Η Περιφέρεια Αττικής ολοκλήρωσε την εγκατάσταση των πρώτων 388 καμερών ελέγχου κυκλοφορίας οχημάτων σε 100 κρίσιμους κόμβους του Λεκανοπεδίου, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας εποχής στην επιτήρηση της οδικής κυκλοφορίας.

Οι κάμερες, που έχουν ως αποκλειστικό αντικείμενο την καταγραφή παραβιάσεων του ερυθρού σηματοδότη, αναμένεται να τεθούν σταδιακά σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία μέσα στους επόμενους μήνες. Προϋπόθεση για αυτό είναι να ολοκληρωθεί η διασύνδεσή τους με το ψηφιακό σύστημα βεβαίωσης των παραβάσεων της Ελληνικής Αστυνομίας, σε μια προσπάθεια δομικής ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας στους κεντρικούς οδικούς άξονες της πρωτεύουσας.

Ο τρόπος λειτουργίας, η τεχνική υποδομή και η «λευκή γραμμή»

Οι νέες κάμερες έχουν ήδη τοποθετηθεί σε ειδικούς στύλους και είναι στραμμένες με τέτοιο τρόπο ώστε να ελέγχουν το πίσω μέρος των διερχόμενων οχημάτων. Η επιλογή αυτή επιτρέπει την ακριβή καταγραφή του αριθμού κυκλοφορίας και της παράβασης, χωρίς να απαιτείται η λήψη εικόνας του προσώπου του οδηγού, διασφαλίζοντας τα προσωπικά δεδομένα. Πρόκειται για εξοπλισμό ιταλικής κατασκευής, ο οποίος είναι συνδεδεμένος απευθείας με το σύστημα λειτουργίας των φωτεινών σηματοδοτών και ενεργοποιείται αυτόματα τη στιγμή που ανάβει το κόκκινο φανάρι.

Καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή του μέτρου αναμένεται να διαδραματίσει η «ειδική λευκή γραμμή» που χαράσσεται αυτό το διάστημα στο οδόστρωμα, λίγο πριν από τις διαβάσεις των πεζών. Η γραμμή αυτή θα αποτελεί το επίσημο σημείο αναφοράς για τη διαπίστωση της παράβασης. Εφόσον ένα όχημα προσπεράσει τη λευκή γραμμή μετά την ενεργοποίηση του κόκκινου σηματοδότη, ο οδηγός θα καταγράφεται αυτομάτως ως παραβάτης. Σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές, οι κάμερες είναι σχεδιασμένες να καταγράφουν οχήματα που κινούνται ακόμη και με ταχύτητες έως 250 χιλιομέτρων την ώρα, ενώ διαθέτουν τη δυνατότητα να υπολογίζουν με ακρίβεια τον χρόνο που έχει μεσολαβήσει από τη στιγμή που άναψε το κόκκινο φανάρι μέχρι τη διέλευση του οχήματος.

Το χρονοδιάγραμμα των ελέγχων και ο ανθρώπινος παράγοντας

Βάσει του επιχειρησιακού σχεδιασμού, το επόμενο βήμα περιλαμβάνει την ένταξη των συσκευών στο πρόγραμμα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τη διασύνδεσή τους με το Σύστημα Ψηφιακής Βεβαίωσης Παραβάσεων Οδικής Κυκλοφορίας της Ελληνικής Αστυνομίας. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι έως τον Αύγουστο θα έχουν εντακθεί στο σύστημα οι πρώτες 100 κάμερες, ώστε να ξεκινήσει σταδιακά η επίσημη καταγραφή των ατασθαλιών και η επιβολή των σχετικών διοικητικών προστίμων.

Παρά την αυτοματοποίηση της καταγραφής, η διαδικασία βεβαίωσης θα περιλαμβάνει απαρέγκλιτα τον ανθρώπινο παράγοντα πριν από την έκδοση οποιασδήποτε κλήσης. Το υλικό που συλλέγεται από τις κάμερες θα αποστέλλεται μέσω ασφαλούς δικτύου VPN στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και στη συνέχεια στην Τροχαία. Εκεί, εξειδικευμένο προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας θα εξετάζει κάθε περιστατικό ξεχωριστά, προκειμένου να επιβεβαιώνεται η εγκυρότητα της παράβασης πριν από την επιβολή του προστίμου.

Για κάθε καταγεγραμμένο συμβάν θα διαβιβάζονται πέντε φωτογραφίες και ένα βίντεο, ώστε να υπάρχει πλήρης τεκμηρίωση και να περιορίζεται στο ελάχιστο η πιθανότητα λανθασμένης βεβαίωσης. Μετά την οριστική επιβεβαίωση από τον αρμόδιο υπάλληλο, η κλήση θα αποστέλλεται ψηφιακά στον οδηγό ή στον ιδιοκτήτη του οχήματος μέσω της πλατφόρμας του gov.gr ή με ηλεκτρονική ειδοποίηση.

Οι διεθνείς αντιδράσεις και τα ζητήματα ασφαλείας στις ΗΠΑ

Ενω η εγκατάσταση του συστήματος στην Αθήνα αποσκοπεί στην ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, η χρήση παρόμοιων τεχνολογιών μαζικής επιτήρησης στο εξωτερικό έχει προκαλέσει έντονες κοινωνικές και νομικές αντιδράσεις. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η εξάπλωση ανάλογων δικτύων αντιμετωπίζει ισχυρές αντιστάσεις.

Όπως αναφέρεται σε σχετικό ρεπορτάζ του ReasonTV:

«Έχουν κουραστεί επιτέλους οι Αμερικανοί με αυτό το σύστημα μαζικής επιτήρησης; Αυτή είναι μια κάμερα Flock Safety. Πρόκειται για έναν αυτοματοποιημένο αναγνώστη πινακίδων κυκλοφορίας με τεχνητή νοημοσύνη. Έχω αναφερθεί ξανά στη Flock στο παρελθόν, και αν υπάρχει ένα πράγμα στο οποίο μπορούν να συμφωνήσουν οι άνθρωποι στα σχόλια, είναι το μίσος τους για αυτό. Αυτό συμβαίνει επειδή τουλάχιστον 90.000 κάμερες Flock σε 6.000 κοινότητες διαβάζουν πάνω από 20 δισεκατομμύρια πινακίδες το μήνα. Όλες αυτές οι πληροφορίες στη συνέχεια μεταφορτώνονται σε μια γιγαντιαία κοινή βάση δεδομένων, η οποία είναι προσβάσιμη από τις διωκτικές αρχές και τις κυβερνητικές υπηρεσίες.»

Η πρακτική αυτή έχει εγείρει μια σειρά από σοβαρά προβλήματα και δικαστικές εμπλοκές στην αμερικανική επικράτεια.

Ενδεικτικά, ένας άνδρας στο Οχάιο (Ohio) ακινητοποιήθηκε από τις αρχές, κατηγορήθηκε για κλεμμένες πινακίδες, δέχθηκε επίθεση από αστυνομικούς σκύλους και φυλακίστηκε, επειδή το σύστημα Flock ανέγνωσε τον αριθμό επτά της πινακίδας του ως δύο.

Στο Κολοράντο (Colorado), μια γυναίκα κατηγορήθηκε για κλοπή πακέτου και αντιμετωπίστηκε ως ένοχη μέχρι να αποδειχθεί η αθωότητά της, απλώς επειδή η κάμερα κατέγραψε το όχημά της να κινείται στο σημείο 20 φορές μέσα σε έναν μήνα.

Παράλληλα, στο Αρκάνσας (Arkansas), ένα ζευγάρι διαπίστωσε ότι μια κάμερα Flock ήταν στραμμένη απευθείας προς το σπίτι του, θέτοντας τους ίδιους και τους καλεσμένους τους υπό συνεχή επιτήρηση χωρίς ένταλμα.

Επιπλέον, έχουν καταγραφεί περιστατικά όπου αστυνομικοί και αρχηγοί αστυνομικών τμημάτων χρησιμοποίησαν το σύστημα εκατοντάδες φορές για να κατασκοπεύσουν πρώην ή νυν συντρόφους τους.

Κενά ασφαλείας και κύμα βανδαλισμών

Πέραν των ζητημάτων παραβίασης της ιδιωτικότητας, οι επικριτές του συστήματος στις ΗΠΑ αναδεικνύουν σοβαρά κενά στην ψηφιακή ασφάλεια των συσκευών.

Σύμφωνα με το ReasonTV, οι κάμερες Flock είναι παραβιάσιμες (hackable) σε λιγότερο από 30 δευτερόλεπτα, επιτρέποντας τη μετατροπή τους σε προσωπικά εργαλεία κατασκοπείας. Οι συσκευές λειτουργούν με λειτουργικό σύστημα Android που καταργήθηκε το 2021 και δεν διέθεταν έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων (2FA) μέχρι που αποκαλύφθηκε πρόσφατα η έλλειψή του.

Ο YouTuber Μπεν Τζόρνταν (Ben Jordan) εντόπισε 51 ευπάθειες στο σύστημα, δηλώνοντας ότι η πρόσβαση σε αυτές είναι τόσο εύκολη που θα μπορούσαν να την επιτύχουν ακόμη και 12χρονοι.

Οι δυσλειτουργίες και η αίσθηση διαρκούς παρακολούθησης έχουν οδηγήσει σε έξαρση φαινομένων δολιοφθοράς:

«Δεν δικαιολογούμε την καταστροφή των καμερών Flock, αλλά επίσης δεν εκπλησσόμαστε που το κοινό έχει φτάσει στο σημείο βρασμού του», σημειώνει το ReasonTV.

Στη Βιρτζίνια (Virginia), ένας άνδρας αντιμετωπίζει πλέον 19 κακουργήματα και έξι πλημμελήματα για την καταστροφή 13 καμερών σε διάστημα έξι μηνών. Στο Μίσιγκαν (Michigan), η αστυνομία χρησιμοποίησε το ίδιο το σύστημα για να εντοπίσει άτομο που προκάλεσε ζημιές ύψους περίπου 10.000 δολαρίων στις κάμερες.

Στο Όρεγκον (Oregon), καταγράφηκε η κοπή εννέα καμερών, στις θέσεις των οποίων αφέθηκαν αυτοκόλλητα με έντονη φρασεολογία, ενώ ανάλογες καταστροφές εξοπλισμού έχουν σημειωθεί στην Καλιφόρνια (California), το Κονέκτικατ (Connecticut) και το Ιλινόις (Illinois), προκαλώντας παραλληλισμούς με τη δράση των λεγόμενων «Blade Runners» της Βρετανίας.