Η πρόσφατη αποκάλυψη ότι το 63% του Νομού Χανίων έχει δηλωθεί ως ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου προκαλεί τριγμούς στα θεμέλια της κοινωνικής συνοχής της Κρήτης. Μεταξύ νομικών ερμηνειών και δασικών χαρτών, χιλιάδες πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια ιδιότυπη κρατική παρέμβαση που απειλεί να ανατρέψει ιδιοκτησιακά καθεστώτα αιώνων, θέτοντας σε κίνδυνο την επιβίωση της υπαίθρου και την ίδια την παραγωγική βάση του νησιού.
Στην Κρήτη, η γη δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μέγεθος· είναι ο συνδετικός κρίκος γενεών, μια κληρονομιά που μεταφέρεται από τον παππού στον εγγονό, συχνά χωρίς την επικύρωση ενός συμβολαιογραφικού εγγράφου, αλλά με την ισχύ του εθιμικού δικαίου και του προφορικού λόγου. Αυτός ο άγραφος κώδικας τιμής και ιδιοκτησίας έρχεται σήμερα σε βίαιη σύγκρουση με την γραφειοκρατία των δασικών χαρτών. Όπως χαρακτηριστικά επισήμανε ο πρόεδρος του ΤΕΕ Τμήματος Δυτικής Κρήτης, Βασίλης Κοντεζάκης σε συνέντευξή του στον “Α.τ.Κ.”, η κατάσταση που διαμορφώνεται θυμίζει «επίταξη ιδιωτικής περιουσίας», μια πρακτική που ιστορικά συνδέεται με περιόδους πολέμου και όχι με τη λειτουργία ενός σύγχρονου κράτους δικαίου σε καιρό ειρήνης.
Το «πρασίνισμα» της περιουσίας και το νομικό παράδοξο
Η αφετηρία του προβλήματος εντοπίζεται στην ανάρτηση των δασικών χαρτών το 2021, όταν το 82% της έκτασης των Χανίων χαρακτηρίστηκε ως δασικής μορφής. Δεν πρόκειται μόνο για πυκνά δάση, αλλά για εκτάσεις με φρυγανώδη βλάστηση που ιστορικά χρησιμοποιούνταν για βοσκή ή καλλιέργεια. Η κύρωση αυτών των χαρτών το 2022 οδήγησε το Δασαρχείο στη δήλωση όλων αυτών των ακινήτων στο Κτηματολόγιο ως ιδιοκτησία του Δημοσίου.
Το αποτέλεσμα είναι σοκαριστικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία από το Κτηματαρχείο, το 63% του νομού ανήκει πλέον, στα χαρτιά, στο κράτος. Οι πολίτες που κατέβαλαν κόπο και χρήμα για να δηλώσουν τις περιουσίες τους βλέπουν τις αιτήσεις τους να τίθενται στο περιθώριο, καθώς από την 1η Απριλίου η δήλωση του Δημοσίου αποκτά προτεραιότητα. Το γεγονός ότι χιλιάδες αντιρρήσεις που υποβλήθηκαν έως τον Αύγουστο του 2022 παραμένουν ακόμη ανεκδίκαστες, εντείνει το αίσθημα αδικίας και εγκλωβισμού.
Η ιστορική ιδιαιτερότητα της Κρητικής Πολιτείας
Στο επίκεντρο της νομικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η ιστορική διαδρομή της Κρήτης. Σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ελλάδα, το νησί δεν μεταπήδησε απευθείας από την οθωμανική κυριαρχία στο ελληνικό κράτος. Μεσολαβησε η περίοδος της Κρητικής Πολιτείας, ένα κρίσιμο διάστημα που διαμόρφωσε ένα διαφορετικό ιδιοκτησιακό καθεστώς. Η νομική αυτή ιδιαιτερότητα, την οποία επιβεβαιώνει και ο Δικηγορικός Σύλλογος Χανίων, ορίζει ότι στην Κρήτη το βάρος της απόδειξης πέφτει στο Δημόσιο: είναι το κράτος που πρέπει να αποδείξει με συμβόλαιο ότι του ανήκει μια έκταση, και όχι ο πολίτης.
Παρά τη νομοθετική ρύθμιση του 2021 επί υπουργίας Σκρέκα, το πρόβλημα παραμένει ημιτελές. Η ρύθμιση δεν κάλυψε τον χρονικό ορίζοντα της Κρητικής Πολιτείας, αφήνοντας ουσιαστικά έκθετους όσους δεν διαθέτουν τυπικά συμβόλαια — μια κατηγορία που στην κρητική ύπαιθρο αποτελεί τον κανόνα και όχι την εξαίρεση.
Η απειλή της ερήμωσης και το «ντόμινο» των επιπτώσεων
Οι επιπτώσεις αυτής της εξέλιξης δεν περιορίζονται στους τίτλους ιδιοκτησίας. Πρόκειται για ένα οικονομικό και κοινωνικό ντόμινο που απειλεί την καρδιά της παραγωγής. Χωρίς αναγνωρισμένη ιδιοκτησία, οι μεταβιβάσεις ακινήτων καθίστανται αδύνατες. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η διασύνδεση με τις αγροτικές επιδοτήσεις. Η επικείμενη διασταύρωση των δασικών χαρτών με τα δεδομένα του ΟΠΕΚΕΠΕ θέτει σε άμεσο κίνδυνο τις ενισχύσεις που λαμβάνουν αγρότες και κτηνοτρόφοι για γαίες που καλλιεργούν επί γενεές.
Σε μια περίοδο που τα χωριά της Κρήτης δίνουν μάχη ενάντια στην ερήμωση, η αμφισβήτηση της πατρογονικής γης λειτουργεί ως η χαριστική βολή. Αν προστεθούν και οι περιορισμοί στην εκτός σχεδίου δόμηση, το πλαίσιο γίνεται ασφυκτικό. Ο κίνδυνος να μετατραπεί η κρητική ύπαιθρος σε μια «νεκρή ζώνη» χωρίς οικονομική δραστηριότητα και κατοίκους είναι πλέον ορατός.
Η ώρα της πολιτικής ευθύνης
Το ζήτημα των δασικών χαρτών στην Κρήτη δεν είναι μια απλή τεχνική εκκρεμότητα, αλλά μια βαθιά πολιτική πρόκληση. Η προστασία του περιβάλλοντος και η κύρωση των δασικών χαρτών είναι απαραίτητα βήματα για ένα σύγχρονο κράτος, όμως δεν μπορούν να επιτευχθούν μέσω της ισοπέδωσης των δικαιωμάτων των πολιτών.
Απαιτείται άμεση νομοθετική παρέμβαση που θα αναγνωρίζει την ιστορική και νομική ιδιαιτερότητα της Κρήτης στο σύνολό της, προστατεύοντας όσους κατέχουν γη μέσω του εθιμικού δικαίου. Η δικαστική οδός, με τις ασφυκτικές προθεσμίες και το υψηλό κόστος, δεν μπορεί να είναι η μόνη διέξοδος για τον αγρότη της ορεινής Κρήτης.
Το κράτος οφείλει να λειτουργήσει ως εγγυητής της δικαιοσύνης και όχι ως ένας διεκδικητής περιουσιών.
Τώρα πρέπει οι εκπρόσωποι του νομού στη Βουλή να δράσουν… πριν η σκόνη των δασικών χαρτών σκεπάσει οριστικά το μέλλον της κρητικής υπαίθρου.
Ξεκινούν σήμερα οι απολογίες των πρώτων κατηγορουμένων για το κύκλωμα εκμετάλλευσης ανθρώπων που εξάρθρωσε πριν λίγα 24ωρα η ΕΛ.ΑΣ.
Ο εισαγγελέας τους έχει ασκήσει ποινικές διώξεις κακουργηματικού χαρακτήρα μεταξύ άλλων για συγκρότηση και ένταξης σε εγκληματική οργάνωση και εμπορίας ανθρώπων.
Οι απολογίες θα ξεκινήσουν σήμερα Παρασκευή 20 Μαρτίου και θα ολοκληρωθούν την Δευτέρα 23 Μαρτίου.
Την ίδια ώρα για υπερβολή και αναντιστοιχία μεταξύ πραγματικότητας και κατηγοριών κάνουν λόγο οι δικηγόροι τους.
Η δικογραφία που έχει σχηματιστεί από τους άνδρες της ΕΛ.ΑΣ. περιλαμβάνει περισσότερες από 10.000 σελίδες, μέσα στις οποίες αναλύεται ο ρόλος των συλληφθέντων. Εκείνων που είχαν αρχηγικό ρόλο, των αλλοδαπών μεσαζόντων αλλά και των αλλοδαπών που πήραν Άδεια διαμονής για απασχόληση.
Η Εκμετάλλευση των αλλοδαπών και η απειλή για απέλαση
Σύμφωνα με τη δικογραφία, η αποκαλούμενη από την ΕΛ.ΑΣ ως εγκληματική οργάνωση προέβαινε στην τέλεση των κακουργηματικών πράξεων της εμπορίας ανθρώπων με σκοπό το κέρδος υπό τη μορφή της εργασιακής εκμετάλλευσης, συνδεόμενης αυτής με την παράνομη είσοδο και παράνομη διαμονή πολιτών τρίτης χώρας στο ελληνικό έδαφος, καθώς και τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές ενέργειες, αλλά και στην τέλεση άλλων αδικημάτων που απαιτούνταν για την υποστήριξη της εν λόγω εγκληματικής δράσης, όπως της παράνομης κατακράτησης, της απάτης σε βάρος του νομικού προσώπου του Ελληνικού Δημοσίου, ΟΤΑ κ.λπ., της υφαρπαγής ψευδούς βεβαίωσης, της παραβίασης της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας.
Για την τέλεση των ως άνω εγκληματικών πράξεων χρησιμοποιούνταν διάφορες μέθοδοι, όπως εν προκειμένω η μετάκληση με εικονική ατομική σύμβαση εργασίας πολιτών τρίτων χωρών στην Ελλάδα για εργασία, με σκοπό τη διευκόλυνση της εισόδου και διαμονής του αλλοδαπού στο ελληνικό έδαφος, δίχως η εργασιακή σχέση να υφίσταται στην πραγματικότητα, και η εν συνεχεία καταστρατήγηση της μεταναστευτικής νομοθεσίας σε σχέση με την αίτηση χορήγησης άδειας διαμονής, με σκοπό τη νομιμοποίηση των αλλοδαπών στις ίδιες περιπτώσεις αλλά και σε άλλες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου και οι οποίες κρίθηκαν για τον λόγο αυτό καταχρηστικές.
Ακόμη, επιδίδονταν στην τέλεση και άλλων εγκληματικών πράξεων προς επίτευξη του σκοπού τους, δηλ. τον πορισμό παράνομου κέρδους, όπως την παρακράτηση – στέρηση ταξιδιωτικών εγγράφων, την εξώθηση σε πραγματική αδήλωτη – ανασφάλιστη εργασία χωρίς νόμιμη σύμβαση εργασίας, την απόσπαση της συναίνεσης αλλοδαπών με απατηλά μέσα, εκμεταλλευόμενοι και την ευάλωτη θέση τους, όπως την υπόσχεση παροχής νόμιμης εργασίας και νόμιμου τίτλου διαμονής στην Ελλάδα, με σκοπό τη δημιουργία δυσανάλογων οφειλών – χρεών από μέρους των μεταναστών έναντι αυτών, αλλά και την κατ’ εξακολούθηση άσκηση ψυχολογικής βίας για την ικανοποίηση των σκοπών τους.
Από τα στοιχεία που έχουν συλλέξει οι αστυνομικοί προκύπτει ότι αλλοδαποί εκβιάζονταν προκειμένου να εξοφλήσουν το ποσό των 9.000 ευρώ που είχε συμφωνηθεί όπως επίσης και τα χρήματα για την ασφάλιση τους. Για το λόγο αυτό σε πολλές περιπτώσεις είχαν πάρει τα διαβατήρια τους και τα έγγραφα προκειμένου να τους παραδοθούν με την αποπληρωμή του χρέους.
Επιπλέον, εντοπίστηκαν ιατρικά έγγραφα, των οποίων η εγκυρότητα εξετάζεται και είναι πιθανόν να αποτελέσει την έναρξη μιας νέας αστυνομικής και δικαστικής έρευνας.
Η Τομεακή Οργάνωση Νομού Χανίων του ΚΚΕ καταγγέλλει την απόφαση για κλείσιμο του Εθνικού Σταδίου Χανίων για 15 ημέρες, εν μέσω αγωνιστικής περιόδου, κάνοντας λόγο για προχειρότητα, έλλειψη σχεδιασμού και πλήρη αδιαφορία των αρμόδιων φορέων για τις ανάγκες του μαζικού αθλητισμού.
Σε δελτίο Τύπου που εξέδωσε στις 20 Μαρτίου 2026, το κομματικό όργανο επισημαίνει ότι εργασίες όπως οι μετρήσεις και παρεμβάσεις στον ηλεκτροφωτισμό προγραμματίζονται χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η αγωνιστική δραστηριότητα εκατοντάδων αθλητών και αθλητριών. «Το γεγονός δείχνει ξεκάθαρα ότι ο αθλητισμός αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα και όχι ως κοινωνικό δικαίωμα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η ΤΟ Νομού Χανίων του ΚΚΕ επισημαίνει τρεις βασικές πτυχές που καθιστούν την κατάσταση προκλητική. Πρώτον, δεν έχει εξασφαλιστεί κανένας εναλλακτικός χώρος προπόνησης για τα σωματεία. Δεύτερον, αγνοήθηκαν οι έγκαιρες παρεμβάσεις και επισημάνσεις των αθλητικών συλλόγων και του ΣΕΓΑΣ. Τρίτον, το έργο που έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί από τον Σεπτέμβριο του 2025 καθυστερεί αδικαιολόγητα και τώρα επιχειρείται να «κλείσει» σε βάρος των αθλητών.
Η κομματική οργάνωση υπογραμμίζει ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε διαχρονική πολιτική εγκατάλειψης του Νομού Χανίων στον τομέα των αθλητικών υποδομών. Όπως σημειώνεται, σε ολόκληρο τον νομό δεν υπάρχει δεύτερη ολοκληρωμένη υποδομή κλασικού αθλητισμού, με αποτέλεσμα εκατοντάδες αθλητές να στοιβάζονται σε έναν μόνο χώρο.
Παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες, δεν έχει προχωρήσει η κατασκευή νέου σταδίου, όπως αυτό που είχε συζητηθεί στην περιοχή του Ακρωτηρίου δίπλα στο κολυμβητήριο, ούτε έχουν υλοποιηθεί περιφερειακές λύσεις που θα μπορούσαν να αποσυμφορήσουν την κατάσταση. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στο κλειστό γυμναστήριο, όπου η ασφυκτική πίεση που βιώνουν καθημερινά αθλητές, προπονητές και γονείς επιβεβαιώνει ότι η έλλειψη υποδομών είναι γενικευμένη.
Η ευθύνη, σύμφωνα με το ΚΚΕ, βαραίνει την κυβέρνηση, τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού και τη διοίκηση του ΕΑΚ, που λειτουργούν με κριτήριο την αποσπασματική υλοποίηση έργων και όχι τις ανάγκες της νεολαίας και των αθλητικών σωματείων. «Ο αθλητισμός δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική του ‘όποτε βολεύει τα έργα’, ούτε να θυσιάζεται στο όνομα καθυστερήσεων και εργολαβικών υποχρεώσεων», τονίζεται στο δελτίο Τύπου.
Η Τομεακή Οργάνωση Νομού Χανίων του ΚΚΕ διατυπώνει τέσσερα αιτήματα: να μην προχωρήσει το κλείσιμο του Σταδίου σε περίοδο αγωνιστικής δραστηριότητας, να εξασφαλιστεί άμεσα η απρόσκοπτη συνέχιση των προπονήσεων, οι εργασίες να πραγματοποιηθούν σε περίοδο χωρίς αγωνιστικές υποχρεώσεις (Αύγουστο – Σεπτέμβριο), και να υπάρξει συνολικός σχεδιασμός για σύγχρονες, επαρκείς και ασφαλείς αθλητικές υποδομές στα Χανιά.
Καταλήγοντας, το ΚΚΕ υπογραμμίζει ότι «η νεολαία και οι αθλητές δεν είναι ‘κόστος’ ούτε μπορούν να μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα», ενώ χαρακτηρίζει τον μαζικό αθλητισμό δικαίωμα και όχι πολυτέλεια.
Σφοδρή επίθεση στην κυβερνητική πολιτική για την τιμή της βενζίνης εξαπέλυσε ο Τομεάρχης Οικονομικών & Ανάπτυξης της Κ.Ο. ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και Βουλευτής Ηρακλείου Χάρης Μαμουλάκης, κατηγορώντας το κράτος ότι αισχροκερδεί μέσω υπέρογκων φόρων στα καύσιμα ενώ παράλληλα παρουσιάζεται ως «καλός» με επιδοτήσεις τύπου fuel pass.
Σε δήλωσή του με τίτλο «Ποιος κερδίζει στην βενζίνη;», ο κ. Μαμουλάκης υπογράμμισε ότι σε κάθε απόδειξη βενζίνης λιγότερο από το μισό αποτελεί το πραγματικό κόστος του καυσίμου. «Το 55% της απόδειξης, είναι μόνο φόροι. Πάνω από ένα ευρώ σε κάθε λίτρο πάει κατευθείαν στον κράτος», τόνισε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, τον ΦΠΑ που επιβάλλεται πάνω στον ΕΦΚ αλλά και σε άλλους φόρους.
Ο Βουλευτής Ηρακλείου εξαπέλυσε δριμεία κριτική στην κυβέρνηση για την άρνησή της να μειώσει τους φόρους στα καύσιμα, παρά την ανοδική πορεία των τιμών. Αντί για μείωση φόρων, όπως κατήγγειλε, η κυβέρνηση ανακοίνωσε πλαφόν κέρδους στα πρατήρια στα 0,12 λεπτά το λίτρο, τη στιγμή που το πραγματικό κέρδος των πρατηριούχων κυμαίνεται σήμερα στα 8 με 10 λεπτά. «Δηλαδή το πλαφόν που ανακοίνωσαν, είναι μεγαλύτερο από το σημερινό κέρδος. Μιλάμε για φωστήρες…», σχολίασε σαρκαστικά.
Ο κ. Μαμουλάκης κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιστρέφει «ψίχουλα» στους πολίτες μέσω του fuel pass, προσπαθώντας να δημιουργήσει θετική εικόνα, ενώ στην πραγματικότητα εισπράττει το μεγαλύτερο μέρος της αξίας της βενζίνης. «Όταν όμως πάνω από το μισό της τιμής είναι φόροι, ο πρώτος που αισχροκερδεί από τη βενζίνη, είναι η ίδια η κυβέρνηση», κατέληξε.
Υπενθυμίζεται ότι ο Τομεάρχης Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, στην τοποθέτησή του ως Εισηγητής του κόμματος κατά τη συζήτηση σχετικού Σχεδίου Νόμου στην Ολομέλεια της Βουλής, είχε καταθέσει τέσσερις πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της ακρίβειας και της αισχροκέρδειας. Οι προτάσεις αυτές περιλαμβάνουν:
Μηδενισμό του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και μείωση του ΦΠΑ στα νησιά
Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα
Επιβολή ανώτατου περιθωρίου κέρδους στη διύλιση πετρελαίου και έκτακτη εισφορά
Ανώτατο περιθώριο κέρδους σε τρόφιμα, βιομηχανικά αγαθά και αγροεφόδια
Η δήλωση του Χάρη Μαμουλάκη συνοδεύεται από σύντομο βίντεο που αναρτήθηκε στην πλατφόρμα YouTube Shorts, ενώ η πλήρης τοποθέτησή του στη Βουλή είναι διαθέσιμη στο κανάλι του κόμματος στο YouTube.
Την βοήθεια της Ελλάδας με αφορμή τη σημερινή αναχαίτιση ιρανικών πυραύλων από τους Patriot στη Σαουδική Αραβία, εξήρε ο Matthew Whitaker, Πρέσβης, Μόνιμος Αντιπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής στο ΝΑΤΟ.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας και ο Matthew Whitaker, βρέθηκαν στο ίδιο τραπέζι για τον στρατηγικό ρόλο της ΝΑ Ευρώπης καθώς και το μέλλον του ΝΑΤΟ στο πλαίσιο του 4ου Φόρουμ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
«Είναι μια ιστορική μέρα γιατί έχουμε μια επιτυχή ανάπτυξη του συστήματος Patriot, δείχνει πόσο σοβαρά έχει πάρει η Ελλάδα την άμυνα και πόσο σοβαρά έχουν πάρει τους συμμάχους τους. Δείχνει ότι την εκπαίδευση που έχει πάρει ο στρατός και πόσο ικανοί είναι για να χρησιμοποιήσουν τους πυραύλους. Τα συστήματα είναι πολύ ακριβά και είναι πολύ σημαντικό.
Ήμουν στη Σούδα και είδα τον καταστροφέα πυραύλων μας τον USS Bulkeley (σ.σ. DDG-84 το οποίο ανήκει στην κλάση Arleigh Burke) που σταμάτησε τον πρώτο πύραυλο που ήθελε να πλήξει νατοϊκό χώρο (σ.σ. εννοεί ιρανικούς πυραύλους που κατευθύνονταν προς την Τουρκία).
Δεν είναι πια υποθετικά σενάρια. Όλα αυτά προστατεύουν τα συμφέροντά μας. Αυτό που ήθελε να πει ο πρόεδρος Τραμπ στους συμμάχους είναι πως δεν έχει να κάνει μόνο με τις ΗΠΑ αλλά είναι παγκόσμιο. Δεν θα γίνουμε θύματα του Ιράν. Η Ελλάδα συνεισφέρει ό,τι μπορεί», ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος.
Εικάζεται ότι όταν αναφέρεται σε νατοϊκό χώρο, εννοεί την Τουρκία.
Από την πλευρά του ο Νίκος Δένδιας επισήμανε σχετικά:
«Μας κάλεσε η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας. Αυτό που κάνουμε στο Βασίλειο είναι να προστατεύσουμε κάθε πολίτη της ΕΕ και του κόσμου γιατί η τιμή του πετρελαίου είναι πολύ σημαντική. Αν καταστραφούν τα διυλιστήρια και οι εγκαταστάσεις φυσικού αερίου θα επιστρέψουμε σε πρωτόγονες εποχές. Προστατεύουμε μια χώρα στο πλαίσιο μιας συμφωνίας αλλά και κάθε Έλληνα και Ευρωπαίο πολίτη. Είμαι περήφανος για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Δεν είμαι χαρούμενος σε περίοδο πολέμου, αλλά είμαι πολύ περήφανος»
Ηκατάρριψη των πυραύλων από την ελληνική συστοιχία Patriot που εδρεύει στη Σαουδική Αραβία φαίνεται να δημιουργεί νέα δεδομένα για τον ρόλο και τη θέση της Ελλάδας στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Ο Νίκος Δένδιας επαίνεσε το αξιόμαχο των Ενόπλων Δυνάμεων επισημαίνοντας ταυτόχρονα πως η προστασία που παρέχουν στα διυλιστήρια της περιοχής καθίσταται απαραίτητη για λόγους πληθωρισμού. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, λίγη ώρα μετά επεσήμανε πως οι ελληνικές δυνάμεις έδρασαν αμυντικά στο πλαίσια ανάλογης συμφωνίας που υπάρχει με τη Σαουδική Αραβία από το 2021.
Παρ’ όλα αυτά, τα ερωτήματα που εγείρονται είναι σοβαρά. Επικοινωνήσαμε με τον Στέλιο Φωτεινόπουλο, πολιτικό αναλυτή σε θέματα Ευρωπαϊκής και Δημόσιας Πολιτικής ώστε να μας βοηθήσει να καταλάβουμε τι ακριβώς είναι αυτό που συμβαίνει με την παρουσία Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας στη Μέση Ανατολή και ταυτόχρονα, τι είδους εξελίξεις δύναται να πυροδοτήσει αυτή η ενέργεια της Ελλάδας.
«De facto συμμετοχή στη σύρραξη»
Υπάρχει γενικότερα η απορία μετά από αυτό που συνέβη, είμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση με το Ιράν;
Νομίζω η δήλωση του Νίκου Δένδια περίπου το περιέγραψε. Δεν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη ερμηνεία. Ο ίδιος παραδέχεται το αξιόμαχο των δυνάμεων και με αυτόν τον τρόπο, βάζει την Ελλάδα στο χάρτη. Θα το πω απλά. Μιλάμε για ελληνικό στρατό εκτός συνόρων και μάλιστα, με την αποστολή να προστατεύει πετρέλαια άλλης χώρας. Πρόκειται για 130 άτομα στρατιωτικής δύναμης. To αρκτικόλεξο ΕΛΔΥΣΑ (Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας) περιγράφει το πλαίσιο της εν λόγω συνεργασίας.
Όταν μιλάμε για υπεράσπιση κρίσιμων εγκαταστάσεων της Aramco, μιλάμε για την καρδιά της πετρελαϊκής παραγωγής της Σαουδικής Αραβίας. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι η Ελλάδα εμπλέκεται άμεσα. Η υπεράσπιση της Aramco δεν συνιστά εμπλοκή, η κατάρριψη όμως των βαλλιστικών πυραύλων εν μέσω πολέμου είναι de facto συμμετοχή σε μια σύρραξη που η Ελλάδα ούτε έχει ξεκινήσει ούτε και έχει στρατηγικά συμφέροντα για τη συνέχισή της.
Ουσιαστικά, ο ρόλος της μονάδας αυτής είναι η υπεράσπιση των διυλιστηρίων της Σαουδικής Αραβίας;
Ναι, πρόκειται για μια συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Σαουδικής Αραβίας από το 2021. Αφορά μια νέα μονάδα που όπως είπαμε λέγεται ΕΛΔΥΣΑ. Η συγκεκριμένη μονάδα συμμετέχει στη διεθνή πρωτοβουλία «Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept» για την υποστήριξη της αεράμυνας του βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας. Οι συγκεκριμένοι βαλλιστικοί πύραυλοι κατευθύνονταν προς τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Aramco, της κρατικής εταιρείας πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας. Οι Patriot προσφέρουν δυνατότητα αντιβαλλιστικής άμυνας. Η συγκεκριμένη μονάδα διοικείται από τη βάση της Τανάγρας. Με ό,τι κι αν σημαίνει αυτό…
Άρα, η εντολή δόθηκε από την Τανάγρα.
Σωστά, η μονάδα της ΕΛΔΥΣΑ διοικείται από εκεί.
Τι να περιμένουμε από εδώ και πέρα;
Πάντως, έχουμε να κάνουμε με την υπεράσπιση μιας χώρας που δεν είναι στο ΝΑΤΟ.
Μα δεν πρόκειται για πόλεμο του ΝΑΤΟ. Δεν συμμετέχουν χώρες του ΝΑΤΟ. Η μόνη αναλογία που θα μπορούσαμε να πούμε είναι αυτή της Κύπρου που εστάλησαν δυνάμεις για την υπεράσπιση του νησιού. Η Κύπρος όμως είναι ευρωπαϊκό έδαφος. Είναι εντελώς διαφορετικό. Υπήρξε κινητοποίηση από κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να υπερασπιστούν το νησί που είναι κράτος – μέλος. Εδώ όμως δεν μιλάμε για κάτι τέτοιο.
Μιλάμε για ένα διαφορετικό ερώτημα που έχει να κάνει με τη συμμετοχή του ελληνικού στρατού ο οποίος χρησιμοποιείται όχι για την άμυνα της χώρας αλλά για τις ενεργειακές υποδομές άλλων χωρών. Και μάλιστα χωρών που είναι ισλαμικές μοναρχίες. Εδώ προκύπτει το ερώτημα: πότε ακριβώς αποφασίσαμε ο στρατός να χρησιμοποιείται όχι για την άμυνα της Ελλάδας αλλά για την υπεράσπιση του πετρελαίου άλλων χωρών;
Τι έχουμε να περιμένουμε από εδώ και πέρα;
Νομίζω ότι είναι αχαρτογράφητα τα νερά, όπως και προ ενός μήνα δεν συζητούσε κανείς για το Ακρωτήρι αν πρόκειται για πιθανό στόχο μέχρι που συνέβη. Θεωρώ πως ξεκλειδώνουμε πίστες. Δεν θέλω να μεταφέρω κακά νέα αλλά μπαίνουμε σε μια κατάσταση που εγκυμονεί κινδύνους. Επίσης, με προβληματίζει παρά πολύ η ελαφρότητα των Ελλήνων αξιωματούχων.
Η δήλωση Δένδια παραδείγματος χάριν πως η προστασία της Aramco γίνεται για να προστατευθεί και ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είναι όχι απλώς ανιστόρητη αλλά και επικίνδυνη για την εθνική άμυνα. Αν ήταν έτσι, θα έπρεπε η Ελλάδα να στέλνει παντού στρατό, οπουδήποτε υπάρχουν συγκρούσεις με φόντο την ενέργεια, από τη Βενεζουέλα μέχρι τον Αρκτικό Κύκλο. Με προβληματίζει αν καταλαβαίνουν πραγματικά τι συμβαίνει.
Ισραηλινοί έποικοι χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τη βία εναντίον Παλαιστινίων σε μια προσπάθεια να τους εκδιώξουν από τα σπίτια τους στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Αλλά η σεξουαλική κακοποίηση φαίνεται να αποτελεί ένα νέο όπλο στο οπλοστάσιο εκφοβισμού αυτών των εποίκων, υποδεικνύοντας ένα ανησυχητικό νέο επίπεδο βίας.
Δεκάδες μασκοφόροι Ισραηλινοί έποικοι εισέβαλαν στο μικρό χωριό του Κουσάι Αμπού αλ-Κεμπάς το περασμένο Σαββατοκύριακο στη μέση της νύχτας.
Άρπαξαν τον Αμπού αλ-Κεμπάς, τον έδεσαν από τα χέρια και τα πόδια και τον γύμνωσαν. Λέει ότι στη συνέχεια του έδεσαν τα γεννητικά όργανα με δεματικά (zip-tie) και τον παρέλασαν μέσα στην κοινότητά του ενώ τον χτυπούσαν.
Ισραηλινοί έποικοι χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τη βία εναντίον Παλαιστινίων σε μια προσπάθεια να τους εκδιώξουν από τα σπίτια τους στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Αλλά η σεξουαλική κακοποίηση φαίνεται να αποτελεί ένα νέο όπλο στο οπλοστάσιο εκφοβισμού αυτών των εποίκων, υποδεικνύοντας ένα ανησυχητικό νέο επίπεδο βίας.
«Μου έκοψαν τη ζώνη με μαχαίρι, καθώς και το εσώρουχό μου. Μου έδεσαν το πέος με δεματικό, το έσφιξαν και μετά με έσερναν σε ολόκληρο το χωριό», δήλωσε ο Αμπού αλ-Κεμπάς, μιλώντας στο CNN στην πρώτη του τηλεοπτική συνέντευξη.
«Ήταν πολύ, πολύ επώδυνο. … Νόμιζα ότι θα με σκότωναν.»
Ο 29χρονος συνέχισε: «Ένιωσα ταπεινωμένος και προσβεβλημένος. Γιατί θα μας έκαναν κάτι τέτοιο; Γιατί να δέσει κάποιος έναν άνθρωπο έτσι;»
Αρκετά μέλη της οικογένειας του Αμπού αλ-Κεμπάς που ήταν παρόντα εκείνη τη στιγμή επιβεβαίωσαν την αφήγησή του. Το ίδιο έκαναν και δύο ξένοι ακτιβιστές — εθελοντές του Διεθνούς Κινήματος Αλληλεγγύης — οι οποίοι δήλωσαν στο CNN ότι ήταν επίσης αυτόπτες μάρτυρες της σεξουαλικής κακοποίησης του Αμπού αλ-Κεμπάς.
Οι ισραηλινές αρχές δήλωσαν ότι ερευνούν τη φερόμενη επίθεση και τη φερόμενη κλοπή εκατοντάδων προβάτων του Αμπού αλ-Κεμπάς, και την Πέμπτη ανέφεραν στο CNN ότι «επτά ύποπτοι συνελήφθησαν πριν από αρκετές ημέρες ως ύποπτοι εμπλοκής στο περιστατικό». Η αστυνομία δήλωσε επίσης ότι βρισκόταν υπό «δικαστική εντολή εμπιστευτικότητας (gag order)» στο πλαίσιο της έρευνας.
«Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, υπό την καθοδήγηση της Ισραηλινής Αστυνομίας σε συνεργασία με τις δυνάμεις ασφαλείας», ανέφερε η ισραηλινή αστυνομία στη δήλωσή της. «Η Ισραηλινή Αστυνομία καταδικάζει σθεναρά τις πράξεις βίας και εγκληματικότητας και θα συνεχίσει να δρα για τη διασφάλιση της ασφάλειας των κατοίκων και τη διατήρηση της δημόσιας τάξης στην περιοχή.»
Σύμφωνα με την αστυνομική αναφορά που απέκτησε το CNN, η ισραηλινή αστυνομία διερευνά υποψίες σεξουαλικής κακοποίησης, συγκεκριμένα επιβαρυμένη ασελγή πράξη με χρήση βίας και απειλών, καθώς και επίθεση σε ανυπεράσπιστο πρόσωπο και έγκλημα με ρατσιστικό κίνητρο.
Ο αλ-Κεμπάς δήλωσε ότι αστυνομικοί και ερευνητές της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας Shin Bet ήρθαν στο χωριό του τις ημέρες μετά το περιστατικό και ότι πήγε σε αστυνομικό τμήμα για να δώσει την κατάθεσή του.
Ο Αμπού αλ-Κεμπάς δήλωσε ότι δεν μπορεί να κοιμηθεί από τότε. Το αριστερό του μάτι παραμένει μελανιασμένο και αιμόφυρτο.
«Ανησυχώ ότι θα επιστρέψουν, ότι θα μας σκοτώσουν στη μέση της νύχτας ή θα κάψουν το χωριό μας, όπως είπαν ότι θα κάνουν», δήλωσε.
«Νόμιζα ότι θα πέθαινα»
Οι έποικοι είχαν προσπαθήσει να εκφοβίσουν τον Αμπού αλ-Κεμπάς και την οικογένειά του και στο παρελθόν, αλλά όχι με αυτόν τον τρόπο, δήλωσε στο CNN.
Είπε ότι η γυναίκα του, τα ξαδέλφια του και ο πατέρας του δέθηκαν επίσης με δεματικά και ξυλοκοπήθηκαν εκείνο το βράδυ. Αφηγήθηκε ότι οι έποικοι τους πέταξαν νερό και χώμα και απείλησαν να βιάσουν τις γυναίκες, σύμφωνα με τον Αμπού αλ-Κεμπάς και τους συγγενείς του. Οι έποικοι χτύπησαν ακόμα και τα παιδιά, δήλωσε.
Ο ίδιος και έξι συγγενείς του νοσηλεύτηκαν, αφηγήθηκαν, δείχνοντας ιατρικές αναφορές στο CNN. Ο Αμπού αλ-Κεμπάς δήλωσε ότι οι έποικοι έσπασαν τις κάμερες ασφαλείας του χωριού και έκοψαν το ρεύμα αφού πρώτα έκλεψαν τα τηλέφωνα όλων. Είπε ότι πιστεύει πως αυτό έγινε για να αποτρέψουν την τεκμηρίωση της επίθεσής τους.
Δύο ξένοι ακτιβιστές κατά της κατοχής, που μίλησαν στο CNN υπό τον όρο ανωνυμίας επειδή φοβούνται αντίποινα, δήλωσαν ότι δέθηκαν κι αυτοί και απειλήθηκαν.
Και οι δύο ακτιβιστές δήλωσαν στο CNN ότι βρίσκονταν στη σκηνή του Αμπού αλ-Κεμπάς όταν εκείνος ξυλοκοπήθηκε και κακοποιήθηκε σεξουαλικά. Οι έποικοι τους έδεσαν πρώτα πριν στρέψουν την προσοχή τους στον Αμπού αλ-Κεμπάς, δήλωσαν οι ακτιβιστές.
Μία ακτιβίστρια, 24χρονη Αμερικανίδα, δήλωσε ότι οι έποικοι — «οπλισμένοι με ρόπαλα και μαχαίρια στις ζώνες τους» — τους χτύπησαν μέχρι να πέσουν στο έδαφος, λεηλάτησαν τις τσάντες τους και έκλεψαν τα τηλέφωνα, τα πορτοφόλια, τα δαχτυλίδια και τα διαβατήριά τους.
Περιγράφοντας την επίθεση στον Αμπού αλ-Κεμπάς, είπε ότι αφού του έδεσαν τα γεννητικά όργανα με δεματικό, οι έποικοι άρχισαν «να τον χτυπούν βάναυσα στο χώμα με τα ραβδιά τους».
«Ήταν ξαπλωμένος σε εμβρυϊκή στάση, και το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να ουρλιάζει και να αντιδρά σπασμωδικά ενώ τον χτυπούσαν… ήταν απολύτως σπαρακτικό», δήλωσε.
Η δεύτερη ακτιβίστρια, μια 25χρονη Πορτογαλίδα, δήλωσε ότι ήταν στο πάτωμα όταν οι έποικοι κατέβασαν τα παντελόνια του Αμπού αλ-Κεμπάς και την ανάγκασαν να τους παρακολουθεί να τον κακοποιούν.
Πριν ξεκινήσουν, η Πορτογαλίδα ακτιβίστρια δήλωσε ότι ρώτησε τους εποίκους τι θέλουν, και ένας απάντησε: «θέλουμε να σας σκοτώσουμε».
«Ειλικρινά νόμιζα ότι θα πέθαινα», δήλωσε.
Η Αμερικανίδα ακτιβίστρια δήλωσε στο CNN ότι οι έποικοι την άρπαξαν από τα μαλλιά και την έσυραν, ξεριζώνοντας ένα μεγάλο κομμάτι. Όταν τους πέταξαν νερό, η Αμερικανίδα δήλωσε ότι φοβήθηκε πως ήταν βενζίνη και ότι θα τους έκαιγαν όλους ζωντανούς.
«Ένας άρχισε να πειράζει τη ζώνη μου, οπότε άρχισα να ουρλιάζω. Νόμιζα ότι θα μας βίαζαν, ειδικά μετά από αυτό που είδα να κάνουν στον Κουσάι», δήλωσε.
Το θάρρος να μιλήσει
Ο βοσκός δήλωσε ότι ελπίζει η αστυνομία να αποδώσει δικαιοσύνη στους δράστες του και να επιστρέψει τα πρόβατα που αποτελούν τα προς το ζην του.
Οι Παλαιστίνιοι όμως έχουν χάσει σε μεγάλο βαθμό την εμπιστοσύνη τους στις ισραηλινές έρευνες για τη βία εποίκων, καθώς ελάχιστες οδηγούν ποτέ σε συλλήψεις, πόσο μάλλον σε καταδίκες. Αντιθέτως, Παλαιστίνιοι και ακτιβιστές κατά της κατοχής περιγράφουν μια κουλτούρα ατιμωρησίας που διαπερνά την ισραηλινή κοινότητα εποίκων, με Ισραηλινούς στρατιώτες ενίοτε να παρακολουθούν αμέτοχοι καθώς οι έποικοι εκφοβίζουν, παρενοχλούν και ακόμα επιτίθενται σε Παλαιστίνιους.
Το Ισραήλ έχει κλιμακώσει σημαντικά τις στρατιωτικές δραστηριότητες στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη από το 2023, καθώς η δεξιά κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει πιέσει για αύξηση των εβραϊκών οικισμών και εδραίωση του ελέγχου του Ισραήλ στη γη, με στόχο την αποτροπή της ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους.
Ο ισραηλινός εποικισμός στη Δυτική Όχθη θεωρείται παράνομος βάσει του διεθνούς δικαίου.
Οι Ισραηλινοί έποικοι έχουν επίσης εντείνει τις επιθέσεις εναντίον Παλαιστινίων και των περιουσιών τους, σε σχεδόν καθημερινή βάση. Η βία έχει αυξηθεί και πάλι εν μέσω του πολέμου με το Ιράν. Εννέα Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από Ισραηλινούς στρατιώτες ή εποίκους στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με το Παλαιστινιακό Υπουργείο Υγείας. Η ισραηλινή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων B’Tselem κατηγόρησε το Ισραήλ ότι χρησιμοποιεί «το κάλυμμα του πολέμου με το Ιράν» για να επιταχύνει περαιτέρω αυτό που περιγράφει ως «εθνοκάθαρση» της Δυτικής Όχθης.
Ο Αμπού αλ-Κεμπάς δήλωσε ότι η οικογένειά του είχε εκτοπιστεί στο παρελθόν λόγω κατεδαφίσεων από την ισραηλινή κυβέρνηση και τώρα αντιμετωπίζει την απειλή εκτοπισμού από εποίκους.
«Ελπίζουμε ότι δεν θα τα καταφέρουν. Θα παραμείνουμε σταθεροί εδώ. Δεν έχουμε άλλο μέρος. Αυτό είναι το σπίτι μας. Ζούμε εδώ πολύ καιρό», δήλωσε.
Η Αμερικανίδα ακτιβίστρια, που βρισκόταν στο πρώτο εθελοντικό ταξίδι της στη Δυτική Όχθη, δήλωσε ότι η εμπειρία της έδειξε «το βάθος της συστημικής βίας της ισραηλινής κατοχής».
«Πραγματικά κατακάθισε και έγινε φανερό ότι δεν υπήρχε κανείς να καλέσεις που να μπορούσε να προσφέρει κάποια προστασία στην οικογένεια… Το μόνο που μπορούσαμε να κάνουμε ήταν να προσευχόμαστε ότι η ανατολή του ήλιου θα σήμαινε κάποια ανάπαυση», δήλωσε.
Παρά τους κινδύνους, ο Αμπού αλ-Κεμπάς δήλωσε ότι θεώρησε σημαντικό να μοιραστεί την ιστορία του.
«Μοιράζομαι την ιστορία μου ολόκληρη για να μπορέσει ο κόσμος να δει — για να μπορέσει ο κόσμος να δει τι συμβαίνει. Δεν τους κάναμε τίποτα, κι όμως ήρθαν και μας χτύπησαν και μας έκαναν αυτό», δήλωσε ο βοσκός. «Γι’ αυτό έχω το θάρρος να μιλήσω.»
Σε συνέντευξη Τύπου με υψηλό συμβολισμό και στρατηγική βαρύτητα, ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου απευθύνθηκε στους Ισραηλινούς πολίτες, εξαίροντας την ψυχική ανθεκτικότητα και το σθένος που επέδειξαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων. Ξεκινώντας την ενημέρωση, ο Ισραηλινός ηγέτης δήλωσε υπερήφανος για τη στάση του λαού του, αναγνωρίζοντας τις αντίξοες συνθήκες που επιβάλλει η παρατεταμένη παραμονή σε καταφύγια και ασφαλείς χώρους, ενώ τόνισε με έμφαση πως η διεθνής κοινότητα αντιλαμβάνεται πλέον ότι το Ισραήλ αποτελεί ένα «έθνος λεόντων».
Μάλιστα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός σχολίασε ειρωνικά τις πρόσφατες φήμερα για την κατάστασή του, λέγοντας: «Πρώτα απ’ όλα, θέλω απλώς να πω ότι είμαι ζωντανός».
Αναλύοντας το στρατιωτικό σκέλος των επιχειρήσεων, ο Νετανιάχου προσδιόρισε τους τρεις κεντρικούς στόχους της στρατηγικής του, οι οποίοι εστιάζουν στην οριστική εξάλειψη των απειλών από την Τεχεράνη. Πρώτος και κύριος στόχος παραμένει η πλήρης εκμηδένιση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ενώ παράλληλα το Ισραήλ επιδιώκει την ολοκληρωτική καταστροφή του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων της χώρας. Ο τρίτος πυλώνας της ισραηλινής στρατηγικής αφορά τη δημιουργία εκείνων των συνθηκών που θα επιτρέψουν στον ιρανικό λαό να πάρει τη μοίρα στα χέρια του, υπονοώντας μια ριζική αλλαγή στο εσωτερικό της χώρας.
Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι δεν είναι σαφές αν ο ιρανικός λαός θα ξεσηκωθεί και θα αναλάβει τον έλεγχο της χώρας από τις αρχές της Ισλαμικής Δημοκρατίας και υπογράμμισε ότι διακρίνει ρωγμέ στην ηγεσία του Ιράν.
«Είναι πολύ νωρίς για να πούμε αν οι Ιρανοί θα βγουν στους δρόμους. Δεν μπορείς να κάνεις επανάσταση από τον αέρα, πρέπει να υπάρχει και μια επίγεια συνιστώσα. Υπάρχουν πολλές πιθανότητες για μια επίγεια συνιστώσα, αλλά δεν θα τις αποκαλύψω», είπε στους δημοσιογράφους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν στερείται πλέον οποιασδήποτε δυνατότητας εμπλουτισμού ουρανίου στην παρούσα φάση, ενώ ταυτόχρονα έχει απωλέσει την ικανότητα κατασκευής νέων βαλλιστικών πυραύλων. Η δήλωση αυτή σηματοδοτεί, σύμφωνα με την ισραηλινή πλευρά, μια καθοριστική αποδυνάμωση των στρατιωτικών και πυρηνικών υποδομών της Τεχεράνης, ανατρέποντας τις ισορροπίες ισχύος στην ευρύτερη περιοχή.
Παράλληλα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου υπογράμμισε πως ο χάρτης της Μέσης Ανατολής έχει πλέον μεταβληθεί πέραν πάσης αναγνώρισης, τονίζοντας πως το Ισραήλ εμφανίζεται σήμερα ισχυρότερο από ποτέ, την ίδια στιγμή που το Ιράν βρίσκεται στην πιο αδύναμη θέση της ιστορίας του. Η ανατροπή αυτή των ισορροπιών αποδίδεται, σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, και στην πρωτοφανή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία έχει φτάσει σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ στο παρελθόν.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον προσωπικό δεσμό και τη στρατηγική σύμπνοια με τον Αμερικανό Πρόεδρο, με τον Νετανιάχου να κάνει λόγο για μια άνευ προηγουμένου συνεργασία ανάμεσα στον ίδιο και τον «καλό του φίλο», Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο διέψευσε ότι το Ισραήλ έσυρε γενικά τις ΗΠΑ σε σύγκρουση με το Ιράν, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Πιστεύει πραγματικά κανείς ότι μπορεί κάποιος να πει στον Πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει; Ελάτε τώρα… Ο Τραμπ παίρνει πάντα τις αποφάσεις του με βάση αυτό που θεωρεί καλό για την Αμερική και για τις μελλοντικές γενιές».
Διευκρίνισε όμως ότι το Ισραήλ «ενήργησε μόνο του» κατά την επίθεση σε κοίτασμα φυσικού αερίου του Ιράν, ενώ τόνισε ότι το Ισραήλ θα αναστείλει οποιεσδήποτε περαιτέρω επιθέσεις στο γιγαντιαίο κοίτασμα φυσικού αερίου του Ιράν, κατόπιν αιτήματος του Τραμπ. «Ο Πρόεδρος Τραμπ μας ζήτησε να αναστείλουμε μελλοντικές επιθέσεις, και εμείς τηρούμε τη δέσμευσή μας».
Αναφορικά με το χρονοδιάγραμμα των πολεμικών επιχειρήσεων, ο Ισραηλινός ηγέτης κατέστησε σαφές πως οι στρατιωτικές δράσεις θα συνεχιστούν για όσο διάστημα κριθεί απαραίτητο, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως υπάρχει ακόμη σημαντικό έργο που πρέπει να επιτελεστεί και το οποίο η χώρα του είναι αποφασισμένη να ολοκληρώσει άμεσα.
Ο Αμερικανός καθηγητής του Κολούμπια περιγράφει πώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ οδηγούνται σε αδιέξοδο στο Ιράν, προτείνει πέντε βήματα ειρήνης και προειδοποιεί για παγκόσμια οικονομική καταστροφή — Η «Επιλογή Σαμψών», τα στενά του Ορμούζ και η σκιά του πυρηνικού πολέμου
Ο πόλεμος στο Ιράν δεν οδηγεί απλώς σε αδιέξοδο — κλιμακώνεται με ρυθμό που φέρνει στο τραπέζι σενάρια που μέχρι πρόσφατα ανήκαν στη σφαίρα της θεωρίας: τη χρήση πυρηνικών όπλων. Αυτή είναι η εκτίμηση του Τζέφρι Σακς, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και μίας από τις πλέον αναγνωρισμένες φωνές στη διεθνή οικονομική και γεωπολιτική ανάλυση, ο οποίος σε εκτεταμένη συνέντευξή του στον καθηγητή Γκλεν Ντίζεν περιέγραψε μια κατάσταση αυξανόμενης απόγνωσης — τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στο Τελ Αβίβ — καθώς η στρατιωτική επιχείρηση αποτυγχάνει να επιτύχει τους στόχους της.
Ο Σακς δεν περιορίστηκε στη διάγνωση. Παρουσίασε, μαζί με τη συνεργάτιδά του Σίμπιλ Φερίς, ένα σχέδιο πέντε βημάτων για τον τερματισμό της σύγκρουσης — βήματα που, όπως τόνισε, «δεν είναι καν δύσκολα», αλλά προϋποθέτουν κάτι που η αμερικανική εξωτερική πολιτική αρνείται εδώ και δεκαετίες: την αναγνώριση των συμφερόντων ασφαλείας των αντιπάλων.
Η «Επιλογή Σαμψών» και η σκιά του πυρηνικού πολέμου
Η αφετηρία της συζήτησης ήταν ένα δημοσίευμα της ισραηλινής εφημερίδας Haaretz, σύμφωνα με το οποίο ο Ντέιβιντ Σακς — σύμβουλος του Τραμπ για θέματα τεχνητής νοημοσύνης (AI Czar) στον Λευκό Οίκο — προειδοποίησε ότι το Ισραήλ θα μπορούσε να καταστραφεί και, υπό αυτές τις συνθήκες, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα εναντίον του Ιράν. Πρόκειται για αυτό που στη στρατηγική ορολογία ονομάζεται «Επιλογή Σαμψών» (Samson Option) — η ύστατη λύση σε περίπτωση υπαρξιακής απειλής.
Ο Σακς διευκρίνισε ότι ο Ντέιβιντ Σακς — «φίλος, χωρίς καμία συγγένεια μαζί μου», σημείωσε — δεν προέβλεπε πυρηνικό πόλεμο και δεν ισχυριζόταν ότι βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο. Αυτό που έλεγε ήταν ότι «αν αυτό συνεχιστεί, θα είναι καταστροφικό». Το μήνυμα, σύμφωνα με τον Σακς, ήταν ουσιαστικά μια σύσταση προς τον Τραμπ: «Κήρυξε νίκη και γύρνα σπίτι.»
«Ο Ντέιβιντ Σακς μιλούσε ουσιαστικά ως σύμβουλος του Τραμπ. Δεν προέβλεπε πυρηνικό πόλεμο. Αλλά αυτό που έλεγε ήταν: αν αυτό απλώς συνεχιστεί, θα είναι τρομερό. Και έλεγε στο αφεντικό του, τον Ντόναλντ Τραμπ, απλά τελείωσε. Αυτό είναι μια καταστροφή, αλλά ονόμασέ τη νίκη. Ο Τραμπ το κάνει εύκολα αυτό», σχολίασε ο Σακς.
Η οικονομική βόμβα: Τα στενά του Ορμούζ και τα στρατηγικά αποθέματα
Πέραν του στρατιωτικού κινδύνου, ο Σακς επικεντρώθηκε στην οικονομική διάσταση της κρίσης, την οποία χαρακτήρισε ως «αυξανόμενο κίνδυνο παγκόσμιας οικονομικής καταστροφής». Τα στενά του Ορμούζ, υπογράμμισε, είναι κλειστά. Η ανακοίνωση απελευθέρωσης 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα αντιπροσωπεύει, σύμφωνα με τον ίδιο, «περίπου 20 ημέρες κανονικής ροής μέσω των στενών του Ορμούζ» — κάτι που δεν εντυπωσιάζει, σημείωσε, «για κάτι που μοιάζει με μια θανάσιμα μακρά κρίση».
Ο Σακς τόνισε ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο κλείσιμο των στενών. Η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου σταματά σταδιακά, και φυσικές εγκαταστάσεις καταστρέφονται η μία μετά την άλλη στο πλαίσιο των αντιποίνων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Η χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων, παρατήρησε, «δεν μεταδίδει ακριβώς εμπιστοσύνη» — αντιθέτως, σηματοδοτεί το μέγεθος της κρίσης.
Τα πέντε βήματα για τον τερματισμό του πολέμου
Μαζί με τη συνεργάτιδά του Σίμπιλ Φερίς, ο Σακς δημοσίευσε ένα κείμενο στη σελίδα του ΟΗΕ για πολιτικές υποθέσεις (UN Civil Affairs), στο οποίο προτείνονται πέντε συγκεκριμένα βήματα. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν είναι «αισιόδοξοι αφελείς», αλλά ότι «ο τρόπος που κάνεις ειρήνη είναι να αναγνωρίζεις τα συμφέροντα ασφαλείας όλων» — ακριβώς η αρχή που, σύμφωνα με τον ίδιο, αγνοείται τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στην Ουκρανία.
Το πρώτο βήμα, σύμφωνα με τον Σακς, είναι ο τερματισμός της ένοπλης επίθεσης εναντίον του Ιράν. Ο Σακς χαρακτήρισε τη στρατιωτική επιχείρηση «ωμή, γυμνή επιθετικότητα» που δεν μπορεί καν να χαρακτηριστεί προληπτική, δεδομένου ότι «το Ιράν δεν επιτιθόταν σε κανέναν». Τη χαρακτήρισε ως «την ουσία της παραβίασης του διεθνούς δικαίου».
Το δεύτερο βήμα αφορά το πυρηνικό ζήτημα. Ο Σακς υπενθύμισε ότι υπήρχε ήδη συμφωνία — η Κοινή Συνολική Σχέδιο Δράσης (JCPOA) του 2015, που διαπραγματεύτηκαν τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ μαζί με τη Γερμανία, και που επικυρώθηκε ομόφωνα από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Η ουσία της ήταν η υποστήριξη της θρησκευτικής εντολής του Ανώτατου Ηγέτη ότι τα πυρηνικά όπλα αντίκεινται στην ισλαμική πίστη. Το Ιράν τήρησε τη συμφωνία και δέχτηκε αυστηρές επιθεωρήσεις. Ήταν οι ΗΠΑ — και συγκεκριμένα ο Τραμπ το 2018 — που την κατήργησαν.
«Δεν ξέρω αν ο Τραμπ θυμάται. Ο άνθρωπος στην επιφάνεια δεν θυμάται τίποτα, δεν μαθαίνει τίποτα, δεν ξέρει τίποτα. Αλλά κατήργησε τη συμφωνία που πετύχαινε ακριβώς αυτό που λέει ότι θέλει», σχολίασε ο Σακς.
Ο Σακς υπενθύμισε επίσης ότι ο Ομανός διαμεσολαβητής, μόλις μία ημέρα πριν από τη δολοφονία της ιρανικής ηγεσίας, είχε δηλώσει ότι «σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος» και ότι ετοιμαζόταν ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων στη Βιέννη, «επειδή οι Ιρανοί δεν θέλουν πυρηνικό όπλο».
Το τρίτο βήμα αφορά το άνοιγμα των στενών του Ορμούζ — αλλά όχι με τον τρόπο που, σύμφωνα με τον Σακς, τον ζητά «αξιολύπητα και παθητικά» ο Τραμπ, δηλαδή απαιτώντας από το ΝΑΤΟ ή την Κίνα να τον βγάλουν από το αδιέξοδο. Η πρότασή του είναι να αναλάβουν πρωτοβουλία οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) σε διμερή βάση με το Ιράν: οι χώρες του Κόλπου θα ανακτήσουν την κυριαρχία επί των στρατιωτικών βάσεων στο έδαφός τους, εγγυώμενες ότι αυτές δεν θα χρησιμοποιηθούν ποτέ ξανά σε επίθεση εναντίον του Ιράν. Ο Σακς σημείωσε ότι τα ΗΑΕ και το Ιράν είναι αμφότερα μέλη των BRICS, και ότι «δεν είναι καν δύσκολο να συμφωνήσουν μεταξύ τους».
Το τέταρτο βήμα — και αυτό που ο Σακς χαρακτήρισε «την αιτία όλων των πολέμων των τελευταίων 30 ετών» — είναι η δημιουργία κράτους της Παλαιστίνης στα σύνορα της 4ης Ιουνίου 1967: στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Ο Σακς υποστήριξε ότι ολόκληρη η πολεμική στρατηγική του Νετανιάχου εδώ και 40 χρόνια — η αποκαλούμενη «δοκτρίνα του Clean Break» — στοχεύει ακριβώς στο να αποτρέψει αυτή τη δημιουργία. Η λογική, εξήγησε, είναι ότι «κάθε κυβέρνηση στην περιοχή που στηρίζει τους Παλαιστίνιους, θα ανατραπεί».
Ο Σακς υπογράμμισε ότι σχεδόν κάθε χώρα στον κόσμο υποστηρίζει τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, και ότι το ζήτημα ψηφίστηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας τόσο πέρυσι όσο και πρόπερσι — αλλά μπλοκαρίστηκε από το αμερικανικό βέτο. «Το Ισραήλ δεν έχει βέτο σε αυτό. Ο λόγος που δεν γίνεται είναι οι ΗΠΑ και μόνο οι ΗΠΑ», τόνισε. Αναφέρθηκε στον πρέσβη των ΗΠΑ Μάικ Χάκαμπι, ο οποίος δήλωσε ότι «το Ισραήλ έχει δικαίωμα σε όλη τη γη από τον Νείλο μέχρι τον Ευφράτη», χαρακτηρίζοντάς τον «μέρος αυτής της καταστροφής».
Το πέμπτο βήμα, σύμφωνα με τον Σακς, θα ακολουθούσε φυσικά: με τη δημιουργία του παλαιστινιακού κράτους και την υποδοχή του στον ΟΗΕ ως 194ο μέλος, η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και κάθε άλλη ένοπλη ομάδα θα αφοπλιστεί — γιατί, τόνισε, «θα αφοπλιστούν επειδή ολόκληρη η περιοχή θα επιμείνει σε αυτό, και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ επίσης — και θα αφοπλιστούν γιατί το κράτος της Παλαιστίνης θα έχει δημιουργηθεί».
Η δοκτρίνα «Clean Break» και ο ρόλος του Νετανιάχου
Σε ολόκληρη τη συνέντευξη, ο Σακς επανήλθε στο όνομα του Νετανιάχου ως τον κεντρικό παράγοντα πίσω από την τρέχουσα κρίση. Υπενθύμισε ότι ο ίδιος, σε παλαιότερο βίντεο που ο Τραμπ είχε αναρτήσει στα κοινωνικά δίκτυα, είχε προειδοποιήσει ότι ο Νετανιάχου είναι «ένα πολύ σκοτεινό πρόσωπο» — και ότι η εκτίμηση αυτή «αποδείχθηκε απολύτως σωστή».
«Ο Νετανιάχου δεν είναι απλώς ο κύριος γενοκτονία. Τώρα βάζει φωτιά σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, και ολόκληρος ο κόσμος θα καταλάβει σύντομα ότι το Ισραήλ δημιούργησε την παγκόσμια οικονομική κρίση μας», δήλωσε ο Σακς.
Ο Σακς ανέλυσε τη δοκτρίνα «Clean Break» — ένα στρατηγικό κείμενο που συνδέεται με τον Νετανιάχου από το 1996 — ως μια φιλοσοφία εγκατάλειψης της διπλωματίας υπέρ της στρατιωτικής κυριαρχίας: «Εγκατέλειψε τη διπλωματία και τη συμβιβαστική λύση, πήγαινε για τα πάντα, γιατί σε στηρίζει συντριπτική στρατιωτική δύναμη.» Αυτή η δοκτρίνα, σύμφωνα με τον Σακς, αντικατοπτρίζεται στο ιδρυτικό καταστατικό του κόμματος Λικούντ (1977), σύμφωνα με το οποίο «όλη η γη από τον Ιορδάνη μέχρι τη Μεσόγειο θα βρίσκεται υπό ισραηλινή κυριαρχία».
Η αρχή της αδιαίρετης ασφάλειας: Ιράν, Ουκρανία, Ταϊβάν
Ένα κρίσιμο θεωρητικό πλαίσιο που ανέδειξε η συζήτηση ήταν η αρχή της «αδιαίρετης ασφάλειας» — η ιδέα ότι η ασφάλεια ενός κράτους δεν μπορεί να επιτευχθεί εις βάρος της ασφάλειας ενός άλλου. Ο Ντίζεν διατύπωσε δύο μοντέλα: την αδιαίρετη ασφάλεια και την ηγεμονική ειρήνη. Ο Σακς συμφώνησε ότι η τρέχουσα κρίση αντικατοπτρίζει την κατάρρευση του ηγεμονικού μοντέλου.
Ο Σακς εφάρμοσε αυτό το πλαίσιο σε τρία μέτωπα. Στο Ιράν: οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αρνούνται να αναγνωρίσουν ότι η ασφάλεια του Ιράν σημαίνει «να μη βομβαρδίζεται επανειλημμένα και να μην απαιτεί ο Νετανιάχου εδώ και 30 χρόνια την ανατροπή της κυβέρνησης». Στην Ουκρανία: ο πόλεμος ξεκίνησε, υποστήριξε, «με την αμερικανική απόπειρα επιβολής ηγεμονίας στην Ουκρανία» — η επέκταση του ΝΑΤΟ μέχρι τα ρωσικά σύνορα χωρίς καμία σεβασμό στα ρωσικά συμφέροντα ασφαλείας. Και στην Ταϊβάν: οι ΗΠΑ στέλνουν όπλα αγνοώντας ότι «η Κίνα θεωρεί αυτό κόκκινη γραμμή».
«Δεν χρειάζεται να ακούσουμε κανέναν. Αυτό λέει η Αμερική. Αλλά αυτό δεν το λέει μόνο ο Τραμπ. Το λέει και η CIA, και οι Επιτροπές Ενόπλων Δυνάμεων του Κογκρέσου, και οι εργολάβοι όπλων, και η Silicon Valley. Όλοι έχουν αυτή την αυταπάτη: ότι δεν χρειάζεται να λάβουμε υπόψη τις ανησυχίες κανενός άλλου. Και αυτό ακριβώς μας οδηγεί στην καταστροφή», δήλωσε ο Σακς.
«Πώς τα έκαναν τόσο λάθος;» — Ο αυτοσχεδιασμός ως πολιτική
Στην ερώτηση πώς υποτιμήθηκε τόσο δραματικά η ικανότητα του Ιράν — από το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ μέχρι τις επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις, τα οπλικά συστήματα και η πεποίθηση ότι η δολοφονία του Χαμενεΐ θα κατέρρεε το καθεστώς — ο Σακς έδωσε μια απάντηση που αφορούσε ολόκληρο το αμερικανικό σύστημα εθνικής ασφάλειας.
Υπενθύμισε το παράδειγμα του Ιράκ, όπου «κάθε πρόβλεψη ήταν λανθασμένη» — ο «περίπατος» που θα εγκαθιστούσε δημοκρατία. Ανέφερε τη φράση αξιωματούχου του Λευκού Οίκου — πιθανώς του Καρλ Ρόουβ, σημείωσε — σε δημοσιογράφο γύρω στο 2004: «Εμείς δημιουργούμε τη δική μας πραγματικότητα.»
Για το τρέχον Αφγανιστάν, ο Σακς χρησιμοποίησε μια φράση που έχει κυκλοφορήσει ευρέως: «Χρειάστηκαν 20 χρόνια οι ΗΠΑ για να πάνε από το καθεστώς Ταλιμπάν στο καθεστώς Ταλιμπάν. Στην περίπτωση του Ιράν, χρειάστηκαν εννέα μέρες — αυτή είναι η αμερικανική αποτελεσματικότητα.»
Ο Σακς κατέληξε στη διάγνωση ότι «δεν υπάρχει καν ελάχιστη διαδικασία σκέψης» στο σύστημα ασφαλείας των ΗΠΑ αυτή τη στιγμή: «Δεν υπάρχουν αναφορές. Δεν υπάρχουν μελέτες. Δεν υπάρχει προσεκτικός έλεγχος. Δεν υπάρχει αξιολόγηση. Είναι αυτοσχεδιασμός.» Χαρακτήρισε τον πρόεδρο «ψυχολογικά ασταθή» και σημείωσε ότι η συνταγματική διαδικασία — κυρίως ο ρόλος του Κογκρέσου — έχει ουσιαστικά καταρρεύσει, καθώς «το Κογκρέσο αρνείται να χρησιμοποιήσει τη συνταγματική του αρμοδιότητα και ευθύνη».
«Ο Τραμπ δεν ήξερε τι θα κάνει μετά την πρώτη ώρα, αλλά είπε “θα κάνουμε να πιάσει”. Είναι πλήρης αυτοσχεδιασμός. Και μετά έρχεται η απόγνωση. “Ω, το ΝΑΤΟ πρέπει να μας βοηθήσει. Ακόμα και η Κίνα πρέπει να μας βοηθήσει. Πού είναι οι φίλοι μας;” λέει ο Ντόναλντ Τραμπ. Θεέ μου, ένα πεντάχρονο θα έδειχνε περισσότερη αυτογνωσία και υπευθυνότητα», δήλωσε ο Σακς.
Επίλογος: Μεταξύ αυτοσχεδιασμού και πυρηνικής σκιάς
Η ανάλυση του Τζέφρι Σακς σκιαγραφεί μια κατάσταση στην οποία τρία στοιχεία συγκλίνουν με επικίνδυνο τρόπο: μια στρατιωτική επιχείρηση χωρίς σαφή στόχο και χωρίς σχέδιο εξόδου, μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση που βαθαίνει καθημερινά, και η αυξανόμενη πιθανότητα κλιμάκωσης σε πυρηνικό επίπεδο. Η πρότασή του — πέντε βήματα που ξεκινούν από τον τερματισμό των εχθροπραξιών και καταλήγουν στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους — μπορεί να φαίνεται ουτοπική στο τρέχον πολιτικό κλίμα. Ωστόσο, όπως ο ίδιος σημείωσε, η εναλλακτική δεν είναι η συνέχιση του status quo — είναι ένα σπιράλ κλιμάκωσης, η κατάληξη του οποίου «κανείς δεν μπορεί να ελέγξει».
Η ερώτηση που αφήνει η συνέντευξη εκκρεμή είναι η πλέον θεμελιώδης: μπορεί μια υπερδύναμη που δεν αναγνωρίζει τα συμφέροντα ασφαλείας κανενός άλλου, που δεν διαθέτει εσωτερικές διαδικασίες ελέγχου και που αυτοσχεδιάζει στρατηγικά, να αποφύγει την καταστροφή που η ίδια δημιουργεί; Ο Σακς δεν φαίνεται αισιόδοξος. Αλλά η πρότασή του υπάρχει — στο χαρτί, τουλάχιστον.
Η προεκλογική εκστρατεία της Σλοβενίας ήταν ήδη βυθισμένη στην εχθρότητα.
Τότε, πράκτορες μιας γνωστής ιδιωτικής εταιρείας πληροφοριών, που ιδρύθηκε από πρώην μέλη των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, πέταξαν στη Λιουμπλιάνα στην καρδιά του χειμώνα, λένε οι αρχές επιβολής του νόμου της Σλοβενίας.
Το ιδιωτικό τζετ που προσγειώθηκε μια παγωμένη μέρα του Δεκεμβρίου μετέφερε τον Νταν Ζορέλα (Dan Zorella), διευθύνοντα σύμβουλο της Black Cube· τον Γκιόρα Έιλαντ (Giora Eiland), πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ισραήλ· και άλλους δύο άνδρες, σύμφωνα με τις αρχές, οι οποίες ισχυρίζονται ότι εμπλέκονταν σε «μυστική παρακολούθηση και υποκλοπές».
Οι πράκτορες της Black Cube κατηγορούνται πλέον από τις διωκτικές αρχές της Σλοβενίας ότι βοήθησαν στη διαρροή ηχογραφήσεων που είχαν σχεδιαστεί για να υπονομεύσουν την κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ρόμπερτ Γκόλομπ, συνδέοντάς την με διαφθορά, λίγες μέρες πριν από μια αμφίρροπη εθνική εκλογική αναμέτρηση. Οι ηχογραφήσεις δείχνουν εξέχουσες προσωπικότητες της Σλοβενίας να συζητούν προφανώς για διαφθορά, παράνομο lobbying και κατάχρηση κρατικών κονδυλίων.
Εκπρόσωποι της Black Cube δεν ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα του POLITICO για σχολιασμό των ισχυρισμών.
Η Σλοβενία προσέρχεται στις κάλπες την Κυριακή για μια ψηφοφορία που φέρνει αντιμέτωπο τον φιλελεύθερο Γκόλομπ με τον δεξιό λαϊκιστή Γιάνεζ Γιάνσα (Janez Janša), ο οποίος αυτή τη στιγμή έχει ένα μικρό προβάδισμα σύμφωνα με το Poll of Polls του POLITICO. Ο Γκόλομπ έχει προειδοποιήσει ότι η νίκη του Γιάνσα — ενός φιλο-MAGA, τέσσερις φορές πρώην πρωθυπουργού — θα απειλούσε τον ιστό της ΕΕ. Από την πλευρά του, το κόμμα του Γιάνσα παρουσιάζει τακτικά τον Γκόλομπ ως έναν διεφθαρμένο πρώην μεγιστάνα της ενέργειας.
Οι ισχυρισμοί για την Black Cube έρχονται σε μια στιγμή αυξημένης ανησυχίας στην Ευρώπη για συγκεκαλυμμένη ξένη παρέμβαση σε δημοκρατικές εκλογές, από επιχειρήσεις επιρροής έως πολιτικό σαμποτάζ. Στη Σλοβενία, κινδυνεύουν να πολώσουν περαιτέρω μια κούρσα που έχει φτάσει να συμβολίζει μια ευρύτερη σύγκρουση μεταξύ φιλελεύθερων, φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων και ενός ενθαρρυμένου δεξιού λαϊκιστικού κινήματος.
Ο αριστερός-φιλελεύθερος συνασπισμός του Γκόλομπ και το Σλοβενικό Δημοκρατικό Κόμμα (SDS) του Γιάνσα επιδιώκουν επί του παρόντος να χρησιμοποιήσουν το σκάνδαλο με τις κασέτες που διέρρευσαν για να ενισχύσουν τις εκατέρωθεν επιθέσεις τους. Το SDS λέει ότι οι ηχογραφήσεις —στις οποίες ακούγονται ένας πρώην υπουργός, ένας κορυφαίος δικηγόρος και άλλες εξέχουσες προσωπικότητες— αποτελούν απόδειξη διαφθοράς στα υψηλότερα κλιμάκια της σλοβενικής κοινωνίας· ενώ οι υποστηρικτές του Γκόλομπ λένε ότι το σκάνδαλο είναι απόδειξη ότι ο Γιάνσα συνεργάζεται με ξένες οντότητες για να ανακαταλάβει την εξουσία.
«Το γεγονός ότι η μυστική παρακολούθηση και οι υποκλοπές σε αυτή την περίπτωση εμπλέκουν μια ιδιωτική υπηρεσία πληροφοριών από το Ισραήλ υποδεικνύει κάτι βαθιά ανησυχητικό. Αυτό δεν είναι απλώς ένα ακόμη περιστατικό, εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ακεραιότητα των δημοκρατικών διαδικασιών στη Σλοβενία», δήλωσε ο Γκόλομπ αυτή την εβδομάδα.
«Οποιαδήποτε προσπάθεια από ξένους παράγοντες να παρέμβουν σε εκλογές σε ένα δημοκρατικό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απαράδεκτη», πρόσθεσε.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου το απόγευμα της Τετάρτης, ο Βόικο Βολκ, υφυπουργός εθνικής και διεθνούς ασφάλειας της Σλοβενίας, δήλωσε ότι εκπρόσωποι της Black Cube επισκέφθηκαν τη χώρα τέσσερις φορές και ότι στις 11 Δεκεμβρίου μια ομάδα, συμπεριλαμβανομένου του Ζορέλα, πέρασε χρόνο στον δρόμο όπου στεγάζονται τα κεντρικά γραφεία του SDS — αν και απέφυγε να πει ότι μπήκαν στο κτίριο.
Ο Γιάνσα έχει απειλήσει να μηνύσει την ακτιβίστρια Νίκα Κόβατς —από την οργάνωση Ινστιτούτο 8 που ασκεί πίεση για κοινωνικά ζητήματα— η οποία βοήθησε στη δημοσίευση της αρχικής αναφοράς που ισχυριζόταν ότι πράκτορες της Black Cube είχαν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επισκέψεις στη Σλοβενία και είχαν συναντηθεί με αξιωματούχους του SDS.
«Ο Γιάνεζ Γιάνσα πιθανώς θα εκπλαγεί, αλλά είμαστε χαρούμενοι που το Σλοβενικό Δημοκρατικό Κόμμα θα καταθέσει μηνύσεις σχετικά με τις αποκαλύψεις για τις δραστηριότητες της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών Black Cube στη Σλοβενία», είπε η Κόβατς στο POLITICO. «Καλωσορίζουμε όλες τις διαδικασίες στις οποίες μπορεί να αποκαλυφθεί και να διευκρινιστεί τι έκανε αυτή η “Ιδιωτική Μοσάντ” στη Σλοβενία και με ποιους.»
Το κόμμα του Γιάνσα ανέφερε ότι «θα έπρεπε να στηθεί ένα μνημείο στη μέση της Λιουμπλιάνα» προς τιμήν των αξιωματούχων της Black Cube, αν είχαν «πραγματικά αποκαλύψει όλη αυτή τη διαφθορά αδιανόητων διαστάσεων.» Το βράδυ της Τετάρτης, ο Γιάνσα παραδέχτηκε ότι είχε συναντηθεί με τον Έιλαντ της Black Cube, αλλά είπε ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί σε ποια ημερομηνία.
«Απειλή για την εθνική ασφάλεια»
Η Black Cube, μια ιδιωτική εταιρεία πληροφοριών που ιδρύθηκε το 2010, έχει γραφεία στο Τελ Αβίβ, το Λονδίνο και τη Μαδρίτη. Ξεκίνησε από τον Ζορέλα (Zorella) και τον Άβι Γιάνους (Avi Yanus), οι οποίοι υπηρέτησαν και οι δύο στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις.
Οι μέθοδοι της εταιρείας —που συχνά βασίζονται σε ανθρώπινες πηγές πληροφοριών (human intelligence) και μυστικές επιχειρήσεις— έχουν προσελκύσει συνεχή έλεγχο, κυρίως στην περίπτωση του καταδικασμένου για σεξουαλικά αδικήματα και μεγιστάνα του Χόλιγουντ, Χάρβεϊ Γουάινστιν.
Κατηγορήθηκε ότι προσέλαβε την Black Cube για να παρακολουθεί δημοσιογράφους και γυναίκες που τον κατηγορούσαν, χρησιμοποιώντας πράκτορες με κατασκευασμένες ταυτότητες για την απόσπαση πληροφοριών σε αυτό που έγινε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ιδιωτικής κατασκοπείας που αναπτύχθηκε με σκοπό την καταστολή καταγγελιών. Ένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Black Cube ζήτησε αργότερα συγγνώμη.
Ο συμβουλευτικός κύκλος της Black Cube έχει συμπεριλάβει εξέχοντες πρώην Ισραηλινούς αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών, όπως ο Μέιρ Νταγκάν (Meir Dagan) και ο Εφραίμ Χαλεβί (Efraim Halevy), ενισχύοντας την εικόνα της ως μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος στο οποίο τεχνικές κρατικής διαχείρισης μεταφέρονται στον ιδιωτικό τομέα.
Το 2022, Ρουμάνοι εισαγγελείς καταδίκασαν ερήμην πράκτορες της Black Cube, συμπεριλαμβανομένου του Ζορέλα, για κατασκοπεία εις βάρος της επικεφαλής κατά της διαφθοράς Λάουρα Κοβέσι (Laura Kövesi). Οι άνδρες κατέληξαν σε συμφωνία ομολογίας με τους εισαγγελείς. Η εταιρεία στοχοποίησε επίσης επικριτές του Ούγγρου Πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν (Viktor Orbán) χρησιμοποιώντας ψεύτικα προφίλ στο LinkedIn· ενώ αργότερα εμφανίστηκαν ηχογραφήσεις σε φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης. Ένας εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε τότε ότι «λειτουργεί πάντα σε πλήρη συμμόρφωση με τον νόμο».
Η Υπηρεσία Πληροφοριών και Ασφάλειας της Σλοβενίας (SOVA) παρέδωσε αυτή την εβδομάδα έκθεση στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, η οποία υιοθέτησε τους ισχυρισμούς σχετικά με την ανάμειξη της Black Cube στην προεκλογική εκστρατεία.
Ο διευθυντής της υπηρεσίας «μας ενημέρωσε για γεγονότα που υποδεικνύουν άμεση ξένη παρέμβαση στις σλοβενικές εκλογές», δήλωσε ο Βολκ το πρωί της Τετάρτης. Σύμφωνα με τον διευθυντή της SOVA, «αυτή η παρέμβαση πιθανότατα ανατέθηκε από το εσωτερικό της Σλοβενίας. Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, εκπρόσωποι της εταιρείας Black Cube έχουν επισκεφθεί τη Σλοβενία τέσσερις φορές τους τελευταίους έξι μήνες».
«Η Black Cube είναι γνωστή για τη δημοσιοποίηση κατασκευασμένου υλικού σε επακριβώς προγραμματισμένους χρόνους, σε αυτή την περίπτωση, ακριβώς πριν από τις εκλογές», πρόσθεσε ο Βολκ. «Αυτές οι δραστηριότητες αποσκοπούν στην πολιτική απαξίωση ατόμων, γεγονός που μπορεί να αποτελέσει απειλή για την εθνική ασφάλεια και να επηρεάσει τις δημοκρατικές εκλογές.»
