Πρόσφατα είχα μια από τις τακτικές μου συζητήσεις με τον Μέντι Χασάν στο «Unshocked» για τον Ίλον Μασκ, κατά την οποία επιχειρήσαμε να ξετυλίξουμε το εξής παράδοξο: πώς ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος του πλανήτη μπορεί να είναι ταυτόχρονα κι ένας από τους χειρότερους ανθρώπους του κόσμου. Εδώ θα ήθελα να εξηγήσω γιατί αυτή η σύμπτωση δεν είναι καθόλου τυχαία.
Οι περισσότερες συζητήσεις για τον Μασκ κρατούν αυτές τις δύο εικόνες χωριστά, σαν να μην έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Στη μία πλευρά, βλέπουμε τον Μασκ ως τον λαμπρό τεχνοκράτη-διευθύνοντα σύμβουλο, τον άνθρωπο εναντίον του οποίου δεν πρέπει να στοιχηματίζει κανείς και του οποίου η περιουσία πια αγγίζει τα όρια του τρισεκατομμυρίου. Στην άλλη, αντικρίζουμε έναν άθλιο τύπο που χοροπηδάει κρατώντας αλυσοπρίονο, κάνει δημοσίως «μη-ναζιστικούς» χαιρετισμούς, συνάπτει απροκάλυπτα σχέσεις με την ακροδεξιά παγκοσμίως – και γενικά καλό θα ήταν να αποφεύγεται σε πολιτισμένες παρέες.
Η αλήθεια είναι ότι αυτές οι δύο πλευρές του Μασκ δεν μπορούν να αποκοπούν η μία από την άλλη. Eίναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Τα θεατρικά τεχνάσματα με το αλυσοπρίονο και η σφαγή της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους φτωχούς, οι ρατσιστικές θεωρίες συνωμοσίας που διαχέονται μέσω του X, τα ναζιστικά παραληρήματα του Grok και όλοι οι άλλοι τρόποι με τους οποίους ο Μασκ συμβάλλει στην εξευτέλιση και τη θυσία τεράστιων τμημάτων της ανθρωπότητας – όλα αυτά συνιστούν τις αναγκαίες κοινωνικές προϋποθέσεις για το εταιρικό εγχείρημα που τον ανέδειξε πρόσφατα σε τρισεκατομμυριούχο. Άλλωστε, το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής που έχει πουλήσει ο Μασκ στο χρηματιστήριο θα ωφελήσει μόνο ένα ελάχιστο τμήμα του είδους μας, θυσιάζοντας παράλληλα αμέτρητους ανθρώπους και μη-ανθρώπους. Άρα, κάτι πρέπει να γίνει με όσους μένουν απ’ έξω. Εδώ ακριβώς εμφανίζεται η άλλη πλευρά του Μασκ – ή, όπως την αποκαλεί ο ίδιος, το «Σκοτεινό MAGA».
Το Όνειρο της Απόσχισης
Πριν από δεκατρία χρόνια, η μυθιστοριογράφος Αρουντάτι Ρόι αναλογιζόταν το νόημα ενός φανταχτερού αρχιτεκτονήματος: ενός νέου εκθαμβωτικού ανακτόρου, που έχτισε ο πλουσιότερος άνθρωπος της Ινδίας, ο Μουκές Αμπάνι. Έγραψε ότι ολόκληρη η χώρα σχολίαζε «τους είκοσι επτά ορόφους του, τα τρία ελικοδρόμια, τους εννέα ανελκυστήρες, τους κρεμαστούς κήπους, τις αίθουσες χορού, τα δωμάτια ελεγχόμενου κλίματος, τα γυμναστήρια, τους έξι ορόφους πάρκινγκ και τους εξακόσιους υπηρέτες».
Στεκόμενη στη σκιά του, κοιτάζοντας τον κατακόρυφο κήπο του, αναρωτήθηκε: «Είναι αυτή η ύστατη πράξη του πιο επιτυχημένου αποσχιστικού κινήματος της Ινδίας; Η απόσχιση της μεσαίας και ανώτερης τάξης προς το διάστημα;»
Η Ρόι μιλούσε μεταφορικά. Οι πλούσιοι της Ινδίας δεν εγκατέλειπαν πραγματικά τον πλανήτη. Απλώς συμπεριφέρονταν σαν ο πλούτος τους να μπορούσε να υψώσει αυτοτελή σύμπαντα, όπου δεν θα χρειαζόταν πια να έρχονται αντιμέτωποι με τους μη-πλούσιους ή να μοιράζονται τη μοίρα τους. Αυτό συνιστούσε τομή: ακόμα και οι βασιλιάδες και οι αυτοκράτορες ήταν υποχρεωμένοι να αντικρίζουν τους φτωχούς υπηκόους τους, να επιλαμβάνονται των μικροπροβλημάτων τους και να αποδέχονται ότι αναπνέουν τον ίδιο βρώμικο αέρα με αυτούς. Η Ρόι πίστευε ότι παρακολουθούσε την ινδική ελίτ να αναζητεί τον τρόπο να απαλλαγεί από τέτοιου ειδους ενοχλήσεις.
Ένας τρόπος να σκεφτούμε τον Μασκ και τη SpaceX είναι ότι βιώνουμε την παγκόσμια εκδοχή της επιθυμίας που περιέγραψε η Ρόι, ντυμένο με χρηματιστηριακό συμβολισμό. Οι επενδυτές του Nasdaq, που κατέρριψαν τα ρεκόρ IPO τον προηγούμενο μήνα, δεν αποτιμούσαν στην πραγματικότητα την υπόσχεση του Μασκ να καταστήσει την ανθρωπότητα «πολυπλανητική» (όλοι γνωρίζουμε ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί σύντομα). Αντίθετα, ποντάριζαν στο όνειρο που συμβολίζει – το όνειρο των υπερπλουσίων να ξεφύγουν από τον κόσμο -τον οποίο διαφορετικά θα αναγκάζονταν να μοιραστούν με εμάς- κυρίως χάρη στον πλούτο που απέκτησαν μέσα από όργια κερδοσκοπικών επενδύσεων, όπως αυτή που πυροδότησε η SpaceX. Το όνειρο της απόσχισης, που εντόπισε η Ρόι, παραμένει αξιοσημείωτα σταθερό ανά τα χρόνια, την ώρα που τα εντυπωσιακά τεχνάσματα κάνουν τη φυγή από τη Γη να μοιάζει όλο και πιο εφικτή (ας αγνοήσουμε τις εκρήξεις πυραύλων ή την αδυναμία επιβίωσης στον Άρη).
Στο επικείμενο βιβλίο μας End Times Fascism: And the Fight for the Living World (κυκλοφορεί τον Σεπτέμβριο), η Άστρα Τέιλορ κι εγώ αποκαλούμε αυτή τη νοοτροπία «αρπαγή του πλούτου». Καθώς ο πλανήτης σπαράσσεται από τα βάρη της ρύπανσης και της φτώχειας, αυτή είναι μια ακόμη μάχη σε έναν ευρύτερο πόλεμο για το ποιος θα επιζήσει στο μέλλον. Και επειδή ο Μασκ έχει αναδειχθεί σε πρωταγωνιστή αυτού του πολέμου, αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στο εσωτερικό αυτού που πουλάει.
Στοιχηματίζοντας σε αερολογίες
Συμμετέχοντας στην έναρξη της διαπραγμάτευσης στο Nasdaq μέσω βιντεοκλήσης από τα κεντρικά της SpaceX στο Τέξας, ο Μασκ διακήρυξε ότι η εταιρεία του θα μεταφέρει «όποιον θέλει να πάει στο φεγγάρι, όποιον θέλει να πάει στον Άρη, ή οπουδήποτε αλλού στο ηλιακό σύστημα – και ίσως και πιο πέρα κάποια στιγμή». Εξήγησε ότι βρισκόταν στη διαδικασία του να «βγάλει τη μυθοπλασία από την επιστημονική φαντασία».
Αυτό που κάνει στην πραγματικότητα είναι να υφαίνει καθαρή μυθοπλασία: οι προβλέψεις του IPO είναι τόσο εξωφρενικές που μοιάζουν λιγότερο με απάτη και περισσότερο με απροκάλυπτη περιφρόνηση – ένα στοίχημα ότι ο κόσμος θα συνεχίσει να εκσφενδονίζει χρήματα στον Μασκ, ανεξάρτητα από το πόσο ξεδιάντροπα μας λέει ψέματα κατάμουτρα.
Η αγαπημένη μου λεπτομέρεια: στην κατάθεση S-1 της SpaceX προς την SEC, η εταιρεία διεκδικεί συνολική προσβάσιμη αγορά (ΤΑΜ) ύψους 28,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων – ποσό σχεδόν ισό με το σύνολο του ΑΕΠ των ΗΠΑ (32 τρισεκατομμύρια). Κι όμως, γίνεται ακόμη χειρότερο. Διότι η εταιρεία, παρά τις μεγαλοπρεπείς εξαγγελίες του Μασκ για διαστημικό αποικισμό, αποδίδει μόλις δύο τρισεκατομμύρια στην πραγματική της διαστημική δραστηριότητα και υπηρεσίες συνδεσιμότητας. Το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος αυτής της τεράστιας προβλεπόμενης αγοράς (SOM)– περίπου 26 τρισεκατομμύρια – δεν θα προέλθει, όπως ισχυρίζεται, ούτε από τους πυραύλους ούτε από το Starlink, αλλά από την τεχνητή νοημοσύνη.
Με άλλα λόγια, η SpaceX είναι στην πραγματικότητα μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης, που παρουσιάζεται ως διαστημική εταιρεία – και μάλιστα αποτυχημένη. Το 2025, η xAI, που αποτελεί πλέον το τμήμα ΑΙ της SpaceX, απέφερε έσοδα μόλις 3,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ «έκαψε» 6,4 δισεκατομμύρια. Μια εταιρεία που ξοδεύει τα διπλάσια από όσα βγάζει θεωρούνταν κάποτε αποτυχημένη. Στην περίπτωση του Μασκ, ωστόσο, το χρηματιστήριο είδε αυτές τις ζημίες και ποντάρισε ότι η ίδια εταιρεία θα μπορούσε με κάποιον τρόπο να δημιουργήσει 26 τρισεκατομμύρια δολάρια σε νέα έσοδα – σχεδόν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου ΑΕΠ. Οι αποταμιεύσεις και οι συντάξεις των ανθρώπων διακυβεύονται εξαιτίας τέτοιων εξωφρενικών ισχυρισμών. Η Goldman Sachs φέρεται να έχει ενημερώσει τους επενδυτές ότι αναμένει τα έσοδα της SpaceX να φτάσουν τα 474 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030 – από 18,7 δισεκατομμύρια πέρυσι, δηλαδή αύξηση σχεδόν 25 φορές μέσα σε πέντε χρόνια. Αυτό δεν είναι οικονομική ανάλυση. Μετά βίας είναι μαθηματικά.
Αυτή η παραζάλη κρατάει δεκαετίες. Οι επενδυτές του Μασκ τον αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια λιγότερο ως διευθύνοντα σύμβουλο και περισσότερο ως μυστικιστή, ανεχόμενοι την εταιρική κακοδιαχείριση, τα χαμένα ορόσημα, πυραύλους και δορυφόρους που εκρήγνυνται, και τις φήμες για κατάχρηση ουσιών. Δεν είναι ότι οι επενδυτές δεν βλέπουν τις αποτυχίες – γνωρίζουν ότι οι πωλήσεις της Tesla κατρακυλούν μετά τη σφαγή του DOGE του Μασκ με το αλυσοπρίονό του, και ότι το χάσμα μεταξύ δαπανών και εσόδων στην xAI είναι τόσο ευρύ, που θα μπορούσε να περάσει άνετα ακόμα και Cybertruck (άλλη μια αποτυχία του Μασκ).
Κι όμως, με κάποιο τρόπο, όλα αυτά παραμερίζονται με το μάντρα που αποδίδεται συχνά στον Πίτερ Τίελ, τον μακροχρόνιο επιχειρηματικό του εταίρο και φίλο: «Ποτέ μη στοιχηματίζεις εναντίον του Ίλον». Με άλλα λόγια, μην πιστεύεις σε αυτά που βλέπεις, πίστεψε στον άνθρωπο. Αυτή είναι λήψη αποφάσεων βασισμένη στην πίστη, όπως ακριβώς όπως συμβαίνει με κάθε θρησκεία. Και τώρα που ο Μασκ (μια καλή μέρα) φτάνει να γίνει τρισεκατομμυριούχος, το μυστήριο γύρω του έχει μόνο ενταθεί, ωθώντας τους πιστούς υποστηρικτές του σε όλο και πιο απερίσκεπτες οικονομικές αλχημείες.
Πράγμα που μας φέρνει πίσω στη SpaceX, που στην πραγματικότητα δεν είναι μια εταιρεία με την παραδοσιακή έννοια. Είναι προτιμότερο να την δούμε ως ένα όχημα άντλησης πλούτου, που διατίθεται στην αγορά με όποια αφήγηση κινεί κάθε φορά τα χρήματα ταχύτερα. Για παράδειγμα, όπως επισημαίνει ανάλυση του Motley Fool, η ενότητα παραγόντων κινδύνου στην κατάθεση S-1 της SpaceX (συνήθως ένα τυποποιημένο μέρος νομικών αποποίησεων), αποκαλύπτει ότι τα αναπτυξιακά σχέδια της εταιρείας βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε «μη αποδεδειγμένες τεχνολογίες ή τεχνολογίες που δεν υπάρχουν».
Με άλλα λόγια, επινοημένες τεχνολογίες δημιούργησαν προβλέψεις ανάπτυξης, οι οποίες με τη σειρά τους δημιούργησαν το πιο επικερδές IPO της ιστορίας και τον πρώτο τρισεκατομμυριούχο στον κόσμο. Σε ποιο στάδιο καπιταλισμού αντιστοιχεί αυτό; Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα.
Τι αγοράζουν τα χρήματα
Για να βάλουμε το τρισεκατομμύριο σε προοπτική: μόλις 21 χώρες έχουν ΑΕΠ άνω του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Η Σουηδία όχι. Η Αργεντινή όχι. Το Ισραήλ όχι. Η Ταϊβάν όχι. Η Ιρλανδία όχι. Ένας άνθρωπος πλέον το έχει.
Αξίζει, λοιπόν, να αναρωτηθούμε: τι ακριβώς υποτίθεται ότι αγοράζει αυτή η απέραντη περιουσία; Η απλή απάντηση είναι: φυγή. Φυγή από εμάς, φυγή από τις απαιτήσεις που φορτώνουμε σε ανθρώπους σαν τον Μασκ, και φυγή από τα ερείπια που αφήνουν πίσω οι ρύποι του – του πλανήτη μας, του δημόσιου λόγου μας και της πολιτικής μας. Η δημιουργία ασύλληπτου ατομικού πλούτου δεν είναι ένα παραπροϊόν της ιστορίας της SpaceX. Είναι το ίδιο το ζητούμενο.
Το 2009, ο Πήτερ Τίελ έγραψε ένα δοκίμιο που ακόμα συζητιέται συχνά. Είναι διάσημο γιατί εκεί εγκατέλειψε δημόσια τη δημοκρατία, δηλώνοντας: «δεν πιστεύω πια ότι η ελευθερία και η δημοκρατία είναι συμβατές». Ο μόνος δρόμος μπροστά, έγραφε, ήταν «να βρεθεί μια διαφυγή από την πολιτική σε όλες τις μορφές της». Γι’ αυτό χρηματοδοτεί διάφορα σχέδια ίδρυσης εταιρικών κρατών. Γι’ αυτό ίδρυσε την PayPal με τον Μασκ και υποστηρίζει εδώ και καιρό τα κρυπτονομίσματα (αν έχεις το δικό σου νομισματικό σύστημα, η κυβέρνηση δεν μπορεί να το επηρεάσει) και γι’ αυτό επένδυσε από νωρίς στους πυραύλους του Μασκ, όπου το όνειρο της αρπαγής του πλούτου αποκτά την πιο κυριολεκτική του μορφή – εταιρικός έλεγχος των ουρανών.
Το βρίσκει κανείς στα ψιλά γράμματα της συμφωνίας παροχής υπηρεσιών του Starlink, σ’ αυτά που κανείς δεν διαβάζει:
«Για υπηρεσίες που παρέχονται στον Άρη, ή κατά τη μεταφορά προς τον Άρη μέσω Starship ή άλλου διαστημικού σκάφους, τα μέρη αναγνωρίζουν τον Άρη ως ελεύθερο πλανήτη και ότι καμία επίγεια κυβέρνηση δεν έχει εξουσία ή κυριαρχία επί των αρειανών δραστηριοτήτων. Συνεπώς, οι διαφορές θα επιλύονται μέσω αρχών αυτοδιοίκησης, που θα θεσπιστούν με καλή πίστη κατά τη στιγμή του αρειανού εποικισμού.»
Πριν το προσπεράσουμε, γνωρίζοντας ότι κανείς δεν πρόκειται να αποικήσει τον Άρη σύντομα, αξίζει να σταθούμε στην προσεγμένη διατύπωση. Οτιδήποτε κάνει ο Μασκ στο διάστημα, θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι γίνεται κατ’ οδόν προς τον Άρη, αφού αυτός είναι ο δηλωμένος απώτερος σκοπός της SpaceX, αυτός που ανακοίνωσε στο IPO. Μήπως αυτό σημαίνει ότι παντού όπου πετάει ένας δορυφόρος Starlink, ο Μασκ είναι ήδη κυρίαρχος; Τι γίνεται με τα κέντρα δεδομένων που λέει ότι θα τοποθετήσει γύρω από τη Γη, παγιδεύοντας εκεί όλα μας τα ψηφιακά ίχνη; Μήπως έχει ήδη, αθόρυβα, διεκδικήσει την εταιρική κυριαρχία στο διάστημα και σε οτιδήποτε τοποθετεί εκεί; Μπορεί άραγε να τη γλιτώσει;
Όταν ο φασισμός είναι μέρος του επιχειρηματικού σχεδίου
Ερχόμαστε έτσι στην πλευρά του Μασκ για την οποία οι επενδυτές αποφεύγουν να μιλούν, εκείνη που είναι πιο ορατή στις εμμονικές αναρτήσεις του, αργά τη νύχτα στο X. Όταν υποστήριξε δημόσια τον Τραμπ και αυτοανακηρύχθηκε «σκοτεινός MAGA», δεν ήταν αμέσως σαφές πόσο μακριά θα έφτανε. Τώρα έχουμε πολύ πιο σαφή εικόνα.
Ο Μασκ έχει παρέμβει στο πλευρό φασιστικών και νεοφασιστικών πολιτικών κινημάτων σε πολλές χώρες – υποστηρίζοντας το AfD στη Γερμανία, συμμετέχοντας με βιντεοκλήση σε ρατσιστική συγκέντρωση του Τόμι Ρόμπινσον στο Ηνωμένο Βασίλειο, και βοηθώντας στην υποκίνηση των πογκρόμ στην Ιρλανδία. Προωθεί τη θεωρία συνωμοσίας της «Μεγάλης Αντικατάστασης» και διαδίδει το ψέμα της «λευκής γενοκτονίας» στη Νότια Αφρική, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζει τη λευκή μετανάστευση και χτίζει τη δική του «λεγεώνα» μωρών.
Κατά τη σύντομη θητεία του στο τιμόνι του DOGE, απογύμνωσε συστηματικά προγράμματα που εξυπηρετούσαν μαύρες και καφέ κοινότητες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό των ΗΠΑ. Μελέτη του Lancet υπολόγισε ότι τα προγράμματα της USAID έσωσαν πάνω από 90 εκατομμύρια ζωές.
Όταν οι περικοπές του DOGE σε ξένη βοήθεια συνδυάζονται με τις επιταχυνόμενες επιπτώσεις της ξηρασίας, που επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή, και επιτείνονται από την εκτίναξη των τιμών σε λιπάσματα και καύσιμα λόγω του παράνομου πολέμου του Τραμπ κατά του Ιράν, τα αποτελέσματα σε περιοχές, όπως η Σομαλία, μοιάζουν λιγότερο με λιτότητα και περισσότερο με εξόντωση ανθρώπινων πληθυσμών. Όπως έγραψε ο Μπιλ ΜακΚίμπεν στο Substack, δεν μπορεί να επιτραπεί στον Μασκ να αποφύγει την προσωπική του ευθύνη σε όλα αυτά: «Ο Ίλον Μασκ, συγκεκριμένα, έκλεισε την USAID – καυχήθηκε ότι την “έβαλε στο ξύλο κοπής” το πρώτο σαββατοκύριακο της επίθεσης του DOGE εναντίον της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Αυτό σημαίνει ότι ο πλουσιότερος άνθρωπος του πλανήτη το έπραξε υπό την αιγίδα της κυβέρνησής μας. Η σκληρότητά του, η έπαρσή του και ο απροκάλυπτος ρατσισμός του δεν γνωρίζουν όρια.»
Ο Μασκ δεν μπορεί να επικαλεστεί άγνοια. Γνωρίζει ότι η κλιματική αλλαγή είναι αληθινή και ότι μεγάλα τμήματα του πλανήτη καθίστανται μη κατοικήσιμα. Ήταν, άλλωστε, για χρόνια ο άνθρωπος της πράσινης τεχνολογίας, υποτίθεται ότι θα μας έσωζε από όλα αυτά. Τώρα, όμως, καθώς οι δικοί του ρύποι εκτοξεύονται χάρη στα κέντρα δεδομένων που καίνε φυσικό αέριο, και καθώς το Grok ενσωματώνεται στην πολεμική μηχανή του Πενταγώνου, αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου του οποίου ο κύριος σκοπός μοιάζει να είναι η προετοιμασία της κοινής γνώμης, ώστε να αποδεχτεί ότι μεγάλος αριθμός ανθρώπων, ειδικά στην Ασία και την Αφρική, απλά δεν θα έχει την τροφή, τα φάρμακα ή το κλίμα που χρειάζεται για να επιβιώσει στο μέλλον.
Στοιχηματίζοντας εναντίον της ανθρωπότητας
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Μασκ δεν βλέπει κανένα μέλλον. Μας λέει διαρκώς τι βλέπει στον ορίζοντα: ιπτάμενα αυτοκίνητα, ρομπότ-υπηρέτες, σεξομποτ, διαστημικά ταξίδια και «προαιρετική» εργασία.
Αλλά ακόμη και στην πιο αισιόδοξη εκδοχή της, η μελλοντική φαντασίωση του Μασκ είναι προσβάσιμη μόνο σε όσους μπορούν να αντέξουν οικονομικά τις πολυτέλειές της. Επιπλέον, το σύνολό της οικοδομείται πάνω σε κλεμμένα δεδομένα και στα συρρικνούμενα εισοδήματα των απλών ανθρώπων, στηρίζεται σε δημόσιο χρήμα και είναι προγραμματισμένη να καταρρεύσει όταν σκάσει η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης – παρασύροντας μαζί της τις αποταμιεύσεις και τις συντάξεις των εργαζομένων. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι τα ποσοστά γεννητικότητας μειώνονται, ένα ζήτημα που απασχολεί εμμονικά τον Μασκ και τους φίλους του στη δεξιά: πολλοί άνθρωποι έχουν πάρει το μήνυμα ότι το μέλλον είναι ένα πάρτι για VIP και δεν έχουν πρόσκληση. Καταλαβαίνουν ότι μια αγορά που δεν ποντάρει ποτέ εναντίον του Ίλον, στην πραγματικότητα ποντάρει εναντίον όλων των υπολοίπων.
Αν υπάρχει ένα αρχιτεκτόνημα, όπου οι δύο πλευρές του ονείρου της αρπαγής του πλούτου αποσαφηνίζονται το 2026, δεν είναι μόνο τα πολλαπλασιαζόμενα αρχοντικά των υπερπλουσίων, με τους κρεμαστούς κήπους και τα ελικοδρόμιά τους. Δεν είναι καν τα πολυτελή καταφύγια που χτίζουν για να προστατευθούν από τις κρίσεις που τροφοδοτούν και το μίσος που σπέρνουν οι ίδιοι. Είναι το κέντρο δεδομένων: άχρωμο, θορυβώδες, εκτοξεύοντας μεθάνιο, αδιαφορώντας τόσο για τις δημοκρατικές τους επιθυμίες όσο και για την τρωτή υγεία τους ή την ανάγκη τους να προστατεύσουν τους τόπους που αγαπούν. Είναι το είδος του κτιρίου που ο Μασκ έφτιαξε στο Μέμφις του Τενεσί, το οποίο σήμερα ρυπαίνει εργατικές, κατά πλειοψηφία μαύρες γειτονιές, όπως το Boxtown.
Η συγγραφέας Μόλι Κρέιμπαμπλ, μια από τις πρώτες καλλιτέχνιδες που έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου για τη μαζική κλοπή δεδομένων από την τεχνητή νοημοσύνη και τον πόλεμό της εναντίον του υλικού κόσμου, μου το έθεσε ως εξής: «Τα κέντρα δεδομένων είναι η μηχανή του ονείρου τους για διαφυγή. Εμείς –καλλιτέχνες, εργαζόμενοι και φύση– είμαστε το καύσιμο που πρέπει να καεί.»
Παρόλο που αυτοπαρουσιάζεται ως τεχνο-ουτοπικό, το όνειρο της διαφυγής που έχει έρθει να ενσαρκώσει ο Μασκ είναι εξόχως βίαιο. Για να δικαιολογήσεις τη θυσία τόσων πολλών πραγμάτων και τόσων ανθρώπων, πρέπει να προετοιμάσεις το έδαφος διασπείροντας σουπρεματιστικό δηλητήριο. Πρέπει να υποβαθμίσεις την οικολογία των πληροφοριών μας, ώστε να μην ξεχωρίζουμε πια το πραγματικό από το ψεύτικο. Πρέπει να πουλάς τη σκληρότητα ως ψυχαγωγία – με αλυσοπρίονα πάνω σε σκηνές και ταπεινωτική συμμετοχή στο X. Πώς αλλιώς θα αποτρέψεις την εξέγερση; Πώς αλλιώς θα κρατήσεις την οργή μακριά σου;
Αυτές είναι μερικές από τις συνδέσεις που χαρτογραφούμε η Άστρα κι εγώ στο επερχόμενο βιβλίο μας. Προσπάθησα να εφαρμόσω όσα μάθαμε εδώ στο IPO της SpaceX, χρησιμοποιώντας το φακό του «φασισμού των εσχάτων καιρών» για να εντοπίσω το μοτίβο μέσα στους φαινομενικά ακατανόητους αριθμούς και την υπερβολή μιας εταιρείας. Με την Anthropic και την OpenAI να προετοιμάζονται και οι δύο για τα δικά τους ιστορικά IPO, θα υπάρξουν πολλές ακόμη ευκαιρίες να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πού μας οδηγεί αυτός ο δρόμος – εκτός κι αν στρίψουμε απότομα. Στη λέσχη βιβλίου που θα ανακοινώσω τον επόμενο μήνα, θα μπορέσουμε να το κάνουμε μαζί.
Τέλος, μίλησα πρόσφατα σε μια διαδικτυακή εκδήλωση που γιόρταζε τα 20 χρόνια της DeSmog και την πολύτιμη δημοσιογραφική της προσφορά για το κλίμα. Εδώ είναι ένα απόσπασμα, όπου εξηγώ γιατί ο φασισμός εντείνεται, καθώς η κλιματική κατάρρευση γίνεται αδιαμφισβήτητη. Υποστηρίξτε τους αν μπορείτε!
* Μπορείτε να ενισχύσετε τη Ναόμι Κλάιν στο λογαριασμό της στο substack.
Πηγή: naomiklein.substack.com
info-war.gr
