Ο Πέδρο Σάντσες, ο Σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Ισπανίας, το έκανε πάλι! Έγραψε στις παλαιότερες των εσπαντρίγιων τις αλλοπρόσαλλες και “βοναπαρτικές” απαιτήσεις του Ντόναλντ για ευρωπαϊκή στήριξη της ισραηλινο-αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν, αρνήθηκε την οποιαδήποτε, ακόμα και έμμεση, εμπλοκή της χώρας του στον παρανοϊκό πόλεμο, στον Κόλπο.
Ο Σάντσες έκανε περίπου το αυτονόητο, το οποίο όμως είναι ζητούμενο στην σκοτεινή εποχή που θέλει να βάλει ο Τραμπ τον πλανήτη: Μη έχοντας η Ισπανία τη γεωγραφική εγγύτητα ή άλλες διακλαδώσεις, που έχουν για παράδειγμα άλλες χώρες, όπως η Κύπρος, δεν είχε κανέναν απολύτως λόγο να κάνει την… ιβηρική ορντινάντσα του Αμερικανού προέδρου.
Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη συχνά κατηγορείται ότι λειτουργεί ως πολιτικό και στρατηγικό παράρτημα της Ουάσιγκτον, η στάση της Ισπανίας απέναντι στις πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ για χρήση αμερικανικών βάσεων σε επιθέσεις κατά του Ιράν αποτέλεσε μια σπάνια εξαίρεση. Η κυβέρνηση του Σάντσες αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση των βάσεων Ρότα και Μορόν για επιχειρήσεις εναντίον της Τεχεράνης, στέλνοντας ένα μήνυμα που ξεπερνά κατά πολύ το συγκεκριμένο επεισόδιο.
Δεν πρόκειται απλώς για μια διπλωματική διαφωνία. Πρόκειται για μια επιλογή που αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής πολιτικής αυτονομίας. Και σε μια εποχή που η Ευρώπη συχνά εμφανίζεται αμήχανη ή σιωπηλή απέναντι στις μεγάλες διεθνείς κρίσεις, η ισπανική στάση μοιάζει να υπενθυμίζει κάτι που πολλοί θεωρούσαν χαμένο: την πολιτική αξιοπρέπεια της ηπείρου.
Η άρνηση για τις βάσεις: μια γραμμή στο έδαφος
Η κρίση ξέσπασε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν τη χρήση των ισπανικών βάσεων στη Ρότα και στη Μορόν για στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν. Οι βάσεις αυτές αποτελούν κρίσιμο μέρος της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μεσόγειο και λειτουργούν εδώ και δεκαετίες στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών μεταξύ Ισπανίας και ΗΠΑ.
Ωστόσο, η ισπανική κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι η χρήση τους για επιθετικές επιχειρήσεις δεν καλύπτεται από τις υφιστάμενες συμφωνίες και ότι μια τέτοια κίνηση θα απαιτούσε σαφή διεθνή νομιμοποίηση. Με άλλα λόγια, η Μαδρίτη αρνήθηκε να μετατραπεί σε ορμητήριο για έναν πόλεμο που δεν έχει την έγκριση του διεθνούς δικαίου.
Η απόφαση αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία. Η Ισπανία είναι ιστορικά ένας από τους πιο αξιόπιστους συμμάχους των ΗΠΑ στη νότια Ευρώπη. Από τη δεκαετία του 1950, όταν εγκαθιδρύθηκε η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη χώρα, οι βάσεις αυτές αποτέλεσαν κεντρικό κόμβο για επιχειρήσεις στη Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Το να αρνηθεί λοιπόν η Μαδρίτη τη χρήση τους σε μια κρίσιμη στιγμή δεν ήταν μια απλή γραφειοκρατική απόφαση. Ήταν μια πολιτική δήλωση.
Η σύγκρουση με τον Τραμπ
Η αντίδραση της Ουάσιγκτον ήταν έντονη. Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε την Ισπανία ότι υπονομεύει τη δυτική συμμαχία και απείλησε ακόμη και με οικονομικά αντίποινα, φτάνοντας στο σημείο να μιλήσει για πιθανή διακοπή εμπορικών σχέσεων.
Η αντίδραση αυτή δεν προκαλεί έκπληξη. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υιοθετήσει μια πολιτική έντονης πίεσης προς τους συμμάχους των ΗΠΑ, απαιτώντας μεγαλύτερη στρατιωτική συνεισφορά και πλήρη ευθυγράμμιση με τις αμερικανικές στρατηγικές επιλογές.
Η Ισπανία όμως επέλεξε να μην ακολουθήσει αυτή τη γραμμή.
Και αυτή η στάση δεν περιορίζεται στο ζήτημα του Ιράν.
Το μέτωπο των αμυντικών δαπανών
Η διαφωνία Μαδρίτης – Ουάσιγκτον έχει εκδηλωθεί και σε ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα: τις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν εδώ και χρόνια τους ευρωπαίους συμμάχους να αυξήσουν δραστικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες. Στο πλαίσιο αυτής της πίεσης προωθείται πλέον η ιδέα να φτάσουν ακόμη και στο 5% του ΑΕΠ.
Η ισπανική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να δεσμευτεί σε έναν τέτοιο στόχο. Ο Πέδρο Σάντσες έχει χαρακτηρίσει την πρόταση «υπερβολική και αντιπαραγωγική», υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια αύξηση θα υπονόμευε την οικονομική σταθερότητα και το κοινωνικό κράτος.
Με άλλα λόγια, η Ισπανία αμφισβητεί ανοιχτά την ιδέα ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στη στρατιωτικοποίηση.
Αυτή η στάση έρχεται σε αντίθεση με τη λογική που κυριαρχεί σε μεγάλο μέρος της δυτικής συμμαχίας: ότι η απάντηση στις διεθνείς κρίσεις είναι πάντα περισσότερα όπλα, περισσότερες στρατιωτικές δαπάνες και μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία.
Μια διαφορετική ευρωπαϊκή φωνή
Η πολιτική γραμμή της ισπανικής κυβέρνησης εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική: την προσπάθεια ενίσχυσης της λεγόμενης «ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας».
Η έννοια αυτή, που συζητείται όλο και περισσότερο στις Βρυξέλλες, αφορά την ικανότητα της Ευρώπης να διαμορφώνει τη δική της εξωτερική πολιτική χωρίς να εξαρτάται πλήρως από την Ουάσιγκτον.
Στην πράξη όμως αυτή η ιδέα συχνά μένει στα λόγια.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να ακολουθούν την αμερικανική γραμμή σχεδόν αυτόματα, ιδιαίτερα σε ζητήματα στρατιωτικής πολιτικής.
Η Ισπανία, τουλάχιστον σε αυτή την περίπτωση, επέλεξε έναν διαφορετικό δρόμο:
· Αρνήθηκε να εμπλακεί σε έναν πόλεμο χωρίς σαφή διεθνή νομιμοποίηση.
· Αρνήθηκε να αυξήσει δραματικά τις στρατιωτικές δαπάνες της υπό εξωτερική πίεση.
· Και αρνήθηκε να μετατρέψει τις στρατιωτικές της εγκαταστάσεις σε εργαλείο μιας μονομερούς στρατηγικής.
Η «χαμένη τιμή» της Ευρώπης
Για πολλούς αναλυτές, η στάση αυτή έχει έναν βαθύτερο συμβολισμό.
Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη έχει συχνά κατηγορηθεί ότι έχει χάσει την πολιτική της αυτοπεποίθηση. Ότι έχει μετατραπεί σε έναν γεωπολιτικό χώρο που ακολουθεί τις εξελίξεις αντί να τις διαμορφώνει.
Η κρίση στο Ιράν ανέδειξε ξανά αυτό το πρόβλημα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ισπανική στάση μοιάζει να επαναφέρει μια παλιά ιδέα: ότι η Ευρώπη μπορεί –και πρέπει– να έχει δική της φωνή.
Όχι ως αντίπαλος των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά ως ισότιμος εταίρος.
Όχι ως παθητικός σύμμαχος, αλλά ως πολιτικός παράγοντας με δικές του αρχές.
Αυτή η διαφορά είναι κρίσιμη. Γιατί η συμμαχία δεν σημαίνει υποταγή.
Ένα ευρωπαϊκό προηγούμενο;
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η ισπανική στάση θα αποτελέσει εξαίρεση ή αρχή μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής αλλαγής.
Μέχρι στιγμής, λίγες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν επιλέξει να αμφισβητήσουν ανοιχτά τις πιέσεις της Ουάσιγκτον.
Αλλά η απόφαση της Μαδρίτης δείχνει ότι κάτι τέτοιο είναι πολιτικά δυνατό.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό στοιχείο της υπόθεσης.
Σε μια εποχή όπου η διεθνής πολιτική χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις, πολέμους και γεωπολιτικές πιέσεις, η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερο από ποτέ μια δική της στρατηγική πυξίδα.
Αν η ισπανική στάση αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, τότε ο Πέδρο Σάντσες δεν έκανε απλώς μια διπλωματική επιλογή.
Έκανε κάτι σπανιότερο στη σημερινή ευρωπαϊκή πολιτική.
Υπενθύμισε ότι η Ευρώπη μπορεί ακόμη να λέει «όχι».
Το βράδυ της Τρίτης, το CNN δημοσίευσε την πληροφορία ότι η CIA προσπαθεί να οπλίσει τις κουρδικές δυνάμεις με στόχο να πυροδοτήσει μια λαϊκή εξέγερση στο Ιράν, σύμφωνα με πηγές που είναι εξοικειωμένες με το εν λόγω σχέδιο.
Η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται σε ενεργές συζητήσεις με ιρανικές αντιπολιτευόμενες ομάδες και Κούρδους ηγέτες στο Ιράκ σχετικά με την παροχή στρατιωτικής υποστήριξης, σύμφωνα με τις πηγές.
Οι ιρανικές κουρδικές ένοπλες ομάδες διαθέτουν χιλιάδες δυνάμεις που επιχειρούν κατά μήκος των συνόρων Ιράκ-Ιράν, κυρίως στην περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ. Αρκετές από τις ομάδες έχουν εκδώσει δημόσιες δηλώσεις από την αρχή του πολέμου, υπονοώντας επικείμενη δράση και προτρέποντας τις ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις να αποστατήσουν.
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν έχει επιτεθεί σε κουρδικές ομάδες. Την Τρίτη στόχευσε κουρδικές δυνάμεις με δεκάδες drones.
Επίσης την Τρίτη, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μίλησε με τον πρόεδρο του Δημοκρατικού Κόμματος του Ιρανικού Κουρδιστάν, Μουσταφά Χιτζρί.
Γιαούρτι σπιτικό
4 λίτρα γάλα πλήρες, ένα κεσεδάκι γιαούρτι (200 γρ.) το οποίο θα χρησιμοποιήσουμε ως μαγιά για το πήξιμο του γάλακτος (Αν το γάλα είναι αγελαδινό, χρησιμοποιούμε αγελαδινό γιαούρτι, αν είναι πρόβειο χρησιμοποιούμε πρόβειο γιαούρτι.
Σε μεγάλη κατσαρόλα βράζομε το γάλα μέχρι να φουσκώσει. Το κατεβάζουμε από τη φωτιά και το αφήνομε να κρυώσει λίγο ανακατεύοντας πότε – πότε.
Βουτάμε το δάχτυλό μας, στο γάλα, μετράμε ως το δέκα και αν αντέξομε τη ζέστη του γάλακτος τότε η θερμοκρασία του είναι η κατάλληλη για να συνεχίσομε την εκτέλεση της συνταγής. Συνεχίζουμε λοιπόν σουρώνοντας το γάλα σε μια λεπτή σίτα. Πλένομε την κατσαρόλα από τα υπολείμματα και ρίχνομε ξανά το γάλα μέσα.
Αφαιρούμε δύο φλυτζάνια γάλα από την κατσαρόλα και το ανακατεύομε σε ένα μπολ με το έτοιμο γιαούρτι, που πρέπει να βρίσκεται σε θερμοκρασία δωματίου. Ρίχνομε το μείγμα στην κατσαρόλα με το γάλα και ανακατεύομε καλά. Το σκεπάζομε με μια χοντρή πετσέτα και το αφήνομε έτσι δέκα περίπου ώρες.
Σκεπάζουμε στην συνέχεια την κατσαρόλα με μια χοντρή καθαρή πετσέτα και αφήνουμε το γιαούρτι να σταθεί για 10 περίπου ώρες.
Η διαδικασία αυτή είναι καλό να γίνεται το βράδυ ώστε το πρωί να έχει πήξει το γιαούρτι.
Στη συνέχεια βρέχουμε ένα τουλπάνι και το στρώνουμε σε ένα σουρωτήρι το οποίο έχουμε βάλει σε μια λεκάνη για να συγκεντρώσει τον ορό του γάλακτος. Ρίχνουμε το γιαούρτι μέσα στο τουλπάνι και το σφίγγουμε πολύ καλά σηκώνοντάς το.
Το αφήνομε στο ψυγείο να στραγγίσει καλά για περίπου 5 ώρες. Στη συνέχεια το αδειάζουμε σε μπολ ή σε ένα σκεύος με γυάλινο καπάκι.
Λικέρ Πορτοκάλι
8 μεγάλα πορτοκάλια το ξύσμα, 1 λίτρο άσπρο οινόπνευμα.
Για το σιρόπι: 2 ½ ποτήρια ζάχαρη , 3 ½ ποτήρια νερό, λίγα γαρύφαλλα, 1 ξύλο κανέλλας.
Πλένουμε καλά τα πορτοκάλια και τρίβουμε τη φλούδα τους στον τρίφτη.
Σε ένα βάζο με ανοιχτό στόμιο ρίχνουμε το οινόπνευμα και το ξύσμα των πορτοκαλιών (μόνο το ξύσμα). Κλείνουμε καλά το βάζο. Το αφήνουμε να μείνει δύο εβδομάδες.
Για το σιρόπι: Βάζουμε όλα μαζί τα υλικά για το σιρόπι να βράσουν 10-15 λεπτά.
Ανοίγουμε και ρίχνουμε το σιρόπι στο βάζο. Το κλείνουμε και το αφήνουμε να μείνει άλλη μια εβδομάδα. Σουρώνουμε στη συνέχεια το λικέρ σε τουλπάνι, το βάζουμε σε γυάλινα μπουκάλια και φυλάμε.
Με τον ίδιο τρόπο μπορούμε επίσης να παρασκευάσουμε λικέρ από μανταρίνι ή λεμόνι καθώς και από όλα γενικά τα εσπεριδοειδή.
Κολοκυθόπιτα στριφτή με γλυκοκολοκύθα
Τρίβουμε στον τρίφτη την κολοκύθα από βραδύς. Την τρίβομε με αλάτι και την βάζουμε στο σουρωτό. Την στύβουμε καλά βάζουμε ρύζι άψητο, περίπου ένα φλιτζάνι του καφέ, ψιλοκόβουμε δυόσμο, βάζουμε την ανάλογη με το μείγμα μυζήθρα ξύνουμε κρεμμύδια προσθέτουμε λάδι και πιπέρι.
Ανοίγουμε ψιλό φύλλο με αλεύρι, αλάτι, νερό χλιαρό και λάδι λίγο. Το κόβουμε λωρίδες. Βάζουμε κατά μήκος της λωρίδας μείγμα και το κλείνουμε σε ένα μακρουλό ρολό. Το βάζουμε στο λαδωμένο ταψί αρχίζοντας από την μία μεριά και τυλίγουμε γύρω – γύρω σαν σαλιγκάρι. Από πάνω αυγώνουμε ή λαδώνουμε, σισαμώνουμε και φουρνίζουμε.
Κατσίκι με μάραθα
Παίρνουμε μάραθα, τα γουλάκια από τις καρδούλες. Όχι τα γένια γιατί γίνονται σαν στουπιά. Βάζουμε λάδι και κρεμμύδι και το τσιγαρίζουμε ελαφρά. Ρίχνουμε το κρέας κομμένο κομμάτια και το τσιγαρίζουμε λίγο. Ρίχνουμε τα γουλάκια απ’ τα μάραθα να τσιγαριστούν μαζί. Μετά από λίγο προσθέτουμε μια φλιτζάνα νερό και ψήνουμε προσθέτοντας όσο νερό χρειάζεται για να ψηθούν. Δοκιμάζουμε το αλάτι αν χρειάζεται κι άλλο.
Βάζουμε πιπέρι όταν ψηθεί ή του ρίχνουμε στο τέλος λεμόνι ή αν μας αρέσει το αυγοκόβουμε όπως το φρικασέ. Αλλά και σκέτο είναι ωραίο.
Χταπόδι πικάντικο
Το βράζω με πολύ λίγο νερό. Μετά το κόβω σε κομματάκια, βάζω σε μία κατσαρόλα λίγο λάδι, κρεμμύδι, το καβουρδίζω, ρίχνω χταπόδι, σάλτσα ντομάτα, καυτερή πράσινη πιπεριά, κόκκινη πιπεριά, ρίγανη μουστάρδα και βράζω.
Σε μια εποχή όπου η μετανάστευση κυριαρχεί στον πολιτικό λόγο, η παγκόσμια έρευνα της Gallup International Association αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο από τις κομματικές αντιπαραθέσεις: πώς οι κοινωνίες βλέπουν τον εαυτό τους. Τα δεδομένα από 60 χώρες δείχνουν ότι η στάση απέναντι στη μετανάστευση δεν είναι απλώς ζήτημα ιδεολογίας· είναι ζήτημα συλλογικής αυτοπεποίθησης. Και πουθενά η αντίθεση δεν είναι πιο έντονη από ό,τι ανάμεσα στην Ελλάδα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η πρόσφατη παγκόσμια έρευνα της Gallup International Association, που καλύπτει 60 χώρες σε όλες τις ηπείρους, αποτυπώνει συγκριτικά τη στάση των κοινωνιών απέναντι στη μετανάστευση.
Η μεθοδολογία είναι απλή αλλά αποκαλυπτική: καταγράφεται αν οι πολίτες θεωρούν θετική ή αρνητική τη μετανάστευση από τη χώρα τους προς το εξωτερικό και προς τη χώρα τους από άλλες χώρες. Το ισοζύγιο προκύπτει από τη διαφορά θετικών και αρνητικών απαντήσεων.
Μέσα σε αυτό το παγκόσμιο πλαίσιο, η Ελλάδα και οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται ως δύο αντίθετα άκρα.
Η Ελλάδα
Το ελληνικό -87% για τη μετανάστευση προς το εξωτερικό αποτελεί το πιο αρνητικό ισοζύγιο μεταξύ των 60 χωρών της έρευνας.
Η έξοδος των Ελλήνων δεν βιώνεται ως κινητικότητα αλλά ως απώλεια.
Η δεκαετία της κρίσης, το μαζικό brain drain, η δημογραφική γήρανση και η αίσθηση ότι η χώρα δεν μπορεί να συγκρατήσει το παραγωγικό της δυναμικό διαμορφώνουν ένα κλίμα βαθιάς ανασφάλειας.
Στο σκέλος της εισόδου, το -17% δείχνει επιφυλακτικότητα, αλλά δεν είναι ακραίο. Το ακραίο στοιχείο είναι η έξοδος. Η ελληνική κοινωνία ανησυχεί περισσότερο για αυτούς που φεύγουν παρά για αυτούς που έρχονται.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες
Στις ΗΠΑ, η εικόνα είναι εντυπωσιακά διαφορετική:
+10% για τη μετανάστευση προς το εξωτερικό
+24% για τη μετανάστευση προς τη χώρα
Το +24% συγκαταλέγεται στα υψηλότερα της παγκόσμιας έρευνας.
Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι τα τελευταία χρόνια – ιδίως κατά την προεδρία Τραμπ – η πολιτική ρητορική γύρω από τη μετανάστευση ήταν ιδιαίτερα ακραία επιθετική.
Η πολιτική Τραμπ περιλάμβανε:
αυστηροποίηση ελέγχων στα σύνορα,
περιορισμούς ασύλου,
την ανέγερση τμημάτων του τείχους στα σύνορα με το Μεξικό, έντονη ρητορική περί «παράνομης μετανάστευσης». Ωστόσο, τα δεδομένα της Gallup International Association δείχνουν ότι η κοινωνική στάση δεν ταυτίζεται πλήρως με τη σκληρή πολιτική γραμμή. Η αμερικανική κοινωνία παραμένει σε σημαντικό βαθμό θετική απέναντι στη μετανάστευση. Αυτό υποδηλώνει ότι η κοινωνική αυτοπεποίθηση μιας χώρας – η πεποίθηση ότι μπορεί να απορροφήσει και να ενσωματώσει – λειτουργεί ανεξάρτητα από την εκάστοτε πολιτική ένταση.
Ευρώπη και Τουρκία
Η Δυτική Ευρώπη εμφανίζει ουδέτερη στάση απέναντι στην είσοδο (0%) και αρνητική απέναντι στην έξοδο (-17%). Η Ανατολική Ευρώπη είναι ακόμη πιο αρνητική για την έξοδο (-20%).
Η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζονται θετικές απέναντι στην είσοδο, ενώ η Γαλλία είναι αρνητική (-11%).
Η Τουρκία καταγράφει ισχυρά αρνητικό ισοζύγιο (-46%) για τη μετανάστευση προς τη χώρα, ένδειξη κοινωνικής κόπωσης ύστερα από χρόνια έντονων προσφυγικών ροών.
Το βαθύτερο μήνυμα
Η παγκόσμια έρευνα της Gallup International Association δεν μετρά απλώς απόψεις για τη μετανάστευση· μετρά επίπεδα συλλογικής αυτοπεποίθησης. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως φοβική κοινωνία που χάνει – ανθρώπινο δυναμικό, δημογραφική ισορροπία και προοπτική. Το -87% για τη μετανάστευση προς το εξωτερικό δεν είναι απλώς ένας αριθμός· είναι ένδειξη βαθιάς ανασφάλειας για το μέλλον. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται ως κοινωνία που πιστεύει ότι μπορεί να κινηθεί, να απορροφήσει και να ανανεωθεί, με +24% για τη μετανάστευση προς τη χώρα. Η Ευρώπη, συνολικά, παραμένει σε μια εύθραυστη ισορροπία, με έντονη εσωτερική πόλωση.
Πώς συμβιβάζεται, όμως, αυτή η αμερικανική θετική στάση με την εκλογή ενός προέδρου με αυστηρή μεταναστευτική ατζέντα; Η απάντηση βρίσκεται στην πολυπλοκότητα των κοινωνικών στάσεων. Οι πολίτες μπορεί να θεωρούν τη μετανάστευση συνολικά θετική, αλλά ταυτόχρονα να ζητούν αυστηρότερο έλεγχο των συνόρων. Επιπλέον, οι εκλογές δεν κρίνονται από ένα μόνο ζήτημα: η οικονομία, η πολιτισμική πόλωση και το αίσθημα απώλειας ελέγχου επηρεάζουν καθοριστικά την ψήφο. Ο λαϊκιστικός λόγος δεν ταυτίζεται πάντα με τον κοινωνικό μέσο όρο· συχνά εκφράζει και κινητοποιεί πιο έντονα τις ομάδες που αισθάνονται μεγαλύτερη ανασφάλεια.
Ισως, τελικά, αυτό να είναι το ουσιαστικό συμπέρασμα: η στάση απέναντι στη μετανάστευση αποκαλύπτει λιγότερο τι πιστεύουμε για τους «άλλους» και περισσότερο πόσο ασφαλείς αισθανόμαστε για τον εαυτό μας και το μέλλον μας.
Ο Αντώνης Παπακώστας είναι δρ Πληροφορικής, επιστημονικός συνεργάτης στο ΕΛΙΑΜΕΠ
Για απόφαση που δικαιώνει όχι μόνο τον ίδιο αλλά και όσους τόλμησαν να σταθούν απέναντι σε σκοτεινές πρακτικές καθώς και ήττα του παρακράτους που οργανώθηκε στο Μαξίμου, έκανε λόγο ο Νίκος Ανδρουλάκης αναφερόμενος από το βήμα της Βουλής στην απόφαση του δικαστηρίου για τις υποκλοπές. Το κράτος δεν θα είναι ποτέ ξανά λάφυρο στα χέρια του εκάστοτε πρωθυπουργού, υπογράμμισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.
Ο πρωθυπουργός, παρότι είχε αναφέρει αρχικά πως θα τοποθετηθεί στη δευτερολογία του στις υποκλοπές, τελικά το μόνο που έκανε ήταν να αποδεχθεί την πρόταση που διατύπωσε χθες ο Νίκος Ανδρουλάκης περί προ ημερησίας συζήτηση στη Βουλή. «Είχατε προαναγγείλει μια συζήτηση για το Κράτος Δικαίου. Καταθέστε πρόταση για προ ημερησίας για το Κράτος Δικαίου και να συζητήσουμε», είπε κλείνοντας την τοποθέτησή του.
«Η απόφαση αυτή συνιστά μια μεγάλη ήττα του παρακράτους, που οργανώθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου υπό την πρωθυπουργία σας. Ένα Μονομελές Πλημμελειοδικείο άνοιξε ξανά τον δρόμο ουσιαστικής έρευνας -σε βαθμό κακουργήματος αυτή τη φορά- του σκανδάλου που φέρει την υπογραφή σας. Ένα Μονομελές εξέθεσε τους χειρισμούς της ηγεσίας της δικαιοσύνης που αρχειοθέτησε άρον άρον και στο πόδι σοβαρές πτυχές της δυσώδους αυτής υπόθεσης» υπογράμμισε.
Ο κ. Ανδρουλάκης μίλησε για «ιστορική απόφαση» και συμπλήρωσε «επιβεβαιώθηκε ότι η παρακολούθησή μου δεν ήταν ένα “λάθος”, αλλά ένας παρακρατικός μηχανισμός. Οι αντιδράσεις της κυβέρνησης είναι θλιβερές, αντί να απολογηθείτε, επιτίθεστε, λέγοντας ότι δεν σεβόμαστε τη Δικαιοσύνη».
«Αλήθεια διαβάσατε ότι το δικαστήριο ζητεί νέα έρευνα για κατασκοπεία;»
«Μας ρωτάτε αν εμπιστευόμαστε τη δικαιοσύνη και σας απαντώ: την εμπιστεύομαι, όσο την εμπιστευόσασταν κι εσείς με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα. Λέτε ότι δεν σας αγγίζει η δικαστική απόφαση γιατί αφορά “κάποιους ιδιώτες”. Ιδιώτες που καταδικάστηκαν χθες γιατί παγίδευσαν το μισό υπουργικό σας συμβούλιο και τους αρχηγούς των ενόπλων δυνάμεων. Αλήθεια διαβάσατε ότι το δικαστήριο ζητεί νέα έρευνα για κατασκοπεία; Κατασκοπεία, κ. Μητσοτάκη. Τι θα κάνετε; Ποιες θα είναι νομικές ενέργειες του πρωθυπουργού της Ελλάδας απέναντι σε αυτούς τους ιδιώτες, που, μάλιστα, κάποιοι μάλιστα είναι και κάτοικοι τρίτων χωρών; Ο πρωθυπουργός που ορκίστηκε να υπηρετεί τον λαό και την πατρίδα, πρέπει σήμερα να μας πει τι θα κάνει με αυτούς που οργάνωσαν αυτό το παρακράτος;» τόνισε.
Σε άλλο σημείο είπε «Αναρωτιούνται τα στελέχη σας γιατί θα προτείνουμε εκ νέου εξεταστική επιτροπή, γιατί πολύ απλά η έρευνα του δικαστηρίου αποκάλυψε ότι οι βουλευτές σας παραβίασαν τον όρκο τους και οργάνωσαν μια εξεταστική-παρωδία με στημένες ερωτήσεις, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του παρακράτους. Η εξεταστική επιτροπή θα γίνει για να έρθουν όσοι κρύφτηκαν από την ευθύνη τους παραβιάζοντας τον όρκο τους».
Για απόφαση που δικαιώνει όχι μόνο τον ίδιο αλλά και όσους τόλμησαν να σταθούν απέναντι σε σκοτεινές πρακτικές καθώς και ήττα του παρακράτους που οργανώθηκε στο Μαξίμου, έκανε λόγο ο Νίκος Ανδρουλάκης αναφερόμενος από το βήμα της Βουλής στην απόφαση του δικαστηρίου για τις υποκλοπές. Το κράτος δεν θα είναι ποτέ ξανά λάφυρο στα χέρια του εκάστοτε πρωθυπουργού, υπογράμμισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.
Ο πρωθυπουργός, παρότι είχε αναφέρει αρχικά πως θα τοποθετηθεί στη δευτερολογία του στις υποκλοπές, τελικά το μόνο που έκανε ήταν να αποδεχθεί την πρόταση που διατύπωσε χθες ο Νίκος Ανδρουλάκης περί προ ημερησίας συζήτηση στη Βουλή. «Είχατε προαναγγείλει μια συζήτηση για το Κράτος Δικαίου. Καταθέστε πρόταση για προ ημερησίας για το Κράτος Δικαίου και να συζητήσουμε», είπε κλείνοντας την τοποθέτησή του.
«Η απόφαση αυτή συνιστά μια μεγάλη ήττα του παρακράτους, που οργανώθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου υπό την πρωθυπουργία σας. Ένα Μονομελές Πλημμελειοδικείο άνοιξε ξανά τον δρόμο ουσιαστικής έρευνας -σε βαθμό κακουργήματος αυτή τη φορά- του σκανδάλου που φέρει την υπογραφή σας. Ένα Μονομελές εξέθεσε τους χειρισμούς της ηγεσίας της δικαιοσύνης που αρχειοθέτησε άρον άρον και στο πόδι σοβαρές πτυχές της δυσώδους αυτής υπόθεσης» υπογράμμισε.
Ο κ. Ανδρουλάκης μίλησε για «ιστορική απόφαση» και συμπλήρωσε «επιβεβαιώθηκε ότι η παρακολούθησή μου δεν ήταν ένα “λάθος”, αλλά ένας παρακρατικός μηχανισμός. Οι αντιδράσεις της κυβέρνησης είναι θλιβερές, αντί να απολογηθείτε, επιτίθεστε, λέγοντας ότι δεν σεβόμαστε τη Δικαιοσύνη».
«Αλήθεια διαβάσατε ότι το δικαστήριο ζητεί νέα έρευνα για κατασκοπεία;»
«Μας ρωτάτε αν εμπιστευόμαστε τη δικαιοσύνη και σας απαντώ: την εμπιστεύομαι, όσο την εμπιστευόσασταν κι εσείς με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα. Λέτε ότι δεν σας αγγίζει η δικαστική απόφαση γιατί αφορά “κάποιους ιδιώτες”. Ιδιώτες που καταδικάστηκαν χθες γιατί παγίδευσαν το μισό υπουργικό σας συμβούλιο και τους αρχηγούς των ενόπλων δυνάμεων. Αλήθεια διαβάσατε ότι το δικαστήριο ζητεί νέα έρευνα για κατασκοπεία; Κατασκοπεία, κ. Μητσοτάκη. Τι θα κάνετε; Ποιες θα είναι νομικές ενέργειες του πρωθυπουργού της Ελλάδας απέναντι σε αυτούς τους ιδιώτες, που, μάλιστα, κάποιοι μάλιστα είναι και κάτοικοι τρίτων χωρών; Ο πρωθυπουργός που ορκίστηκε να υπηρετεί τον λαό και την πατρίδα, πρέπει σήμερα να μας πει τι θα κάνει με αυτούς που οργάνωσαν αυτό το παρακράτος;» τόνισε.
Σε άλλο σημείο είπε «Αναρωτιούνται τα στελέχη σας γιατί θα προτείνουμε εκ νέου εξεταστική επιτροπή, γιατί πολύ απλά η έρευνα του δικαστηρίου αποκάλυψε ότι οι βουλευτές σας παραβίασαν τον όρκο τους και οργάνωσαν μια εξεταστική-παρωδία με στημένες ερωτήσεις, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του παρακράτους. Η εξεταστική επιτροπή θα γίνει για να έρθουν όσοι κρύφτηκαν από την ευθύνη τους παραβιάζοντας τον όρκο τους».
«Οι πολίτες πληρώνουν ακριβότερο ρεύμα, σχεδόν 5 φορές πάνω από το μέσο όρο της ΕΕ»
Παραδώσατε τον ενεργειακό χώρο σε λίγους και ισχυρούς, τόνισε σε σχέση με το θέμα της ενέργειας ενώ σε άλλο σημείο είπε ότι όλες οι επιλογές σας φέρνουν ακρίβεια και ενίσχυση των καρτέλ.
Σχετικά με το ενεργειακό κόστος σημείωσε ότι οι πολίτες πληρώνουν ακριβότερο ρεύμα, σχεδόν 5 φορές πάνω από το μέσο όρο της ΕΕ ενώ άσκησε έντονη κριτική για την τακτική που ακολουθεί η ΔΕΗ. «Αντί να δείξει το κοινωνικό της πρόσωπο, έγινε η κότα με τα χρυσά αυγά για τα golden boys. Ένα πελατειακό εργαλείο διανομής παχυλών διαφημιστικών πακέτων και επενδύσεων», πρόσθεσε.
Ισχυρίστηκε ότι «τα λεγόμενα «πράσινα» τιμολόγια αποδείχθηκαν καλοστημένη παγίδα. Μεταφέρατε όλο το ρίσκο στον καταναλωτή. Αυτό δεν είναι απελευθέρωση αγοράς. Είναι ασυδοσία άνευ όρων και ορίων».
Κατηγόρησε την κυβέρνηση για βεβιασμένη απολιγνιτοποίηση, χωρίς επενδύσεις στα δίκτυα και την αποθήκευση, τονίζοντας ότι «η κατανομή του ενεργειακού χώρου της χώρας μας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα της εποχής σας, κύριε Μητσοτάκη».
Μίλησε για βιαστικό κλείσιμο της 5η ΑΗΣ στην Πτολεμαΐδα, απόφαση, που όπως είπε, είναι ευθεία υπονόμευση του δημοσίου συμφέροντος.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης, τέλος, ζήτησε εξηγήσεις για το καλώδιο ηλεκτρικής σύνδεσης με την Κύπρο κι εάν ισχύουν όσα ακούγονται για ευθύνες της Κύπρου ή αντιρρήσεις της Τουρκίας.
Η απάντηση Μητσοτάκη
«Ο κ. Ανδρουλάκης μου κατέθεσε μια ερώτηση που ενδιαφέρει τους έλληνες πολίτες για την κυβερνητική πολιτική στην ενέργεια. Αφιέρωσε μόλις 6 λεπτά, καταδεικνύοντας τις προτεραιότητές του. Θα σας απαντήσω στη δευτερολογία μου για όσα είπαμε για τη χθεσινή απόφαση», τόνισε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την απάντησή του. «Είναι ευκαιρία να ενημερωθεί ο ελληνικός λαός για τις ιστορικές αλλαγές στον τομέα της ενέργειας», πρόσθεσε.
«Τα τιμολόγια ρεύματος 21% φθηνότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο»
«Μιλήσατε για τις τιμές του ρεύματος. Ότι η Ελλάδα έχει ένα από τα πιο ακριβά ρεύματα στην Ευρώπη. Τα τιμολόγια το πρώτο εξάμηνο του 2025, που έχουμε διαθέσιμα στοιχεία, ήταν 21% φθηνότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Δεν γίνεται να θεωρείτε ελληνική μια ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση. Αντιλαμβάνομαι σε ένα βαθμό την υπερβολή ως αντιπολιτευτικό οίστρο», συμπλήρωσε ο πρωθυπουργός.
«Θα πρέπει να εξηγήσετε στους πολίτες αν θέλετε τον λιγνίτη»
«Πρωταγωνίστησα στο αίτημα να τεθεί πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου. Και είδαμε σημαντική αποκλιμάκωση. Το μείγμα ενεργειακής πολιτικής που επέλεξε η κυβέρνηση ήταν η διείσδυση των ΑΠΕ και εκτιμούμε ότι θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο, που θα δώσουνε μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση του ρεύματος. Κάναμε ταυτόχρονα μια στρατηγική επιλογή. Ό,τι δεν καλύπτεται από ΑΠΕ θα καλύπτεται από φυσικό. Και δεν θα είναι ρωσικό φυσικό αέριο», υπογράμμισε και πρόσθεσε πως «με αυτό το μείγμα, που προέκυψε από ευνοϊκές συνθήκες, μας επέτρεψε να έχουμε αυτές τις χαμηλές τιμές. Πρέπει κ. Ανδρουλάκη να συμφωνήσουμε ότι αυτή η βασική επιλογή της ενεργειακής πολιτικής της χώρας είναι σωστή. Αν θέλετε να βάλουμε και λιγνίτη στο μείγμα, θα πρέπει να εξηγήσετε στους πολίτες γιατί τους ζητάτε να πληρώσουν ακριβότερο ρεύμα από αυτό που πληρώνουν σήμερα».
«Άλματα στις επενδύσεις στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας»
«Στην Ελλάδα έχουμε κάνει άλματα στις επενδύσεις στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2019 ήταν 400 εκατ. ευρώ, το 2024 1,5 δισ. ευρώ. Αυτές οι επενδύσεις μας επιτρέπουν να διασυνδέσουμε τα νησιά μας, με σημαντικότερη αυτή της Κρήτης, ώστε να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα είναι ένα νησί που θα επιβαρύνει το δίκτυο. Δεν είμαστε σε ενεργειακή γυάλα σε σχέση με την Ευρώπη γι αυτό και η κυβέρνηση στις συζητήσεις στην Ευρώπη έχει προτάξει τις διασυνδέσεις και τη δημιουργία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. Αν θέλουμε να είμαστε αναταγωνιστικοί στις τιμές του ρεύματος που είναι και εθνική προτεραιότητα πρέπει να προχωρήσουμε σε αυτές τις επενδύσεις».
Απαντώντας σε σχετική αναφορά του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, είπε ότι «ο ΑΔΜΗΕ δεν πρόκειται να ιδιωτικοποιηθεί». «Εφόσον υπάρξει ανάγκη αύξησης κεφαλαίου για τις επενδύσεις, η ελληνική πολιτεία θα καλύψει το μερίδιό της», πρόσθεσε.
«Δεν είμαστε στη μονοκρατορία των πράσινων εργατοπατέρων»
«Στην αγορά. Αφήσατε υπονοούμενα για τα έγχρωμα τιμολόγια. Έχουμε 13 μικρές και μεγάλες εταιρείες που προσφέρουν διάφορα πακέτα. Θέλουμε περισσότερο ανταγωνισμό. Θέλουμε και διαφάνεια, να βάλουμε μια τάξη στο χάος. Η σύγκριση μεταξύ διαφορετικών τιμολογίων ήταν πρακτικά αδύνατη. Τώρα έχει μπει μια τάξη», τόνισε ο πρωθυπουργός.
«Εκεί που είχαμε το νυχτερινό, το πιο φθηνό σήμερα είναι το μεσημεριανό. Αυτό επιτρέπει στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις να κάνουν καλύτερο προγραμματισμό», επισήμανε. «Δεν είμαστε στη μονοκρατορία των πράσινων εργατοπατέρων που κατέβαζαν όποτε ήθελαν τους διακόπτες κρατώντας σε ομηρία μια ολόκληρη κοινωνία», ανέφερε.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απευθυνόμενος προσωπικά στον Νίκο Ανδρουλάκη, τον κατηγόρησε για πολιτική ταύτιση με την Αριστερά. «Δεν μετακομίζετε στο ΚΚΕ; Έχετε ταυτιστεί με την Αριστερά, να δω τι άλλο θα ακούσω», ανέφερε χαρακτηριστικά μεταξύ άλλων ο πρωθυπουργός.
Κλείνοντας την πρωτολογία του ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι η σημερινή πραγματικότητα είναι αποτέλεσμα της συστηματικής επιλογής της κυβέρνησης να επενδύσει στις υποδομές του φυσικού αερίου. Η κυβέρνηση κατάφερε να δώσει σάρκα και οστά στον κάθετο διάδρομο και η Ελλάδα σήμερα παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στις ενεργειακές εξελίξεις στην περιοχή, ενώ συνδέει την ενεργειακή πολιτική με την εξωτερική της πολιτική, θωρακίζοντας τη χώρα όχι μόνο πολιτικά αλλά και ενεργειακά, τόνισε ο πρωθυπουργός.
Η δευτερολογία του Νίκου Ανδρουλάκη
Στη δευτερολογία του, ο Νίκος Ανδρουλάκης είπε ανάμεσα σε άλλα ότι η πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται συχνά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο αν εξετάσουμε ονομαστικά τις τιμές της αγοράς ενέργειας, ενώ βάσει αγοραστικής δύναμης βρίσκεται στις πιο ακριβές αγορές της Ευρώπης. «Εσείς κρύβετε τα πραγματικά στοιχεία», είπε. «Μήπως και τα ενοίκια και τα τρόφιμα είναι φθηνά; Στην Ελλάδα ζείτε κ. Μητσοτάκη;», διερωτήθηκε.
«Ούτε κουβέντα για το καλώδιο (Ελλάδας – Κύπρου) που είναι το πιο σοβαρό ζήτημα γιατί συνδέεται με την εθνική κυριαρχία. Πέρασε ο τραμπουκισμός του Ερντογαν, ναι ή όχι;», πρόσθεσε.
«Δεν είμαστε υπέρ επιστροφής του λιγνίτη, αλλά υπέρ της λειτουργίας της μίας μονάδας που υπάρχει, όπως κάνουν οι Γερμανοί» επεσήμανε.
Μητσοτάκης: «Οι ρυθμοί της πράσινης μετάβασης τίθενται σε αμφισβήτηση»
«Αν οι αριθμοί δεν συμφωνούν μαζί σας, τόσο χειρότερο για τους αριθμούς κ. Ανδρουλάκη… Δεν ξέρω ποιος σας ενημερώνει για τα ενεργειακά. Δεν χρειάζεται παράταση η Πτολεμαΐδα 5. Δεν λειτουργεί γιατί δεν βγάζει λεφτά. Συμφωνείτε με τον κεντρικό άξονα της πολιτικής; Να αυξήσουμε τη διείσδυση των ΑΠΕ. Δεν θέλουμε αιολικά σε ψηλά βουνά και ευαίσθητα οικολογικά συστήματα. Θέλουμε να διασπείρουμε τα φωτοβολταϊκά. Λέτε για τις ενεργειακές κοινότητες… Το 50% των ΑΠΕ της χώρας μας είναι από τον ΔΕΔΔΗΕ όχι από τον ΑΔΜΗΕ. Είναι ψέμα αυτό που λέτε», είπε ο πρωθυπουργός.
«Οι ρυθμοί της πράσινης μετάβασης τίθενται σε αμφισβήτηση. Γιατί το λέω αυτό; Η Ελλάδα πλήττεται από την κλιματική κρίση. Θέλουμε μια πράσινη μετάβαση που θα μας οδηγήσει στην κλιματική ουδετερότητα το 2050. Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις λέτε ότι είναι θεμιτοί οι στόχοι της πράσινης μετάβασης, αλλά να είμαστε πιο προσεκτικοί εκεί που η απανθρακοποιήση θα προσθέσει οικονομική επιβάρυνση», συμπλήρωσε.
«Κάνουμε μια συνετή δημοσιονομική πολιτική ώστε να μπορούμε να στηρίζουμε τα νοικοκυριά»
«Το κόστος ζωής είναι η πρώτη προτεραιότητα. Υπάρχουν νοικοκυριά που τα βγάζουν δύσκολα. Κάνουμε μια συνετή δημοσιονομική πολιτική ώστε να μπορούμε να τα στηρίζουμε», τόνισε ο πρωθυπουργός και αναφέρθηκε στις μειώσεις των φορολογικών συντελεστών.
«Αυτή η κυβέρνηση επέστρεψε ένα ολόκληρο ενοίκιο σε όσους νοικιάζουν και θα το ξανά κάνει και φέτος τον Νοέμβριο. Βασική μας προτεραιότητα δεν είναι να αυξήσουμε μόνο τη ζήτηση αλλά την προσφορά», τόνισε για το στεγαστικό.
Απολογιστικά στοιχεία της δράσης της για το 2025 εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) και οι αριθμοί που αφορούν την Ελλάδα προκαλούν, ακόμη μια φορά, δυσάρεστους συνειρμούς.
Στην Ελλάδα καταγράφεται για δεύτερη χρονιά ένας ιδιότυπος… πρωταθλητισμός στην απάτη. Εως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, 175 ενεργές ελληνικές υποθέσεις βρίσκονταν ανοικτές στα χέρια των ευρωπαίων εισαγγελέων στην Αθήνα, με τη συνολική ζημιά να υπολογίζεται στο εξωφρενικό ποσό των 2,68 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Επίσης, μέσα στο 2025, η EPPO δέχθηκε 201 αναφορές/καταγγελίες που αφορούσαν την Ελλάδα, εκ των οποίων η συντριπτική πλειονότητα αφορά δημόσιες Αρχές. Ως προς την κατανομή των 175 ανοικτών υποθέσεων, οι 147 αφορούν απάτες σε δαπάνες «μη προμηθειών» με εκτιμώμενη ζημία ύψους 1,34 δισ. ευρώ. Πρόκειται για απάτες που αφορούν επιδοτήσεις, όπως είναι η κατανομή ευρωπαϊκών κονδυλίων από την ΚΑΠ, το Ταμείο Ανάκαμψης κ.ά.
Είμαστε δεύτεροι, μετά την Ιταλία, ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ σε εκτιμώμενη ζημία από τέτοιες απάτες, σύμφωνα με την έκθεση. Επίσης, το έτος που μας πέρασε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στην Ελλάδα παρέπεμψε 11 υποθέσεις σε δίκη, οι οποίες αφορούν 177 υπόδικα άτομα, ενώ 9 υποθέσεις που αφορούν 251 άτομα παραπέμφθηκαν στις εθνικές Αρχές.
Στάση εργασίας μίας έως τριών ωρών κηρύσσει το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΣΕΠΕ) Χανίων, με στόχο τη διευκόλυνση των εκπαιδευτικών να παραστούν στην εκδίκαση προσφυγής ακύρωσης καθαίρεσης συναδέλφου τους στο Διοικητικό Εφετείο Χανίων.
Η εκδίκαση, η οποία χαρακτηρίζεται από τον σύλλογο ως πρώτη στην Ελλάδα, έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026 και ώρα 11:00, στον τέταρτο όροφο του μεγάρου της Εφορίας Χανίων. Η υπόθεση αφορά προσφυγή ακύρωσης καθαίρεσης προϊσταμένης νηπιαγωγού, η οποία είχε συμμετάσχει σε απεργία αποχής.
Στη σχετική ανακοίνωση με ημερομηνία 4 Μαρτίου 2026 και αριθμό πρωτοκόλλου 123, το ΣΕΠΕ Χανίων υπογραμμίζει ότι αποτελεί ζήτημα μέγιστης σημασίας η περιφρούρηση του δικαιώματος της απεργίας, όπως αυτού της απεργίας αποχής. Ο σύλλογος καλεί όλους τους εκπαιδευτικούς να παραστούν στην εκδίκαση, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Απαιτούμε τη δικαίωση των απεργών από την ατομική αξιολόγηση».
Η στάση εργασίας που κηρύχθηκε καλύπτει το χρονικό διάστημα μεταξύ 10:00 και 13:00, δίνοντας τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να επιλέξουν διάρκεια μίας, δύο ή τριών ωρών ανάλογα με τις ανάγκες τους. Η απόφαση ελήφθη από το ΔΣ του ΣΕΠΕ Χανίων προκειμένου να διευκολυνθεί η μαζική συμμετοχή των συναδέλφων στη δικαστική διαδικασία.
Η ανακοίνωση καταλήγει με συνθήματα όπως «Η απεργία δεν διώκεται, νικά!», «Με τη συναδέλφισσα απεργό μέχρι τη νίκη!» και «Κάτω τα χέρια από το δημόσιο σχολείο και την απεργία!», καταδεικνύοντας τη σθεναρή στάση του συλλόγου απέναντι σε κάθε απόπειρα ποινικοποίησης των απεργιακών κινητοποιήσεων.
Στην αυτοψία των έργων βελτίωσης και συντήρησης των γηπέδων ποδοσφαίρου στον Βάμο Αποκορώνου και τον Πλάτανο Κισσάμου προχώρησε σήμερα Τετάρτη 4 Μαρτίου 2026 ο Αντιπεριφερειάρχης Χανίων Νίκος Καλογερής, συνοδευόμενος από τους αρμόδιους δημάρχους και υπηρεσιακά στελέχη.
Στον Βάμο Αποκορώνου τον κ. Καλογερή συνόδευσε ο Δήμαρχος Αποκορώνου Χαράλαμπος Κουκιανάκης και ο Αντιδήμαρχος Σταύρος Σταυρουλάκης, ενώ στον Πλάτανο Κισσάμου παρόντες ήταν ο Δήμαρχος Κισσάμου Γιώργος Μυλωνάκης και ο Αντιδήμαρχος Γιάννης Κελαιδής.
Στην επίσκεψη συμμετείχαν επίσης η προϊσταμένη του Τμήματος Δομών Περιβάλλοντος ΔΤΕ ΠΕΧ Ειρήνη Καλαϊτζάκη, υπηρεσιακά στελέχη της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων και ο ειδικός σύμβουλος του Αντιπεριφερειάρχη Νεκτάριος Κουμάκης.
Τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη αφορούν στην τοποθέτηση και αντικατάσταση του χλοοτάπητα, τις συνοδές υποδομές καθώς και την εγκατάσταση συστήματος ηλεκτροφωτισμού. Ο συνολικός προϋπολογισμός των παρεμβάσεων ανέρχεται στα 665.000 ευρώ.
«Προτεραιότητα για την Περιφέρεια Κρήτης και προσωπικά του Περιφερειάρχη Σταύρου Αρναουτάκη αποτελεί η δημιουργία και συντήρηση αθλητικών υποδομών, όχι μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα του νησιού, αλλά και στην ενδοχώρα όπου οι οικογένειες και οι νέοι άνθρωποι που έχουν επιλέξει να κρατούν ζωντανό τον τόπο τους, χρειάζονται τη στήριξή μας», δήλωσε ο Αντιπεριφερειάρχης Χανίων κ. Καλογερής.
Η παρουσία και των δύο δημάρχων στις αυτοψίες υπογραμμίζει τη συνεργασία μεταξύ Περιφέρειας και Δήμων για την αναβάθμιση των αθλητικών εγκαταστάσεων σε περιοχές της ενδοχώρας των Χανίων.
Μέλη της Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων βρέθηκαν στις 3 Μαρτίου 2026 στο Γυμνάσιο Σούδας και πραγματοποίησαν παρουσίαση για τη θάλασσα και τις ακτές σε μαθητές τριών τμημάτων (Α2, Β2, Γ2), αναδεικνύοντας τη σημασία της θάλασσας και των ακτών για την οικολογική ισορροπία και την ανθρώπινη ζωή.
Όπως επισήμαναν οι εκπρόσωποι της περιβαλλοντικής οργάνωσης, ακτές και θάλασσα έχουν τεράστια αξία και για τους ανθρώπους μιας και αποτελούν πηγή ζωής, προσφέρουν τροφή, τρόπους επικοινωνίας αλλά και διέξοδο αναψυχής και υγείας.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης συζητήθηκαν επίσης οι απειλές που αντιμετωπίζουν ακτές και θάλασσα, όπως η κλιματική κρίση, η απώλεια βιοποικιλότητας, τα απόβλητα και σκουπίδια, ο υπερτουρισμός και οι εξορύξεις. Οι μαθητές αναζήτησαν μαζί με τους εκπαιδευτικούς λύσεις και τρόπους προστασίας των ακτών και της θάλασσας.
Οι μαθητές και οι μαθήτριες που συμμετείχαν δημιούργησαν, χωρισμένοι σε ομάδες, εικονογραφημένες ιστορίες και μαντινάδες σχετικά με τη θάλασσα και τις ακτές, εκφράζοντας με τη δική τους καλλιτεχνική ματιά τις ιδέες και τις προτάσεις τους.
Το εκπαιδευτικό αυτό πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί και υλοποιείται με τη συμβολή εκπαιδευτικών μελών της Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων και προσφέρεται δωρεάν για μαθητές, εκπαιδευτικούς και σχολεία. Μέχρι στιγμής έχουν δηλώσει συμμετοχή 11 σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με πάνω από 400 μαθητές.
Για τις ανάγκες αυτού του εκπαιδευτικού προγράμματος, ομάδα εργασίας της Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων έχει δημιουργήσει εκπαιδευτικό υλικό που αξιοποιείται στη διάρκεια αυτού του προγράμματος αλλά και πριν ή μετά από αυτό.
Το εκπαιδευτικό υλικό περιλαμβάνει παρουσίαση που είναι διαθέσιμη και διαδικτυακά μέσα από το ιστολόγιο της Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων, μίνι έκθεση με εικόνες για τις ακτές και τη θαλάσσια ζωή, κάρτες για παιχνίδι ρόλων, κάρτες παρουσίασης, κάρτες ανατροφοδότησης, καθώς και παζλ με εικόνες από θαλάσσια ζώα που είναι διαθέσιμα μέσω διαδικτύου.
Η Οικολογική Πρωτοβουλία Χανίων συνεχίζει τις δράσεις της για την ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας σε περιβαλλοντικά ζητήματα, με έμφαση στην εκπαίδευση της νέας γενιάς. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που επιθυμούν να ενημερωθούν και να ενεργοποιηθούν για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Κρήτης.
Η Greenpeace δίνει μεγάλη μάχη για την επιβίωσή της στο δικαστικό σύστημα της Βόρειας Ντακότα, όπου δικαστής αποφάσισε να διατάξει την περιβαλλοντική οργάνωση να καταβάλει αποζημίωση ύψους 345 εκατ. δολαρίων (292 εκατ. ευρώ) στην Energy Transfer (ET). Η αγωγή συνδέεται με τις μαζικές διαδηλώσεις που έγιναν πριν από μία δεκαετία κατά του πετρελαιαγωγού Dakota Access. Ο ενεργειακός όμιλος με έδρα το Ντάλας κατηγόρησε την Greenpeace ότι ενορχήστρωσε “βίαιη δυσφήμιση” κατά τη διάρκεια της αμφιλεγόμενης κατασκευής του αγωγού.
Η δικαστική απόφαση είναι άνευ προηγουμένου στην ιστορία των οργανώσεων υπεράσπισης του περιβάλλοντος και όπως καταλαβαίνει εύλογα κανείς, απειλεί ακόμη και την ίδια την ύπαρξη της Greenpeace. Η Energy Transfer δεν απάντησε σε ερώτημα του AFP σχετικά με την υπόθεση. Πρόκειται για τη δεύτερη προσφυγή της εταιρείας εναντίον της Greenpeace. Η πρώτη μήνυση και αγωγή, που είχε γίνει το 2019 στην ομοσπονδιακή δικαιοσύνη, απέτυχε.
Φίμωση των διεκδικήσεων
Η Greenpeace απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες, καταγγέλλοντας τη διαδικασία ως καταχρηστική και μέσο φίμωσης. Η Greenpeace έχει εκφράσει την πρόθεσή της να ασκήσει έφεση και έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν μπορεί να καταβάλει τα εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια όπως ορίζει η ποινή του δικαστηρίου.
“Η καταχρηστική αγωγή SLAPP της ET παραμένει μια κατάφωρη απόπειρα φίμωσης της ελευθερίας του λόγου, παράκαμψης της ηγεσίας των αυτοχθόνων πληθυσμών του Standing Rock και τιμωρίας της αλληλεγγύης προς την ειρηνική αντίσταση κατά του αγωγού Dakota Access”, τονίζεται.
Σημειώνεται πως ο αγωγός Dakota Access βρίσκεται σε λειτουργία από το 2017, αλλά οι δικαστικές διαμάχες συνεχίζονται. Τον Δεκέμβριο του 2025, το Σώμα Μηχανικού του Αμερικανικού Στρατού εξέδωσε την τελική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (EIS), προτείνοντας τη συνέχιση της λειτουργίας του αγωγού με πρόσθετους όρους ασφαλείας τους οποίους δεν αποδέχονται οι γηγενείς ως επαρκείς. Η τελική απόφαση για το αν ο αγωγός θα λάβει τη μόνιμη άδεια λειτουργίας με τους νέους όρους αναμένεται εντός του Μαρτίου 2026.
Οι γηγενείς Σιού ζητούν την πλήρη παύση λειτουργίας και την απομάκρυνση του αγωγού από τα εδάφη τους, υποστηρίζοντας ότι λειτουργεί παράνομα χωρίς έγκυρη άδεια διέλευσης, καθώς δεν προηγήθηκε διαβούλευση. Σημειώνουν πως τμήμα του αγωγού περνάει από ιερούς τόπους της φυλής, ενώ απειλεί και το πόσιμο νερό της γης τους.
Υποστηρίζουν ότι η λίμνη Oahe είναι η μοναδική πηγή πόσιμου νερού τους, ενώ ο αγωγός περνάει κάτω από την κοίτη του ποταμού Μισούρι και της λίμνης Oahe απειλώντας το νερό, το οικοσύστημα και την άγρια ζωή στην οποία βασίζονται οι ιθαγενείς για την επιβίωσή τους.
Σημειώνεται ότι αν και η εταιρεία υποστηρίζει ότι ο αγωγός είναι ασφαλής και παρακολουθείται 24/7, έχουν ήδη σημειωθεί διαρροές σε άλλα σημεία του δικτύου στο παρελθόν, γεγονός που ενισχύει τους φόβους των γηγενών.
Η καταχρηστική αγωγή SLAPP της ET παραμένει μια κατάφωρη απόπειρα φίμωσης της ελευθερίας του λόγου, τονίζει η Greenpeace Greenpeace
Όπως αναφέρει η Greenpeace αναλυτικά:
Μετά την απόφαση του Περιφερειακού Δικαστηρίου της Βόρειας Ντακότα που επιδικάζει στην Energy Transfer (ET) το ποσό των 345 εκατομμυρίων δολαρίων, η διεθνής Greenpeace και οι οργανώσεις Greenpeace στις ΗΠΑ ανακοινώνουν ότι θα επιδιώξουν τη διεξαγωγή νέας δίκης και, εάν προκύψει ανάγκη, θα ασκήσουν έφεση κατά της απόφασης στο Ανώτατο Δικαστήριο της Βόρειας Ντακότα.
Η καταχρηστική αγωγή SLAPP της ET παραμένει μια κατάφωρη απόπειρα φίμωσης της ελευθερίας του λόγου, παράκαμψης της ηγεσίας των αυτοχθόνων πληθυσμών του Standing Rock και τιμωρίας της αλληλεγγύης προς την ειρηνική αντίσταση κατά του αγωγού Dakota Access. Η διεθνής Greenpeace θα συνεχίσει επίσης να διεκδικεί αποζημιώσεις για τις εκφοβιστικές αγωγές της ET βάσει της αντι-SLAPP νομοθεσίας της ΕΕ στην Ολλανδία.
Ο Mads Christensen, Εκτελεστικός Διευθυντής της διεθνούς Greenpeace, δήλωσε:
“Οι προσπάθειες της Energy Transfer να μας φιμώσει αποτυγχάνουν. Η διεθνής Greenpeace θα συνεχίσει να αντιστέκεται στις τακτικές εκφοβισμού. Δεν θα σιωπήσουμε. Η φωνή μας θα γίνεται όλο και πιο δυνατή. Ενώνουμε τις δυνάμεις μας με τους συμμάχους μας σε όλο τον κόσμο ενάντια στους εταιρικούς ρυπαντές και τους δισεκατομμυριούχους ολιγάρχες, που θέτουν τα κέρδη πάνω από τους ανθρώπους και τον πλανήτη”.
“Με τις κατακτημένες με κόπο ελευθερίες να απειλούνται και την κλιματική κρίση να επιταχύνεται, το διακύβευμα αυτής της δικαστικής μάχης δεν θα μπορούσε να είναι υψηλότερο. Μέσω των εφέσεων στις ΗΠΑ και της πρωτοποριακής αντί-SLAPP υπόθεσης της διεθνούς Greenpeace στην Ολλανδία, εξετάζουμε κάθε επιλογή ώστε να καταστήσουμε την Energy Transfer υπόλογη για τις πολλαπλές καταχρηστικές αγωγές της και να δείξουμε σε όλους τους διψασμένους για εξουσία ‘νταήδες’ ότι το μόνο που θα πετύχουν οι επιθέσεις τους θα είναι ένα ισχυρότερο κίνημα των πολιτών”.
Η τελική απόφαση του Δικαστηρίου απορρίπτει μέρος της ετυμηγορίας των ενόρκων που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2025, ωστόσο εξακολουθεί να επιδικάζει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στην Energy Transfer (ET) χωρίς βάσιμη νομική αιτιολόγηση. Οι κατηγορούμενοι από την πλευρά της Greenpeace θα συνεχίσουν να προβάλλουν τα επιχειρήματά τους, υποστηρίζοντας ότι το Σύνταγμα των ΗΠΑ δεν επιτρέπει την απόδοση ευθύνης στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι η ET δεν προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία για να στηρίξει τους ισχυρισμούς της, ότι το Δικαστήριο έκανε δεκτά εμπρηστικά και άσχετα αποδεικτικά στοιχεία κατά τη δίκη και απέκλεισε άλλα στοιχεία που στήριζαν την υπεράσπιση, και ότι το σώμα των ενόρκων στο Μαντάν δεν θα μπορούσε να είναι αμερόληπτο.
Οι απανωτές αγωγές της ET κατά της διεθνούς Greenpeace και των αμερικανικών οντοτήτων της Greenpeace αποτελούν ξεκάθαρα παραδείγματα SLAPP – αγωγών που επιχειρούν να “θάψουν” μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, φορείς της κοινωνίας των πολιτών και ακτιβιστές κάτω από υπέρογκα δικαστικά έξοδα, να τους οδηγήσουν στη χρεοκοπία και, τελικά, να φιμώσουν κάθε αντίθετη φωνή. Η διεθνής Greenpeace, η οποία εδρεύει στην Ολλανδία, επιδιώκει την απονομή δικαιοσύνης στην Ευρώπη, με αγωγή κατά της ET βάσει του ολλανδικού δικαίου και της νέας οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά των αγωγών SLAPP. Πρόκειται για μια υπόθεση – ορόσημο της νέας νομοθεσίας, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ισχυρό προηγούμενο ενάντια στον εταιρικό εκφοβισμό.
Ο αγωγός Dakota Access AP Photo Matthew Brown
Ο Marco Simons, προσωρινός Γενικός Νομικός Σύμβουλος του αμερικανικού γραφείου της Greenpeace, δήλωσε:
“Η εναντίωση σε εταιρείες που προκαλούν περιβαλλοντική καταστροφή δεν θα έπρεπε ποτέ να θεωρείται παράνομη. Είναι κάτι που εγγυάται το Σύνταγμα των ΗΠΑ και είναι απαραίτητο για την προστασία των κοινοτήτων και την υγεία της δημοκρατίας. Η απόφαση αποτελεί ένα πλήγμα, όμως το κίνημα για την υπεράσπιση των ανθρώπων και του πλανήτη αντιμετώπιζε πάντα εμπόδια και αντιστάσεις, και η Energy Transfer θα αποτύχει στο στόχο της να φιμώσει τους επικριτές της”.
“Ο παραλογισμός αυτής της απόφασης είναι προφανής. Αυτές οι οργανώσεις της Greenpeace κρίθηκαν υπεύθυνες για την υποτιθέμενη καθυστέρηση του Dakota Access Pipeline, ενός αγωγού ο οποίος, μέχρι σήμερα, δεν διαθέτει νόμιμη άδεια λειτουργίας και ο οποίος στην πραγματικότητα καθυστέρησε λόγω των αποφάσεων του Σώματος Μηχανικών του Στρατού των ΗΠΑ (US Army Corps of Engineers). Η απόφαση περιλαμβάνει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια ως πρόστιμο για την υπογραφή μιας επιστολής την οποία υπέγραψαν επίσης άλλες 500 οργανώσεις και επαναλάμβανε δηλώσεις που έγιναν σε εκθέσεις των Ηνωμένων Εθνών. Εάν τα δικαστήρια εξακολουθούν να πιστεύουν στη δικαιοσύνη, αυτή η απόφαση δεν θα παραμείνει σε ισχύ”.
Οι αγωγές SLAPP της Energy Transfer αποτελούν μέρος ενός κύματος καταχρηστικών αγωγών που κατέθεσαν εταιρείες του κλάδου των ορυκτών καυσίμων, όπως η Shell, η Total και η ENI, εναντίον οντοτήτων της Greenpeace τα τελευταία χρόνια.
Σε ορισμένες από αυτές τις υποθέσεις, η έκβαση ήταν επιτυχής, όπως η νίκη του γαλλικού γραφείου της Greenpeace έναντι της αγωγής SLAPP της TotalEnergies στις 28 Μαρτίου 2024, καθώς και η νίκη του γραφείου της Greenpeace στο Ηνωμένο Βασίλειο και της διεθνούς Greenpeace που ανάγκασαν τη Shell να υπαναχωρήσει από τη δική της αγωγή SLAPP στις 10 Δεκεμβρίου 2024.
