Τα chatbots και άλλα εργαλεία παραγωγικής ΤΝ (genAI) καταναλώνουν τόσο πολλή ενέργεια που ανατρέπουν δεκαετίες κλιματικής προόδου, στρεφόμενα στα ορυκτά καύσιμα για να συμβαδίσουν με τη (μετοχικά καθοδηγούμενη) ζήτηση.

Σε αυτό το απόσπασμα από τη σειρά μας Reframing Impact, η Ναόμι Κλάιν αναλύει το τοξικό ερωτικό τρίγωνο ανάμεσα στις εταιρείες ΤΝ, τον Τραμπ και τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων.

Ο μύθος της εξωτερικής ανάθεσης της σκέψης

Η υπόσχεση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης είναι ότι μπορεί να σκέφτεται για εμάς, σωστά; Και αυτό είναι μια πραγματικά φασιστική ιδέα — η ιδέα της εξωτερικής ανάθεσης της σκέψης (outsourcing thinking). Η δύναμή μας έγκειται στην ικανότητά μας να σκεφτόμαστε ο ένας με τον άλλον και να παράγουμε πραγματικά νέες ιδέες. Αν αυτές οι εταιρείες πετύχουν αυτό που θέλουν —αν επικαλεστούν τον ψηφιακό τους Θεό και επιτύχουν την Ισχυρή Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial General Intelligence – AGI)— θα εξαλείψει όλες τις θέσεις εργασίας. Τι κάνουμε τότε;

Στο μεταξύ, το μόνο που κάνει στην πραγματικότητα όλη αυτή η τεχνολογία είναι να παράγει ελαττωματική σαβούρα (glitchy slop) και να αυξάνει τους λογαριασμούς ρεύματος των ανθρώπων.

Το είδαμε αυτό με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο με τον Ίλον Μασκ (Elon Musk). Οι περισσότεροι άνθρωποι τον θεωρούσαν μάλλον ως τον πιο προβεβλημένο επιχειρηματία πράσινης τεχνολογίας στον πλανήτη. Κι όμως, αυτός είναι ο τύπος που αποφάσισε ότι θα τροφοδοτούσε το Grok με 35 στροβίλους μεθανίου συνδεδεμένους μεταξύ τους, δηλητηριάζοντας μια πόλη στην πορεία. Πραγματικά δεν θα έπρεπε να συμβιβαζόμαστε με την ιδέα ότι αυτή η βιομηχανία μπορεί να είναι πράσινη. Δεν υπάρχει τρόπος να γίνει «πράσινο ξέπλυμα» (greenwash) σε αυτό. Ισχυρίζονται ότι θα λύσει την κλιματική αλλαγή, αλλά αυτό είναι απλώς ανόητο.

Είτε θα μεταβούμε σε μια οικονομία χωρίς ορυκτά καύσιμα και θα μειώσουμε τις εκπομπές μας εγκαίρως για να αποφύγουμε το όριο θέρμανσης των δύο βαθμών, είτε θα χτίσουμε έναν κόσμο καλυμμένο με κέντρα δεδομένων (data centers) μόνο και μόνο για να επικαλεστούμε έναν ψηφιακό Θεό που δεν πρόκειται να έρθει.

Ακραία διαταραχή πλούτου και AGI

Η ακραία διαταραχή του πλούτου τους συνδέεται άμεσα με αυτό, επειδή είναι αρκετά έξυπνοι για να γνωρίζουν ότι βάζουν φωτιά στον κόσμο. Είμαστε παγιδευμένοι σε έναν βρόχο αρνητικής ανάδρασης: χρειάζονται όλο και περισσότερα χρήματα για να οχυρωθούν απέναντι στο ίδιο το κολασμένο τοπίο που δημιουργούν. Πιστεύουν ότι μόλις τροφοδοτήσουν αρκετά δεδομένα, αποκτήσουν αρκετή ισχύ και εξασφαλίσουν αρκετή υπολογιστική ισχύ (compute), θα επιτύχουν τελικά αυτό το πολύ ασαφώς καθορισμένο ορόσημο που ονομάζεται AGI ή υπερφυής νοημοσύνη — το σημείο στο οποίο η πλειοψηφία της ανθρώμης οικονομικής δραστηριότητας θα μπορεί να αντικατασταθεί από την ΤΝ.

Υπάρχει μια βαθιά τραγωδία εδώ. Μόλις είχαμε αρχίσει να βλέπουμε κάποιους από τους αριθμούς να κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση γύρω από την τιμή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μεγάλες οικονομίες όπως η Ινδία, το Πακιστάν και η Κίνα έπαιρναν πραγματικά σοβαρά τον εξηλεκτρισμό και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Αυτήν ακριβώς τη στιγμή, ακριβώς τη στιγμή που οι παραδοσιακές αγορές ορυκτών καυσίμων άρχιζαν να καταρρέουν, δόθηκε ένα σωσίβιο στον κλάδο. Το μήνυμα έγινε: απλώς χτίστε όλα αυτά τα κέντρα δεδομένων και τροφοδοτήστε τα με ορυκτά καύσιμα.

Ο Τραμπ και τα «τέρατα που τρώνε ηλεκτρική ενέργεια»

Ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) αποκαλεί τα κέντρα δεδομένων ΤΝ «τέρατα που τρώνε ηλεκτρική ενέργεια» (electricity-eating monsters), και το θεωρεί κοπλιμέντο. Αυτός είναι στην πραγματικότητα ο τρόπος με τον οποίο πείστηκε για την ΤΝ, επειδή παλιότερα δεν του άρεσε. Δεν μιλούσε καν για την ΤΝ κατά τους πρώτους μήνες της προεδρικής του εκστρατείας.

Αυτό που του άλλαξε γνώμη ήταν μια συνάντηση με μια ομάδα επενδυτών επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capitalists) της Silicon Valley λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2024. Του εξήγησαν πόση ακριβώς ηλεκτρική ενέργεια —συγκεκριμένα ενέργεια από ορυκτά καύσιμα— ήθελαν να καταναλώσουν. Ο Τραμπ συμφώνησε αμέσως μαζί τους, επειδή είχε ήδη πει στις εταιρείες ορυκτών καυσίμων: «Αν μου δώσετε ένα δισεκατομμύριο δολάρια, θα κάνω όλα τα όνειρά σας πραγματικότητα».

Αν και μπορεί να ανακαλέσει κάθε είδους κλιματικούς κανονισμούς και να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού, δεν μπορεί στην πραγματικότητα να δημιουργήσει από μόνος του εντελώς νέες αγορές για αυτές τις εταιρείες πόρων. Αυτό ακριβώς έκανε η έκρηξη της ΤΝ: προσέφερε ένα ζωτικής σημασίας οικονομικό σωσίβιο στον τομέα των ορυκτών καυσίμων.

Η εσκεμμένη σύγχυση της έρευνας για την ΤΝ

Δεν βλέπω πώς αυτή η τροχιά μπορεί να γίνει βιώσιμη. Το να το λέω αυτό δεν είναι το ίδιο με το να λέω ότι δεν βλέπω πιθανές θετικές χρήσεις της ΤΝ στον τομέα του κλίματος, αλλά αυτές οι θετικές χρήσεις δεν απαιτούν αυτές τις τεράστιες υποδομές παραγωγικής ΤΝ με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (large language models). Αυτά είναι ξεχωριστά ζητήματα που συγχέονται σκόπιμα.

Χρησιμοποιούν τις θετικές εφαρμογές που όλοι θέλουμε —όπως η ιατρική έρευνα ή η βελτιστοποίηση της αποδοτικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας— ως ασπίδα. Ωστόσο, ειρωνικά, την ίδια στιγμή που αναπτύσσεται αυτή η εταιρική τεχνολογία, βλέπουμε συστημικές επιθέσεις στη δημόσια επιστημονική έρευνα να λαμβάνουν χώρα σε ολόκληρη τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Αυτή είναι μια ευκαιρία για εμάς να θέσουμε θεμελιώδη ερωτήματα: Σε τι χρησιμεύει η οικονομία μας; Σε τι χρησιμεύει η τεχνολογία; Σε τι χρησιμεύουν οι άνθρωποι και τι εκτιμούμε πραγματικά;

Αυτή η μανία είναι τόσο εκτός ελέγχου που οι πλουσιότεροι άνθρωποι στον κόσμο μάς λένε ανοιχτά ότι επικαλούνται ψηφιακούς θεούς ή ψηφιακούς δαίμονες. Είτε πρόκειται για τον Ίλον Μασκ είτε για τον Σαμ Άλτμαν (Sam Altman), προβλέπουν κυριολεκτικά ένα μέλλον όπου ολόκληρος ο κόσμος θα είναι καλυμμένος με κέντρα δεδομένων. Στη συνέχεια, η Google παρεμβαίνει και προτείνει ότι ίσως απλώς θα κυκλώσουμε το εξωτερικό διάστημα με κέντρα δεδομένων. Αν αυτό δεν είναι το μέλλον που θέλουμε, πρέπει ξεκάθαρα να ονειρευτούμε ένα διαφορετικό μέλλον και να λάβουμε πολύ διαφορετικές αποφάσεις.

Ο αγώνας για ένα ανεξέλεγκτο μέτωπο της ΤΝ

Μόλις ο Τραμπ μπήκε στη φούσκα της ΤΝ, ευθυγραμμίστηκε πλήρως με αυτά τα στελέχη της Silicon Valley. Όλοι είδαμε τις φωτογραφίες από την ορκωμοσία και ο κόσμος αναρωτιόταν τι συνέβαινε, υποθέτοντας ότι αυτά τα στελέχη τεχνολογίας ήταν προοδευτικοί (liberals). Στην πραγματικότητα, αποφάσισαν ότι ήθελαν μια πλήρη «Άγρια Δύση» για την ΤΝ.

Ο δρόμος για τη μεγιστοποίηση του πλούτου τους βασίζεται στην εξάλειψη ακόμη και των πιο ήπιων κανονισμών, όπως αυτοί που εισήγαγε η κυβέρνηση Μπάιντεν ή η Ευρωπαϊκή Ένωση. Θέλουν ένα άνομο σύνορο, παρόμοιο με αυτό που είχαν οι επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων στις πρώτες μέρες του διαδικτύου, όταν έπεισαν τις κυβερνήσεις ότι το διαδικτυακό εμπόριο δεν μπορούσε να φορολογηθεί. Θέλουν το ίδιο ακριβώς σύνορο για την ΤΝ· θέλουν να μην υπάρχουν κανόνες.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε εισαγάγει μετριοπαθείς, λογικούς κανονισμούς —όπως η απαίτηση ότι οποιοδήποτε κέντρο δεδομένων χτίζεται σε ομοσπονδιακή γη πρέπει να τροφοδοτείται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τα στελέχη της τεχνολογίας επαναστάτησαν εναντίον αυτού και ως αποτέλεσμα υποστήρισαν τον Τραμπ.

Με την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Τραμπ κήρυξε αμέσως κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την ενέργεια. Αυτό άνοιξε τη στρόφιγγα για την επαναλειτουργία παροπλισμένων εργοστασίων άνθρακα και πυρηνικής ενέργειας, παράλληλα με μαζικές νέες υποδομές άνθρακα και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η ανομία επιτρέπει τα πράγματα που κάνει ο Ίλον Μασκ στο Μέμφις, όπου συναρμολογεί πρόχειρα μαζικούς στροβίλους μεθανίου που κινούνται με αέριο για να δημιουργήσει τον δικό του σταθμό ηλεκτροπαραγωγής χωρίς άδεια. Όλα δικαιολογούνται υπό το πρόσχημα μιας έκτακτης ανάγκης, επειδή έχουν ορίσει την «κυριαρχία των ΗΠΑ στην ΤΝ» ως τον εξαναγκασμό ολόκληρου του κόσμου να χρησιμοποιεί αμερικανική τεχνολογία.

Το σκαμνί με τα τρία πόδια: Σαβούρα που τροφοδοτεί σαβούρα

Αυτή η τάση δεν είναι μοναδική για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Βλέπουμε την κυβέρνηση Στάρμερ (Starmer) στο Ηνωμένο Βασίλειο να επιταχύνει τη χωροθέτηση και τον σχεδιασμό κέντρων δεδομένων, σφετεριζόμενη τα τοπικά συμβούλια και δηλώνοντας τη διάθεση να χτίσει αυτές τις εγκαταστάσεις σε πράσινες ζώνες (green belts), με βάση μια ασαφή αντίληψη για μια οικονομική ανάπτυξη που καθοδηγείται από την ΤΝ.

Η ΤΝ ως όργανο λιτότητας: Για κυβερνήσεις όπως του Στάρμερ, η ΤΝ χρησιμεύει ως ένα άλλο πρόσωπο της λιτότητας.

Επειδή αυτές οι εταιρείες τεχνολογίας έχουν δημιουργήσει έναν τεράστιο όγκο υποδομών κατά τη διάρκεια αυτής της φούσκας, χρειάζονται απεγνωσμένα πελάτες. Στην ευρύτερη αγορά στην πραγματικότητα δεν αρέσει το προϊόν τους· οι επιχειρήσεις δεν βλέπουν τις τεράστιες αποδόσεις που τους υποσχέθηκαν. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει πραγματική οργανική αγορά για αυτό που μόλις χτίστηκε.

Για να γεφυρωθεί αυτό το τεράστιο χάσμα, οι κυβερνήσεις —και, προς μεγάλη μου απογοήτευση, τα πανεπιστήμια— ενεργούν ως εύκολοι στόχοι. Μια δημόσια διάσωση του τεχνολογικού τομέα έχει ξεκινήσει μέσω μαζικών συμβατικών προμηθειών, όπου οι κυβερνήσεις αγοράζουν ελαττωματική τεχνολογία και την καταβροχθίζουν.

Αυτή η κατάσταση αντικατοπτρίζει την πλοκή κάθε δυστοπικής ταινίας που έχουμε δει ποτέ. Εμείς ενεργά δεν θέλουμε αυτό το μέλλον· προειδοποιούμε τους εαυτούς μας γι’ αυτό μέσω της επιστημονικής φαντασίας εδώ και πολύ καιρό, κι όμως αυτοί χρησιμοποιούν αυτές τις προειδοποιήσεις ως οδηγό χρήσης.

Τελικά, αυτή η αναδυόμενη οικονομία ορυκτών καυσίμων και τεχνολογίας συμπεριφέρεται σαν ένα σκαμνί με τρία πόδια:

• Ο τομέας των ορυκτών καυσίμων: Αναζητά απεγνωσμένα μια νέα αγορά για εκμετάλλευση.

• Οι τεχνολογικοί κολοσσοί: Χτίζουν μαζικές υποδομές που απαιτούν άπειρη ενέργεια.

• Το κράτος: Ιδιαίτερα ο μηχανισμός του αστυνομικού και στρατιωτικού κράτους, ο οποίος καταβροχθίζει επιθετικά αυτές τις τεχνολογίες επιτήρησης και αυτοματοποίησης.

Αυτές οι δυνάμεις αλληλοενισχύονται ενεργά. Το κοινό αποκλείεται εντελώς από αυτήν την εξίσωση. Ο τομέας των ορυκτών καυσίμων είχε πανικοβληθεί επειδή η ηλιακή ενέργεια είχε γίνει με επιτυχία φθηνότερη από το φυσικό αέριο και τα εργοστάσια άνθρακα παροπλίζονταν συστηματικά. Τώρα, προσπαθούν να δικαιολογήσουν την επιβίωσή τους δείχνοντας προς μελλοντικές, μη αποδεδειγμένες πηγές ενέργειας, όπως η πυρηνική σύντηξη.

Σκεφτείτε πόσες κερδοσκοπικές, θεωρητικές έννοιες συσσωρεύουμε τη μία πάνω στην άλλη: η AGI είναι εντελώς θεωρητική, και υποτίθεται ότι πρόκειται να τροφοδοτηθεί από μια θεωρητική πηγή ενέργειας. Στο μεταξύ, η φυσική πραγματικότητα που μας απομένει είναι η παραγωγή αυτοματοποιημένης σαβούρας ΤΝ από ορυκτά καύσιμα. Έχουμε σαβούρα που τροφοδοτεί σαβούρα, και το ονομάζουν μια φανταστική οικονομία.

Η ένοπλη οργάνωση Χαμάς δήλωσε τη Δευτέρα ότι διέλυσε την κυβέρνησή της στη Γάζα και προετοιμάζεται να μεταβιβάσει την εξουσία σε μια τεχνική επιτροπή που υποστηρίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη, στο πλαίσιο μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ.

Η Χαμάς δεν διευκρίνισε εάν σχεδιάζει να προβεί στο κρίσιμο βήμα του αφοπλισμού ή της παράδοσης της ασφάλειας σε μια διεθνή δύναμη, αλλά περιέγραψε την απόφασή της ως απόδειξη της δέσμευσής της για την ανασυγκρότηση της Γάζας μετά από χρόνια πολέμου.

Ήταν ασαφές εάν η κίνηση αυτή, η οποία ανακοινώθηκε από έναν κατώτερο αξιωματούχο, θα οδηγούσε σε κάποια ουσιαστική αλλαγή στο πεδίο.

Το Συμβούλιο Ειρήνης (Board of Peace), η νέα οντότητα υπό την ηγεσία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) με την εντολή διακυβέρνησης και ανοικοδόμησης της Γάζας, δήλωσε ότι είναι ενήμερο για την ανακοίνωση της Χαμάς, αλλά θα αξιολογήσει τον αντίκτυπο με βάση τις «πράξεις, όχι τις υποσχέσεις». Το συμβούλιο τόνισε σε δήλωσή του στο X ότι η τεχνοκρατική επιτροπή πρέπει να ελέγχει όλα τα όπλα στη Γάζα, όπως ορίζεται στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Σε συνέντευξη τύπου τη Δευτέρα, ο Ισμαήλ αλ-Θαουάμπτα (Ismail al-Thawabta), γενικός διευθυντής του Κυβερνητικού Γραφείου Μέσων Ενημέρωσης που διοικείται από τη Χαμάς, δήλωσε ότι «μόνο το τεχνικό και επαγγελματικό προσωπικό» θα παραμείνει στις θέσεις του για τη διαχείριση των καθημερινών υποθέσεων του παλαιστινιακού θύλακα.

«Όλοι οι εργαζόμενοι που απασχολούνται στην παροχή υπηρεσιών είναι “κρατικοί υπάλληλοι” και είναι πλήρως προετοιμασμένοι να εργαστούν υπό την Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας», δήλωσε ο αλ-Θαουάμπτα κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου στο προαύλιο του Νοσοκομείου Αλ-Άκσα (Al-Aqsa Hospital) στο Ντέιρ αλ-Μπάλα (Deir al-Balah). Ο εκπρόσωπος της Χαμάς Χάζεμ Κάσεμ (Hazem Qassem) το χαρακτήρισε «ένα θετικό βήμα προς τα εμπρός στον δρόμο για την εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός».

Ο Ισραηλινός Υπουργός Εξωτερικών Γκιντεόν Σάαρ (Gideon Saar) απέρριψε την κίνηση, λέγοντας ότι σχεδιάστηκε για να αποφευχθεί ο αφοπλισμός. «Όσο η Χαμάς διατηρεί τα όπλα της, οποιαδήποτε πολιτική κυβέρνηση θα λειτουργεί φυσικά όπως υπαγορεύει η Χαμάς», έγραψε στο X.

Η επιτροπή τεχνοκρατών, η οποία εδρεύει στο Κάιρο, προεδρεύεται από τον Άλι Σάαθ (Ali Shaath), έναν μηχανικό γεννημένο στη Γάζα και πρώην αξιωματούχο της Παλαιστινιακής Αρχής. Έχει την εντολή να αποκαταστήσει τις βασικές υπηρεσίες και να επιβλέπει τις πολιτικές υποθέσεις υπό την εποπτεία του ΟΗΕ και του Συμβουλίου Ειρήνης.

Σε δήλωσή του στο X, ο Σάαθ αναγνώρισε την ανακοίνωση της Χαμάς τη Δευτέρα και δήλωσε ότι προκειμένου να λειτουργήσει αποτελεσματικά η επιτροπή, πρέπει να υπάρξει «μια ενιαία κυβερνητική αρχή που θα λειτουργεί υπό ένα νομικό πλαίσιο» και «ένας ενιαίος μηχανισμός ασφαλείας που θα λογοδοτεί σε αυτήν την αρχή».

Εννέα μήνες μετά την υπογραφή της κατάπαυσης του πυρός, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς παραμένουν σε μεγάλο βαθμό σε αδιέξοδο όσον αφορά την εφαρμογή της δεύτερης φάσης της, συμπεριλαμβανομένου του αφοπλισμού της Χαμάς και της ανασυγκρότησης της Γάζας.

Η Χαμάς επιμένει στην εφαρμογή της πρώτης φάσης προτού προχωρήσει στη συζήτηση για τα όπλα της.

Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 από ένοπλους υπό την ηγεσία της Χαμάς, η οποία πυροδότησε τον πόλεμο, σκότωσε περίπου 1.200 ανθρώπους στο Ισραήλ και οδήγησε στην ομηρία άλλων 251. Η απαντητική επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα έχει κοστίσει τη ζωή σε 73.098 Παλαιστίνοι, σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας της Γάζας.

Το υπουργείο, τμήμα της κυβέρνησης υπό την ηγεσία της Χαμάς, στελεχώνεται από επαγγελματίες του ιατρικού κλάδου και διατηρεί λεπτομερή αρχεία που θεωρούνται γενικά αξιόπιστα από τις υπηρεσίες του ΟΗΕ και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες. Δεν διακρίνει μεταξύ αμάχων και μαθητών, αλλά αναφέρει ότι οι γυναίκες και τα παιδιά αποτελούν περίπου το ήμισυ του συνόλου των θανάτων.

Τα ισραηλινά πλήγματα έχουν μειωθεί σημαντικά από τότε που τέθηκε σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός στις 10 Οκτωβρίου, αλλά συνεχίζονται σχεδόν καθημερινά. Ο στρατός του Ισραήλ δηλώνει ότι στοχεύει τη Χαμάς και άλλους ένοπλους, ισχυριζόμενος συχνά ότι σχεδίαζαν επιθέσεις. Τα πλήγματα έχουν επίσης σκοτώσει πολλούς αμάχους.

Τη Δευτέρα, τα ισραηλινά πλήγματα σκότωσαν τουλάχιστον πέντε ανθρώπους στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένων τριών στη Χαν Γιουνίς (Khan Younis) στον νότο και δύο σε ένα διαμέρισμα στην Πόλη της Γάζας (Gaza City), δήλωσαν αξιωματούχοι υγείας.

Ο ισραηλινός στρατός δήλωσε ότι στόχευσε ένα στέλεχος της Χαμάς στο πλήγμα στην Πόλη της Γάζας και έναν μαχητή από την ένοπλη οργάνωση Παλαιστινιακός Ισλαμικός Τζιχάντ στις επιθέσεις στη Χαν Γιουνίς.

Ένοπλοι έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις με πυρά εναντίον ισραηλινών στρατευμάτων στη Γάζα, και πέντε Ισραηλινοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί από την έναρξη της κατάπαυσης του πυρός.

Οι δήμαρχοι, οι μουχτάρηδες (κοινοτάρχες) και οι τοπικοί ηγέτες 15 χωριών με χριστιανική πλειοψηφία στον νότιο Λίβανο απέρριψαν τον ισχυρισμό του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου (Benjamin Netanyahu) στο Fox News ότι επεδίωξαν την προσάρτησή τους από το Ισραήλ.

Σε κοινή τους δήλωση, την οποία μετέδωσε το L’Orient Today, χαρακτήρισαν την κατηγορία «εντελώς κατασκευασμένη», δηλώνοντας ότι παραμένουν προσηλωμένοι στην κυριαρχία του Λιβάνου και είναι «περήφανοι για την εθνική τους ταυτότητα». Αρκετά από τα χωριά παραμένουν απομονωμένα εντός της ζώνης κατοχής του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο Fox News την Κυριακή, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι «ορισμένα χριστιανικά χωριά στον Λίβανο, κάποια από αυτά έχουν πράγματι ζητήσει να προσαρτηθούν στο Ισραήλ, επειδή τα προστατεύουμε από τους φανατικούς της Χεζμπολάχ». Ο ισχυρισμός παρουσιάστηκε ως τετελεσμένο γεγονός. Όμως δεν είναι. Η προέλευσή του εντοπίζεται απευθείας σε ένα tweet τριών ημερών από ανταποκριτή του ισραηλινού δικτύου Channel 14, το οποίο με τη σειρά του βασίστηκε σε μια τροποποιημένη τηλεφωνική συνομιλία που διεξήγαγε ένας από τους πιο γνωστούς πράκτορες παραπληροφόρησης του Ισραήλ.

Η αλυσίδα της παραπληροφόρησης

Η αλυσίδα του ισχυρισμού ξεκινά στις 2 Ιουλίου, όταν ο ανταποκριτής του Channel 14, Ταμίρ Μοράγκ (Tamir Morag), έγραψε στο Twitter ότι «μια ασυνήθιστη έκκληση έγινε από χριστιανούς ηγέτες του Νοτίου Λιβάνου, ζητώντας να προσαρτηθούν από το Ισραήλ». Ο Μοράγκ περιέγραψε ανώνυμους «ηγέτες της τοπικής χριστιανικής κοινότητας» να προσεγγίζουν ανώνυμους «εκπροσώπους των IDF (Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων)» για να ζητήσουν προσάρτηση και ισραηλινή υπηκοότητα για περίπου 20.000 Χριστιανούς που ζουν σε υπό ισραηλινή κατοχή χωριά του νότιου Λιβάνου.

Ο Μοράγκ αναγνώρισε την ευαισθησία του ισχυρισμού, σημειώνοντας ότι η ανακοίνωση μιας προσάρτησης θα «έρχονταν σε αντίθεση με το μνημόνιο συναντίληψης που επιτεύχθηκε με την κυβέρνηση στη Βηρυτό». Παρουσίασε τον ισχυρισμό ως εργαλείο για την αντιμετώπιση αυτού που χαρακτήρισε ως «συκοφαντία αίματος» (blood libel) ότι το Ισραήλ στοχεύει τους Χριστιανούς του Λιβάνου. Δεν παρουσιάστηκε καμία απόδειξη για την προσέγγιση αυτών των «ηγετών» προς Ισραηλινούς αξιωματούχους. Κανένα όνομα. Καμία τεκμηρίωση.

Αξιωματούχοι και κάτοικοι χωριών με χριστιανική πλειοψηφία κατά μήκος των συνόρων στον νότιο Λίβανο απέρριψαν τους ισχυρισμούς του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι ζήτησαν προσάρτηση από το Ισραήλ.

Δηλώσεις των τοπικών αρχών

«Ό,τι και να λέει, δεν ζητήσαμε ποτέ προστασία από κανέναν», δήλωσε ο Ζοζέφ Ατιέ (Joseph Attieh), δήμαρχος του χριστιανικού μεθοριακού χωριού Ντεμπέλ (Debel). «Έχουμε το λιβανέζικο κράτος και θα παραμείνουμε Λιβανέζοι».

«Ακριβώς το αντίθετο», δήλωσε ο Χάνα Ντάχερ (Hana Daher), δήμαρχος της Κλάγια (Qlayaa), ενός άλλου χριστιανικού χωριού στα σύνορα με το Ισραήλ. «Κάναμε ό,τι μας ζήτησαν για να μην έχουν δικαιολογία να μπουν. Δεν θέλουμε ούτε τους Ισραηλινούς ούτε τη Χεζμπολάχ», πρόσθεσε. «Ας σκοτωθούν μεταξύ τους και ας αφήσουν εμάς έξω από αυτό».

Ο ισραηλινός στρατός απαιτούσε την απομάκρυνση της «Χεζμπολάχ και οποιουδήποτε σχετίζεται με τη Χεζμπολάχ» από τα χριστιανικά μεθοριακά χωριά μετά την εισβολή στον νότιο Λίβανο τον Μάρτιο, υπονοώντας έντονα –και σε ορισμένες περιπτώσεις δηλώνοντας ρητά– ότι οι εκτοπισμένοι κάτοικοι από γειτονικές κοινότητες θα μπορούσαν να έχουν δεσμούς με την οργάνωση. Αρκετοί δήμαρχοι χωριών δήλωσαν στο The National ότι ένιωσαν πως δεν είχαν άλλη επιλογή από το να συμμορφωθούν, διώχνοντας εκτοπισμένες οικογένειες από τον φόβο μήπως ανάμεσά τους βρίσκονταν άτομα που συνδέονταν με τη Χεζμπολάχ.

Αξιωματούχοι στο Ρμέις (Rmeish), μια κυρίως χριστιανική κωμόπολη, απέρριψαν επίσης τη δήλωση του κ. Νετανιάχου, ενώ οι τοπικές αρχές από περισσότερα από δώδεκα χωριά χαρακτήρισαν τον ισχυρισμό του κ. Νετανιάχου «κατασκευασμένο και άσχετο με την πραγματικότητα».

«Το μόνο που θέλουμε είναι να ζήσουμε στη γη μας, στη χώρα μας», δήλωσε στο The National ο Χασάν Σαΐντ (Hassan Said), τοπικός αξιωματούχος στο Ρμέις. «Δεν είναι καν λογικό να θέλουμε να προσαρτηθούμε στο Ισραήλ, μετά από τόσο μεγάλο αγώνα για να μείνουμε στη γη μας και να διατηρήσουμε τη λιβανέζικη παρουσία στον νότο. Γιατί να ανταλλάξουμε ποτέ την ταυτότητά μας με μια άλλη; Και ελπίζουμε ότι οι κάτοικοι από τα γύρω χωριά θα μπορέσουν τελικά ελεύθερα να επιστρέψουν».

Η ανθρωπιστική κατάσταση στον Νότο

Τα χωριά στον νότιο Λίβανο όπου η πλειοψηφία των κατοίκων δεν είναι Σιίτες έχουν σε μεγάλο βαθμό γλιτώσει από την καταστροφή που υπέστησαν τα κυρίως σιιτικά χωριά στα οποία έχουν προελάσει οι ισραηλινές δυνάμεις. Ωστόσο, είναι ουσιαστικά περικυκλωμένα από ισραηλινά στρατεύματα, σε μεγάλο βαθμό αποκομμένα από την υπόλοιπη χώρα και αντιμέτωπα με ελλείψεις βασικών αγαθών, όπως πετρέλαιο κίνησης, τρόφιμα και φάρμακα, γεγονός που τα καθιστά εξαρτημένα από τις διεθνείς ανθρωπιστικές αυτοκινητοπομπές.

Το Ισραήλ κατέλαβε μια περιοχή που καλύπτει περίπου το 7% του νότιου Λιβάνου και άρχισε να ισοπεδώνει πολλά μεθοριακά χωριά σε αυτό που περιέγραψε ως «ζώνη ασφαλείας» για την προστασία των κοινοτήτων στο βόρειο Ισραήλ. Οι κατεδαφίσεις συνεχίζονται σχεδόν καθημερινά.

Αν και σε μεγάλο βαθμό έχουν αφεθεί στην ησυχία τους, ορισμένα χριστιανικά χωριά έχουν αντιμετωπίσει ισραηλινές επιθέσεις και εντολές αναγκαστικού εκτοπισμού – με το χωριό Άλμα Αλ Σάαμπ (Alma Al Chaab) να έχει ερημώσει εντελώς.

«Το έθνος μας είναι κόκκινη γραμμή», δήλωσε ο κ. Σαΐντ, ο τοπικός αξιωματούχος στο Ρμέις. «Είμαστε Λιβανέζοι. Αυτό είναι όλο».

Περίπου εκατό διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από κυβερνητικά γραφεία στο Τελ Αβίβ τη Δευτέρα, ζητώντας την άμεση απελευθέρωση του διευθυντή νοσοκομείου της Γάζας, Δρ. Χουσάμ Αμπού Σαφίγια (Dr. Hussam Abu Safiya), καθώς το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ απαιτεί επείγουσες εξηγήσεις από το κράτος σχετικά με τις καταγγελίες ότι έχει υποστεί σοβαρό ξυλοδαρμό και βρίσκεται σε κατάσταση επικίνδυνη για τη ζωή του υπό κράτηση.

Οι διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα όπως «απελευθερώστε τους γιατρούς» και «μην λέτε ότι δεν ξέρατε – λιμοκτονία στο όνομά μας».

Ο Αμπού Σαφίγια, διευθυντής του Νοσοκομείου Καμάλ Αντουάν (Kamal Adwan Hospital) στη βόρεια Γάζα, κρατείται χωρίς απαγγελία κατηγοριών από τα τέλη του 2024, μαζί με άλλους 13 γιατρούς από τη Γάζα, βάσει του νόμου του Ισραήλ περί «Παράνομων Μαχητών» (Unlawful Combatants Law).

Οι καταγγελίες για κακοποίηση και η δικαστική παρέμβαση

Η συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε μία ημέρα αφότου το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε το κράτος να απαντήσει έως την Τρίτη σε προσφυγή που κατέθεσε η οργάνωση «Γιατροί για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Ισραήλ» (Physicians for Human Rights–Israel), μετά από νέες καταγγελίες ότι ο Αμπού Σαφίγια βρίσκεται σε σοβαρή κατάσταση και ενδέχεται να διατρέχει άμεσο κίνδυνο.

Η προσφυγή βασίζεται σε ένορκη βεβαίωση του δικηγόρου του, Νάσερ Όντεχ (Nasser Odeh), ο οποίος τον επισκέφθηκε στο κέντρο κράτησης Ρακέφετ (Rakefet) μέσα στη φυλακή Νιτζάν (Nitzan Prison) και τον περιέγραψε ως εμφανώς τραυματισμένο, εξαιρετικά αδύναμο και, κατά στιγμές, να δυσκολεύεται να αναπνεύσει και να μιλήσει.

Σύμφωνα με την ένορκη βεβαίωση:

• Ο Αμπού Σαφίγια δήλωσε ότι ξυλοκοπήθηκε με σφυρί και γκλοπ μετά από μια ακρόαση στο Ανώτατο Δικαστήριο τον Ιούνιο σχετικά με την παράταση της κράτησής του.

• Ο Όντεχ ανέφερε επίσης ότι ο γιατρός φαινόταν κοντά στο να χάσει τις αισθήσεις του κατά τη διάρκεια της επίσκεψης και κατήγγειλε επαναλαμβανόμενη βία από τη μεταφορά του στις εγκαταστάσεις στα τέλη Ιουνίου.

Η οργάνωση «Γιατροί για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Ισραήλ» προειδοποίησε ότι οι πληροφορίες παραπέμπουν σε άμεσο, απειλητικό για τη ζωή κίνδυνο και ζήτησε ανεξάρτητη ιατρική εξέταση από εξωτερικούς γιατρούς.

Η Υπηρεσία Φυλακών του Ισραήλ δήλωσε ότι λειτουργεί σύμφωνα με τον νόμο και ότι όλες οι καταγγελίες εξετάζονται μέσω των καθορισμένων διαδικασιών.

Το νομικό πλαίσιο της κράτησης

Ο Αμπού Σαφίγια κρατείται βάσει του νόμου περί Παράνομων Μαχητών, ο οποίος επιτρέπει στο Ισραήλ να κρατά άτομα από εχθρικές οντότητες χωρίς απαγγελία κατηγοριών, εάν υπάρχουν ισχυρισμοί ότι έχουν δεσμούς με ένοπλες οργανώσεις ή εμπλοκή σε εχθρική δραστηριότητα.

Τα εντάλματα κράτησης βάσει του συγκεκριμένου νόμου μπορούν να παρατείνονται κάθε έξι μήνες, και η κράτηση του Αμπού Σαφίγια ανανεώθηκε τον Ιούνιο για τουλάχιστον τέσσερις επιπλέον μήνες.

Εκατοντάδες διαδηλωτές μπροστά από τα κυβερνητικά γραφεία στο Τελ Αβίβ ζητούν την άμεση απελευθέρωση του Δρ. Χουσάμ Αμπού Σαφίγια, διευθυντή μεγάλου νοσοκομείου της Γάζας, φυλακισμένου από το Ισραήλ από το 2024, φωνάζοντας «Οι γιατροί θα απελευθερωθούν» και «Μην λέτε ότι δεν ξέρατε, λιμοκτονία στο όνομα όλων μας».

Διεθνείς αντιδράσεις και πολιτική ένταση

Η υπόθεση έχει προσελκύσει εκ νέου το διεθνές ενδιαφέρον τις τελευταίες ημέρες. Αρκετοί βουλευτές του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος (Labour Party) της Βρετανίας προέτρεψαν την κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ (Keir Starmer) να πιέσει το Ισραήλ για την απελευθέρωση και την επείγουσα ιατρική περίθαλψη του Αμπού Σαφίγια, ενώ ο πρώην ηγέτης των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν (Jeremy Corbyn) ζήτησε επίσης την απελευθέρωσή του μαζί με άλλους κρατούμενους γιατρούς από τη Γάζα.

Ο Αμπού Σαφίγια έχει γίνει μία από τις πιο εξέχουσες προσωπικότητες μεταξύ του παλαιστινιακού ιατρικού προσωπικού που έχει συλληφθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου, αφού συνέχισε να διευθύνει το Νοσοκομείο Καμάλ Αντουάν παρά τις σοβαρές ζημιές στις εγκαταστάσεις και τη δολοφονία συναδέλφων και συγγενών του.

Η διαμαρτυρία της Δευτέρας έγινε για λίγο τεταμένη όταν η αστυνομία επέτρεψε σε μια μικρή ομάδα δεξιών ακτιβιστών, συμπεριλαμβανομένης της ακροδεξιάς φιγούρας Μορντεχάι Νταβίντ (Mordechai David), να πλησιάσει τη διαδήλωση.

Ο Νταβίντ φέρεται να άρπαξε ένα πανό διαμαρτυρίας προτού οι αστυνομικοί τον απωθήσουν σε μικρή απόσταση χωρίς να τον προσάγουν. Αργότερα ξέσπασε σωματική συμπλοκή ανάμεσα στον ίδιο και έναν διαδηλευτή, ο οποίος απομακρύνθηκε για λίγο από την αστυνομία και αργότερα αφέθηκε ελεύθερος.

Η υπόθεση έχει γίνει κεντρικό σημείο αναφοράς σε ευρύτερες νομικές συζητήσεις και συζητήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα σχετικά με τη χρήση των εξουσιών κράτησης από το Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα. Ο Αμπού Σαφίγια είναι μεταξύ των 14 γιατρών από τη Γάζα που κρατούνται από το Ισραήλ βάσει του νόμου περί Παράνομων Μαχητών, ο οποίος επιτρέπει την κράτηση χωρίς απαγγελία κατηγοριών και ανανεώσιμα εντάλματα κάθε έξι μήνες.

Το Ανώτατο Δικαστήριο αναμένεται να λάβει την απάντηση του κράτους αργότερα αυτή την εβδομάδα.

haaretz.com