Του Γεωργίου Κ. Τζανάκη
Τελευταῖα ξέσπασε ἕνας ἐπικοινωνιακὸς καταιγισμὸς, ἀπὸ ὅλα τὰ μέσα «ἐνημερώσεως», ὅπου διαμαρτύρονται καὶ ἐξανίστανται γιὰ τὴν «ἀήθη ἐπίθεσι» κατὰ τοῦ Oἰκουμενικοῦ Πατριάρχου ἀπὸ τὴν Ρωσικὴ μυστικὴ ὑπηρεσία SVR.
Τὰ κυριώτερα σημεῖα στὰ ὁποία ἐστιάζουν, ὅτι προβάλλει ἡ SVR, εἶναι (ἐπιλέγω ἀπὸ ἕνα μόνο ἱστότοπο, καθότι ὅλοι λένε περίπου τὰ ἴδια):
«Η SVR –κρατικό όργανο, που προφανώς έχει πλέον αναλάβει και “εκκλησιολογικά καθήκοντα”– κατηγορεί τον Παναγιώτατο ως δήθεν συνεργάτη βρετανικών μυστικών υπηρεσιών και οργανωτή σχεδίων διάσπασης της ρωσικής εκκλησιαστικής επιρροής σε Ουκρανία, Βαλτική και Βαλκάνια». [1]
«Ο Βαρθολομαίος, αεί επί σκοπόν της Ορθοδόξου Ενότητος, ουδέποτε λειτούργησε με πολιτικά κριτήρια. Είναι πνευματικός πατέρας όλων, ακατάβλητος υπερασπιστής της κανονικότητος, της ελευθερίας των κατά τόπους Εκκλησιών και της οικουμενικής διακονίας του Φαναρίου, η οποία δεν υποκύπτει σε πιέσεις, ούτε ενδίδει σε γεωπολιτικά συμφέροντα». [ὅ.π.]
«Ο Παναγιώτατος στέκει εκεί όπου τον έταξε η Πρόνοια του Θεού: ως Πρώτος μεταξύ Ίσων, χωρίς κοσμικές εξαρτήσεις, χωρίς “πλάτες εξουσίας”, αλλά Χάριτι Θεού και με τη μαρτυρία του Σταυρού». [ὅ.π.]
Γιὰ τὴν ἀκρίβεια τὸ ΤΑSS ἀνέφερε ὅτι
«Ειδικές υπηρεσίες του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζουν με κάθε τρόπο τις δραστηριότητες του Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίου στην εκδίωξη της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας… «Οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες τον υποστηρίζουν ενεργά, τροφοδοτώντας ρωσοφοβικά αισθήματα στις ευρωπαϊκές χώρες», δήλωσε το SVR». Πρακτορεῖο Εἰδήσεων ΤΑSS 12/1/2026 [2]
Ἕνας σχολιαστὴς τονίζει ὅτι μέχρι τώρα οἱ Ρώσοι παρουσίαζαν τὸ Πατριαρχεῖο ὡς Ἀμερικανοκίνητο ἐνῷ τώρα τὸ παρουσιάζουν νὰ στηρίζεται ἀπὸ μυστικὲς ὑπηρεσίες τῆς Βρεττανίας.
«Πηγή του Οικουμενικού Πατριαρχείου συγκρατεί μία λεπτομέρεια από την ανακοίνωση της SVR που αξιολογεί ως σημαντική: όπως αναφέρει, σε παλαιότερες επιθέσεις που έχουν εκδηλωθεί από τη ρωσική πλευρά προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο υπήρχαν σταθερές αναφορές ότι είναι αμερικανοκινούμενο και ακολουθεί πολιτικές που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα σε σχέση με την παραχώρηση αυτοκεφαλίας σε Ορθόδοξες Εκκλησίες. Σε αυτή την τελευταία ανακοίνωση δεν υπάρχει αναφορά στον αμερικανικό παράγοντα, αλλά γίνεται λόγος για στήριξη προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο από τις μυστικές υπηρεσίες της Βρετανίας». ΕΦΗΜ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ [3]
Ὅπως θὰ διαπιστώσῃ ὅποιος στὰ σοβαρὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα, ὑπάρχουν μόνον γενικότητες, συνθήματα καὶ καθόλου τεκμήρια καὶ ἀποδείξεις, στὶς κρίσεις ποὺ διατυπώνονται. Θὰ παραθέσουμε μερικὰ ἀδιαμφισβήτητα τεκμήρια, ὥστε, ἄν θέλουν, νὰ βοηθηθοῦν καὶ οἱ γράφοντες, ἄν τυχὸν τὰ ἀγνοοῦν, καὶ κυρίως οἱ ἀναγινώσκοντες τὰ γραφόμενά τους , ὥστε νὰ βοηθηθοῦν στὰ συμπεράσματά τους.
Ἐπειδὴ τὸ θέμα παρουσιάζεται ὡς προσωπικὴ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Πατριάρχου, πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι μὲ τοὺς ὅρους «Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο», «Φανάρι» ἤ τὸ ὄνομα τοῦ ἐκάστοτε «Πατριάρχου» ἐννοεῖτε τὸ ἴδιο πράγμα, δηλαδὴ ἡ πραγματικότης, ὁ μηχανισμὸς προσώπων, ποὺ λειτουργεῖ στὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, ὁριστικά, τουλάχιστον μετὰ τὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μὲ κύριο ἐπίσημο ἐκφραστὴ πρὸς τὰ ἔξω τὸν ἑκάστοτε Πατριάρχη , ὁ ὁποῖος κατευθύνει καὶ τὶς Συνοδικὲς ἀποφάσεις. Ἐπειδὴ αὐτὲς (οἱ Συνοδικὲς ἀποφάσεις) ἐνίοτε εἶναι εἴτε διπλωματικές, εἴτε ὑψηλοῦ πνευματικοῦ ἐπιπέδου γενικολογίες, οἱ διάφοροι παράγοντες καὶ παρατρεχάμενοι, ὅπως ὁ παραπάνω, «διαρέουν» ἤ διατυπώνουν καὶ σχολιάζουν ὅσα «πρέπει» νὰ μάθῃ ὁ πιστὸς λαὸς.
Παρουσιάζεται, λοιπόν, στὴν παροῦσα περίπτωσι, ὅτι τὸ Φανάρι ποτὲ δὲν λειτουργεῖ μὲ πολιτικὰ κριτήρια, δὲν ὑποκύπτει σὲ πιέσεις, οὔτε ἐνδίδει σὲ γεωπολιτικὰ συμφέροντα. Δὲν ἔχει κοσμικὲς ἐξαρτήσεις, οὔτε πλάτες ἐξουσίας, οὔτε ἐπηρεάζεται ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἤ τοὺς Ἄγγλους, οὔτε ἔχει σχέσι μὲ κινήσεις κατὰ τῆς Ρωσικῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐπιρροῆς.
Ἐπ᾿ αὐτῶν θὰ κατατεθοῦν, ὅπως προεγράφη, μερικὰ στοιχεῖα, ἀπὸ τὰ πολλὰ ποὺ ὑπάρχουν, ὥστε νὰ μπορεῖ κανεὶς νὰ κρίνῃ τὴν ὀρθότητα αὐτῶν τῶν ἰσχυρισμῶν.
«Δὲν λειτουργεῖ μὲ πολιτικὰ κριτήρια οὔτε ὑποκύπτει σὲ πιέσεις».
Πῶς ἐξεδιώχθῃ ἡ Μάξιμος ὁ Ε΄ τὸ 1948 καὶ πῶς ἤρθε ὁ Ἀθηναγόρας στὸ Φανάρι; Μὲ καθαρὰ πολιτικὰ κριτήρια καὶ κατόπιν ἀφορήτων πιέσεων. Μετὰ τὸ 1923 τὸ Πατριαρχεῖο ὑπάγεται «στὴ δικαιοδοσία τοῦ Τούρκου Νομάρχη τῆς Κωνσταντινουπόλεως» [4] Παρὰ τὶς μεγαλοστομίες ποὺ ἀκούγονται, κατὰ καιροὺς, ἀπὸ τὰ πρόσωπα τοῦ Πατριαρχείου περὶ «πλήρους ἐλευθερίας», αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ὅσον ἀφορᾶ τὶς ἐκλογὲς Πατριάρχου:
«Ο νομάρχης (Vali) ήταν ο εκπρόσωπος του τουρκικού κράτους, ο οποίος ενέκρινε τον κατάλογο των υποψηφίων Πατριαρχών έχοντας το δικαίωμα να διαγράψει κάποιο πρόσωπο που δεν ήταν αρεστό στην τουρκική πλευρά και επικύρωνε την εκλογή του νέου Πατριάρχη». [ὅ.π.]
Στὴν περίπτωσι τῆς ἐκλογῆς Ἀθηναγόρα ὁ μηχανισμὸς αὐτὸς λειτούργησε πλήρως μὲ ἀποτέλεσμα:
«Ο Τούρκος αξιωματούχος (Νομάρχης) … τους είπε ότι, για να πάψει η κριτική κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου, θα έπρεπε οι ιεράρχες του να εκλέξουν ως νέο πατριάρχη τον Αρχιεπίσκοπο Βορείου και Νοτίου Αμερικής Αθηναγόρα. Τους δήλωσε ότι η εκλογή αυτή ήταν επιθυμία τριών κυβερνήσεων, της ελληνικής, της τουρκικής και της αμερικανικής. Σημείωσε δε ότι η Τουρκική κυβέρνηση θα έκανε το παν για να διατηρήσει φιλικές σχέσεις με την Αμερικανική. (ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΑΓΚΥΡΑΣ [5]). Επιπλέον, ο Αθηναγόρας θα μπορούσε να προάγει την ελληνοτουρκική φιλία και τους δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών και να κατοχυρώσει το κύρος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. (ΕΛΛΗΝ ΠΡΕΣΒΥΣ ΣΚΕΦΕΡΗΣ [6]) Τέλος, εμβαθύνοντας ανέφερε ότι καθώς οι Σοβιετικοί μεταχειρίζονταν την Ορθόδοξη Εκκλησία για τους δικούς τους πολιτικούς σκοπούς, εκείνη η πατριαρχική εκλογή είχε και πολιτικό χαρακτήρα, τον οποίο η τουρκική πλευρά δεν μπορούσε να αγνοήσει (ΕΛΛΗΝ ΠΡΕΣΒΥΣ ΣΚΕΦΕΡΗΣ [7])» ΣΤΗ ΔΙΝΗ ΤΟΥ ΨΥΧΡΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ σελ. 204
( Σημ: Τὰ παραπάνω δὲν εἶναι ἀπόψεις ψεκασμένων ἤ φανατικῶν , ὅπως συνηθίζεται νὰ χαρακτηρίζεται ὁτιδήποτε δὲν ἀρέσει στοὺς διαφόρους κατεστημένους προπαγανδιστὲς. Εἶναι διαπιστώσεις ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τῶν πρεσβειῶν, τῶν Ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν Ἑλλάδος, Ἀμερικῆς, Βρετανίας, Τουρκίας καὶ εὐρίσκονται σὲ Διδακτορικὴ Διατριβὴ ποὺ τὴν ἔχει ἐποπτεύσει καθηγητὴς ἀπολύτως προσηλωμένος στὸ Πατριαρχεῖο, καὶ γι᾿αὐτὸ χρησιμοποιῶ τὶς πηγές αὐτὲς. Ἔχει κυκλοφορήσει καὶ σὲ βιβλίο, ἀπὸ ὅπου καὶ οἱ παραπομπὲς, γιὰ ὅποιον ἐνδιαφέρεται: Παῦλος Σεραφείμ, ΤΟ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΝΗ ΤΟΥ ΨΥΧΡΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ. Ἐκδ. Μπαρμπουνάκη. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2017.)
Δὲν εἶναι μόνο ὅτι ὁ Τοῦρκος Νομάρχης τοὺς προσδιόριζε ποιὸν πρέπει νὰ ἐκλέξουν, τὸν Ἀθηναγόρα, ἀλλὰ διευκρίνιζε καὶ ποιὸν δὲν πρέπει νὰ ἐκλέξουν, καὶ ἄν τὸ τολμοῦσαν θὰ τὴν πλήρωνε ἡ Μειονότης. (Τελικῶς καὶ ἐξέλεξαν τὸν Ἀθηναγόρα καὶ τὴν πλήρωσε ἡ Μειονότης, τὸ 1955):
«Ὁ πρόεδρος της τουρκικής δημοκρατίας είχε δώσει οδηγίες στο βαλή της Κωνσταντινούπολης να δηλώσει «απεριφράστως επιτροπήν Μητροπολιτών ότι εν ουδεμιά περιπτώσει θα γίνη δεκτή εκλογή Μητροπολίτου Δέρκων», [8] ενώ επιπλέον και ο Τούρκος πρωθυπουργός … δήλωσε ότι τυχόν εκλογή του Δέρκων θα επηρέαζε δυσμενώς τη στάση της τουρκικής κυβέρνησης όχι μόνο έναντι του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αλλά και έναντι της ίδιας της μειονότητας». ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ. 207
«Οὔτε ἐπηρεάζεται ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἤ τοὺς Ἄγγλους, οὔτε ἔχει σχέσι μὲ κινήσεις κατὰ τῆς Ρωσικῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐπιρροῆς».
Οἱ πολιτικὲς πιέσεις τῶν Τούρκων ἦταν ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιθυμίας τῶν Ἄγγλων καὶ τῶν Ἀμερικάνων γιὰ ἐκλογὴ τοῦ Ἀθηναγόρα στὴ θέσι τοῦ Πατριάρχου προκειμένου νὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ γεωπολιτικά τους συμφέροντα. Καὶ αὐτὸ διότι θεωροῦσαν ὅτι ἡ Σοβιετικὴ Ἔνωσις θὰ χρησιμοποιοῦσε τὴν Ρωσικὴ Ἐκκλησία γιὰ τὴν κρατική της πολιτική:
«Δεν υπήρχε, ωστόσο, καμία αμφιβολία ότι η Εκκλησία θα χρησίμευε ως όργανο κρατικής πολιτικής» ΕΚΘΕΣΙΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ «Ν. 3127. Ο ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην ελληνική πολιτική», Ουάσινγκτον, 15 Μαΐου 1946. ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.62
Οἱ Βρετανοὶ παράλληλα:
« … οι οποίοι επιθυμούσαν την εμπλοκή των Αμερικανών στα πράγματα του Φαναρίου. Επιθυμούσαν να πιέσουν τους Αμερικανούς να πιέσουν την Ελλάδα και την Τουρκία να συνεργαστούν ώστε να αναβαθμίσουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, έναντι του σοβιετικού κινδύνου». FO 371/58860, βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών προς βρετανική πρεσβεία Άγκυρας, Β. 2589/1908/19, 27 Φεβρουαρίου 1946. ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.62
Ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀκόμη καὶ ὅταν βρισκόταν ὡς ἐξόριστη στὴν Μέση Ἀνατολή, μετὰ τὴν ἐκλογὴ τοῦ Πατριάρχη Σεργίου στὴ Ρωσία ἔστειλε ὁδηγία, μάλλον ἀποτέλεσμα ἐπαφῶν μὲ τὴν Βρετανικὴ ἀλλὰ καὶ Ἄμερικανικὴ πλευρὰ, στὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο λέγοντας ὅτι
«… η εκκλησιαστική αναγέννηση στην Ρωσία αποτελούσε πολιτικό ελιγμό (political maneuver) και κατά συνέπεια θα έπρεπε να είναι πολύ προσεκτικό στις επαφές του με τη Μόσχα και να αποφύγει οποιεσδήποτε δεσμεύσεις προς τη ρωσική πλευρά». ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.75
(Καὶ αὐτό, τὴν ἴδια στιγμὴ, ποὺ πάλι κατόπιν Βρετανικῶν μεθοδεύσεων, ἔβαζε τὸ ΚΚΕ στὴ συγκυβέρνησι τῆς χώρας, γιὰ ἄλλους λόγους βέβαια!!!)
Στὴν δὲ ἐκλογὴ τοῦ Ἀθηναγόρα οἱ πιέσεις πρὸς τὸν Μάξιμο τὸν Ε΄ νὰ παραιτηθῇ ἦταν ἀσφυκτικὲς καὶ ἔφτασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ διακόψῃ τὴν χρηματοδότησι τοῦ Πατριαρχείου!!!
«… Εκείνο το κρίσιμο χρονικό διάστημα η ελληνική κυβέρνηση σταμάτησε να στέλνει τα χρήματα της επιχορήγησής της προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο με αποτέλεσμα το τελευταίο να αντιμετωπίσει προβλήματα ρευστότητας» [9] ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.75
Ὅλες αὐτὲς οἱ ἀφόρητες πολιτικὲς πιέσεις ὁδήγησαν τοὺς Συνοδικοὺς θέλοντας καὶ μὴ νὰ ἐκλέξουν ὡς Πατριάρχη ἕναν ἄνθρωπο ποὺ δὲν εἶχε καμμία σχέσι μὲ τὸ Πατριαρχεῖο, ἀλλὰ ἦταν ἀρεστὸς στοὺς Ἀμερικανοὺς καὶ τοὺς Τούρκους ἀλλὰ καὶ σὲ ἀρκετοὺς Ἕλληνες πολιτικοὺς. Ἐκτοτε τὸ Πατριαρχεῖο προσδέθηκε στὸ ἄρμα τῆς Δύσεως καὶ ἐξυπηρετεῖ τὶς πολιτικὲς της ἐπιθυμίες, ὡς ὄργανο ἐπιβολῆς μέχρι σήμερα. (Λέμε τὰ ἐλάχιστα, τὰ πάνω πάνω). Μποροῦν νὰ παρατεθοῦν ἄπειρα ντοκουμέντα γιὰ τὴν πολιτικὴ ἐξάρτησι τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἀπὸ τοὺς Ἀγγλοαμερικανοὺς καὶ τὴν χρησιμοποίησί του ὡς γεωπολιτικὸ βραχίονά τους στὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο (ἀναλογιστεῖτε μόνον ὅτι στὴν «Σύνοδο» τοῦ Κολυμπαρίου ἐπίσημη σύμβουλος τοῦ Οἱκουμενικοῦ Πατριάρχου ἦταν ἡ καθηγήτρια κ. Ἐλισσάβετ Προδρόμου ἡ ἐπίσημος σύμβουλος τῆς CIA καὶ DIA γιὰ θέματα Ἀνατολικῆς Μεσογείου καὶ Θρησκειῶν!!!) ἀλλὰ μένω σὲ αὐτὰ, θεωρῶντας τα ἀρκετὰ γιὰ προβληματισμό. Ἕνα μόνο προσθέτω:
«… αν η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ άλλαζε και γινόταν πιο δυναμική έναντι της ΕΣΣΔ (πολιτική της ανταπόδοσης, rollback policy) και αποφάσιζαν οι Αμερικανοί να διεισδύσουν στις ορθόδοξες σοβιετοκρατούμενες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, τότε ένας ανώδυνος τρόπος θα ήταν μέσω της κάλυψης του Οικουμενικού Πατριαρχείου». ΣΤΗ ΔΙΝΗ… σελ.75
Καὶ ἡ κάλυψις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου δόθηκε στὴν Οὐκρανία, ὅπως ζητοῦσε καὶ ὁ Μπρεζίνσκυ, ὅταν οἱ ἀμερικάνοι ἀποφάσισαν νὰ διεισδύσουν στὴν Οὐκρανία, μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ εἰσπήδησι καὶ τὴν δημιουργία μιᾶς ἐκκλησιαστικῆς ὀντότητος ἐνάντια στὴν κανονικὴ Οὐκρανικὴ Ἐκκλησία. Καὶ τώρα ὑπάρχουν φόβοι ἀπὸ τοὺς Ρώσους ὅτι θὰ γίνῃ ξανὰ τὸ ἴδιο στὶς χῶρες τῆς Βαλτικῆς καὶ στὸ Μαυροβούνιο. Καὶ ἀπαντᾶ τὸ Πατριαρχεῖο ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι
«ευφάνταστα σενάρια, ψευδείς ειδήσεις, ύβρεις και κατασκευασμένες πληροφορίες κάθε είδους προπαγανδιστών» ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ 13 Ο1 2026
Ἴσως βοηθήσουν τὰ παραπάνω, ὡς ἀφετηρία, ὥστε νὰ ψάξῃ περισσότερο καὶ νὰ σκεφτῇ, ὅποιος συνεχίζει νὰ σκέφτεται στὴν ἐποχή μας, πρὸς τὰ ποῦ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ἄν ἐνδιαφέρει κανέναν, πλέον.
Γιὰ μᾶς ἐδῶ στὴν Κρήτη, ἔχει ἰδιαίτερη σημασία ἡ βαθύτερη κατανόησις τῶν καταστάσεων, διότι ὁ Πατριάρχης, ὁ «ακατάβλητος υπερασπιστής της κανονικότητος, της ελευθερίας των κατά τόπους Εκκλησιών», στέλνει σὲ λίγες μέρες τοὺς δικούς του γιὰ νὰ ἀποφασίσουν ποιοὶ θὰ γίνουν δεσπότες σὲ δύο Μητροπόλεις τῆς Κρήτης. Οἱ «ἐλεύθεροι» Κρῆτες ἐπίσκοποι, φαίνεται, δὲν μποροῦν μόνοι τους, παρότι ἐλεύθεροι θεωροῦνται ἀνίκανοι νὰ ἀποφασίσουν… Ὁ δὲ λαὸς εἶναι μόνο … γιὰ νὰ παίζει κούρταλα.
Φανταστεῖτε νὰ μὴν σεβόταν τὴν ἐλευθερία τῶν κατὰ τόπους Ἐκκλησιῶν….
Τί περισσότερο θὰ μποροῦσε νὰ συμβῇ στὴν Οὑκρανία;
Ἀκρωτήρι Χανίων. 18 Ἰανουαρίου 2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] https://fosfanariou.gr/index.php/2026/01/13/rosiki-propaganda-kata-tou-ecum-patr/
[2] https://tass.com/politics/2070009
[3] https://www.kathimerini.gr/society/reportaz/564019777/mystika-kai-psemata-tis-rosikis-svr-to-paraskinio-tis-epithesis-kata-vartholomaioy/
[4] Παύλος Σεραφείμ, Δρ Θεολογίας ΑΠΘ: «Ο κοσμικός παράγοντας στην εκλογή Οικουμενικών Πατριαρχών κατά τη νεότερη περίοδο της ιστορίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1830-1948)» https://doi.org/10.26262/syn.v5i1.5635
[5] N.A.D.S., C.G.R, 1936-1958, 840.4, αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, εσωτερικό υπόμνημα αμερικανικής πρεσβείας Άγκυρας, 27 Οκτωβρίου 1948. Πβλ. και N.A.D.S., C.G.R, 1936-1958, 840.4, αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, αμερικανικό προξενείο Κωνσταντινούπολης προς αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, 12, 30 Οκτωβρίου 1948.
[6] [7] Α.Υ.Ε., 1948/Φ118/ΥΦ1, ελληνικό προξενείο Κωνσταντινούπολης (αποστολέας ο πρέσβης Σκέφερης) προς ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, ΑΠ 4003, 26 Οκτωβρίου 1948.
[8] (Α.Υ.Ε., 1948/Φ118/ΥΦ1, ελληνική πρεσβεία Άγκυρας προς ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, ΑΠ 403, 28 Οκτωβρίου 1948).
[9] N.A.D.S., C.G.R, 1936-1958, 840.4, αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, αμερικανικό προξενείο Κωνσταντινούπολης προς αμερικανική πρεσβεία Άγκυρας, 24 Σεπτεμβρίου 1948
