Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Χανίων και Αντιπρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος, Αντώνης Ροκάκης, παρουσίασε στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης την ολοκληρωμένη πρόταση του Διοικητικού Συμβουλίου του Επιμελητηρίου Χανίων για τη δημιουργία «Ευρωπαϊκού Αγροδιατροφικού Ταμείου Εγγυημένης Αξίας», με στόχο την αξιοποίηση χρηματοδότησης του «νεκρού κεφαλαίου» των αποθεμάτων του κλάδου της αγροδιατροφής.

Η παρουσίαση έγινε σήμερα στο συνεδριακό κέντρο «Νικόλαος Γερμανός» στο πλαίσιο ημερίδας της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος (Κ.Ε.Ε.Ε.) με θέμα «Οι εκπροσωπήσεις & η διεθνοποίηση του Επιμελητηριακού Θεσμού: Η πρόκληση της ανάληψης από την Ελλάδα της Προεδρίας στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2027-Πολιτικές Ανάπτυξης». Στο ίδιο πάνελ συμμετείχαν ο Πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος, Γιάννης Βουτσινάς, καθώς και σημαντικά στελέχη του επιμελητηριακού θεσμού, με συντονιστή τον δημοσιογράφο Νίκο Υποφάντη.

Όπως τόνισε ο κ. Ροκάκης, η ανάληψη από την Ελλάδα της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Ιούλιο του 2027 αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για την ελληνική οικονομία και ιδιαίτερα για τον αγροδιατροφικό της τομέα και την περιφέρεια. Χαρακτήρισε τη διαπραγμάτευση για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028-2034 ως στρατηγική πρόκληση για τη χώρα, στο πλαίσιο της οποίας η Ελλάδα μπορεί να συνδιαμορφώσει ουσιαστικά την ευρωπαϊκή ατζέντα για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την επισιτιστική ασφάλεια.

Η ευρωπαϊκή πραγματικότητα του κλάδου της αγροδιατροφής, όπως την περιέγραψε ο κ. Ροκάκης, πιέζεται από το «νεκρό κεφάλαιο» των αποθεμάτων. Πολλοί Ευρωπαίοι παραγωγοί και μεταποιητές — ανάμεσά τους και Έλληνες τυροκόμοι, ελαιουργοί, ποτοποιοί και κτηνοτρόφοι — βρίσκονται αντιμέτωποι με ασφυκτική έλλειψη ρευστότητας, η οποία εντείνεται σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας. Οι παραγωγοί πληρώνουν άμεσα και σε καθημερινή βάση την πρώτη ύλη, την ενέργεια και το κόστος εργασίας, ενώ ταυτόχρονα τα προϊόντα τους, όπως η γραβιέρα, το κεφαλοτύρι, το παλαιωμένο κρασί ή το ελαιόλαδο, απαιτούν μήνες ή και χρόνια ωρίμανσης και αποθήκευσης πριν φτάσουν στο ράφι.

Αυτό το απόθεμα, το οποίο σε ορισμένα προϊόντα αποκτά μεγαλύτερη αξία όσο ωριμάζει, αντιμετωπίζεται σήμερα από το τραπεζικό σύστημα ως «νεκρό κεφάλαιο». Για να αντλήσουν ρευστότητα, οι παραγωγοί είτε επιβαρύνονται με δυσβάσταχτες προσωπικές εγγυήσεις και εμπράγματες εξασφαλίσεις (ακίνητα), είτε υποχρεώνονται σε πρόωρη και ζημιογόνα πώληση των προϊόντων τους.

Ο κ. Ροκάκης παρέθεσε αξιόλογα υποδείγματα αποτελεσματικής διαχείρισης αγροδιατροφικών αποθεμάτων που έχουν αναπτυχθεί στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες. Η Ιταλία, μέσω της τράπεζας Credito Emiliano (Credem), έχει αναπτύξει από το 1953 ένα επιτυχημένο μοντέλο χρηματοδότησης με βάση το ενέχυρο αποθεμάτων. Η τράπεζα δέχεται ως ενέχυρο για δάνεια μικρών επιχειρήσεων κεφάλια Parmigiano Reggiano, τα οποία αποθηκεύει και ωριμάζει σε κλιματιζόμενες εγκαταστάσεις για 18, 24, 30 ή και 36 μήνες. Οι παραγωγοί λαμβάνουν άμεσα το 60%-80% της εκτιμώμενης αξίας του τυριού, μετατρέποντας το απόθεμα σε κεφάλαιο κίνησης.

Παρόμοια μοντέλα χρηματοδότησης εφαρμόζονται και στη Σκωτία για την ωρίμανση ουίσκι. Στον συγκεκριμένο κλάδο, η χρηματοδότηση αποθεμάτων (inventory finance) μέσω εξειδικευμένων πλατφορμών, όπως η Ferovinum, απελευθερώνει εκατομμύρια ευρώ ρευστότητας, μετατρέποντας το αδρανές απόθεμα σε άμεσο κεφάλαιο κίνησης. Κομβικό ρόλο στην επιτυχία της συγκεκριμένης αγοράς διαδραματίζουν η τυποποίηση, η ιχνηλασιμότητα και η ελεγχόμενη αποθήκευση.

Από την Κρήτη, έναν τόπο με μακραίωνη αγροδιατροφική παράδοση και διεθνή εξωστρέφεια ριζωμένη από τα μινωϊκά χρόνια, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο κ. Ροκάκης, η πρόταση του Επιμελητηρίου Χανίων στοχεύει στη δημιουργία του «Ευρωπαϊκού Αγροδιατροφικού Ταμείου Εγγυημένης Αξίας».

Η πρόταση περιλαμβάνει τρεις στρατηγικούς άξονες. Πρώτον, πιστοποιημένες αποθήκες ωρίμανσης με χρήση υφιστάμενων ή νέων εγκαταστάσεων μεταποίησης που πληρούν σύγχρονες προδιαγραφές ελέγχου θερμοκρασίας, υγρασίας και ιχνηλασιμότητας, εγκεκριμένες από ευρωπαϊκά πιστοποιημένο και αρμόδιο φορέα. Δεύτερον, ψηφιακό μητρώο αποθεμάτων με καταγραφή κάθε εμπορικής «παρτίδας» με μοναδικό κωδικό, ημερομηνία παραγωγής και κατάσταση ωρίμανσης, ιδανικά με τεχνολογία blockchain για διαφάνεια και ασφάλεια. Τρίτον, χρηματοπιστωτικό εταίρο μέσω αξιοποίησης πόρων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και ειδικότερα του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (EAFRD) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (EIF) μέσω InvestEU, με ενδιάμεσο φορέα δημόσιο ή αναπτυξιακό οργανισμό. Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (HDB) θα μπορούσε να αναλάβει το ρόλο του χρηματοδοτικού εταίρου, παρέχοντας ρευστότητα ως προκαταβολή 50%-70% επί της εκτιμώμενης αξίας του τελικού αγροδιατροφικού προϊόντος.

Τα στοχευόμενα προϊόντα αγροδιατροφής περιλαμβάνουν τυροκομικά όπως γραβιέρα, κεφαλοτύρι και άλλα Π.Ο.Π. τυριά, ΠΟΠ/ΠΓΕ ελαιόλαδο αξίας, κρασιά και αποστάγματα οινοποιείων με έμφαση σε όσα απαιτούν παλαίωση, παραδοσιακά αλλαντικά με μακρά διαδικασία ωρίμανσης, καθώς και αποθέματα μελισσοκομίας με προτεραιότητα στα Π.Ο.Π. υψηλής διατροφικής αξίας.

Η υπεραξία του προτεινόμενου αγροδιατροφικού ταμείου για την εθνική και ευρωπαϊκή επιχειρηματικότητα, σύμφωνα με την πρόταση του Επιμελητηρίου Χανίων, θα είναι πολλαπλή. Περιλαμβάνει αύξηση ρευστότητας με περιορισμό της ανάγκης για βραχυπρόθεσμο δανεισμό με υψηλό κόστος και δυσβάσταχτες δεσμεύσεις, διασφάλιση τιμών και ποιότητας με εγγύηση της πλήρους ωρίμανσης των προϊόντων, ενίσχυση εξαγωγών μέσω αναβάθμισης της ποιότητας και του κύρους των brands της ευρωπαϊκής και ελληνικής διατροφής, καθώς και δημιουργία σύγχρονων θέσεων εργασίας σε δυναμικούς τομείς όπως logistics, πιστοποίηση και διαχείριση αποθεμάτων.

Ο κ. Ροκάκης κατέληξε υπογραμμίζοντας ότι ο επιμελητηριακός θεσμός δεν διεθνοποιείται μέσω θεωρητικών συζητήσεων και δημόσιων σχέσεων στις ευρύχωρες αίθουσες των Βρυξελλών, αλλά όταν φέρνει στο τραπέζι της Ευρώπης δημιουργικές και τεκμηριωμένες λύσεις, ικανές να μεταφραστούν σε ολοκληρωμένη πολιτική, αντιμετωπίζοντας τα πιεστικά προβλήματα της ευρωπαϊκής περιφέρειας και της αγροδιατροφής της.