Η εικόνα της ελληνικής αγοράς εργασίας αρχίζει να θυμίζει αγώνα αντοχής. Όχι για καριέρα, αλλά για επιβίωση. Όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι δεν αναζητούν «ευκαιρίες εξέλιξης», αλλά έναν δεύτερο μισθό για να κλείσει ο μήνας χωρίς ζημιές. Κι αυτό λέει πολλά για το πού βρισκόμαστε πραγματικά.
Τα στοιχεία της έρευνας Workmonitor 2026 της Randstad είναι αποκαλυπτικά: πάνω από τους μισούς εργαζόμενους στην Ελλάδα είτε έχουν ήδη δεύτερη δουλειά είτε σκέφτονται σοβαρά να αποκτήσουν. Πρόκειται για ποσοστό σαφώς υψηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο και σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με πέρυσι. Παράλληλα, σχεδόν τέσσερις στους δέκα δηλώνουν ότι αυξάνουν ή σκοπεύουν να αυξήσουν τις ώρες εργασίας τους.
Κι όλα αυτά δεν συμβαίνουν σε «έκτακτες συνθήκες». Συμβαίνουν σε μια περίοδο που επισήμως μιλάμε για ανάπτυξη, επενδύσεις και θετικές προοπτικές. Στην πράξη, όμως, το κόστος ζωής τρέχει ταχύτερα από τους μισθούς και η καθημερινότητα γίνεται ολοένα πιο ασφυκτική.
Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με έρευνα του ΙΜΕ της ΓΣΕΒΕΕ, ο μισθός το 2025 επαρκούσε –κατά μέσο όρο– για 18 ημέρες τον μήνα. Οι υπόλοιπες καλύπτονται είτε με δεύτερη δουλειά, είτε με περικοπές, είτε με χρέος. Κάπως έτσι, η πολλαπλή απασχόληση παύει να είναι επιλογή και γίνεται κανονικότητα.
Η τάση αυτή δεν εμφανίζεται στο κενό. Συμπίπτει χρονικά με ρυθμίσεις όπως το 13ωρο και τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, που μεταφράζονται –στην πράξη– σε περισσότερες ώρες, μεγαλύτερη πίεση και λιγότερα περιθώρια ανάσας. Η εργασία πυκνώνει, αλλά οι αποδοχές όχι.
Και κάπου εδώ αρχίζει να φαίνεται το ρήγμα ανάμεσα σε αυτούς που σχεδιάζουν και σε αυτούς που δουλεύουν. Το 100% των εργοδοτών δηλώνει αισιόδοξο για την πορεία της οικονομίας το επόμενο έτος. Από την άλλη πλευρά, μόλις το 38% των εργαζομένων συμμερίζεται αυτή την αισιοδοξία. Δεν πρόκειται για ψυχολογικό ζήτημα. Πρόκειται για εμπειρικό.
Όταν ο εργαζόμενος μετρά ώρες, δουλειές και έξοδα, η «ανάπτυξη» ακούγεται περισσότερο ως στατιστική παρά ως βίωμα.
Στο μεταξύ, οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνονται. Το 65% των εργοδοτών δηλώνει ότι επένδυσε σε AI το τελευταίο έτος. Η παραγωγικότητα ανεβαίνει, οι διαδικασίες αυτοματοποιούνται, τα dashboards γεμίζουν δεδομένα. Οι εργαζόμενοι το βλέπουν: πάνω από τους μισούς παραδέχονται ότι η τεχνολογία βελτιώνει τη δουλειά τους.
Αλλά εδώ υπάρχει ένας αστερίσκος. Οι μισοί πιστεύουν ότι τα οφέλη αυτής της μετάβασης θα τα καρπωθούν κυρίως οι εταιρείες. Όχι οι ίδιοι. Με άλλα λόγια, η τεχνολογία τρέχει μπροστά, αλλά το εισόδημα μένει πίσω.
Ευελιξία ή έξοδος
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι εργαζόμενοι αλλάζουν στάση. Η ισορροπία ζωής και εργασίας δεν είναι πια «nice to have». Είναι όρος παραμονής. Το 41% έχει ήδη αποχωρήσει από θέση που δεν συμβάδιζε με την προσωπική του ζωή. Το 37% δεν θα δεχόταν δουλειά χωρίς ευελιξία στον τόπο εργασίας και το 38% χωρίς ευελιξία στο ωράριο.
Κι όμως, παρά τις διακηρύξεις, ένα σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι έφυγε λόγω έλλειψης αυτονομίας. Το μήνυμα είναι σαφές: οι εργαζόμενοι αντέχουν την πίεση, αλλά όχι επ’ άπειρον.
Η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται σε μια παράδοξη φάση. Από τη μία, αισιοδοξία, τεχνολογία και επενδύσεις. Από την άλλη, δεύτερες δουλειές, περισσότερες ώρες και μισθοί που δεν φτάνουν.
Όταν πάνω από οι μισοί εργαζόμενοι σκέφτονται δεύτερη απασχόληση, το πρόβλημα δεν είναι η «εργασιακή κουλτούρα». Είναι το εισόδημα. Και όσο αυτό δεν αντιμετωπίζεται ουσιαστικά, οι έρευνες θα συνεχίσουν να καταγράφουν αντοχές που δοκιμάζονται – μέχρι να εξαντληθούν.
Το πρωί της Παρασκευής αναμένεται να φτάσουν στην Γάνδη Έλληνες εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού, προκειμένου να συναντηθούν με τον Βέλγο συλλέκτη που είχε θέσει προς πώληση τις ιστορικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων κομμουνιστών στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944. Συγκλονιστική συγκέντρωση και πορεία μνήμης της ΚΝΕ στον τόπο θυσίας των 200 εκτελεσθέντων,
Εντωμεταξύ, το σύνολο των φωτογραφιών, εξαιτίας της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της ως τεκμηρίου της διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα, την περίοδο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, κηρύχθηκε μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού, μετά τη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, μια ιστορική απόφαση που ανοίγει τον δρόμο για τον επαναπατρισμό πολύτιμων τεκμηρίων της ελληνικής ιστορίας.
Η εξέλιξη αυτή, η οποία έρχεται σε μια στιγμή που η κοινή γνώμη παρακολουθεί συγκλονισμένη τις αποκαλύψεις, δίνει στο ελληνικό κράτος το απαραίτητο νομικό έρεισμα για τη διεκδίκηση και την απόκτηση της συλλογής, όπως υπογράμμισε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.
Σημειώνεται ωστόσο, ότι η ανακήρυξη της συλλογής ως μνημείο δεν σημαίνει ότι το Συμβούλιο έχει προχωρήσει σε τελεσίδικη πιστοποίηση της αυθεντικότητας του υλικού σε αυτό το στάδιο. Η διαδικασία αυτή θα συνεχιστεί με την αποστολή κλιμακίου εμπειρογνωμόνων στη Γάνδη την προσεχή Παρασκευή, όπου θα πραγματοποιηθεί συνάντηση με τον κάτοχο της συλλογής για την από κοντά εξέταση των φωτογραφιών και τη συλλογή περαιτέρω πληροφοριών.
Οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay.de, το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου. Φερόμενος ιδιοκτήτης είναι ο συλλέκτης Tim de Craene, που ειδικεύεται στα αναμνηστικά και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσω της εταιρίας του, Crain’s Militaria, τις προσέφερε για πώληση. Η εμφάνισή τους σε ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και αργότερα και σε μέσα ενημέρωσης, δημιούργησε έντονο ενδιαφέρον, από πολλές πλευρές.
Ο συλλέκτης, το πρωί της Δευτέρας 16.2, απέσυρε τις δώδεκα φωτογραφίες από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών. Ωστόσο, παραμένει προς πώληση το σύνολο της συλλογής που είχε δημιουργήσει ο τότε Υπολοχαγός της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ (Hermann Heuer). Ο Χόιερ, το 1943-1944 υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας, αλλά είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει ή και να συνδράμει -δεν είναι ξεκάθαρο- στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944. Η συλλογή των φωτογραφιών του, από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης (Βέλγιο, Γαλλία, αλλά και Ελλάδα) όπου υπηρέτησε, βρέθηκε στα χέρια του συλλέκτη Tim de Craene.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Οι 12 φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες, πριν από την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Οι φωτογραφίες της συλλογής δίνουν «πρόσωπο» στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους και για αυτό είναι ανεκτίμητες. Αλλά και οι υπόλοιπες φωτογραφίες είναι πολύ σημαντικές, καθώς επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή. Ο μηχανισμός προπαγάνδας που έστησε ο Γιόζεφ Γκέμπελς αξιοποίησε την αιχμή της τεχνολογίας ενημέρωσης της εποχής του -τον κινηματογράφο και την φωτογραφία- για να δημιουργήσει σκηνοθετημένα τεκμήρια “επιτυχίας” και διάδοσης της, ως εργαλείο επιρροής.
Στην Γάνδη οι εμπειρογνώμονες την Παρασκευή
Από την στιγμή, που το Υπουργείο Πολιτισμού ενημερώθηκε, δώσαμε τις σχετικές οδηγίες για τη δυνητική απόκτηση των συγκεκριμένων φωτογραφιών. Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε άμεσα με τον συλλέκτη και εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν την Παρασκευή στην έδρα του, στο Έβεργκεμ του Βελγίου, ώστε να διαπιστώσουν εκ του σύνεγγυς τη συλλογή και να συνομιλήσουν μαζί του. Με την σημερινή κήρυξη της συλλογής ως μνημείο, το Υπουργείο Πολιτισμού αποκτά το έρεισμα για να την διεκδικήσει και να την αποκτήσει εκ μέρους του ελληνικού κράτους».
Σημειώνεται ότι η δημοπρασία είχε διακοπεί και η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε πως το υπουργείοΠολιτισμού έχει δρομολογήσει τις διαδικασίες για την απόκτησή τους, εφόσον επιβεβαιωθεί η γνησιότητά τους.
Η ελληνική αποστολή, που αποτελείται από έμπειρους υπηρεσιακούς παράγοντες και εξειδικευμένους φωτογράφους, αναμένεται να φτάσει στη Γάνδη το πρωί της Παρασκευής προκειμένου να εκκινήσει μια διαδικασία δύο σταδίων. Πρώτο μέλημα των εμπειρογνωμόνων είναι η επικύρωση της αυθεντικότητας των φωτογραφιών και η εξακρίβωση της προέλευσής τους, δηλαδή το πώς ακριβώς κατέληξαν στα χέρια του ιδιώτη. Στη συνέχεια, θα ξεκινήσει η διαπραγμάτευση για τη μεταφορά του αρχείου στο ελληνικό κράτος, μια επιχείρηση που χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη λεπτότητα.
Ποιος είναι ο «συλλέκτης»
Ο ίδιος ο συλλέκτης, ο οποίος έχει εξαφανιστεί το τελευταίο διάστημα υπό το βάρος των αποκαλύψεων, δήλωσε μέσω του πρακτορείου ειδήσεων Belga πως προτίθεται να κρατήσει αποστάσεις μέχρι να έρθει σε επαφή με τις ελληνικές αρχές.
Το υπουργείο Πολιτισμού σκοπεύει να αγοράσει τις φωτογραφίες, εάν είναι γνήσιες, και θα τις διάθεσει στη συνέχεια στην Βουλή των Ελλήνων για να τις διαχειριστεί αυτή όπως θέλει. Παραμένω ανοικτός σε έναν εποικοδομητικό «διάλογο» με τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές» αναφέρει ο Tim de Craene, ο Βέλγος συλλέκτης, κάτοχος των φωτογραφιών.
Πρόκειται για έναν απόφοιτο Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου της Γάνδης, ο οποίος δραστηριοποιείται από το 2015 μέσω μιας αμιγώς ηλεκτρονικής εταιρείας, γεγονός που εξηγεί γιατί δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστός στους συναδέλφους του στην περιοχή, όπως μεταδίδει η ΕΡΤ. Η επιχείρησή του ειδικεύεται αποκλειστικά στην πώληση στρατιωτικών εγγράφων και αντικειμένων του Τρίτου Ράιχ, διαθέτοντας έναν τεράστιο όγκο υλικού που αριθμεί περίπου 47.000 πωληθέντα τεμάχια μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τη φλαμανδική εφημερίδα Nieuwsblad, οι τιμές των αντικειμένων κυμαίνονται από 5 έως 550 ευρώ, ενώ ο ρυθμός των καταχωρήσεων φτάνει τις 1.000 ανά μήνα.
Η έδρα της εταιρείας του εντοπίστηκε σε μια περιοχή 30 χιλιόμετρα έξω από το κέντρο της Γάνδης, αποκαλύπτοντας πως δεν πρόκειται για κάποιο φυσικό κατάστημα αντικών, αλλά για έναν ιδιωτικό χώρο όπου ο ιδιοκτήτης διατηρεί το ηλεκτρονικό του κατάστημα. Όπως, έγινε γνωστό η κρίσιμη συνάντηση με τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού έχει προγραμματιστεί για την ερχόμενη Παρασκευή, σε ουδέτερο σημείο και όχι στις εγκαταστάσεις της εταιρείας του.
Δημοσίευμα της βελγικής εφημερίδας, υπό τον τίτλο «Οργή στην Ελλάδα για τον Βέλγο συλλέκτη», υπογραμμίζει τη βιαιότητα του περιεχομένου των φωτογραφιών. Μάλιστα, ο ίδιος ο έμπορος στις ηλεκτρονικές του καταχωρήσεις τοποθετούσε προειδοποιήσεις για σκληρές εικόνες, επισημαίνοντας την ύπαρξη εγκλημάτων πολέμου, πεσόντων στρατιωτών και νεκρών. Παρά το γεγονός ότι η πλατφόρμα του εμφανιζόταν ως ένας αξιόπιστος χώρος για άτομα με ιστορικό ενδιαφέρον για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η προσπάθεια εμπορευματοποίησης τεκμηρίων από εκτελέσεις αμάχων προκάλεσε άμεση διεθνή αντίδραση.
Το πρακτορείο ειδήσεων Belga μεταδίδει πως ο συλλέκτης βρίσκεται «στο μάτι του κυκλώνα» στην Ελλάδα για την απόπειρα πώλησης ναζιστικών φωτογραφιών. Το δημοσίευμα τονίζει πως η ύπαρξη του αρχείου ήταν παντελώς άγνωστη στις ελληνικές αρχές μέχρι τη δημοσιοποίησή του. Παραμένει αδιευκρίνιστο αν η διαπραγμάτευση θα ολοκληρωθεί εντός λίγων ωρών ή αν θα απαιτηθεί περισσότερος χρόνος, με την ελληνική πλευρά να παραμένει σε ετοιμότητα για όλα τα ενδεχόμενα.
Η υπόθεση βρίσκεται πλέον σε κρίσιμο σημείο, καθώς η κάθοδος των Ελλήνων εμπειρογνωμόνων στη Φλάνδρα αναμένεται να ρίξει φως στη νομιμότητα της κατοχής αυτού του υλικού και στις περαιτέρω ενέργειες για τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης.
Για πρώτη φορά ένα ντοκουμέντο από εκείνη την ημέρα, όταν οι δυνάμεις της ναζιστικής Γερμανίας εκτέλεσαν 200 κομμουνιστές, δημιουργεί ένα άνοιγμα στον χρόνο, χαράσσει μια ρωγμή απ’ όπου περνά το φως και μαζί του το ρίγος. Τα πρόσωπα των μελλοθανάτων φαίνονται καθαρά. Μισάνοιχτα στόματα στο βάδισμα — τραγουδούν. Ένας υψώνει τη γροθιά. Η εικόνα παγώνει τον χρόνο: άνθρωποι που βαδίζουν προς τον θάνατο με το κεφάλι ψηλά, αλύγιστοι, σχεδόν ειρωνικοί απέναντι στη μοίρα τους.
Πρόκειται για τα μοναδικά μέχρι σήμερα οπτικά τεκμήρια από το Σκοπευτήριο Καισαριανής, ένα από τα πλέον απεχθή εγκλήματα των στρατευμάτων κατοχής των Γερμανών στην Ελλάδα την Πρωτομαγιά του 1944, τα οποία φαίνεται να προέρχονται από αρχείο Γερμανού στρατιωτικού και να είχαν παραμείνει για δεκαετίες σε ιδιωτική συλλογή στη Γερμανία.
Εντωμεταξύ, το ΚΚΕ ταυτοποίησε δύο από τους εικονιζόμενους στις φωτογραφίες, που έρχονται να προστεθούν σε δύο ακόμη που φέρονται να έχουν ταυτοποιηθεί.
Συγκινητικές στιγμές στην Καισαριανή
Πλήθος κόσμου συμμετείχε στην πορεία που διοργάνωσε η ΚΝΕ στην Καισαριανή, για τους 200 εκτελεσθέντες από τους ναζί την Πρωτομαγιά του 1944.
Η ατμόσφαιρα στον τόπο μαρτυρίουήταν επιβλητική, όμως οι καρδιές ράγισαν όταν προβλήθηκε βίντεο με τη φωτογραφία των εκτελεσμένων, στο σημείο όπου βρήκαν τον θάνατο από τα πυρά των ναζί.
Κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης, οι συμμετέχοντες ζήτησαν την απόκτηση των ιστορικών αυτών τεκμηρίων, απαιτώντας να διασφαλιστεί η παράδοσή τους στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του δήμου Καισαριανής.
Οι διαδηλωτές κρατούσαν στα χέρια τους πλακάτ με τα ονόματα των 200 εκτελεσθέντων και φώναζαν το σύνθημα: «Στον θάνατο ατρόμητοι, με βλέμμα καθαρό, αυτά τα ντοκουμέντα ανήκουν στον λαό».
Μετά τη συγκέντρωση στην πλατεία Μακρή, οι διαδηλωτές έκαναν πορεία προς το Σκοπευτήριο Καισαριανής, τόπο μαρτυρίου και εκτέλεσης εκατοντάδων κομμουνιστών κατά την Κατοχή.
Κουτσούμπας: Το ηθικό μεγαλείο των 200 αποτελεί παράδειγμα για τις νέες γενιές
Στον χώρο απηύθυνε ομιλία ο γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, Δημήτρης Κουτσούμπας, ενώ στη συγκέντρωση έδωσαν το «παρών» οι δήμαρχοι Καισαριανής και Χαϊδαρίου.
«Βρισκόμαστε εδώ στην Καισαριανή, στο θυσιαστήριο της Καισαριανής, εδώ σε αυτό τον τόπο που εκατοντάδες κομμουνιστές εκτελέστηκαν από τους ναζί κατακτητές στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Το ηθικό μεγαλείο που έχουν οι φωτογραφίες αυτές, όπου αποτυπώνονται οι κομμουνιστές που οδηγούνται στον θάνατο σε λίγα λεπτά, αποτελεί παράδειγμα, υπόδειγμα για τις νέες γενιές, για όλο τον ελληνικό λαό, για όλους τους λαούς του κόσμου. Αυτά τα συγκλονιστικά ντοκουμέντα πρέπει να αποδοθούν στον ελληνικό λαό, όπως είπαμε από την πρώτη στιγμή. Οι ενέργειες που γίνονται είναι σε αυτή την κατεύθυνση. Θα πρέπει να αποδοθούν στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης της Καισαριανής, στον δήμο Χαϊδαρίου και στο αρχείο του ΚΚΕ. Να ανήκουν στον ελληνικό λαό. Να μην κλειστούν σε κάποια συρτάρια και προθήκες, αλλά να εκτίθενται στον ελληνικό λαό. Σχολεία, σχολές, μαθητές, φοιτητές, ερευνητές, ιστορικοί, εργαζόμενοι, απλοί άνθρωποι του λαού μας, όλες οι γενιές να περνούν, να μαθαίνουν, να διδάσκονται, να μορφώνονται, για να λάμψει επιτέλους η ιστορική αλήθεια. Και η ιστορική αλήθεια λέει ότι αυτοί οι αγωνιστές που έπεσαν από το βόλι του κατακτητή ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ. Σε αυτόν τον αγώνα θα είμαστε κάθε μέρα μπροστά. Θα ραίνουμε με λουλούδια τους τάφους των αθανάτων», ανέφερε ο κ. Κουτσούμπας.
Σε ερώτηση δημοσιογράφου, σχετικά με την ανακήρυξη των φωτογραφιών σε μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού είπε: «Αυτό ακριβώς είπα από την πρώτη στιγμή. Το ΚΚΕ είπε ότι πρέπει να αποδοθούν στον ελληνικό λαό και με επιστολή μου που έστειλα στην κ. Μενδωνη στο υπουργείο Πολιτισμού, πρέπει να κάνει τις απαραίτητες ενέργειες, επίσης και το προεδρείο της Βουλής, έτσι ώστε να σταματήσει κάθε δημοπρασία, κάθε πλειστηριασμός και αυτά να αποδοθούν στην Ελλάδα και να αξιοποιηθούν για αυτό τον σκοπό που σας είπα, για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας για να υπάρχει η ιστορική μνήμη, να υπάρχει μόρφωση».
Η ΓΝΩΣΤΗ – ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ (αφιερωμένη στον παιδικό φίλο και σύντροφο του περιοδικού « Μια ΑΠΟΠΕΙΡΑ στην Χαλκίδα» Τάσο Σταυρουλάκη που αποχαιρετούμε σήμερα Τετάρτη στις 3μ.μ στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου)
«Θέλω να πεθάνω πρώτος!»
16 ΜΑΪΟΥ 1944, μόλις δεκαπέντε μέρες μετά την εκτέλεση των 200 πατριωτών στο «σύνορο του κόσμου», στον «Τοίχο της Καισαριανής», οι Γερμανοί φασίστες θα εκτελούσαν άλλους 110 Έλληνες πατριώτες στη Ριτσώνα.
«ΥΣΤΕΡΑ Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΦΡΟΥΡΑΡΧΟΣ, με τον Παπαθανασόπουλο τον στρατηγό δίπλα του, έστειλε και φώναξαν ΤΟΝ ΔΕΣΠΟΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟ (κατά κόσμον Πέτρος Πλειαθός) και όταν ήρθε, του πρότεινε, μέσω του διερμηνέα, ΝΑ ΥΠΟΔΕΙΞΕΙ 110 ΟΝΟΜΑΤΑ, ανάμεσα στους κρατούμενους που να ανήκουν στην Αντίσταση, για να μην… εκτελέσουν αθώους!
»Ο ΔΕΣΠΟΤΗΣ, χωρίς να σκεφτεί πολύ, είπε στον διερμηνέα που έστεκε δίπλα με το μπλοκ και το μολύβι, έτοιμος ν’ ακούσει και να γράψει ονόματα: “ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΧΑΛΚΙΔΟΣ!”. Και σταμάτησε.
»Ο ΔΙΕΡΜΗΝΕΑΣ δίστασε να γράψει και τον κοίταξε τρομαγμένος.
– ΓΡΑΨΕ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, γιατί διστάζεις; Γρηγόριος ο Χαλκίδος, δεν άκουσες;
»Ο ΔΙΕΡΜΗΝΕΑΣ έγραψε με τρεμάμενο χέρι τ’ όνομα και σταμάτησε, ξανακοιτάζοντας με τρόμο τον Δεσπότη.
– ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΩΡΑ τ’ όνομα στον φρούραρχο και πες του να προσθέσει όποιους νομίζει από κάτω! Δεν γνωρίζω κανένα άλλο όνομα! Το χτύπημα στους Γερμανούς δεν έγινε από Χαλκιδαίους, μήτε από άλλους πολίτες, έγινε από αντάρτες, επομένως είναι άδικο και αμαρτία μεγάλη αυτό που πάτε να κάνετε. Γι’ αυτό θα ήθελα να παρακαλέσω τον φρούραρχο ΝΑ ΠΕΘΑΝΩ ΠΡΩΤΟΣ».
Η ΠΡΑΞΗ ΤΟΥ ΑΥΤΗ ήταν τόσο συγκλονιστική ΠΟΥ ΠΑΓΩΣΕ τους κατακτητές.
////////////
ΦΥΛΑΚΗ, ΕΞΟΡΙΑ, ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ. Για τη δράση του, οι Γερμανοί τον φυλάκισαν και τον έστειλαν σε τριετή εξορία. Όταν επέστρεψε, η πόλη τον υποδέχτηκε με δάκρυα.
ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΤΑΝ φανατισμένοι ΤΟΝ ΠΡΟΠΗΛΑΚΙΣΑΝ στους δρόμους, λόγω των πολιτικών παθών της εποχής, εκείνος αρνήθηκε την προστασία. ΒΑΔΙΣΕ ΑΝΑΜΕΣΑ ΤΟΥΣ με στωικότητα.
ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ, στις 15 Οκτωβρίου 1944, ο Γρηγόριος γλίτωσε από σίγουρη ΑΝΑΤΙΝΑΞΗ τη ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΟΥ.
ΤΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ, νικημένα από τις συμμαχικές δυνάμεις, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη της Χαλκίδας. Θέλησαν, όμως, να κάνουν μια ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ ΕΞΟΔΟ. Έδεσαν με αλυσίδες πάνω στη γέφυρα μια υποβρύχια δεξαμενή καυσίμων, ενώ ένα γερμανικό πυροβόλο είχε οπλίσει προς τη δεξαμενή και τη γέφυρα. Οι Γερμανοί ήθελαν να αποκόψουν οποιαδήποτε επικοινωνία της Εύβοιας με τη Στερεά Ελλάδα. Όλοι παρακολουθούσαν έντρομοι, όταν κάποιος επενέβη.
Ο ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΕΠΕΙΣΕ τους Γερμανούς κατακτητές να μην ανατινάξουν τη γέφυρα. Ωστόσο, εκείνοι θα αφαιρούσαν τα μαγκάνια της, ώστε να παραμείνει ανοιχτή κόβοντας την πόλη, κυριολεκτικά, στα δύο. ΤΟ ΠΛΗΘΟΣ, ΟΡΓΙΣΜΕΝΟ, χτυπούσε με δύναμη τις αλυσίδες που κρατούσαν δεμένη τη δεξαμενή πάνω στη γέφυρα. Οι αλυσίδες έσπασαν και η δεξαμενή παραδόθηκε στα ακατάστατα ρεύματα του Ευρίπου, ταξιδεύοντας ως το καρνάγιο του Χειμώνα. Δύο ημέρες αργότερα, μηχανικοί έσπευσαν να επιδιορθώσουν τα μαγκάνια της, προκειμένου η γέφυρα να κλείσει και η πόλη να ενωθεί ξανά.
///////////
ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ, ο Γρηγόριος κλήθηκε να διαχειριστεί το ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών, κατέφυγαν στη Χαλκίδα περίπου 6.000 πρόσφυγες, ενώ σε ολόκληρο τον Νομό Ευβοίας ο αριθμός ανήλθε στους 12.000.
ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕ ΝΑΟΥΣ ΩΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ και συνέβαλε στη διάσωση ιερών κειμηλίων και εικόνων που είχαν φέρει οι πρόσφυγες.
ΠΕΡΙΠΟΥ 1.200 ΑΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΟΙ σιτίζονταν καθημερινά στη Μητρόπολη Χαλκίδας.
ΙΔΡΥΣΕ ΤΟΝ ΣΥΛΛΟΓΟ «ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΣ» για την υποστήριξη των ευπαθών ομάδων. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ανεγέρθηκαν κτήρια για ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ, περίθαλψη ΦΥΜΑΤΙΚΩΝ και, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟ.
ΙΔΡΥΣΕ ΤΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ ΚΟΡΙΤΣΙΟΥ, τη ΜΟΝΑΔΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ και τη ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΣΧΟΛΗ ΓΙΑ ΑΠΟΡΑ ΠΑΙΔΙΑ, προσφέροντας σε αυτά γραφική ύλη, σίτιση και ένδυση.
ΩΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ του Αδελφάτου του ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΧΑΛΚΙΔΑΣ, συνέβαλε καθοριστικά στην ίδρυση του ΠΟΛΥΪΑΤΡΕΙΟΥ Χαλκίδας.
//////////
ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, ο Μητροπολίτης Γρηγόριος συνέβαλε στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της χώρας κατά των δυνάμεων κατοχής, στηρίζοντας τον αντιστασιακό αγώνα ανεξαρτήτως ιδεολογικής κατεύθυνσης.
ΦΥΓΑΔΕΨΕ ΑΝΤΑΡΤΕΣ ΤΟΥ ΕΑΜ-ΕΛΑΣ προκειμένου να αποφύγουν τη σύλληψη από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής. Αρκετοί εξ αυτών διέφυγαν μέσω της Κύμης προς τη ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ και την ΑΙΓΥΠΤΟ.
ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ, τον Σεπτέμβριο του 1943, διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ΕΙΡΗΝΙΚΗ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ, ενώ παρενέβη για να αποτραπούν πράξεις αυτοδικίας εις βάρος συνεργατών των Ιταλών. Χάρη στην παρέμβασή του, σώθηκαν αρκετοί από εκείνους που κινδύνευαν με αντίποινα.
ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ, συκοφαντήθηκε για ευνοϊκή μεταχείριση προς το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, γεγονός που οδήγησε στην απομάκρυνσή του από τη Μητρόπολη για διάστημα έξι μηνών και εξαναγκάστηκε σε απολογία ενώπιον αρμόδιου δικαστηρίου. Επανήλθε στα καθήκοντά του στις 9 Δεκεμβρίου 1945.
ΤΟΝ ΟΚΤΩΒΡΙΟ ΤΟΥ 1943, εκδόθηκε διαταγή των αρχών κατοχής με την οποία οι ΕΒΡΑΙΟΙ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ όφειλαν να παρουσιαστούν και να δηλώσουν τα στοιχεία τους.
Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ απευθύνθηκε στον Μητροπολίτη Γρηγόριο ζητώντας την παράδοση καταλόγου με τα ονόματα των μελών της ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ.
Ο ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΡΕΔΩΣΕ μια λίστα όπου αναγραφόταν ΜΟΝΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ. Παράλληλα, προέτρεψε τον πρόεδρο της Κοινότητας, Σολομών Μαΐση, να αποτρέψει την καταγραφή των μελών της και να τους ενθαρρύνει ΝΑ ΚΑΤΑΦΥΓΟΥΝ ΣΕ ΟΡΕΙΝΑ ΧΩΡΙΑ. Από τα 238 μέλη της Κοινότητας, μόνο 21 υπέβαλαν δήλωση, ενώ οι υπόλοιποι ΔΙΕΦΥΓΑΝ και ΔΙΑΣΩΘΗΚΑΝ, κυρίως στα χωριά της Δίρφυος.
Καθ’ υπόδειξη του Μητροπολίτη, ο υπομοίραρχος της Χωροφυλακής, Οικονομίδης, εξέδωσε ΠΛΑΣΤΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ για την υποστήριξη της διαφυγής τους.
ΤΟΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟ ΤΟΥ 1946 έγινε ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ του με εκρηκτικό μηχανισμό που τοποθετήθηκε στο μητροπολιτικό οίκημα.
ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ, στον Μητροπολιτικό Ναό, ο Γρηγόριος ΔΗΛΩΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΤΙ ΣΥΓΧΩΡΕΙ ΤΟΥΣ ΔΡΑΣΤΕΣ και ζήτησε από τις δικαστικές αρχές να μη διωχθούν ποινικά, δηλώνοντας: «Ἐσυγχώρησα ὡς ὤφειλον τόν δράστην καί τούς ὑποκινητάς του καί ἐζήτησα παρά τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν νά μή γίνῃ ποινική δίωξίς των».
//////////
ΕΞΕΛΕΓΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ Χαλκίδος, Ξηροχωρίου και Βορείων Σποράδων, από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, τον Δεκέμβριο του 1922, ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ 31 ΕΤΩΝ.
ΤΟ 1968, Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΕΙ ΒΙΑΙΑ από τον θρόνο του, χρησιμοποιώντας ένα αντικανονικό πρόσχημα περί ορίου ηλικίας. Συνταξιοδοτήθηκε μετά τη συμπλήρωση 40 ετών ιερατικής διακονίας και 30 ετών στον βαθμό του επισκόπου.
ΚΟΙΜΗΘΗΚΕ στις 23 Ιουλίου 1971. Το 1978 στήθηκε στη γέφυρα του Ευρίπου Η ΠΡΟΤΟΜΗ ΤΟΥ, για να θυμίζει στους περαστικούς τη μορφή του «καλού ποιμένα» και ότι Ο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ δεν στέκεται πάνω από τον λαό, αλλά ΜΠΑΙΝΕΙ ΜΠΡΟΣΤΑ για να δεχτεί τις σφαίρες αντί για εκείνον.
Στην παραλία της Χαλκίδας, κοντά στην παλιά γέφυρα, υπάρχει η προτομή του. Ο δημιουργός της, γλύπτης Γεώργιος Καλακαλλάς, σμίλεψε τη μορφή του Μητροπολίτη σε μάρμαρο το έτος 1974.
ΣΑΦΏΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΠΟΛΈΜΗΣΑΝ ΌΛΟΙ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΤΟΥΣ ΕΙΣΒΟΛΕΊΣ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΉ
Επ’ ευκαιρία της δημοσίευσης των φωτογραφιών των εκτελέσεων της Καισαριανής ΓΙΑ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΉΣΕΙ Η ΠΑΡΑΧΆΡΑΞΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΊΑΣ παραθέτω μαρτυρίες της εποχής.
Οι Ναζί στην Κρήτη μετά την κατάληψη της κατ αρχήν έψαχναν με λύσσα:
Όσους πολέμησαν τους αλεξιπτωτιστές, Άγγλους , όπλα και κομμουνιστές
Αργότερα έψαχναν:
Κομμουνιστές και όπλα
*********
Γράφει ο ιερέας Πέτρος Παπουτσάκης στις 9 Μαΐου 1944 συλλαμβανόμενος και ανακρινόμενος από την Γκεστάπο στην Αγυιά Χανίων:
ΟΜΙΛΕΊ Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΑΝΑΚΡΙΤΉΣ ΣΤΟΝ ΙΕΡΈΑ:
Έλα παππά εσύ εδώ θέλουμε να σου πούμε
μη μας το κάμεις ψέματα το αίμα σου θα πιούμε.
Ο πόλεμος εγίνηκε για ιδεολογία
κι η ανθρωπότης έγινε απέραντα σφαγεία.
Ένα σκοπό ‘χομε μπροστά κι είναι φιλοσοφία
να σβήσει ο κομμουνισμός μαζί και η Ρωσία.
Πες μου λοιπόν αληθινά ποιοί ‘ναι που κομμουνίζουν
και με τις θεωρίες τους τ αδέρφια σας γυρίζουν.
Είναι φωλιά κομμουνιστών απάνω το χωριό σου
σαν έπεσες στα χέρια μας θα δεις το θάνατο σου.
Μα έφτασε η ώρα σας όλοι θα πληρωθείτε
εσύ και οι σύντροφοι σου στο αίμα θα βαφτείτε.
Μου υποδείξανε χαρθιά και φάκελλοι κλεισμένοι,!!!!!!
σε κάμποσα ονόματα ήταν σταυροί γραμμένοι.
Είσαι μέγα κομμουνιστής πυρήνας των σπουδαίος
και ‘συ μας κάνεις το Παππά και φαίνεσαι ωραίος.
Αυτοί μου υποδείξανε να γίνω εγώ προδότης….
Την ίδια αυτή τη μηχανή επαίξανε και σ’ άλλους
κι ύστερα τσοι σκοτώσανε ούλους μικιούς μεγάλους.
**********
ΑΛΛΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΌ
Σε κοντινό χωριό οι Ναζι συνέλαβαν έναν αντιστασιακό και τον φυλάκισαν στην Αγυιά Χανίων.
Στην συνέχεια οι Γερμανοί ζήτησαν από τον ιερέα του χωριού βεβαίωση ότι ο κρατούμενος δεν ήταν κομμουνιστής. Ο ιερέας αρνήθηκε να δώσει την βεβαίωση και οι Γερμανοί εκτέλεσαν τον κρατούμενο.
Στην συνέχεια ο αδελφός του εκτελεσθέντος εφόνευσε τον ιερέα.
*********
ΤΑ ΤΆΓΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΊΑΣ ΔΕΝ ΤΑ ΊΔΡΥΣΑΝ ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΊ ΑΛΛΆ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΌΙ ΓΟΝΑΤΑΣ ΚΑΙ ΠΆΓΚΑΛΟΣ
Στις 20 Ιουλίου 1944 έγινε ανεπιτυχής απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ στο κρησφύγετό του από τον Στάουφενμπεργκ.
Άμεσα ο Διονύσιος Παπαδόγκωνας, οργανωτής των Ταγμάτων Ασφαλείας Πελοποννήσου, έστειλε στον Χίτλερ το ακόλουθο συγχαρητήριο τηλεγράφημα εκφράζοντας την ικανοποίηση του ιδίου και 5.000 Ταγματασφαλιτών του Μοριά, για τη «διαφύλαξη του Χίτλερ από τον Θεό». Στις 13 Αυγούστου 1944 έφθασε και η απάντηση του Χίτλερ….
***********
Γράφει επί λέξει ο ήρωας βενιζελικός ιατρός και αντιστασιακός Ι. Παϊζης :
ΝΟΈΜΒΡΙΟΣ 1944
ΟΛΟΙ ΟΙ ΔΟΣΊΛΟΓΟΙ ΣΤΗΝ ΑΘΉΝΑ
Εκείνο που μου έκανε εντύπωση ήταν όλοι οι δοσίλογοι της χώρας είχαν μαζευτεί στην Αθήνα και είχαν τεθεί υπό την προστασία του κράτους. Από τα Χανιά πολλοί που γνωρίζω και οι οποίοι δεν ήσαν καθόλου εντάξει ήλθαν και με περιτριγύριζαν νομίζοντας ότι κάποιος τους κυνηγά.
Εκείνο ακόμα που έκανε εντύπωση ήταν πως δεν αποστρατευονταν τα Τάγματα Ασφαλείας, ούτε οι χωροφύλακες που ήλθαν από την Αίγυπτο, ούτε η Ορεινή Ταξιαρχία και τα λοιπά Σώματα ασφαλείας….
Ο Ζέρβας ταχτοποιειται στο ξενοδοχείο της Μεγάλης Βρετανίας, όπου τρέχουν όλοι οι κυβερνητικοί και οι χωροφύλακες του Μανιαδάκη. Μέσα στην ιδιαίτερη υπηρεσία του είναι ο ιατρός———– από τα Χανιά, που είχε συλληφθεί να προδίδει μυστικά στον εχθρό, όταν μας επετέθησαν οι Ιταλοί. Είχε φυλακιστεί και μετά την επικράτηση των Γερμανών διορίστηκε Νομάρχης στην Ηπειρωτική Ελλάδα.
********
ΠΑΪΖΗΣ ΠΡΟΣ ΣΟΦΟΎΛΗ (προεδρ. Φιλελευθέρων)
Ο Τσουδερός στην Αίγυπτο τον περασμένο Δεκέμβριο έκανε επίσημη δήλωση:
“Το πρώτον μέλημα μας μετά την απελευθέρωση θα είναι πως θα επανέλθει ο Βασιλεύς στην Ελλάδα”
Ο Σοφούλης τινάχτηκε όρθιος…..
*********
Γράφει επί λέξει ο ήρωας βενιζελικός ιατρός και αντιστασιακός Ι. Παϊζης :
«…..Μετά την απελευθέρωση ( ψυχρός πόλεμος και Εμφύλιος Πόλεμος) τα πράγματα μετετράπησαν κατά τοιούτον τρόπον……
ΩΣΤΕ ΟΙ ΜΕΝ ΠΡΟΔΟΤΑΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΠΡΟΔΟΤΕΣ.
Τους προδότες που οι Άγγλοι μας επίεζαν να εκτελέσομε, τους ανέβασαν στα ύψιστα αξιώματα και εμάς τους συμπολεμιστάς και ευεργέτας των, όχι μόνο ελησμόνησαν αλλά και κατεδίωξαν.
Έδωσαν πιστοποιητικά στους διάφορους προδότες ότι τάχα εκείνοι τους είχαν τοποθετήσει στις Γερμανικές υπηρεσίες. Έτσι ξέφυγαν πάσης τιμωρίας….
……..Υπάρχουν προδότες συνεργάτες του εχθρού και λοιποί που έπρεπε να τουφεκιστούν και απηλλάγησαν δια βουλεύματος ή αθωώθηκαν υπό των δικαστηρίων. Τώρα διερωτώμαι;;;; Ποια συμπεράσματα θα βγάζουν οι νεώτεροι;;;
Ρωγμές στο αφήγημα των «μεγάλων επιτυχιών» των τραπεζικών διοικήσεων που στήριξε την άνοδο των μετοχών του κλάδου τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται καθώς οι συστημικές τράπεζες ετοιμάζονται να ανακοινώσουν τα οικονομικά αποτελέσματα της περασμένης χρονιάς.
Τις επόμενες ημέρες οι τέσσερις συστημικές τράπεζες αναμένεται να ανακοινώσουν ότι για το 2025 είχαν συνολικά κέρδη περί τα 5 δισ. ευρώ, σύμφωνα με πληροφορίες, από τα οποία θα μοιράσουν σχεδόν τα μισά – 2,35 δισ. ευρώ- στους μετόχους.
Οι ανακοινώσεις κερδών θα περιλαμβάνουν και τριετή επενδυτικά πλάνα, τα οποία αναμένεται να «ζωγραφίσουν» μια φιλόδοξη και ειδυλλιακή εικόνα, με σχέδια για εξαγορές, κυρίως ασφαλιστικών και επενδυτικών εταιρειών, καθώς και επέκταση σε νέες αγορές.
Πίσω από τις ανακοινώσεις και τα φιλόδοξα σχέδια, κρύβεται η ψυχρή πραγματικότητα, που είναι ότι το μοντέλο της τραπεζικής ανάπτυξης που παράγει υπερκέρδη σε βάρος των φορολογουμένων και των καταθετών, με κρατικές εγγυήσεις και δημόσια στήριξη από δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, φτάνει στα όριά του.
Με το μοντέλο αυτό οι τέσσερις συστημικές τράπεζες (Εθνική, Πειραιώς, Eurobank και Alpha Bank) παρήγαγαν κέρδη 16,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2022-2025, ενώ για το διάστημα αυτό θα έχουν μοιράσει συνολικά στους μετόχους περί τα 5,1 δισ. ευρώ (με μερίσματα και επαναγορές μετοχών, που είναι και φορολογικά ευνοϊκότερες για τους ξένους μετόχους).
Επειδή, όμως, τα κέρδη από τις πηγές αυτές τελειώνουν, ετοιμάζονται να παρουσιάσουν μεγαλεπήβολα σχέδια για εξαγορές, κυρίως ασφαλιστικών και επενδυτικών εταιρειών, με στόχο να αγοράσουν «έτοιμους» τζίρους και έσοδα από προμήθειες σε ασφάλειες, επενδυτικά προϊόντα, αμοιβαία κεφάλαια κ.ά. και να συντηρήσουν, έτσι, τα έσοδά τους, τα οποία σε διαφορετική περίπτωση θα υποστούν πλήγμα.
Εάν δεν καταφέρουν να προσθέσουν έσοδα από τραπεζοασφαλιστικές και επενδυτικές εργασίες, αποκτώντας εταιρείες από τους αντίστοιχους κλάδους, είναι πολύ αμφίβολο ότι οι συστημικές τράπεζες θα μπορέσουν να παρουσιάσουν ανάλογη αύξηση εσόδων και κερδών και για το 2026.
Για το 2025, για παράδειγμα, οι συστημικές τράπεζες πέτυχαν σημαντική αύξηση των νέων δανείων, που ανήλθαν σε περίπου 14 δισ. ευρώ συνολικά για το 2025.
Οι τραπεζίτες «πανηγυρίζουν» επειδή με τα έσοδα από τα δάνεια αυτά κατάφεραν να υπερκαλύψουν απώλειες που είχαν στα εύκολα έσοδα από τόκους με τα οποία γέμιζαν τα ταμεία τους μέχρι και το 2024. Μέχρι τότε οι τράπεζες πλήρωναν τόκους-ψίχουλα για τις καταθέσεις στους πελάτες, αλλά χρησιμοποιούσαν τα χρήματα για να εισπράττουν οι ίδιες υψηλούς τόκους από τους ειδικούς λογαριασμούς overnight της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Με τη μείωση των επιτοκίων από την ΕΚΤ οι τράπεζες έχασαν αυτήν την πηγή εύκολων εσόδων, αλλά η αύξηση του δανεισμού το 2025 προσέφερε ένα σημαντικό αντιστάθμισμα.
Η αλήθεια όμως είναι ότι μεγάλο μέρος από τα χρήματα των νέων δανείων που συντηρούν την τραπεζική κερδοφορία συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης, που επιδοτεί και εγγυάται τα δάνεια που εντάσσονται σε επενδυτικά προγράμματα.
Το πρόβλημα για τις τράπεζες είναι ότι το Ταμείο Ανάκαμψης τελειώνει και μαζί του τελειώνουν και τα εύκολα δάνεια που τροφοδοτούν τα τραπεζικά κέρδη.
Διότι πέραν των επιχειρηματικών αυτών δανείων, τα υπόλοιπα δάνεια προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά δίνονται με το σταγονόμετρο, αφού τα κριτήρια χορήγησης είναι δρακόντεια και στην ουσία δάνειο μπορεί να πάρει μόνο όποιος… δεν το χρειάζεται.
Το Ταμείο Ανάκαμψης, στο οποίο ποντάρουν οι τράπεζες και για τα κέρδη του 2026 ολοκληρώνεται τον επόμενο Αύγουστο και, παρόλο που υπάρχουν «ουρές» οι οποίες θα συνεχίσουν τα επόμενα δύο χρόνια, είναι βέβαιο -και το ξέρουν οι ίδιοι οι τραπεζίτες και οι αναλυτές που τους παρακολουθούν- ότι αποκλείεται να υπάρξει ξανά τέτοια αύξηση χορηγήσεων, η οποία θα μπορούσε να στηρίξει νέα αύξηση κερδών.
Ζήτημα επιβίωσης η εύρεση νέων πηγών εσόδων
Η εύρεση νέων πηγών εσόδων και κερδών είναι ζήτημα επιβίωσης για τις τραπεζικές διοικήσεις, διότι είναι πλέον ο μόνος δρόμος για να συντηρήσουν τα κέρδη και να ικανοποιήσουν τους ξένους μετόχους οι οποίοι είναι οι κύριοι ωφελούμενοι από την τραπεζική φούσκα που οικοδομήθηκε με εγγύηση του Ελληνικού κράτους, με δαπάνες των Ελλήνων φορολογουμένων και επί ζημία των Ελλήνων καταθετών.
Τα περισσότερα από τα χρήματα που διανέμονται από τα κέρδη φεύγουν στο εξωτερικό, καθώς τα τέσσερα τελευταία χρόνια οι θέσεις των ξένων επενδυτών και των funds στις τραπεζικές μετοχές διευρύνονται, ενώ ανακυκλώνονται και οι θετικές εκθέσεις και αναλύσεις οι οποίες παρουσιάζουν μια «ειδυλλιακή» εικόνα ανάπτυξης και κερδοφορίας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι τιμές των τραπεζικών μετοχών έχουν σχεδόν τετραπλασιαστεί (άνοδος 360% του τραπεζικού δείκτη από το 2022), ενώ η πλειονότητα των ξένων αναλυτών ανακυκλώνει διαρκώς θετικές συστάσεις για τις τραπεζικές μετοχές.
Η πτώση που καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή υποτίθεται την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον νόμο Κατσέλη, δεν αποκλείεται να αποδειχθεί και ένα κερδοσκοπικό γύρισμα, λίγο πριν την ανακοίνωση των υψηλών κερδών για το 2025.
Η πραγματική εικόνα, όμως, όπως γνωρίζουν όλοι στην τραπεζική αγορά είναι ότι αυτή η ανοδική πορεία και η κερδοφορία που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια οφείλεται στην ουσία σε μια σειρά από παθογένειες και σε μια σειρά από καταχρηστικές πρακτικές οι οποίες ισοδυναμούν με επιδότηση των συστημικών τραπεζών από το Κράτος, τους φορολογούμενους και από τους καταναλωτές.
Κι αυτό μάλιστα, συνέβη ακριβώς πάνω στην περίοδο που η κρίση του πληθωρισμού διάβρωσε τα εισοδήματα των πολιτών, ενώ την ίδια στιγμή ήταν ο μηχανισμός μέσα από τον οποίο συσσωρεύτηκαν τα τραπεζικά υπερ-κέρδη.
Από τα τέλη του 2022 και μέχρι το μεγαλύτερο μέρος του 2024, που εκτοξεύτηκαν τα επιτόκια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, οι ελληνικές συστημικές τράπεζες καθήλωσαν τα επιτόκια καταθέσεων, κοντά στο μηδέν, και εκμεταλεύονταν τα χρήματα των καταθετών τοποθετώντας τα σε υψηλότοκες δικές τους καταθέσεις «διευκόλυνσης» στην ΕΚΤ. Πλήρωναν δηλαδή ψίχουλα στους καταθέτες και εισέπρατταν οι ίδιες πολλαπλάσιους τόκους από την ΕΚΤ.
Ποτέ στην ιστορία δεν γνωρίζαμε τόσα πολλά για τον ύπνο όσο σήμερα. Ξέρουμε πόσες ώρες συνιστώνται καθημερινά, πόσο σημαντική είναι η σταθερότητα του ωραρίου, πώς επηρεάζουν οι οθόνες την ποιότητα της ξεκούρασης και γιατί η έλλειψη ύπνου επηρεάζει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία.
Η επιστημονική έρευνα γύρω από τον ύπνο έχει σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο τις τελευταίες δεκαετίες. Κι όμως, όλο και περισσότεροι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο κοιμούνται χειρότερα.
Στην Ισπανία, για παράδειγμα, σχεδόν ο μισός πληθυσμός δηλώνει ότι δεν ξεκουράζεται επαρκώς. Μελέτες εκτιμούν ότι περίπου το 40% των ανθρώπων αντιμετωπίζει προβλήματα αϋπνίας, ενώ περίπου το 14% πάσχει από χρόνια αϋπνία. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι το ποσοστό αυτό αυξάνεται. Στις αρχές της δεκαετίας του 2010, η χρόνια αϋπνία αφορούσε περίπου το 6% του πληθυσμού, δηλαδή λιγότερο από το μισό του σημερινού ποσοστού.
Αυτή η κατάσταση δημιουργεί ένα παράδοξο: ενώ γνωρίζουμε περισσότερα από ποτέ για τον ύπνο, κοιμόμαστε χειρότερα από ποτέ. Η εξήγηση δεν βρίσκεται στην έλλειψη πληροφόρησης ή στο προσωπικό ενδιαφέρον, αλλά στον τρόπο με τον οποίο έχουμε οργανώσει την εργασία, τον χρόνο και την καθημερινή ζωή. Σήμερα, η ξεκούραση δεν εξαρτάται μόνο από τις προσωπικές επιλογές, αλλά και από τις κοινωνικές και εργασιακές συνθήκες.
Όταν η γνώση δεν αρκεί
Για πολλά χρόνια, ο ύπνος αντιμετωπιζόταν ως ατομική ευθύνη. Αν κάποιος δεν κοιμόταν καλά, θεωρούνταν ότι δεν ακολουθούσε σωστές συνήθειες. Αυτή η προσέγγιση μεταθέτει την ευθύνη στο άτομο, αγνοώντας τον καθοριστικό ρόλο που παίζουν οι συνθήκες εργασίας και ζωής.
Η έρευνα στην ψυχολογία της εργασίας δείχνει ότι παράγοντες όπως τα εκτεταμένα ωράρια, τα απρόβλεπτα προγράμματα και η αδυναμία ψυχικής αποσύνδεσης από τη δουλειά επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα του ύπνου. Σήμερα, η εργασία δεν έχει πάντα σαφή τέλος. Emails, μηνύματα και εκκρεμότητες παρατείνουν τη νοητική εγρήγορση μέχρι αργά το βράδυ.
Η συνεχής συνδεσιμότητα, γνωστή ως «υπερσυνδεσιμότητα», διατηρεί το σώμα και τον εγκέφαλο σε κατάσταση εγρήγορσης. Ο οργανισμός χρειάζεται σαφή σήματα ότι η ημέρα τελείωσε για να ξεκινήσει η διαδικασία της ξεκούρασης. Όταν όμως η νύχτα γίνεται απλώς συνέχεια της ημέρας, αυτή η μετάβαση διαταράσσεται, όπως αναφέρει το The Conversation.
Το πρόβλημα είναι ότι η εργασία έχει αλλάξει, αλλά η ανθρώπινη βιολογία όχι. Ο εγκέφαλος λειτουργεί σε κύκλους ενεργοποίησης και ανάπαυσης. Ο ύπνος δεν είναι παθητική διαδικασία, αλλά ενεργός μηχανισμός κατά τον οποίο εδραιώνονται οι μνήμες, ρυθμίζονται τα συναισθήματα και αποκαθίσταται η γνωστική λειτουργία. Η έλλειψη ύπνου επηρεάζει άμεσα τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη λήψη αποφάσεων.
Ζώντας εκτός του φυσικού μας ρυθμού
Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η απομάκρυνση από τους φυσικούς βιολογικούς ρυθμούς. Ο ύπνος ρυθμίζεται από εσωτερικά «ρολόγια» που συγχρονίζονται με το φως και τον κύκλο ημέρας-νύχτας. Ωστόσο, τα ακανόνιστα ωράρια, η παρατεταμένη έκθεση σε τεχνητό φως και η εργασία πέρα από τη δύση του ηλίου προκαλούν διαταραχές στον κιρκάδιο ρυθμό.
Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο λιγότερος ύπνος, αλλά ύπνος σε ακατάλληλες ώρες. Ακόμη κι αν κάποιος κοιμάται αρκετές ώρες, η ποιότητα της ξεκούρασης μπορεί να είναι μειωμένη.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι τελευταίες ώρες του ύπνου, που συχνά θυσιάζονται όταν κοιμόμαστε αργά ή ξυπνάμε νωρίς. Αυτές οι ώρες είναι κρίσιμες για τη συναισθηματική ισορροπία και την επεξεργασία των πληροφοριών. Η απώλειά τους συνδέεται με αυξημένη ευερεθιστότητα, μειωμένη ευελιξία σκέψης και μεγαλύτερη παρορμητικότητα.
Η έλλειψη ύπνου δεν σημαίνει μόνο κόπωση, αλλά διαφορετική λειτουργία του εγκεφάλου και της συμπεριφοράς.
Η κουλτούρα της εξάντλησης
Σε πολλές κοινωνίες, η κόπωση έχει κανονικοποιηθεί. Ο ελάχιστος ύπνος συχνά θεωρείται ένδειξη αφοσίωσης, παραγωγικότητας και φιλοδοξίας. Ωστόσο, η χρόνια κόπωση μειώνει την απόδοση, επιβαρύνει τις σχέσεις στον χώρο εργασίας και επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα των αποφάσεων.
Παράλληλα, ο ύπνος έχει μετατραπεί σε αντικείμενο κατανάλωσης. Εφαρμογές, «έξυπνα» ρολόγια, συσκευές παρακολούθησης και ειδικά στρώματα υπόσχονται καλύτερη ξεκούραση. Αν και ορισμένα εργαλεία μπορεί να βοηθούν, συχνά αντιμετωπίζουν τον ύπνο ως ατομικό πρόβλημα, αγνοώντας τις κοινωνικές αιτίες του.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερβολική παρακολούθηση του ύπνου δημιουργεί άγχος. Οι άνθρωποι αρχίζουν να ανησυχούν για τον ύπνο τους, γεγονός που τελικά επιδεινώνει την ποιότητα της ξεκούρασης.
Ένα πρόβλημα χωρίς εύκολες λύσεις
Η σύγχρονη κοινωνία προσπαθεί να διορθώσει με τεχνολογία ένα πρόβλημα που δημιούργησε η ίδια. Καμία εφαρμογή δεν μπορεί να αντισταθμίσει τα απρόβλεπτα ωράρια, την υπερσυνδεσιμότητα και την αδυναμία πραγματικής αποσύνδεσης.
Ο ύπνος δεν είναι πολυτέλεια ούτε προσωπικό επίτευγμα. Είναι βασική βιολογική ανάγκη. Η βελτίωσή του δεν εξαρτάται μόνο από τις ατομικές συνήθειες, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε τον χρόνο, την εργασία και τη ζωή μας συνολικά.
Αίτηση κατάθεσης εγγράφων κατέθεσαν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Χάρης Μαμουλάκης και Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος προς τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, ζητώντας να γνωστοποιηθεί στην εθνική αντιπροσωπεία η αλληλογραφία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφορικά με το ύψος των διοδίων που θα επιβληθούν στο Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.).
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση έρχεται στον απόηχο της υπογραφής, στις 30 Ιανουαρίου 2026 στα Χανιά, του Πρακτικού της Έναρξης της Περιόδου Παραχώρησης του βασικού τμήματος του Β.Ο.Α.Κ., «Χανιά – Χερσόνησος».
Το ιστορικό της παραχώρησης
Η σύμβαση 35ετούς παραχώρησης για το τμήμα Χανιά-Ηράκλειο υπεγράφη στις 9 Μαΐου 2025, με παραχωρησιούχο την ανώνυμη εταιρεία «Δίκταιον Παραχωρήσεις Μονοπρόσωπη Α.Ε.» και αρχικό μέτοχο τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. Η σύμβαση κυρώθηκε με το πρώτο άρθρο του ν.5204 (Α’ 89/3.6.2025).
Στις 15 Δεκεμβρίου 2025, το δημόσιο αποφάσισε να ασκήσει το δικαίωμα προαίρεσης για το τμήμα Κίσσαμος – Χανιά, επεκτείνοντας έτσι το φυσικό αντικείμενο του έργου.
Η χρηματοδότηση του έργου
Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην αίτηση, η χρηματοδότηση του Β.Ο.Α.Κ. διαμορφώνεται ως εξής:
Δεσμευτική επένδυση αρχικού μετόχου: 244 εκατ. ευρώ συνολικά (146 εκατ. ευρώ μετοχικό κεφάλαιο και 98 εκατ. ευρώ δευτερογενές χρέος)
Χρηματοδοτική συμβολή δημοσίου: 792 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων:
200 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ)
592 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ)
Η αίρεση της έγκρισης των διοδίων
Οι βουλευτές επισημαίνουν ότι παρά την κύρωση της σύμβασης τον Ιούνιο του 2025, η έναρξη της περιόδου παραχώρησης τελούσε υπό αίρεση. Σύμφωνα με την παράγραφο 4.3.1 του εσωτερικού άρθρου 4 της κυρωθείσας σύμβασης, απαιτείτο η εκπλήρωση προϋποθέσεων εντός 8 μηνών, μεταξύ των οποίων και η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του ύψους των Διοδίων Τελών.
Η υπογραφή του Πρακτικού της Έναρξης της Περιόδου Παραχώρησης στις 30 Ιανουαρίου 2026 στα Χανιά υποδηλώνει ότι η προϋπόθεση αυτή έχει πλέον εκπληρωθεί.
Το αίτημα των βουλευτών
Οι αιτούντες βουλευτές επικαλούνται λόγους διαφάνειας, λογοδοσίας και ευχερούς λήψης πληροφόρησης ως προς το ύψος των διοδίων που θα επιβληθούν στους χρήστες του οδικού δικτύου του Β.Ο.Α.Κ.
Ζητούν από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών να καταθέσει στην εθνική αντιπροσωπεία:
Αντίγραφο της αλληλογραφίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Την εγκριτική απόφασή της σχετικά με το ύψος των Διοδίων Τελών
Η αίτηση κατάθεσης εγγράφων υποβλήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2026, δυνάμει του άρθρου 133 του Κανονισμού της Βουλής.
Ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού εξέδωσε ανοικτή επιστολή με την οποία καταγγέλλει τη Δημοτική Αρχή και τη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Χανίων (ΔΕΥΑΧ) για «ανεξέλεγκτη ρίψη εργοταξιακών αποβλήτων» στη θάλασσα και την ακτή της Παχιάς Άμμου, στο πλαίσιο των εργασιών κατασκευής του αντλιοστασίου ανεπεξέργαστων λυμάτων Α44.
Σύμφωνα με την επιστολή, η οποία αποστέλλεται, η ρίψη αποβλήτων συνεχίζεται εδώ και πάνω από δύο εβδομάδες, παρά τις τεκμηριωμένες αντιδράσεις πολιτών και περιβαλλοντικών οργανώσεων.
Ο Σύλλογος υπογραμμίζει ότι περισσότεροι από 30 οργανισμοί και ομάδες, μαζί με δεκάδες χιλιάδες πολίτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, έχουν ζητήσει την αλλαγή χωροθέτησης του αντλιοστασίου σε θέση μακριά από το ευαίσθητο οικοσύστημα της παραλίας. Επισημαίνεται επίσης ότι η υπόθεση εκκρεμεί νομικά, με σοβαρά ζητήματα νομιμότητας που αφορούν την εφαρμογή του εθνικού και ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού δικαίου.
Η επιστολή απαντά σε ισχυρισμούς που διατυπώθηκαν σε συνέντευξη Τύπου της Δημοτικής Αρχής και της ΔΕΥΑΧ στις 16 Ιανουαρίου 2026. Ο Σύλλογος χαρακτηρίζει τους ισχυρισμούς «ψευδείς και παραπλανητικούς» και τους διαψεύδει:
Ο Σύλλογος απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι πίσω από τις αντιδράσεις βρίσκεται «οργανωμένη στόχευση εναντίον της Δημοτικής Αρχής». Όπως αναφέρεται, πρόκειται για «ευρύ κίνημα πολιτών από τα Χανιά, την υπόλοιπη Ελλάδα και το εξωτερικό», που δραστηριοποιείται επί πάνω από τρία χρόνια για την αλλαγή χωροθέτησης του αντλιοστασίου. Μεταξύ των συμμετεχόντων περιλαμβάνονται επιστήμονες, επαγγελματίες, εκπαιδευτικοί και άνθρωποι του πολιτισμού, οι οποίοι ασκούν το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της προστασίας του περιβάλλοντος (άρθρο 24 του Συντάγματος).
Σχετικά με τον ισχυρισμό ότι οι δικαστικές αποφάσεις έκριναν τη νομιμότητα του έργου, ο Σύλλογος επισημαίνει ότι «καμία δικαστική διαμάχη δεν τελεσιδικεί με μία απόφαση πρωτόδικου δικαστηρίου». Αναφέρεται ότι οι αποφάσεις βασίζονται σε έγγραφα της Κτηματικής Υπηρεσίας και της Περιφέρειας Κρήτης που δεν αποτυπώνουν το σύνολο των ζητημάτων περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Υπενθυμίζεται ότι στις 12 Φεβρουαρίου 2026 κατατέθηκε έφεση ενάντια στην απόφαση απόρριψης της αγωγής του Συλλόγου.
Ο Σύλλογος διαψεύδει ότι υπήρξε διαβούλευση με τους πολίτες, επισημαίνοντας ότι «διαβούλευση δεν σημαίνει απλή δημοσίευση ή ανάρτηση αποφάσεων στη ‘ΔΙΑΥΓΕΙΑ’». Όπως αναφέρεται, η ενωσιακή νομοθεσία (Σύμβαση Aarhus, Οδηγία 2011/92/ΕΕ) προβλέπει υποχρεωτική και ουσιαστική διαβούλευση, η οποία «ουδέποτε πραγματοποιήθηκε». Ο Σύλλογος δηλώνει ότι αναζήτησε διάλογο με τον Δήμαρχο Χανίων χωρίς ανταπόκριση, ενώ δεν έλαβε απαντήσεις σε αιτήματα για πρακτικά εξέτασης εναλλακτικών θέσεων, τεχνικές μελέτες και σχέδια του έργου.
Αναφορικά με τον ισχυρισμό ότι το έργο γίνεται σε ακίνητο εκτός ιδιοκτησίας του Ελληνικού Δημοσίου, ο Σύλλογος υποστηρίζει το αντίθετο: ότι το έργο κατασκευάζεται σε ακίνητο «αδιαμφισβήτητης κυριότητας του Ελληνικού Δημοσίου», χωρίς νόμιμη παραχώρηση χρήσης προς τη ΔΕΥΑΧ. Επιπλέον, σημειώνεται ότι η τελική χωροθέτηση αποφασίστηκε μόλις δύο μήνες πριν από την έναρξη των εργασιών και διαφοροποιείται ουσιωδώς από την αρχικά προβλεπόμενη θέση.
Αλλαγές στο τεχνικό αντικείμενο και περιβαλλοντική αδειοδότηση
Ο Σύλλογος εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη νομιμότητα της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Όπως αναφέρεται, ο αρχικός σχεδιασμός περιλάμβανε αγωγούς υπερχείλισης λυμάτων με τελική κατάληξη στη θάλασσα, οι οποίοι καταργήθηκαν μετά τις αντιδράσεις και αντικαταστάθηκαν με δεξαμενή υπερχείλισης. Ταυτόχρονα, αποφασίστηκε η κατάργηση αποχετευτικού δικτύου που είχε προγραμματιστεί κατά μήκος του μετώπου της Παχιάς Άμμου μέσα στον αιγιαλό.
Ο Σύλλογος ρωτά δημόσια τη ΔΕΥΑΧ αν η τεχνική λύση για τη δεξαμενή υπερχείλισης έχει επαρκώς μελετηθεί για περιπτώσεις βλάβης, και αν μπορεί να αποδείξει ότι ο όγκος της θα είναι επαρκής μέχρι την αποκατάσταση βλάβης.
Επισημαίνεται επίσης ότι το έργο συνεχίζεται χωρίς νέα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), παρά το γεγονός ότι η Διοίκηση τροποποίησε τη ΜΠΕ του 1999 το 2016 και ξεκίνησε το έργο το 2022, «χωρίς επικαιροποιημένη εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων» σε ευαίσθητο οικοσύστημα (Caretta caretta, Λιβάδια Ποσειδωνίας, αμμοθίνες, απολιθωμένο δάσος, μεταναστευτικός διάδρομος πτηνών). Οι ουσιαστικές αλλαγές στο τεχνικό αντικείμενο, σύμφωνα με τον Σύλλογο, δεν περιλαμβάνονται στην ισχύουσα Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ).
Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και απόσταση από ευαίσθητα οικοσυστήματα
Αναφορικά με τον ισχυρισμό ότι το έργο είναι υπόγειο και δεν αποτελεί κίνδυνο, ο Σύλλογος απαντά ότι η απόσταση του αντλιοστασίου από τα Λιβάδια Ποσειδωνίας είναι περίπου 150 μέτρα, από τα προστατευόμενα κρινάκια της θάλασσας λιγότερο από 5 μέτρα, και από προηγούμενες φωλιές θαλάσσιων χελωνών περίπου 20 μέτρα. Σε απόσταση λιγότερων των 15 μέτρων βρίσκονται ριζόλιθοι του απολιθωμένου δάσους. Σε περίπτωση υπερχείλισης, προειδοποιεί ο Σύλλογος, τα ανεπεξέργαστα λύματα θα καταλήξουν στο οικοσύστημα και στην παραλία λουομένων.
Ο Σύλλογος αντικρούει τον ισχυρισμό ότι τα αντλιοστάσια χωροθετούνται πάντοτε στο χαμηλότερο σημείο, επικαλούμενος το παράδειγμα του Μαράθι, όπου αναζητήθηκε εναλλακτική λύση μακριά από την παραλία λόγω ιδιοκτησιακών ζητημάτων. «Εάν οποιοσδήποτε καλόπιστος περπατήσει την περιοχή του Σταυρού θα βρει στην εγγύτερη περιοχή θέσεις με χαμηλότερο υψόμετρο από αυτή που κατασκευάζεται σήμερα το αντλιοστάσιο», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Τέλος, διαψεύδεται κατηγορηματικά ότι ο Σύλλογος πρότεινε τη μεταφορά του αντλιοστασίου στην κεντρική παραλία: «Ο Σύλλογος ουδέποτε πρότεινε κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, σε επιστολή προς τις αρμόδιες αρχές, μαζί με άλλους τοπικούς συλλόγους και ομάδες πολιτών, τονίστηκε ότι το αντλιοστάσιο πρέπει να κατασκευαστεί μακριά από τις παραλίες λουομένων».
Αιτήματα του Συλλόγου
Η επιστολή καταλήγει με την επισήμανση ότι «το αντλιοστάσιο ανεπεξέργαστων λυμάτων πρέπει να κατασκευαστεί – αλλά στη σωστή θέση, με πλήρεις και έγκυρες μελέτες». Ο Σύλλογος προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε εκτέλεση του έργου «με ελλείψεις, σε λάθος θέση, χωρίς μελέτες και έλεγχο, θα αποτύχει, θα δημιουργήσει προβλήματα υπερχειλίσεων, οσμών και υποβάθμισης της περιοχής, και θα σπαταλήσει χρήματα των φορολογουμένων».
Κλείνοντας, ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού τονίζει: «Η ανοχή σε αυθαιρεσία, στη συκοφάντηση και τον εκφοβισμό των ενεργών πολιτών πρέπει να τελειώσει. Οι πολίτες απαιτούν ένα δημόσιο έργο, τεχνικά άρτιο, βιώσιμο και νόμιμο, που σέβεται το περιβάλλον και προστατεύει το δημόσιο συμφέρον».
Ο Δήμος Πλατανιά διοργανώνει «Ημέρα Υιοθεσίας» την Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου , από τις 10:00 το πρωί έως τις 2:00 το μεσημέρι, στο Δημαρχείο Πλατανιά στο Γεράνι, σε συνεργασία με τη Φιλοζωική Περιβαλλοντική Δράση.
Η δράση εντάσσεται στο πλαίσιο της προσπάθειας ευαισθητοποίησης των πολιτών για τα αδέσποτα ζώα συντροφιάς. Σκοπός της είναι να δώσει στα αδέσποτα ζώα του δήμου τη φροντίδα, την αγάπη και τη στέγη που τους αξίζουν.
Τι προσφέρονται για υιοθεσία
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να υιοθετήσουν:
Σκυλάκια
Γατάκια
Τα ζώα που διατίθενται για υιοθεσία έχουν περισυλλεχθεί εντός των ορίων του Δήμου Πλατανιά, έχουν στειρωθεί, εμβολιαστεί και έχουν λάβει μικροτσίπ με μέριμνα του δήμου.
Διαδικασία και συμμετοχή
Η διαδικασία της υιοθεσίας θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δουν τα προς υιοθεσία ζώα σκανάροντας το σχετικό QR code που έχει αναρτηθεί.
Ο Δήμος Πλατανιά καλεί τους πολίτες να συμμετάσχουν σε αυτή τη «γιορτή αγάπης και αλληλεγγύης για τους τετράποδους φίλους μας».
Η αποκάλυψη εκατομμυρίων εγγράφων που σχετίζονται με την πολύκροτη υπόθεση του Τζέφρι Επστάιν αναδεικνύει την ύπαρξη μιας «παγκόσμιας εγκληματικής επιχείρησης», η δράση της οποίας φαίνεται να αγγίζει το νομικό κατώφλι των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Σύμφωνα με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, η συστηματική φύση και η διεθνής εμβέλεια των ωμοτήτων που διαπράχθηκαν εις βάρος γυναικών και ανηλίκων κοριτσιών απαιτούν πλέον μια σε βάθος διερεύνηση των θεσμικών αστοχιών που επέτρεψαν τη συνέχισή τους για δεκαετίες.
Η έκθεση των ειδικών του ΟΗΕ, η οποία βασίζεται στα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το Υπουργείο Δικαιοσύνης των Ηνωμένων Πολιτειών, περιγράφει ένα ζοφερό σκηνικό όπου το έγκλημα ευδοκίμησε πάνω σε ένα υπόβαθρο πεποιθήσεων ανωτερότητας, ρατσισμού, διαφθοράς και ακραίου μισογυνισμού.
Οι εμπειρογνώμονες υπογραμμίζουν ότι η σοβαρότητα, η κλίμακα και ο συστηματικός χαρακτήρας αυτών των πράξεων υπερβαίνουν το πλαίσιο της κοινής εγκληματικότητας, προσδίδοντάς τους χαρακτηριστικά που εμπίπτουν στον διεθνή ορισμό των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας.
Στην επίσημη δήλωσή τους, οι εμπειρογνώμονες σημειώνουν ότι η διακρατική εμβέλεια της δράσης του Επστάιν και των συνεργατών του υποδεικνύει μια οργανωμένη δομή με τεράστια ισχύ. «Τόσο σοβαρή είναι η κλίμακα, η φύση και ο συστηματικός χαρακτήρας αυτών των ωμοτήτων κατά γυναικών και κοριτσιών, που ένας αριθμός εξ αυτών μπορεί εύλογα να πληροί το νομικό όριο των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας», αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Η επιτροπή καλεί σε μια πλήρως ανεξάρτητη και αμερόληπτη έρευνα, η οποία δεν θα περιοριστεί μόνο στους δράστες, αλλά θα επεκταθεί και στους μηχανισμούς εκείνους που επέτρεψαν σε αυτά τα εγκλήματα να διαπράττονται επί σειρά ετών χωρίς κυρώσεις. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, αν και ερωτήθηκε σχετικά, δεν προέβη σε άμεσο σχολιασμό των δηλώσεων αυτών.
Η δημοσιοποίηση των αρχείων κατέστη δυνατή χάρη σε νόμο που εγκρίθηκε από το Κογκρέσο τον περασμένο Νοέμβριο με ευρεία διακομματική στήριξη, απαιτώντας τη διαφάνεια σε όλο το υλικό που αφορά τον Επστάιν. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν υπήρξε απρόσκοπτη. Οι εμπειρογνώμονες εξέφρασαν έντονη ανησυχία για «σοβαρές αποτυχίες συμμόρφωσης και ελλιπείς διαγραφές ευαίσθητων δεδομένων» (redactions), οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την έκθεση προσωπικών πληροφοριών των θυμάτων.
Μέχρι στιγμής, περισσότερα από 1.200 θύματα έχουν ταυτοποιηθεί στα έγγραφα που έχουν κυκλοφορήσει. Η απροθυμία για πλήρη αποκάλυψη των πληροφοριών ή για διεύρυνση των ερευνών έχει προκαλέσει δευτερογενές τραύμα στους επιζώντες. Οι ειδικοί κάνουν λόγο για ένα φαινόμενο «θεσμικού gaslighting», όπου τα θύματα αισθάνονται ότι οι αρχές υποτιμούν ή διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα των εμπειριών τους, παρεμποδίζοντας τη δικαίωσή τους.
Τα έγγραφα που είδαν το φως της δημοσιότητας επιβεβαιώνουν τις στενές διασυνδέσεις του Τζέφρι Επστάιν με εξέχουσες προσωπικότητες από τον κόσμο της πολιτικής, των οικονομικών, των επιχειρήσεων και της ακαδημαϊκής κοινότητας. Οι σχέσεις αυτές διατηρήθηκαν ενεργές τόσο πριν όσο και μετά την καταδίκη του το 2008 για κατηγορίες που αφορούσαν την προαγωγή στην πορνεία και την αναζήτηση ανήλικου κοριτσιού.
Η υπόθεση έλαβε δραματική τροπή το 2019, όταν ο Επστάιν συνελήφθη εκ νέου με ομοσπονδιακές κατηγορίες για σεξουαλική εμπορία ανηλίκων. Λίγο καιρό αργότερα, βρέθηκε απαγχονισμένος στο κελί του, με τον θάνατό του να αποδίδεται επίσημα σε αυτοκτονία.
Η παρέμβαση των εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ μετατοπίζει το κέντρο βάρους της υπόθεσης από το ατομικό στο συστημικό επίπεδο. Η υιοθέτηση της ορολογίας περί «εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας» υποδηλώνει ότι η διεθνής κοινότητα βλέπει πλέον την υπόθεση Επστάιν όχι ως ένα μεμονωμένο ποινικό γεγονός, αλλά ως μια παγκόσμια πρόκληση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Η απαίτηση για λογοδοσία των θεσμών παραμένει το κεντρικό διακύβευμα, καθώς τα θύματα συνεχίζουν να αναζητούν την αλήθεια πίσω από τις σκιές ενός δικτύου που για χρόνια φαινόταν υπεράνω του νόμου.
