Η συζήτηση μεταξύ των Ιρανών σκληροπυρηνικών για το αν η Τεχεράνη θα έπρεπε να επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικής βόμβας, αψηφώντας μια κλιμακούμενη αμερικανο-ισραηλινή επίθεση, γίνεται όλο και πιο ηχηρή, πιο δημόσια και πιο επίμονη, αναφέρουν πηγές εντός της χώρας.
Με τους Φρουρούς της Επανάστασης να κυριαρχούν πλέον μετά τη δολοφονία του βετεράνου Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στην αρχή του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, οι σκληροπυρηνικές απόψεις για την πυρηνική προσέγγιση του Ιράν βρίσκονται σε άνοδο, δήλωσαν δύο ανώτερες ιρανικές πηγές.
Ενώ οι δυτικές χώρες πίστευαν από καιρό ότι το Ιράν θέλει τη βόμβα –ή τουλάχιστον την ικανότητα να κατασκευάσει μία πολύ γρήγορα– το ίδιο το Ιράν το αρνιόταν πάντα, λέγοντας ότι ο Χαμενεΐ είχε απαγορεύσει τα πυρηνικά όπλα ως απαγορευμένα στο Ισλάμ, επικαλούμενο τη συμμετοχή του στη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT).
Δεν υπήρχε ακόμη σχέδιο αλλαγής του πυρηνικού δόγματος του Ιράν και το Ιράν δεν είχε αποφασίσει να επιδιώξει τη βόμβα, ανέφερε μία από τις πηγές, αλλά σοβαρές φωνές μέσα στο κατεστημένο αμφισβητούσαν την υπάρχουσα πολιτική και απαιτούσαν αλλαγή.
Οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, οι οποίες σημειώθηκαν στα μέσα των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, μπορεί να άλλαξαν την εξίσωση, πείθοντας τους Ιρανούς στρατηγικούς αναλυτές ότι έχουν λίγα να κερδίσουν αποκηρύσσοντας τη βόμβα ή παραμένοντας στην NPT.
Η στάση των σκληροπυρηνικών
Η ιδέα της αποχώρησης από την NPT –κάτι που οι σκληροπυρηνικοί έχουν απειλήσει στο παρελθόν– προβάλλεται όλο και περισσότερο στα κρατικά μέσα ενημέρωσης μαζί με την ιδέα –κάποτε ταμπού δημόσια– ότι το Ιράν πρέπει να κινηθεί ξεκάθαρα για την απόκτηση της βόμβας.
Το Πρακτορείο Ειδήσεων Tasnim, το οποίο συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, δημοσίευσε την Πέμπτη ένα άρθρο που αναφέρει ότι το Ιράν πρέπει να αποχωρήσει από την NPT το συντομότερο δυνατό, παραμένοντας ταυτόχρονα σε ένα μη στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο σκληροπυρηνικός πολιτικός Μοχαμάντ Τζαβάντ Λαριτζανί, αδελφός του ανώτερου αξιωματούχου Αλί Λαριτζανί που σκοτώθηκε σε πλήγμα αυτόν τον μήνα, φέρεται από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης αυτή την εβδομάδα να προτρέπει το Ιράν να αναστείλει τη συμμετοχή του στην NPT.
«Η NPT πρέπει να ανασταλεί. Θα πρέπει να σχηματίσουμε μια επιτροπή για να αξιολογήσουμε εάν η NPT μας είναι καθόλου χρήσιμη. Εάν αποδειχθεί χρήσιμη, θα επιστρέψουμε σε αυτήν. Εάν όχι, μπορούν να την κρατήσουν», είπε.
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, η κρατική τηλεόραση μετέδωσε ένα απόσπασμα με τον συντηρητικό σχολιαστή Νασέρ Τοραμπί, στο οποίο έλεγε ότι η ιρανική κοινή γνώμη απαιτεί: «Πρέπει να δράσουμε για να κατασκευάσουμε ένα πυρηνικό όπλο. Είτε το κατασκευάζουμε είτε το αποκτούμε».
Η πυρηνική πολιτική υπήρξε επίσης θέμα ιδιωτικών συζητήσεων στους κυβερνητικούς κύκλους, δήλωσαν οι δύο πηγές, προσθέτοντας ότι υπήρχε απόκλιση μεταξύ των πιο σκληροπυρηνικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των Φρουρών, και εκείνων στην πολιτική ιεραρχία σχετικά με τη σκοπιμότητα μιας τέτοιας κίνησης.
Βεβαίως, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει στο παρελθόν να επανεξετάσουν τη συμμετοχή τους στην NPT ως τακτική διαπραγμάτευσης κατά τη διάρκεια των περισσότερο από δύο δεκαετιών συνομιλιών με τη Δύση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, χωρίς να το έχουν πράξει ποτέ. Η πιο δημόσια συζήτηση μπορεί να αντιπροσωπεύει μια τέτοια ακριβώς τακτική.
Είναι επίσης κάθε άλλο παρά σαφές πόσο γρήγορα θα μπορούσε το Ιράν να κινηθεί προς μια βόμβα αφού υπέστη εβδομάδες αεροπορικών επιδρομών στις πυρηνικές, βαλλιστικές και άλλες επιστημονικές εγκαταστάσεις του και μετά από μια μικρότερη αεροπορική εκστρατεία από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες πέρυσι.
Το Ισραήλ είχε προειδοποιήσει επανειλημμένα επί σειρά ετών ότι το Ιράν απείχε μόνο λίγους μήνες από το να είναι σε θέση να κατασκευάσει μια πυρηνική βόμβα, επικαλούμενο εκθέσεις πληροφοριών, τον εμπλουτισμό ουρανίου από την Τεχεράνη που απαιτείται για μια κεφαλή σχεδόν σε επίπεδο οπλικού βαθμού, και το βαλλιστικό του πρόγραμμα.
Καμία αλλαγή στην πυρηνική πολιτική ακόμα
Οι αναλυτές λένε ότι ο στόχος της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν να επιτύχει το καθεστώς ενός «κράτους στο κατώφλι» (threshold state) – ικανού να παράγει μια βόμβα γρήγορα εάν χρειαστεί, αλλά χωρίς να υποστεί το καθεστώς του παρία που θα μπορούσε να έρθει με το ίδιο το όπλο.
Οι διοικητές των Φρουρών και άλλα ανώτερα στελέχη είχαν προειδοποιήσει στο παρελθόν ότι το Ιράν θα έπρεπε να κινηθεί απευθείας προς τη βόμβα εάν απειλούνταν η επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας – μια συνθήκη που ο παρών πόλεμος μπορεί να πληροί.
Η φετβά του Χαμενεΐ, ή θρησκευτική γνώμη, ότι τα πυρηνικά όπλα δεν επιτρέπονται στο Ισλάμ, εκδόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, αν και ποτέ δεν εκδόθηκε σε γραπτή μορφή. Ο Χαμενεΐ την επανέλαβε το 2019.
Μία από τις δύο ανώτερες ιρανικές πηγές δήλωσε ότι με τον θάνατο του Χαμενεΐ και εκείνον του Αλί Λαριτζανί, ο οποίος, σύμφωνα με την πηγή, είχε επίσης αντιταχθεί στους σκληροπυρηνικούς, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αντικρουστούν τα πιο φιλοπόλεμα επιχειρήματα.
Δεν ήταν επίσης σαφές εάν η υποχρέωση υπακοής στην άγραφη φετβά του Χαμενεΐ επιβίωσε του θανάτου του, αν και πιθανότατα θα παρέμενε έγκυρη εκτός εάν ανακληθεί από τον νέο ανώτατο ηγέτη – τον γιο του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ (Mojtaba Khamenei), ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τον θάνατο του πατέρα του.
