Του Γιώργου Ουρανού
Αν προσπαθήσουμε να φανταστούμε το πως θα ένιωθαν οι Έλληνες πολίτες σε μια ανάλογη περίπτωση, δηλαδή την τυχόν καταδίκη κάποιου πολιτικού προσώπου και δη εν ενεργεία μέλους της οποιασδήποτε κυβέρνησης, για τυχόν ποινικές του ευθύνες στα πλαίσια των κυβερνητικών του καθηκόντων, θα πρέπει να ανατρέξουμε στο 1975 και στη δίκη των συνταγματαρχών.
Όταν η Δημοκρατία λειτουργεί
Η αφορμή για αυτό μας το άρθρο, μας δόθηκε μετά από τις καταδίκες των πρώην προέδρων των Δημοκρατιών της Γαλλίας και της Νοτίου Κορέας , δηλαδή του Νικολά Σαρκοζί και του Γιουν Σουκ-Γεόλ αντίστοιχα. Αφορούν βέβαια προεδρικές Δημοκρατίες, όπου ο πρόεδρος διαθέτει ισχυρή εκτελεστική εξουσία. Οι δύο πρόεδροι παραπέμφθηκαν στη δικαιοσύνη, για κατάχρηση εξουσίας και υποθέσεις οικονομικής διαφθοράς. Ο μεν Σαρκοζί για υποθέσεις του 2007, ο δε Γιουν για υποθέσεις του 2023 και 2024. Η ποινή για τον Σαρκοζί κρίθηκε επιεικής, ενώ για τον Γιούν ήταν 5 χρόνια φυλάκιση, όπου όμως εκκρεμεί για αυτόν και η εκδίκαση και άλλης κατηγορίας ενατίον του, για εξέγερση σε χωριστή δίκη και κατά την οποία η εισαγγελία ζήτησε την ποινή του θανάτου, η οποία εξακολουθεί να ισχύει στη Νότια Κορέα. Η ετυμηγορία αναμένεται στις 19 Φεβρουαρίου.
Ο διαχωρισμός εξουσιών
Και στις δύο περιπτώσεις γίνεται φανερό ότι επιτελέσθηκε η συνταγματική επίκληση που σίγουρα ενυπάρχει στα Συντάγματα και των δύο χωρών για τον πλήρη διαχωρισμό της εκτελεστικής από την δικαστική εξουσία. Είναι δεδομένο πως ο διαχωρισμός αυτός αποτελεί την απαρχή μιας Δημοκρατικής διακυβέρνησης. Έτσι ακριβώς και το Ελληνικό σύνταγμα διακηρύσσει την αρχή διάκρισης των εξουσιών ως µία από τις οργανωτικές βάσεις του κράτους και τις θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές και μάλιστα, ως εξής:
α. H νομοθετική λειτουργία ασκείται από τη Bουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
β. H εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την Kυβέρνηση.
γ. H δικαστική λειτουργία ασκείται από τα δικαστήρια· οι αποφάσεις τους εκτελούνται στο όνομα του Eλληνικού Λαού.
O Αριστοτέλης στα μέσα του 300 π.Χ.
Οι σκέψεις αυτές περί της διάκρισης των εξουσιών δεν προέκυψαν τους πρόσφατους αιώνες. Ανάγονται στην αρχαία Ελληνική Γραμματεία, πρίν δύο και πλέον χιλιετίες! Ο Αριστοτέλης στο έργο του τα ‘’πολιτικά’’ κάνει αναφορά σε τρία στοιχεία κάθε πολιτεύματος, τα οποία αν λειτουργούν σωστά, τότε και το πολίτευμα θα λειτουργεί σωστά. Επ΄ακριβώς λοιπόν αναφέρει : “Κάθε πολίτευμα διαθέτει τρία στοιχεία των οποίων τη σκοπιμότητα για το καθένα οφείλει να εξετάζει ο σπουδαίος νομοθέτης. Αν αυτά λειτουργούν σωστά και το πολίτευμα λειτουργεί σωστά. Στο βαθμό πάλι, που παρατηρούνται διαφορές στο καθένα από αυτά, διαφέρουν και τα πολιτεύματα μεταξύ τους. Από τα τρία αυτά στοιχεία το πρώτο διαβουλεύεται για τα κοινά, το δεύτερο αφορά τις αρχές (ποιές πρέπει να είναι, με ποιές αρμοδιότητες και με ποιον τρόπο να γίνεται η εκλογή τους), και το τρίτο να απονέμει δικαιοσύνη“. Το Ελληνικό λοιπόν Σύνταγμα, με τις παραπάνω α, β και γ διατάξεις του, στην βασική του αρχή, είναι απόλυτα εναρμονισμένο με τις επισημάνσεις του σπουδαίου φιλόσοφουΑριστοτέλη.
Όμως στην Ελλάδα του σήμερα;
Είμαστε όμως σίγουροι ότι σήμερα στη χώρα μας εκπληρώνεται αυτή η συνταγματική επίκληση σε σχέση με την ισονομία και την πραγματική ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας; Ανατρέχοντας τα άρθρα του έως σήμερα ισχύοντος συντάγματος, θα παρατηρήσουμε ότι τόσο για το άρθρο 86 για τον ποινικό έλεγχο των πολιτικών προσώπων, όσο όμως και για το άρθρο 90 για την διαδικασία εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης , εγείρονται ισχυρές αντιδράσεις από μεγάλο μέρος του πολιτικού κόσμου. Το μεν άρθρο 86 ειδικότερα αναφέρει, ότι ποινική δίωξη κατά των πολιτικών προσώπων γίνεται μόνον μετά την απόφαση της βουλής. Το δε άρθρο 90 αναφέρει, ότι την τελική επιλογή της ανώτατης δικαιοσύνης την διενεργεί η κυβέρνηση και όχι ας πούμε η βουλή με πλειοψηφία των 2/3 ή το ίδιο το σώμα των ανώτατων δικαστών, ή αυτή επιτελείται με κάποιο άλλο τρόπο κατά τα παραδείγματα των ώριμων Δημοκρατιών της Δύσης .
Η προστασία του άρθρου 86
Πιο αναλυτικά, το άρθρο 86 αφορά την ποινική ευθύνη των πολιτικών προσώπων και επομένως των υπουργών καθώς και του πρωθυπουργού. Η συγκεκριμένη διάταξη έχει κατά καιρούς υποστεί αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, αλλά η ουσία της παραμένει. Δηλαδή, ότι αποκλειστικά η Βουλή εμπλέκεται στην έρευνα και την ποινική δίωξη των πολιτικών προσώπων.
Επακριβώς το άρθρο 86 αναφέρει:
1.Μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί δίωξη κατά όσων διατελούν ή διετέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, όπως νόμος ορίζει. Απαγορεύεται η θέσπιση ιδιώνυμων υπουργικών αδικημάτων
- Δίωξη, ανάκριση, προανάκριση ή προκαταρκτική εξέταση κατά των προσώπων και για τα αδικήματα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 δεν επιτρέπεται χωρίς προηγούμενη απόφαση της Βουλής………..
Η επιλογή των ανώτατων δικαστών κατά το άρθρο 90
Επίσης το άρθρο 90 αφορά τη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Είναι μια συνταγματική διάταξη για την οποία τα τελευταία χρόνια εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις από σημαντικό τμήμα του πολιτικού και επιστημονικού κόσμου. Κατά τη γνώμη τους, η επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης από την εκάστοτε κυβέρνηση, θέτει θέματα σχετιζόμενα με το κράτος δικαίου. Για το θέμα αυτό έχουν ήδη διατυπωθεί σωρεία απόψεων, με προτάσεις όπως για την επιλογή από τους ίδιους τους δικαστές, αλλά και ο αντίλογος σε αυτές , καθότι όπως ισχυρίζονται θέτουν ζητήματα κράτους δικαστών και νόθευσης της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας. Όπως και να έχει το θέμα, μια λύση για περισσότερη ανεξαρτησία στην δικαιοσύνη θα πρέπει να βρεθεί.
Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών
Θεωρούμε ότι με τις κινήσεις αυτές, δηλαδή την αναθεώρηση του συντάγματος και για τις δύο αυτές υποθέσεις των άρθρων 86 και 90 , θα γίνει ένα σθεναρό βήμα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς την πολιτική και τους πολιτικούς, η οποία τις τελευταίες δύο τουλάχιστον δεκαετίες έχει διασαλευθεί σε μεγάλο βαθμό.
Τι πιστεύουν σήμερα οι Έλληνες πολίτες
Σήμερα επικρατεί μεγάλη δυσπιστία των Ελλήνων πολιτών έναντι των πολιτικών προσώπων και μάλιστα κατά εκείνων που ασκούν την εκτελεστική εξουσία στο ανώτατο επίπεδο δηλαδή των υπουργών. Η γνώμη της πλειοψηφίας των Ελλήνων πολιτών είναι ότι οι πολιτικοί πάντα βρίσκονται στο απυρόβλητο. Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία την οποία πάντα διαθέτει η κυβερνώσα παράταξη στη βουλή, συγκροτεί κατά τη γνώμη των πολιτών την απόλυτη προστασία των μελών της κυβέρνησης και του ίδιου του πρωθυπουργού έναντι των οποιοδήποτε ποινικών ευθυνών και αν προκύψουν εις βάρους των.
Το αίσθημα δικαίου και ο Εθνικός μας δικαστής Γιάννης Ντεγιάννης
Αν προσπαθήσουμε να φανταστούμε το πως θα ένιωθαν οι Έλληνες πολίτες σε μια ανάλογη περίπτωση τυχόν καταδίκης πολιτικού προσώπου και δη εν ενεργεία μέλους της οποιασδήποτε κυβέρνησης, για τυχόν του ποινικές ευθύνες, θα πρέπει να ανατρέξουμε στον Αύγουστο του 1975 και στη δίκη των συνταγματαρχών. Εκεί θα θυμηθούμε την Εθνική υπερηφάνεια που νιώσαμε με τις αγορεύσεις των Εθνικών μας δικαστών και μάλιστα του κορυφαίου Εφέτη του αείμνηστου Γιάννη Ντεγιάννη.
Οψόμεθα για την ωριμότητα των πολιτικών αποφάσεων
Εκτιμούμε λοιπόν ότι σήμερα, οι Έλληνες πολίτες δυσπιστούν απέναντι στους πολιτικούς σχηματισμούς ολόκληρου του πολιτικού φάσματος του συνταγματικού τόξου. Αυτό εκφράζεται με την επιφυλακτικότητα με την οποία οι πολίτες αντιμετωπίζουν όλα τα σημερινά κόμματα και τις διστακτικές προτιμήσεις απέναντί τους. Με την στάση τους αυτή θεωρούμε ότι, οι Έλληνες πολίτες εκπέμπουν μηνύματα προς τον πολιτικό κόσμο, ότι απαιτούν από αυτόν να δείξει μια μεγαλύτερη ωριμότητα στην πολιτική του σκέψη και συμπεριφορά. Θεωρούν ότι ο πολιτικός κόσμος θα πρέπει πραγματικά να μοχθήσει για τα θέματα που σχετίζονται με την τύχη του Ελληνικού λαού, πράγμα που τα τελευταία τουλάχιστον χρόνια δεν το έχει αποδείξει.
