπορούσαμε άλλωστε και αλλιώς διότι πάντα ζητούν στους δικηγόρους ταυτότητα συλλόγου. Ουδέποτε επικαλεστήκαμε άλλη ιδιότητα. Δεν γνωρίζουμε για ποιο λόγο έγινε παρερμήνευση της ιδιότητάς μας ενώ δηλωνόταν ρητά και το ποιοι είμαστε και ο σκοπός της επίσκεψής μας. Ακόμη και μετά την αιφνίδια απαγόρευση της εισόδου μας, προχωρήσαμε σε αίτημα έγγραφων εξηγήσεων στο Αλλοδαπών, πάλι, επίσημα, με την ονομασία της συλλογικότητάς μας. Σκοπός μας είναι να αρθεί η απαγόρευση εισόδου μας, για το καλύτερο αυτών των ανθρώπων».

Τις άθλιες συνθήκες κατήγγειλαν οι ίδιοι οι αστυνομικοί στον εισαγγελέα

Παρά τους ισχυρισμούς του Γενικού Αστυνομικού Διευθυντή, οι ίδιοι οι αστυνομικοί, είχαν προχωρήσει σε αναφορά – καταγγελία στον εισαγγελέα με αίτημα ποινικής διερεύνησης για τις σοβαρές και διαρκείς παραβιάσεις στις συνθήκες κράτησης και λειτουργίας του Τμήματος Μεταγωγών, οι οποίες εκθέτουν σε κίνδυνο κρατούμενους και προσωπικό.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του TPP, αστυνομικοί κατήγγειλαν πλήρη και διαρκή στέρηση προαυλισμού, ακόμη και σε περιπτώσεις πολύμηνης κράτησης, τονίζοντας ότι η πρακτική αυτή αντίκειται ευθέως στον Σωφρονιστικό Κώδικα και συνιστά απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση ιδίως για ευάλωτες κατηγορίες κρατουμένων. Ακόμη, παρά την «άγνοια» του Αστυνομικού Διευθυντή, οι αστυνομικοί κατήγγειλαν επικίνδυνη και παράνομη συγχώνευση κρατουμένων λόγω ανεπάρκειας χώρων και προσωπικού, συγκεκριμένα κρατουμένων διαφορετικών κατηγοριών, επικινδυνότητας, ηλικίας και φύλου, κατά παράβαση βασικών αρχών της σωφρονιστικής νομοθεσίας, δημιουργώντας συνθήκες υψηλού κινδύνου για επεισόδια βίας. Επιπλέον αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι η χωρητικότητα των κρατητηρίων υπερβαίνεται συστηματικά, ενώ συνυπάρχουν ανήλικοι, γυναίκες και ενήλικοι άνδρες, με αποτέλεσμα να τίθεται ζήτημα ευθείας παραβίασης της νομοθεσίας περί διαχωρισμού κρατουμένων.

Οι αστυνομικοί επίσης κατήγγειλαν στον εισαγγελέα επικίνδυνες συνθήκες για τη δημόσια υγεία. Όπως ανέφεραν, η παρουσία παθογόνων εντόμων (κοριοί) είναι χρόνια και ανεξέλεγκτη με πολύ σοβαρές συνέπειες, όπως τη μετάδοση παρσίτων στις οικείες των αστυνομικών, την επιμόλυνση των οικογενειών τους, ακόμη και ανήλικων τέκνων ή υπερηλίκων, ενώ κατήγγειλαν και την έκθεση κρατουμένων – ακόμη και βρεφών που συνοδεύουν μητέρες σε σοβαρούς κινδύνους υγείας.

Οι αστυνομικοί ακόμη, καταγγέλλουν τον υπερπληθυσμό αλλά και την υποστελέχωσή τους, αφού η επιτήρηση μεγάλου αριθμού κρατουμένων γίνεται από έναν ή δύο αστυνομικούς, ενώ υπογραμμίζουν και την απουσία γυναίκας δεσμοφύλακα.Ακόμη, αναφέρουν ότι παρά την παρουσία ατόμων αυξημένης επικινδυνότητας δεν υφίστανται τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό τουλάχιστον δύο αστυνομικών, ενώ καταγγέλλουν εξοντωτικά ωράρια με μηνιαία απσχόληση που προσεγγίζει τις 200 ώρες, τονίζοντας ότι η υπερεργασία επηρεάζει την επιχειρησιακή ικανότητα και αυξάνει τον κίνδυνο λαθών με σοβαρές συνέπειες. Τονίζουν χαρακτηριστικά ότι υπάρχει αντικειμενική αδυναμία αντιμετώπισης εκτάκτων περιστατικών, όπως περιπτώσις συμπλοκών ή ιατρικών επεισοδίων (π.χ. επιληψία ή διαβήτη).

Τέλος, καταγγέλλουν την έλλειψη ιατρικού προσωπικού. Όπως αναφέρουν, είναι σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, ειδικά λόγω της πολύμηνης κράτησης, της ανυπαρξίας εμβολιασμού και της έλλειψης προαυλισμού των αλλοδαπών κρατουμένων, η εμφάνιση ιατρικών προβλημάτων, ακόμα και ψυχιατρικής φύσεως. «Σε συνδυασμό με τις απαράδεκτες συνθήκες υγιεινής το Τμήμα Μεταγωγών Ηρακλείου, αποτελεί πλέον μία υγειονομική βόμβα, από την οποία κινδυνεύουμε όλοι. Πάρα ταύτα, δεν υπάρχει ούτε απλός νοσηλευτής στον χώρο των κρατητηρίων. Σε περίπτωση καταγγελίας των συνθηκών αυτών –όπως έγινε πρόσφατα από τον Δικηγορικό Σύλλογο Ηρακλείου- η Υπηρεσία, αλλά και όλοι εμείς καθιστάμεθα υπεύθυνοι, υπόλογοι και εκτεθειμένοι σε καθημερινή βάση για την κατάσταση που επικρατεί», τονίζουν χαρακτηριστικά.

Η δικηγόρος των αστυνομικών, Ελπίδα Μανουρά, μιλώντας στο TPP επιβεβαιώνει την πολύμηνη κράτηση των κρατουμένων και τον υπερπληθυσμό. «Προχθές, στα κρατητήρια χωρητικότητας 58 κρατουμένων ήταν 60. Οι μετανάστες μένουν μέσα και τρεις και τέσσερις μήνες, χωρίς προαυλισμό. Ειδικά το καλοκαίρι, τα κρατητήρια γεμίζουν. Υπάρχουν σοβαρότατα προβλήματα. Ένας ή δύο αστυνομικοί για 60 κρατούμενους, χωρίς γυναίκα δεσμοφύλακα, χωρίς ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Οι αστυνομικοί λόγω των κακών συνθηκών υγιεινής μεταφέρουν στο σπίτι τους κοριούς, μολύνουν τις οικογένειές τους. Απευθύνθηκαν λοιπόν στον εισαγγελέα, ως εργαζόμενοι, οι οποίοι υποχρεούνται να εργάζονται σε ένα περιβάλλον απαράδεκτο, σε μία υγειονομική βόμβα. Έγιναν τρεις αναφορές ενώπιον της διοίκησης. Δε δόθηκε καμία απάντηση! Από τότε που κάναμε την αναφορά, ο δικηγορικός σύλλογος έκανε αίτημα να προχωρήσει σε αυτοψία στα κρατητήρια. Το αίτημα έχει μείνει αναπάντητο», δήλωσε.

Δικηγορικός Σύλλογος Ηρακλείου: Αμέτρητες οι καταγγελίες, αναπάντητο το αίτημά μας για αυτοψία στα κρατητήρια 

Πράγματι, ο Δικηγορικός Σύλλογος Ηρακλείου έχει αναδείξει ήδη το ζήτημα. Σε ανακοίνωσή του στις 18 Ιουνίου κατήγγειλε τις συνθήκες στα κρατητήρια, κάνοντας λόγο για συνύπαρξη ποινικών και διοικητικών κρατουμένων «για μεγάλα χρονικά διαστήματα», γεγονός που, όπως τονίζει, αποτελεί «αυτό καθ’ αυτό παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων των κρατουμένων». Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι έχουν υπάρξει καταγγελίες για τις συνθήκες διαβίωσης και για «δυσμενή μεταχείριση κρατουμένων» κατ’ ευθεία παράβαση της νομοθεσίας περί απαγόρευσης διακρίσεων.

Ο Σύλλογος επισημαίνει ακόμη ότι έχει αιτηθεί εδώ και έναν μήνα την επίσκεψη στους χώρους των κρατητηρίων, χωρίς η Ελληνική Αστυνομία να έχει απαντήσει, «γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα και ανησυχίες». Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι «δεν υφίσταται “άβατο” σε οποιοδήποτε χώρο άσκησης δημόσιας εξουσίας» και δηλώνει πως «δεν θα μείνει άπραγος μπροστά σε τέτοια φαινόμενα», προαναγγέλλοντας περαιτέρω θεσμικές ενέργειες για τη διερεύνηση των συνθηκών κράτησης.

Η πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου, Αικατερίνη Κοσμαδάκη, δηλώνει στο TPP ότι μετά την πρώτη ανακοίνωση, στην οποία καταγγέλλονται οι άσχημες συνθήκες στα κρατητήρια, στη συνέχεια η Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Ηρακλείου εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία απέδωσαν τον υπερπληθυσμό στο γεγονός ότι οι δικηγόροι… ζητούν αναβολές, με αποτέλεσμα να γίνονται πολλές μεταγωγές από τις φυλακές στα κρατητήρια, ισχυριζόμενοι ότι ο ΔΣΗ δεν έχει δικαίωμα κριτικής. «Εκτός του ότι είναι δικαίωμα του κατηγορουμένου να ζητήσει αναβολή όποτε το κρίνει σκόπιμο, διαφωνούμε επίσης και στο ότι ο Δικηγορικός Σύλλογος δεν έχει δικαίωμα κριτικής, καθώς ο Κώδικας των δικηγόρων είναι ξεκάθαρος: ο Δικηγορικός Σύλλογος οφείλει να παρεμβαίνει σε όλα τα κοινωνικά ζητήματα. Μας εξέπληξε αυτή η στάση διότι εμείς δεν είμαστε σε αντιδικία με την αστυνομία ή τους αστυνομικούς υπαλλήλους. Να τους στηρίξουμε θέλαμε, έτσι κι αλλιώς έχουν προχωρήσει και οι ίδιοι σε καταγγελία στον εισαγγελέα που απ’ ό,τι έχω πληροφορηθεί μιλάει για απίστευτα πράγματα, όπως μεταφορά ασθενειών στα σπίτια τους και στις οικογένειές τους», ανέφερε.

Η κ. Κοσμαδάκη επιβεβαιώνει επίσης ότι η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου έχει καταγράψει αμέτρητες καταγγελίες για πολύμηνη κράτηση και τις άθλιες συνθήκες κράτησης. «Για αυτό το λόγο, πράγματι, είχαμε υποβάλει έγγραφο προς την Αστυνομική Διεύθυνση Ηρακλείου για να επισκεφθούμε τα κρατητήρια και να μιλήσουμε με τους ανθρώπους, και στη συνέχεια να προσπαθήσουμε να επιλύσουμε τα προβλήματα. Δυστυχώς δεν μας εδόθη η άδεια να πάμε, μέχρι και σήμερα τουλάχιστον».

Ο υπεύθυνος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΔΣΗ, Χάρης Λαγουδάκης, τονίζει στο TPP ότι οι καταγγελίες είναι συνεχείς. «Το βασικότερο για εμένα είναι το ότι κρατούνται μαζί διοικητικά και ποινικά κρατούμενοι, και φυσικά το ότι μένουν μέσα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, χωρίς να έχουν επαφή με τον έξω κόσμο. Όντως, οι καταγγελίες μιλούν για άθλιες συνθήκες υγιεινής. Μάλιστα, έχουν καταγραφεί και περιστατικά αυτοκτονιών, αλλά και απόπειρες αυτοκτονίας. Καταλαβαίνετε ότι οι άνθρωποι καταρρακώνονται εκεί μέσα. Ομολογώ ότι αν δεν ήταν η “Θάλασσα Αλληλεγγύης” να τους στηρίζει όσο μπορεί, τα πράγματα θα ήταν πολύ δύσκολα. Δυστυχώς, παρ’ ότι έχουμε αιτηθεί και πιέσει πάρα πολύ να μας επιτρέψουν μία αυτοψία στον χώρο, δε λάβαμε απάντηση. Σκοπός μας είναι πλέον η συγκέντρωση όλου του υλικού, ώστε να προχωρήσουμε, επώνυμα πλέον, σε καταγγελία στον εισαγγελέα, αναφορά στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, αλλά και στον Συνήγορο του Πολίτη», καταλήγει.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Γενικός Αστυνομικός Διευθυντής Ηρακλείου απάντησε στο TPP ότι το άιτημα του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου, «βρίσκεται υπό επεξεργασία».