Ο διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής εταιρείας όπλων Rheinmetall, Άρμιν Παπεργκέρ, εκτίμησε ότι τα αποθέματα πυραύλων στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή έχουν σχεδόν εξαντληθεί.
«Νομίζω ότι αυτή τη στιγμή τα αποθέματα στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή έχουν εξαντληθεί ή σχεδόν εξαντληθεί. Υπάρχει τεράστια ζήτηση για πυραύλους, για συστήματα αεράμυνας. Έρχεται από παντού», είπε χαρακτηριστικά.
Και πρόθεσε ότι «αν ο πόλεμος στο Ιράν διαρκέσει ακόμα έναν μήνα, νομίζω ότι σχεδόν δεν θα έχουμε διαθέσιμους πυραύλους».
Ο Παπεργκέρ αναφέρθηκε στις αλλαγές που έχει φέρει η χρήση των drones στον πόλεμο. «Η τιμή των drone είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που χρειάζεται για να το αντιμετωπίσεις».
Ο Παπεργκέρ δήλωσε ότι η ομάδα του βρίσκεται στη Μέση Ανατολή για διαπραγματεύσεις και ότι όλες οι χώρες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον.
Οι ΗΠΑ ξόδεψαν 4 δις σε 72 ώρες
Ο Παπεργκέρ λίγες ημέρες νωρίτερα είχε προειδοποιήσει, μιλώντας σε ελβετική εφημερίδα, ότι «θα ξεμείνουν από πυραύλους σε δύο-τρεις εβδομάδες με την τρέχουσα ένταση στον Περσικό Κόλπο, ενώ η Ευρώπη δεν διαθέτει επαρκή αποθέματα ούτε για λίγες ημέρες σε περίπτωση κρίσης».
Επεσήμανε ότι μόνο τις πρώτες 72 ώρες της κρίσης στο Ιράν, οι ΗΠΑ ξόδεψαν περίπου 4 δισεκατομμύρια δολάρια σε πυρομαχικά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η εταιρεία σε πρόσφατο earnings call.
Η Rheinmetall είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πυρομαχικών στην Ευρώπη. Η εταιρεία έχει ήδη ανακοινώσει ότι προχώρησε σε αύξηση της παραγωγής της.
Η συνέντευξη του Papperger έρχεται σε μια στιγμή που η ένταση στον Περσικό Κόλπο έχει κλιμακωθεί δραματικά.
Πέρυσι κατέγραψε ρεκόρ εσόδων χάρη στον πόλεμο στην Ουκρανία, βλέπει τώρα τον νέο «θερμό» πόλεμο στη Μέση Ανατολή να απορροφά ακόμα μεγαλύτερο μέρος των παγκόσμιων αποθεμάτων.
Μονο ή Ελλάδα τελικά από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετέχει ενεργά στόν πόλεμο ανάμεσα σε Ισραήλ ΗΠΑ αφενός και ΙΡΆΝ αφετέρου.
Φαίνεται δέν έχει γίνει ακόμη αντιληπτό ότι με τήν κατάρριψη στην Σαουδική Αραβία από τα Ελληνικά patriot τών πυραύλων τού ΙΡΆΝ ή Ελλάδα είναι ή μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πού εκ τών πραγμάτων συμμετέχει ενεργά στόν πόλεμο αναμεσα σε Ισραήλ και ΗΠΑ καί ΙΡΆΝ.
Έχετε αντιληφθεί που μάς οδηγεί ό Μητσοτάκης.
Εδώ και τώρα ο Μητσοτάκης να πει στον Ελληνικό λαό τι προσδοκά μέ αυτή τήν κίνηση να κερδίσει ή Ελλάδα και οι συμπολίτες μας.
Το εθνικό χρέος ξεπέρασε το ρεκόρ των 39 τρισεκατομμυρίων δολαρίων την Τετάρτη, ένα ορόσημο που σημειώνεται μόλις λίγες εβδομάδες μέσα στον αμερικανο-ισραηλινό πόλεμο στο Ιράν.
Το πρωτοφανές νούμερο αναδεικνύει τις αντικρουόμενες προτεραιότητες της κυβέρνησης, από την ψήφιση ενός τεράστιου φορολογικού νόμου και την αύξηση των αμυντικών δαπανών και της επιβολής της μεταναστευτικής νομοθεσίας, μέχρι τη σταδιακή μείωση του ίδιου του χρέους — το τελευταίο εκ των οποίων ο Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε να κάνει τόσο ως υποψήφιος όσο και ως πρόεδρος.
Το Γραφείο Λογοδοσίας της Κυβέρνησης (Government Accountability Office) περιγράφει ορισμένες από τις επιπτώσεις του αυξανόμενου κρατικού χρέους στους Αμερικανούς — συμπεριλαμβανομένου του υψηλότερου κόστους δανεισμού για πράγματα όπως στεγαστικά δάνεια και αυτοκίνητα, χαμηλότερων μισθών από επιχειρήσεις που έχουν λιγότερα χρήματα διαθέσιμα για επενδύσεις, και ακριβότερων αγαθών και υπηρεσιών. Οι υποστηρικτές ενός ισοσκελισμένου προϋπολογισμού προειδοποιούν επίσης ότι η μακροπρόθεσμη τάση της αύξησης του δανεισμού και της πληρωμής περισσότερων τόκων θα αναγκάσει τους Αμερικανούς να αντιμετωπίσουν πιο σκληρούς δημοσιονομικούς συμβιβασμούς στο μέλλον. Ο Μάικλ Πίτερσον (Michael Peterson), πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του μη κερδοσκοπικού Ιδρύματος Peter G. Peterson, το οποίο δημιουργήθηκε για να ευαισθητοποιήσει σχετικά με τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές προκλήσεις της Αμερικής, δήλωσε σε ανακοίνωσή του ότι «πρέπει να αναγνωρίσουμε αυτόν τον ανησυχητικό ρυθμό αύξησης και τη σημαντική οικονομική επιβάρυνση που ρίχνουμε στην επόμενη γενιά».
Η τροχιά του αυξανόμενου κόστους αποτελεί επίσης πηγή ανησυχίας. Το ομοσπονδιακό χρέος έχει εκτοξευθεί τόσο υπό Ρεπουμπλικάνους όσο και υπό Δημοκρατικούς προέδρους, τροφοδοτούμενο πιο πρόσφατα από πολέμους, μεγάλης κλίμακας δαπάνες για την πανδημία και φορολογικές περικοπές.
Το εθνικό χρέος των ΗΠΑ έφτασε τα 38 τρισεκατομμύρια δολάρια πριν από πέντε μήνες — και τα 37 τρισεκατομμύρια δολάρια δύο μήνες νωρίτερα. «Με τον τρέχοντα ρυθμό αύξησης, θα φτάσουμε στο ιλιγγιώδες ποσό των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε εθνικό χρέος πριν από τις εκλογές αυτού του φθινοπώρου», δήλωσε ο Πίτερσον. «Το να δανειζόμαστε τρισεκατομμύρια επί τρισεκατομμυρίων με αυτόν τον ταχύ ρυθμό χωρίς κανένα σχέδιο είναι ο ορισμός του μη βιώσιμου.»
Ο οικονομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου Κέβιν Χάσετ εκτίμησε την Κυριακή ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει κοστίσει στις ΗΠΑ περισσότερα από 12 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι στιγμής. Είναι ασαφές πότε θα τελειώσει ο πόλεμος.
Ο Κους Ντεσάι, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, επισήμανε μια μείωση στο ομοσπονδιακό έλλειμμα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της επιστροφής του Τραμπ στην εξουσία.
Σύμφωνα με τον ιστότοπο Δημοσιονομικών Δεδομένων του Υπουργείου Οικονομικών, οι συνολικές κρατικές δαπάνες το οικονομικό έτος 2025 ήταν 7,01 τρισεκατομμύρια δολάρια και τα συνολικά έσοδα ήταν 5,23 τρισεκατομμύρια δολάρια, με αποτέλεσμα έλλειμμα 1,78 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο αποτελεί μείωση κατά 41 δισεκατομμύρια δολάρια από το προηγούμενο οικονομικό έτος.
Ο Ντεσάι είπε ότι η μείωση του ελλείμματος αποδίδεται στην αύξηση των εσόδων από τη φορολογία φυσικών προσώπων και σε μια «προσπάθεια εξορθολογισμού του μεγέθους της κυβέρνησης που έχει μειώσει την ομοσπονδιακή απασχόληση στο χαμηλότερο επίπεδό της από το 1966, και σε μια επιθετική πάταξη της απάτης στην ομοσπονδιακή πρόνοια. Καθώς αυτές και άλλες πρωτοβουλίες συνεχίζουν να τίθενται σε εφαρμογή, οι δείκτες ελλείμματος και χρέους προς ΑΕΠ της Αμερικής θα συνεχίσουν να κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.»
Οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον δημοκρατία. Μία από τις πιο αξιόπιστες παγκόσμιες πηγές για την υγεία των δημοκρατικών εθνών το λέει πλέον ανοιχτά. Το Ινστιτούτο Ποικιλιών Δημοκρατίας (V-Dem) στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ καταλήγει στο ανησυχητικό συμπέρασμα, στην ετήσια έκθεσή του, ότι οι ΗΠΑ οδεύουν προς την απολυταρχία με ταχύτερο ρυθμό από την Ουγγαρία και την Τουρκία.
«Τα δεδομένα μας για τις ΗΠΑ ξεκινούν από το 1789. Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι το πιο σοβαρό μέγεθος δημοκρατικής οπισθοδρόμησης που έχει υπάρξει ποτέ στη χώρα», λέει ο Στάφαν Λίντμπεργκ (Staffan Lindberg), ιδρυτής του ινστιτούτου.
Από το 2012, ο Λίντμπεργκ οδήγησε τη μικρή ομάδα ερευνητών του στη Σουηδία να γίνει η κορυφαία πηγή στον κόσμο για την ανάλυση της υγείας της παγκόσμιας δημοκρατίας. Στην τελευταία τους έκθεση, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ, για πρώτη φορά σε περισσότερο από μισό αιώνα, έχασαν το μακροχρόνιο καθεστώς τους ως φιλελεύθερη δημοκρατία. Η χώρα περνά τώρα μια ταχεία διαδικασία αυτού που οι συντάκτες της έκθεσης αποκαλούν «αυταρχοποίηση».
«Για τον Όρμπαν στην Ουγγαρία χρειάστηκαν περίπου τέσσερα χρόνια, για τον Βούτσιτς στη Σερβία χρειάστηκαν οκτώ χρόνια, και για τον Ερντογάν στην Τουρκία και τον Μόντι στην Ινδία χρειάστηκαν περίπου 10 χρόνια για να επιτύχουν την καταστολή των δημοκρατικών θεσμών που ο Τραμπ έχει πετύχει σε μόνο ένα χρόνο», λέει ο Λίντμπεργκ.
Η δημοκρατία των ΗΠΑ βρίσκεται τώρα πίσω στο χειρότερο καταγεγραμμένο επίπεδο από το 1965, όταν οι νόμοι για τα πολιτικά δικαιώματα των ΗΠΑ εισήγαγαν για πρώτη φορά de facto καθολική ψηφοφορία. Όλη η πρόοδος που έχει σημειωθεί από τότε έχει διαγραφεί, σύμφωνα με την έκθεση.
Παγκοσμίως, η δημοκρατία έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδά της από τα μέσα της δεκαετίας του ’70. «Ο κόσμος δεν έχει ξαναδεί ποτέ τόσες πολλές χώρες να αυταρχοποιούνται ταυτόχρονα», λέει ο Λίντμπεργκ.
Ένα ρεκόρ της τάξης του 41% (3,4 δισεκατομμύρια) του παγκόσμιου πληθυσμού κατοικεί σήμερα σε χώρες όπου η δημοκρατία επιδεινώνεται, ισχυρίζεται η έκθεση, προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον ηγείται αυτής της παγκόσμιας απομάκρυνσης από τη δημοκρατία.
Οι ερευνητές χρησιμοποιούν 48 διαφορετικές μετρήσεις για να αξιολογήσουν τη δημοκρατική υγεία, όπως η ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης, η ποιότητα των εκλογών και η τήρηση του κράτους δικαίου. Ο «δείκτης φιλελεύθερης δημοκρατίας» που προκύπτει δείχνει ότι η ταχύτητα με την οποία ξηλώνεται η αμερικανική δημοκρατία είναι πρωτοφανής στη σύγχρονη ιστορία. Ο κύριος παράγοντας είναι μια «ταχεία και επιθετική συγκέντρωση εξουσιών στην προεδρία», λέει ο Λίντμπεργκ. Το Κογκρέσο έχει περιθωριοποιηθεί, θέτοντας σε κίνδυνο τα «θεσμικά αντίβαρα» (δικαστικοί και νομοθετικοί περιορισμοί στην εκτελεστική εξουσία) που είναι τόσο κρίσιμα για τη δημοκρατία των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, τα ατομικά δικαιώματα μειώνονται ραγδαία και η ελευθερία της έκφρασης βρίσκεται πλέον στο χαμηλότερο επίπεδο από τη δεκαετία του 1940.
«Έχουμε δει μια πολύ γρήγορη συγκέντρωση εξουσίας στην εκτελεστική πτέρυγα. Η νομοθετική εξουσία έχει πρακτικά εκχωρήσει τις εξουσίες της στον πρόεδρο. Δεν λειτουργεί πλέον ως έλεγχος στην εκτελεστική εξουσία», λέει ο Λίντμπεργκ.
Στον πρώτο χρόνο του Ντόναλντ Τραμπ ως προέδρου, υπέγραψε 225 εκτελεστικά διατάγματα, ενώ το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικάνους Κογκρέσο ψήφισε μόνο 49 νέους νόμους. «Τα περισσότερα από τα εκτελεστικά διατάγματα του Τραμπ ήταν σημαντικά. Έκλεισε ολόκληρα τμήματα της κυβέρνησης, απολύοντας εκατοντάδες χιλιάδες υπαλλήλους. Τα νομοσχέδια που ψηφίστηκαν από το Κογκρέσο ήταν ως επί το πλείστον ασήμαντες τροποποιήσεις σε υφιστάμενους νόμους. Επομένως, δεν έχουμε πλέον έναν ουσιαστικό διαχωρισμό μεταξύ της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας», λέει ο Λίντμπεργκ.
Το Κογκρέσο έχει περιθωριοποιηθεί και η ελευθερία της έκφρασης βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδό της από τη δεκαετία του 1940.
Εν τω μεταξύ, το ανώτατο δικαστήριο έχει επίσης ως επί το πλείστον απεμπολήσει την εξουσία του, και ακόμη και όταν ακυρώνει τα εκτελεστικά διατάγματα του Τραμπ, εκείνος το παρακάμπτει, μου λέει ο Λίντμπεργκ. Επισημαίνει ότι υπάρχουν περισσότερες από 600 τρέχουσες δικαστικές διαδικασίες εναντίον της κυβέρνησης Τραμπ στα δικαστήρια.
Μια άλλη πτυχή της ραγδαία επιδεινούμενης δημοκρατίας της Αμερικής, σύμφωνα με την έκθεση, είναι η αφαίρεση των εσωτερικών δικλείδων ασφαλείας που προστατεύουν την ομοσπονδιακή κυβέρνηση από την κατάχρηση εξουσίας. Όταν ρωτάω τον Λίντμπεργκ πώς πρέπει να διαβάσουμε τα ευρήματα, η απάντησή του είναι κατηγορηματική. «Ο Τραμπ έχει απολύσει γενικούς επιθεωρητές και ανώτερα στελέχη δημοσίων υπαλλήλων σε διάφορα υπουργεία, και τους έχει αντικαταστήσει με νομιμόφρονες. Αυτό ακριβώς έκαναν ο Όρμπαν και ο Ερντογάν. Αφαιρούν τους περιορισμούς στην εξουσία. Θα έπρεπε να είναι προφανές μέχρι τώρα ότι ο Τραμπ στοχεύει στη δικτατορία.»
Λοιπόν, πώς ένα μικρό ερευνητικό ινστιτούτο στο Γκέτεμποργκ έγινε μια τόσο αξιόπιστη πηγή για την παρακμή της δημοκρατίας στην Ουάσιγκτον; Όταν ο Λίντμπεργκ, ένας μειλίχιος πολιτικός επιστήμονας, ίδρυσε το Ινστιτούτο V-Dem το 2012, η παγκόσμια δημοκρατία βρισκόταν κοντά στο ιστορικό της αποκορύφωμα.
«Τότε, όλοι μας ερευνούσαμε τη διαδικασία του εκδημοκρατισμού, και ήμασταν απογοητευμένοι που οι μετρήσεις δεν ήταν αρκετά καλές, γι’ αυτό θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν αξιόπιστο παγκόσμιο δείκτη που να είναι σχετικός για ολόκληρη την κοινότητα των ερευνητών της δημοκρατίας», λέει.
Πέντε χρόνια αργότερα, όταν το ινστιτούτο δημοσίευσε το πρώτο του σύνολο δεδομένων για την παγκόσμια δημοκρατία, οι ειδικοί του συνειδητοποίησαν ότι τα πράγματα πήγαιναν γρήγορα προς τη λάθος κατεύθυνση. «Τώρα, όλοι εμείς που ερευνούσαμε τον εκδημοκρατισμό έχουμε γίνει ερευνητές της αυταρχοποίησης», λέει ο Λίντμπεργκ.
Εκείνη την εποχή, οι εκθέσεις τους επικρίθηκαν ότι «υπερβάλλουν» τους κινδύνους για την παγκόσμια δημοκρατική σταθερότητα. «Μας αποκάλεσαν κινδυνολόγους. Αλλά τώρα οι προειδοποιήσεις μας φαίνονται δικαιολογημένες», λέει ο Λίντμπεργκ.
Ο βασικός πυρήνας μιας ντουζίνας ερευνητών στο Γκέτεμποργκ συνεργάζεται με 4.200 ερευνητές σε 180 χώρες, χρησιμοποιώντας αυτό που ισχυρίζονται ότι είναι το μεγαλύτερο παγκόσμιο σύνολο δεδομένων για τη δημοκρατία, με περισσότερα από 32 εκατομμύρια σημεία δεδομένων για 202 χώρες και περιοχές, που εκτείνονται από το 1789 έως το 2025. «Έχουμε καθολικά πρότυπα, αλλά και ανθρώπους στο πεδίο για να μας πουν τι πραγματικά συμβαίνει. Οι εκθέσεις είναι 100% επιστημονικές, βασισμένες στην έρευνα, και τα δεδομένα μας είναι απαλλαγμένα από προκαταλήψεις και κρατική επιρροή, από γενικόλογες αναλύσεις και πολιτικές σκοπιμότητες».
Η έκθεση του V-Dem, με τίτλο «Ξετυλίγοντας τη Δημοκρατική Εποχή;» (Unravelling the Democratic Era?), θα έπρεπε να είναι υποχρεωτικό ανάγνωσμα για την Ευρώπη, όπου επτά κράτη μέλη της ΕΕ – Ουγγαρία, Ελλάδα, Κροατία, Σλοβενία, Σλοβακία, Ιταλία και Ρουμανία – «επηρεάζονται από την αυταρχοποίηση», εν μέσω ενδείξεων για κυβερνήσεις που χρησιμοποιούν λογοκρισία στα μέσα ενημέρωσης, περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και καταστολή της κοινωνίας των πολιτών. Η Πορτογαλία και η Βουλγαρία έχουν προστεθεί στη «λίστα παρακολούθησης» του ινστιτούτου.
Η έκθεση προσδιορίζει το Ηνωμένο Βασίλειο ως έναν «νέο αυταρχοποιητή», ωθούμενο από «μια ουσιαστική πτώση» στην ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης. «Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ξεκίνησε πριν από τον Κιρ Στάρμερ, με τον Εκλογικό Νόμο του 2022, και την επέκταση της εξουσίας της κυβέρνησης στις εκλογικές επιτροπές», λέει ο Λίντμπεργκ. «Ο Νόμος περί Αστυνόμευσης του 2022 μείωσε τα πολιτικά δικαιώματα και την ελευθερία του λόγου. Ο Νόμος για την Ασφάλεια στο Διαδίκτυο του 2023 χρησιμοποιήθηκε για την ποινικοποίηση του διαδικτυακού λόγου και για μηνύσεις που φιμώνουν τους δημοσιογράφους. Ο Νόμος για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (Ελευθερία του Λόγου) του 2023 αύξησε τις απαιτήσεις στα πανεπιστήμια να παρακολουθούν τις διαμαρτυρίες και να αστυνομεύουν την ελευθερία του λόγου. Αυτό που είναι ανησυχητικό είναι ότι μόλις ξεκινήσει η δημοκρατική οπισθοδρόμηση, είναι συχνά δύσκολο να σταματήσει.»
Η Δανία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Ελβετία, η Εσθονία και η Ιρλανδία βρίσκονται στην κορυφή του παγκόσμιου δείκτη δημοκρατίας του V-Dem για το 2025. Οι προσπάθειες άλλων, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας, επισημαίνονται επειδή επιχειρούν μια «αναστροφή» μακριά από την απολυταρχία. Αλλά μόνο 18 χώρες σε όλο τον κόσμο εκδημοκρατίζονται, ένα ιστορικό χαμηλό.
Ένα μοναδικό φωτεινό σημείο στην αξιολόγηση των ΗΠΑ είναι ότι εξακολουθούν να διεξάγονται ελεύθερες και ανοιχτές εκλογές, και το εκλογικό σύστημα «παραμένει σταθερό προς το παρόν». Αλλά τα εκτελεστικά διατάγματα από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε την εξουσία υποδεικνύουν νέους κινδύνους για το εκλογικό σύστημα.
Οι απειλές σε γραφειοκράτες και υπαλλήλους των εκλογικών κέντρων που διαχειρίζονται τις εκλογές είναι ήδη ανησυχητικές, λέει ο Λίντμπεργκ. «Έχουμε δει αναφορές στα μέσα ενημέρωσης ότι το 40% των εργαζομένων στις εκλογές έχουν παραιτηθεί από το 2020. Και ο Τραμπ ποτέ δεν αποδέχτηκε την ήττα του τότε. Γιατί να αποδεχτεί μια ήττα τώρα; Αν δούμε μια άρνηση των εκλογικών αποτελεσμάτων το 2026, τότε πρόκειται για μια πλήρη δημοκρατική κατάρρευση.»
Μια πιθανή πηγή συγκρατημένης αισιοδοξίας μπορεί να είναι ότι η αυταρχική στροφή του Τραμπ γίνεται όλο και πιο αντιδημοφιλής. Το ποσοστό αποδοχής του είναι τώρα κάτω από 40%. Μεγάλοι αριθμοί ψηφοφόρων του Τραμπ είναι βαθιά απογοητευμένοι με τον νέο πόλεμο στο Ιράν και με το σταθερά αυξανόμενο κόστος διαβίωσης. Πολλές από τις φιλελεύθερες πολιτείες που έχουν αποτελέσει στόχους του Τραμπ, όπως η Μινεσότα και η Καλιφόρνια, έχουν αντεπιτεθεί με επιτυχία ενάντια στις απειλές για τα πολιτικά δικαιώματα και τις τοπικές κοινότητες.
«Βλέπουμε επίσης περισσότερη κριτική εκ των έσω του κινήματος Maga», λέει ο Λίντμπεργκ.
Θα ήταν αφελές, όπως προειδοποιεί η έκθεση, να πιστεύουμε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ανοσία στη δημοκρατική παρακμή, ό,τι κι αν συμβεί στην Ουάσιγκτον. «Είναι μια παγκόσμια τάση», λέει ο Λίντμπεργκ, «επομένως δεν είναι μόνο η Αμερική που το οδηγεί αυτό. Η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι η ακροδεξιά, μόλις αποκτήσει την εξουσία, έχει μεγάλη πιθανότητα να ξηλώσει τους δημοκρατικούς θεσμούς.»
Σε πολλές χώρες σε όλη την Ευρώπη, οι ψηφοφόροι κινητοποιούνται τώρα για να εκλέξουν τις δικές τους εκδοχές του Τραμπ, παρά τις ανοιχτές απειλές της αμερικανικής κυβέρνησης προς την ήπειρο και τη συνεχή υποστήριξή της σε εξτρεμιστικά κόμματα που υπονομεύουν την ευρωπαϊκή σταθερότητα. Οι καθεστωτικοί συντηρητικοί ακολουθούν, ελπίζοντας ενάντια στη λογική ότι τα πράγματα θα εξελιχθούν κάπως καλύτερα αυτή τη φορά σε σχέση με προηγούμενες εποχές αυταρχικής διακυβέρνησης. Με σκληρούς αριθμούς και κρυστάλλινη γλώσσα, η έκθεση του V-Dem υπογραμμίζει τους κινδύνους αυτού του μονοπατιού.
* Ο Martin Gelin (Μάρτιν Γκέλιν) γράφει για τη σουηδική εφημερίδα Dagens Nyheter. Είναι ο συγγραφέας του βιβλίου “Rules of Attraction: Why Soft Power Matters in Hard Times”.
Πρόσφατα έγγραφα που ήρθαν ξανά στην επιφάνεια και συνδέονται με την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (CIA) αναζωπύρωσαν μια μακροχρόνια και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη συζήτηση σχετικά με τη χειραγώγηση του καιρού, την κυβερνητική μυστικότητα και τη λεγόμενη θεωρία των «αεροψεκασμών» (chemtrails). Η ανανεωμένη προσοχή έρχεται εν μέσω δημόσιων δηλώσεων του Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, ο οποίος έχει ζητήσει περαιτέρω έρευνα για ισχυρισμούς που κάποτε απορρίπτονταν ευρέως ως θεωρίες συνωμοσίας.
Τα εν λόγω έγγραφα, τα οποία αρχικά αποχαρακτηρίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ανάγονται στη δεκαετία του 1960 — μια περίοδο που χαρακτηρίστηκε από έντονο γεωπολιτικό ανταγωνισμό κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Αποκαλύπτουν ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και οι στρατιωτικές υπηρεσίες διερευνούσαν ενεργά τεχνικές τροποποίησης του καιρού, όχι μόνο για επιστημονική πρόοδο αλλά και για πιθανή στρατηγική και στρατιωτική χρήση.
Τα Δύο Έγγραφα του 1965
Το πρώτο είναι μια 18σέλιδη έκθεση του 1965, συνδεδεμένη με τη CIA, η οποία ζητούσε ανοιχτά τεράστιες αυξήσεις χρηματοδότησης σε προγράμματα τροποποίησης του καιρού, πλαισιώνοντάς τα ως εργαλεία για την αναδιαμόρφωση του κλίματος και των τοπικών συστημάτων καταιγίδων. Προωθούσε τη χρήση πυραύλων και αεροσκαφών για την απελευθέρωση ουσιών στην ατμόσφαιρα, αλλάζοντας σκόπιμα τα πρότυπα βροχόπτωσης. Δεν κατονομάστηκαν συγκεκριμένες χημικές ουσίες τότε, αλλά η πρόθεση ήταν κρυστάλλινη: γρήγορη κλιμάκωση για στρατηγική χρήση.
Image: CIA
Το δεύτερο έγγραφο —μια απευθείας επιστολή από τον Πρόεδρο Τζόνσον που εξυμνούσε την απόρρητη επιχείρηση— τα συνέδεε όλα μεταξύ τους. Η χρηματοδότηση είχε οριστεί να τετραπλασιαστεί μέχρι το 1967, την ακριβή χρονιά που οι ΗΠΑ ξεκίνησαν πλήρεις επιχειρήσεις πάνω από τη Νοτιοανατολική Ασία. Η υποστήριξη του Τζόνσον ήρθε τρία χρόνια μετά την ομιλία του το 1962 στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Νοτιοδυτικού Τέξας, όπου δήλωσε: «Αυτός που ελέγχει τον καιρό θα ελέγχει τον κόσμο.»
Εικόνα: CIA
Αυτά τα αρχεία παρέμεναν σε δημόσια αρχεία για χρόνια, μέχρι που η πρόσφατη κοινοποίησή τους επέβαλε την προσοχή. Αποδεικνύουν ότι η κυβέρνηση θεωρούσε την ατμόσφαιρα ως έναν τομέα που μπορούσε να μετατραπεί σε όπλο πολύ πριν από οποιαδήποτε δημόσια συζήτηση.
Το Βιετνάμ και το Project Popeye
Μέχρι το 1967, το πρόγραμμα μετεξελίχθηκε στο Project Popeye (Επιχείρηση Ποπάι). Αμερικανικά αεροπλάνα πέταξαν σε περισσότερες από 2.600 αποστολές, απελευθερώνοντας φωτοβολίδες ιωδιούχου αργύρου και ιωδιούχου μολύβδου για να παρατείνουν τους μουσώνες κατά μήκος του Μονοπατιού Χο Τσι Μινχ. Η βροχόπτωση αυξήθηκε κατά 30-45%, οι δρόμοι μετατράπηκαν σε λάσπη, οι κατολισθήσεις μπλόκαραν τις προμήθειες και η μετακίνηση του εχθρού κατέρρευσε. Ο ιωδιούχος μόλυβδος έφερε αποδεδειγμένη τοξικότητα —δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης— με κινδύνους νευρολογικής βλάβης, νεφρικής ανεπάρκειας και αναπτυξιακής βλάβης στα παιδιά.
Αυτή δεν ήταν αμυντική επιστήμη. Ήταν μια πολεμική επίθεση στο ίδιο το περιβάλλον, η οποία διεξήχθη μυστικά χωρίς την πλήρη γνώση του Κογκρέσου μέχρι τις διαρροές χρόνια αργότερα. Τα έγγραφα δείχνουν ότι ο Τζόνσον και αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών το προώθησαν για να νικήσουν τις σοβιετικές προσπάθειες, αντιμετωπίζοντας τον παγκόσμιο αέρα ως το ιδιωτικό τους εργαστήριο.
Η Άνοδος της Θεωρίας των «Αεροψεκασμών»
Αυτά τα ιστορικά προγράμματα έχουν γίνει ακρογωνιαίος λίθος για τους σύγχρονους υποστηρικτές της θεωρίας των «αεροψεκασμών» (chemtrails). Οι υποστηρικτές ισχυρίζονται ότι τα ορατά ίχνη που αφήνουν τα αεροσκάφη που πετούν σε μεγάλο υψόμετρο δεν είναι απλώς συμπύκνωση, αλλά χημικοί παράγοντες που απελευθερώνονται σκόπιμα στην ατμόσφαιρα.
Σύμφωνα με αυτούς τους ισχυρισμούς, τέτοια ίχνη μπορεί να περιέχουν ουσίες όπως αλουμίνιο, βάριο και στρόντιο, που ενδεχομένως χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο του κλίματος, τη διαχείριση της ηλιακής ακτινοβολίας ή άλλους μη αποκαλυφθέντες σκοπούς. Ορισμένοι θεωρητικοί προχωρούν περισσότερο, υποδηλώνοντας συνδέσεις με περιβαλλοντικές επιπτώσεις ή επιπτώσεις στην υγεία, αν και αυτοί οι ισχυρισμοί παραμένουν αναπόδεικτοι.
Η θεωρία έχει αποκτήσει έδαφος στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπου εικόνες από ίχνη αεροσκαφών που παραμένουν στον ουρανό αναφέρονται συχνά ως οπτικές «αποδείξεις». Ωστόσο, έχει επίσης επικριθεί ευρέως από επιστήμονες και ειδικούς ότι στερείται αξιόπιστων αποδείξεων.
Ο RFK Jr. Αναζωπυρώνει τη Συζήτηση
Το ζήτημα εισήλθε πρόσφατα ξανά στον κυρίαρχο πολιτικό λόγο μετά από σχόλια του Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ. Ο Υπουργός Υγείας των ΗΠΑ έχει αμφισβητήσει δημόσια εάν ορισμένες ατμοσφαιρικές δραστηριότητες αξίζουν στενότερο έλεγχο, δηλώνοντας ότι σκοπεύει να διερευνήσει ισχυρισμούς που σχετίζονται με πιθανή έκθεση σε χημικά από αεροπορικές πηγές.
Τα σχόλιά του έχουν προκαλέσει τόσο υποστήριξη όσο και κριτική. Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι τα ιστορικά στοιχεία για την τροποποίηση του καιρού δικαιολογούν περαιτέρω έρευνα, ενώ οι επικριτές προειδοποιούν ότι η ενίσχυση μη επαληθευμένων θεωριών κινδυνεύει να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη του κοινού στην επιστήμη.
Επιστημονική Συναίνεση: Ίχνη Συμπύκνωσης (Contrails), Όχι Αεροψεκασμοί (Chemtrails)
Παρά την ανανεωμένη συζήτηση, η συντριπτική συναίνεση εντός της επιστημονικής κοινότητας παραμένει αμετάβλητη. Οι ειδικοί εξηγούν ότι τα ίχνη που φαίνονται πίσω από τα αεροσκάφη είναι «contrails» —συντομογραφία των ιχνών συμπύκνωσης (condensation trails)— που σχηματίζονται όταν τα θερμά καυσαέρια αναμειγνύονται με κρύο αέρα σε μεγάλα υψόμετρα, προκαλώντας το πάγωμα των υδρατμών σε κρυστάλλους πάγου.
Υπό ορισμένες ατμοσφαιρικές συνθήκες, αυτά τα ίχνη συμπύκνωσης μπορούν να παραμείνουν και να εξαπλωθούν, δημιουργώντας σχηματισμούς που μοιάζουν με σύννεφα και μπορεί να διαρκέσουν για ώρες. Μελέτες και έρευνες ατμοσφαιρικών επιστημόνων διαπιστώνουν σταθερά ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν την ύπαρξη ενός μεγάλης κλίμακας, μυστικού προγράμματος χημικών ψεκασμών.
Σε μια ευρέως αναφερόμενη έρευνα, περισσότερο από το 98 τοις εκατό των επιστημόνων απέρριψε την υπόθεση των αεροψεκασμών, αποδίδοντας τα παρατηρούμενα φαινόμενα σε καλά κατανοητές ατμοσφαιρικές διαδικασίες.
Μεταξύ Ιστορίας και Εικασιών
Ενώ η θεωρία των αεροψεκασμών παραμένει αναπόδεικτη, το ιστορικό αρχείο επιβεβαιώνει ότι η τροποποίηση του καιρού έχει επιδιωχθεί ενεργά στο παρελθόν. Προγράμματα όπως το Project Stormfury και το Project Popeye αποδεικνύουν ότι οι κυβερνήσεις έχουν πειραματιστεί με την αλλαγή των φυσικών συστημάτων —μερικές φορές μυστικά.
Αυτή η διπλή πραγματικότητα —τεκμηριωμένη ιστορία από τη μία πλευρά και μη επαληθευμένοι ισχυρισμοί από την άλλη— συνεχίζει να τροφοδοτεί την περιέργεια και τον σκεπτικισμό του κοινού. Για ορισμένους, οι πειραματισμοί του παρελθόντος εγείρουν θεμιτά ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια και την εποπτεία. Για άλλους, υπογραμμίζει τη σημασία του να βασιζόμαστε σε επιστημονικά στοιχεία αντί για εικασίες.
Η Συζήτηση Συνεχίζεται
Καθώς αποχαρακτηρισμένα αρχεία κυκλοφορούν στο διαδίκτυο και πολιτικά πρόσωπα παίρνουν θέση, η συζήτηση γύρω από τον έλεγχο του καιρού και την ατμοσφαιρική παρέμβαση είναι απίθανο να ξεθωριάσει σύντομα. Είτε αντιμετωπίζεται ως μια προειδοποιητική ιστορία για τις φιλοδοξίες του Ψυχρού Πολέμου είτε ως θεμέλιο για σύγχρονες θεωρίες συνωμοσίας, το ζήτημα βρίσκεται στο σταυροδρόμι της επιστήμης, της πολιτικής και της αντίληψης του κοινού.
Προς το παρόν, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι ουρανοί από πάνω μας εξακολουθούν να διέπονται από φυσικές διαδικασίες και όχι από κρυφές ατζέντες. Ωστόσο, η κληρονομιά των πειραμάτων του παρελθόντος διασφαλίζει ότι ερωτήματα —δίκαια ή μη— θα συνεχίσουν να τίθενται.
Η Γαλλίδα πρέσβειρα Laurence Auer θα είναι η κεντρική ομιλήτρια στο πολιτικό μνημόσυνο των Ελευθερίου και Σοφοκλή Βενιζέλου την Κυριακή 22 Μαρτίου στα Χανιά, με το οποίο κορυφώνονται οι διήμερες εκδηλώσεις για την επέτειο των 90 ετών από τον θάνατο του Ελευθερίου Βενιζέλου.
Το διήμερο των εκδηλώσεων ξεκινά το Σάββατο 21 Μαρτίου στις 7 μ.μ. στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» στη Χαλέπα, όπου θα απονεμηθούν τα βραβεία του Πανελλήνιου Μαθητικού Διαγωνισμού Δοκιμίου για την Γ΄ Γυμνασίου και την Γ΄ Λυκείου. Ο διαγωνισμός διοργανώνεται από το Ίδρυμα και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.
Θέμα του φετινού διαγωνισμού ήταν: «Το ηγετικό πρότυπο του Βενιζέλου, 90 χρόνια μετά τον θάνατό του». Για την Γ΄ Γυμνασίου το πρώτο βραβείο απονέμεται στην Πασχαλιά Κεμανετζή από το Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης, το δεύτερο στον Μάξιμο Γεωργίου από τα Εκπαιδευτήρια Δούκα στο Μαρούσι και το τρίτο στον Γιώργο Οικονόμου από το 4ο Γυμνάσιο Κορίνθου. Για την Γ΄ Λυκείου το πρώτο βραβείο απονέμεται στην Όλγα Δαφνά από το ΓΕΛ Σούδας, το δεύτερο στον Δημήτρη Κολίτση από το 1ο Πρότυπο ΓΕΛ Χαλκίδας και το τρίτο στον Αλέξανδρο Τζιώρα από την Αμερικανική Γεωργική Σχολή Θεσσαλονίκης.
Η εκδήλωση θα ξεκινήσει με ομιλία από τη μουσειοπαιδαγωγό του Ιδρύματος Ρία Μαρκουλάκη με θέμα «Εθνικό Ίδρυμα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος»: Η ιστορική μνήμη στη σύγχρονη εκπαίδευση». Χορηγοί των βραβείων είναι οι Γιώργος και Έφη Παμπούκη για τα βραβεία Γυμνασίου, η Οικογένεια Καλογερή στη μνήμη του Καπετάν Γιάννη Καλογερή για το Α΄ βραβείο Λυκείου, η Αργυρώ Χανιωτάκη-Σμυρλάκη στη μνήμη του Ιωσήφ Σμυρλάκη για το Β΄ βραβείο Λυκείου και η Φαλή Βογιατζάκη στη μνήμη του πατέρα της Γεωργίου Βογιατζάκη για το Γ΄ βραβείο Λυκείου.
Χορηγοί της εκδήλωσης είναι ο Σύλλογος των Φίλων του Ιδρύματος, οι Γιώργος και Έφη Παμπούκη, η Γρηγορία Μαλεφάκη, το Akali Hotel της Οικογένειας Θεοδωράκη, το Ξενοδοχείο «Χαλέπα» και το Avra City Boutique Hotel της Οικογένειας Χανιωτάκη.
Την Κυριακή 22 Μαρτίου, στις 11:30 το πρωί, θα πραγματοποιηθεί το ετήσιο πολιτικό μνημόσυνο των Ελευθερίου και Σοφοκλή Βενιζέλου, που διοργανώνουν η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, ο Δήμος Χανίων και το Εθνικό Ίδρυμα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος». Το Α΄ μέρος της εκδήλωσης, που περιλαμβάνει επιμνημόσυνη δέηση, κατάθεση στεφάνων, ενός λεπτού σιγή και ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου, θα πραγματοποιηθεί στους Τάφους των Βενιζέλων.
Το Β΄ μέρος της εκδήλωσης, λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών, θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο «Μανούσος Μανουσάκης» (Γ2.1, Γαλάζια Αμφιθέατρα) του Πολυτεχνείου Κρήτης. Ομιλήτρια στα ελληνικά θα είναι η Πρέσβειρα της Γαλλίας Laurence Auer, ενώ χαιρετισμούς θα απευθύνουν οι συνδιοργανωτές.
Το Εθνικό Ίδρυμα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» βρίσκεται στην Πλατεία Έλενας Βενιζέλου στη Χαλέπα των Χανίων. Περισσότερες πληροφορίες: Τηλ. 2821051555, 2821054011, venizelos-foundation.gr, info@venizelos-foundation.gr.
Κριτική στην κυβερνητική ολιγωρία και τέσσερις συγκεκριμένες αντιπροτάσεις για την αντιμετώπιση της ακρίβειας και της αισχροκέρδειας παρουσίασε ο Χάρης Μαμουλάκης, Τομεάρχης Οικονομικών & Ανάπτυξης της Κ.Ο. ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και Βουλευτής Ηρακλείου, κατά την τοποθέτησή του στην Ολομέλεια της Βουλής ως Εισηγητής του κόμματος στη συζήτηση του σχετικού Σχεδίου Νόμου.
Ο κ. Μαμουλάκης επισήμανε αρχικά την παγκόσμια συγκυρία που έχει διαμορφωθεί από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, χαρακτηρίζοντάς την προσβλητική απέναντι στο Διεθνές Δίκαιο, και καυτηρίασε την έλλειψη ξεκάθαρης θέσης από την πλευρά της κυβέρνησης. Υπενθύμισε δε την ελληνική ιστορία και το παράδειγμα της Κύπρου.
Αναφερόμενος στο Σχέδιο Νόμου, ο Τομεάρχης Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ μίλησε για την ολιγωρία της κυβέρνησης που άφησε – για πολλοστή φορά – ανεξέλεγκτη την αισχροκέρδεια απέναντι στο σύνολο των πολιτών. Εστίασε ιδιαίτερα στο τεράστιο ποσοστό των φόρων στα καύσιμα που φτάνει στο 60% και τον αντίκτυπο που έχει το ενεργειακό κόστος οριζόντια σε όλα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες, καυτηριάζοντας το γεγονός ότι η κυβέρνηση αφήνει εκτός πλαισίου ρύθμισης τη διύλιση των πετρελαιοειδών, που αποτελεί τον πρώτο κρίκο της αλυσίδας.
Ο Χάρης Μαμουλάκης αναφέρθηκε σε παραδείγματα άλλων κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Αυστρία και η Ιταλία, που μειώνουν τους φόρους στα καύσιμα για να προστατεύσουν ουσιαστικά και αποτελεσματικά τους πολίτες τους. Επίσης τόνισε την έλλειψη ελεγκτών που υπάρχει με ευθύνη της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.
Ο βουλευτής Ηρακλείου παρουσίασε τις πρωτοβουλίες του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, καταθέτοντας για μία ακόμη φορά τέσσερις διακριτές τροπολογίες που, όπως εκτιμάται, αποτελούν λύση στο πρόβλημα. Οι τροπολογίες αφορούν:
Μηδενισμό του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και μείωση του ΦΠΑ στα νησιά
Μείωση Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα
Επιβολή ανώτατου περιθωρίου κέρδους στη διύλιση πετρελαίου και έκτακτη εισφορά
Ανώτατο περιθώριο κέρδους σε τρόφιμα, βιομηχανικά αγαθά και αγροεφόδια
«Η ακρίβεια είναι σαν φωτιά. Στην αρχή σβήνει εύκολα. Αν αργήσεις, γίνεται ανεξέλεγκτη. Οπότε το ερώτημα είναι απλό: Θα συνεχίσετε να παρακολουθείτε; Ή θα πάρετε επιτέλους αποφάσεις;», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μαμουλάκης.
Καταλήγοντας, ο Τομεάρχης Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ τόνισε: «Η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου της κυβέρνησης δεν αποτελεί πραγματική απάντηση στην ακρίβεια. Πρόκειται για μια περιορισμένη και κυρίως αποσπασματική παρέμβαση η οποία δεν αγγίζει τα βαθύτερα αίτια του προβλήματος. Σε μια περίοδο διεθνούς ενεργειακής αναταραχής και έντονων κοινωνικών πιέσεων, η χώρα χρειάζεται ολοκληρωμένη πολιτική για την ενέργεια και την αντιμετώπιση της ακρίβειας και όχι επικοινωνιακές κινήσεις που αφήνουν για άλλη μια φορά την κοινωνία μας εκτεθειμένη».
Ο πρώην διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας αποκαλύπτει πώς ισραηλινά σημεία συζήτησης, λόμπι και μετατόπιση «κόκκινων γραμμών» οδήγησαν τις ΗΠΑ σε πόλεμο — χωρίς στοιχεία πληροφοριών, χωρίς δημόσια συζήτηση, χωρίς σχέδιο για την επόμενη μέρα
Βάσει της συνέντευξης του JoeKent στο TuckerCarlsonShow, μετά την παραίτησή του από τη θέση του Διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας (NCTC) των ΗΠΑ
Ο Τζο Κεντ δεν είναι ένας τυπικός παραιτηθείς αξιωματούχος. Είκοσι χρόνια υπηρεσίας στον αμερικανικό στρατό, ένδεκα επιχειρησιακές αποστολές σε ζώνες μάχης, πολλές από αυτές εναντίον ιρανικών δικτύων αντιπροσώπων, έξι μετάλλια Bronze Star, και ένα τίμημα που λίγοι μπορούν να κατανοήσουν: η πρώτη σύζυγός του, Shannon Kent, ανώτερη αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, σκοτώθηκε το 2019 στη Συρία πολεμώντας το ISIS. Μέχρι χθες, ο Κεντ κατείχε τη θέση του Διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας (NCTC) — τον κύριο σύμβουλο αντιτρομοκρατίας του Προέδρου των ΗΠΑ.
Η παραίτησή του, που υποβλήθηκε με ανοιχτή επιστολή, δεν αποτελεί απλώς μια γραφειοκρατική κίνηση. Αποτελεί μια δημόσια καταγγελία: ότι ο πόλεμος με το Ιράν ξεκίνησε χωρίς στοιχεία πληροφοριών που να δικαιολογούν άμεση απειλή, ότι η απόφαση υπαγορεύτηκε σε μεγάλο βαθμό από ισραηλινές προτεραιότητες και ότι ένα «οικοσύστημα» λόμπι, ΜΜΕ και αξιωματούχων μετατόπισε τεχνηέντως τις «κόκκινες γραμμές» της αμερικανικής πολιτικής προκειμένου να γίνει ο πόλεμος αναπόφευκτος. Σε εκτεταμένη συνέντευξη στο Tucker Carlson Show, ο Κεντ ανέπτυξε τις θέσεις του αναλυτικά.
Η πρόβλεψη του Ιανουαρίου 2024 — «Παίζουμε στα χέρια της Κίνας»
Τον Ιανουάριο του 2024, σχεδόν ένα χρόνο πριν αναλάβει την εκτελεστική εξουσία ο νυν πρόεδρος, ο Τζο Κεντ είχε δώσει μια συνέντευξη στην ίδια εκπομπή, στην οποία προειδοποιούσε με ακρίβεια για τους κινδύνους ενός πολέμου με το Ιράν. Το απόσπασμα αυτό αναπαράχθηκε στην αρχή της τρέχουσας συνέντευξης.
Ο Κεντ είχε τότε περιγράψει ένα σενάριο «shock and awe» που θα είχε αρχικά θετικά αποτελέσματα, αλλά θα οδηγούσε σε μακροχρόνια εμπλοκή — ακριβώς όπως συνέβη στο Ιράκ. Υπογράμμισε ότι η Περσία «υπήρξε πάντα αυτοκρατορία», παλαιότερη από κάθε άλλο παίκτη στη σύγχρονη Μέση Ανατολή, και ότι «δεν πρόκειται να πάει πουθενά». Η βαθιά εμπλοκή στο Ιράν, προειδοποίησε, θα ωφελούσε στρατηγικά την Κίνα, η οποία δεν θα ζητούσε τίποτα περισσότερο από το να δει τις ΗΠΑ να αιμορραγούν οικονομικά και στρατιωτικά σε δύο θέατρα — Ανατολική Ευρώπη και Μέση Ανατολή — αφήνοντας τον Ειρηνικό ευάλωτο στην κινεζική επιθετικότητα.
«Η Κίνα δεν θα ήθελε τίποτα περισσότερο από το να δεσμεύουμε τη στρατιωτική βιομηχανική μας βάση σε πόλεμο στην Ανατολική Ευρώπη, στην Ουκρανία, και ταυτόχρονα τη συμβατική στρατιωτική μας ισχύ, το αίμα και τον πλούτο μας, πίσω στη Μέση Ανατολή. Αυτό θα κάνει τον Ειρηνικό εξαιρετικά ευάλωτο», είχε πει τον Ιανουάριο του 2024.
Η κεντρική καταγγελία — «Δεν υπήρχε άμεση απειλή»
Στο πρώτο σημείο της επιστολής παραίτησής του, ο Κεντ αναφέρει ρητά: «Δεν μπορώ με καθαρή συνείδηση να υποστηρίξω τον εν εξελίξει πόλεμο στο Ιράν. Το Ιράν δεν αποτελούσε καμία άμεση απειλή για το έθνος μας.» Ερωτηθείς πώς κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα, ο Κεντ στράφηκε σε δημόσιες δηλώσεις των ίδιων των κορυφαίων αξιωματούχων της κυβέρνησης.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με τον Κεντ, εξήγησε δημοσίως τη λογική αλυσίδα πίσω από την επίθεση: οι ΗΠΑ γνώριζαν ότι επρόκειτο να πραγματοποιηθεί ισραηλινή επίθεση, γνώριζαν ότι αυτή θα προκαλούσε ιρανικά αντίποινα εναντίον αμερικανικών δυνάμεων, και αποφάσισαν να χτυπήσουν πρώτοι για να αποφύγουν απώλειες. Ο Κεντ επεσήμανε ότι η «άμεση απειλή» που περιέγραψε ο Ρούμπιο δεν προερχόταν από το Ιράν — αλλά από τη δράση του Ισραήλ.
«Ο υπουργός Εξωτερικών δεν είπε ότι το Ιράν σχεδίαζε να μας επιτεθεί. Είπε ότι γνωρίζαμε πως το Ισραήλ θα επιτεθεί στο Ιράν και ότι, ως αντίποινα, το Ιράν θα μπορούσε να χτυπήσει αμερικανικές δυνάμεις. Άρα η άμεση απειλή που περιέγραψε ο υπουργός δεν ήταν από το Ιράν, ήταν από το Ισραήλ», δήλωσε ο Κεντ.
Η ερώτηση που ανέδειξε ο Κεντ ήταν θεμελιώδης: ποιος ελέγχει τελικά την πολιτική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή; Σύμφωνα με τον ίδιο, «οι Ισραηλινοί οδήγησαν την απόφαση» για τη λήψη αυτής της δράσης, αισθανόμενοι σίγουροι ότι «ανεξάρτητα από το τι έκαναν, ανεξάρτητα από τη θέση στην οποία μας έβαζαν, θα μπορούσαν να προχωρήσουν και εμείς απλώς θα αντιδρούσαμε».
Η «μετατόπιση της κόκκινης γραμμής» — Από τα πυρηνικά όπλα στον εμπλουτισμό
Ένα από τα πλέον αποκαλυπτικά σημεία της συνέντευξης αφορά τον μηχανισμό μέσω του οποίου, κατά τον Κεντ, μεταβλήθηκε η αμερικανική πολιτική γραμμή. Η δημόσια θέση του Προέδρου ήταν σταθερή: «Το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.» Ο Κεντ σημείωσε ότι αυτή η θέση, από μόνη της, άφηνε ευρύ περιθώριο διαπραγμάτευσης, δεδομένης της ιρανικής πολιτικής.
Σύμφωνα με τον Κεντ, οι Ιρανοί διατηρούσαν θρησκευτικό διάταγμα (φάτουα) κατά της ανάπτυξης πυρηνικού όπλου από το 2004, και δεν υπήρχαν πληροφοριακά στοιχεία ότι η φάτουα αυτή παραβιαζόταν ή επρόκειτο να αρθεί. Η ιρανική στρατηγική, εξήγησε, ήταν πραγματιστική: δεν εγκατέλειπαν πλήρως το πυρηνικό τους πρόγραμμα — βλέποντας τι συνέβη στον Μουαμάρ Καντάφι όταν αποποιήθηκε τα πυρηνικά του — αλλά ούτε κατασκεύαζαν βόμβα, γνωρίζοντας τι συνέβη στον Σαντάμ Χουσεΐν. Διατηρούσαν την ικανότητα εμπλουτισμού ως διαπραγματευτικό χαρτί.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο, σύμφωνα με τον Κεντ, παρενέβη ένα «οικοσύστημα» που μετατόπισε την κόκκινη γραμμή. Η θέση «το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο» αντικαταστάθηκε de facto από τη θέση «το Ιράν δεν μπορεί να κάνει κανέναν εμπλουτισμό». Ο Κεντ ονόμασε συγκεκριμένους φορείς: τον Μαρκ Λέβιν, τον Μαρκ Ντούμπιτς, το Foundation for the Defense of Democracies, καθώς και πλήθος φιλοϊσραηλινών λομπίστες στην Ουάσιγκτον, οι οποίοι δημοσίευαν αρθρογραφία στη Wall Street Journal, εμφανίζονταν στα τηλεοπτικά δίκτυα και διαμόρφωναν το αφήγημα.
«Αν ο στόχος σου είναι να μας απομακρύνεις από οποιαδήποτε συμφωνία και ο στόχος σου είναι να μας οδηγήσεις σε σύγκρουση, πρέπει να μετατοπίσεις αυτή την κόκκινη γραμμή. Και εκεί ακριβώς μπήκε πολύ από αυτό που έγινε defacto αμερικανική πολιτική — ότι το Ιράν δεν μπορεί να κάνει κανέναν πυρηνικό εμπλουτισμό. Αυτό “ξεπλύθηκε” μέσω πολλών κεφαλών στα ΜΜΕ», δήλωσε ο Κεντ.
Ο μόνος αξιωματούχος που, σύμφωνα με τον Κεντ, είχε δημοσίως διατυπώσει τη θέση «κανένας εμπλουτισμός» στην πρώτη θητεία Τραμπ ήταν ο Μάικ Πομπέο — όχι ο ίδιος ο Πρόεδρος. Ο Πρόεδρος, τόνισε ο Κεντ, ήταν σταθερά στη θέση «κανένα πυρηνικό όπλο», η οποία επέτρεπε διαπραγμάτευση.
Η ισραηλινή «βραχυκύκλωση» της αμερικανικής πληροφόρησης
Ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της συνέντευξης αφορά τον τρόπο με τον οποίο ισραηλινές πληροφορίες φτάνουν στους Αμερικανούς λήπτες αποφάσεων. Ο Κεντ περιέγραψε ένα σύστημα στο οποίο Ισραηλινοί αξιωματούχοι — τόσο κυβερνητικοί όσο και πληροφοριακοί — απευθύνονταν απευθείας σε ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους, παρακάμπτοντας τα επίσημα κανάλια πληροφοριών.
«Συνήθως είναι αρκετά έξυπνοι και λένε: “Αυτό δεν βρίσκεται ακόμη στα κανάλια πληροφοριών γιατί θα πάρει χρόνο να φτάσει εκεί. Αλλά να τι πρόκειται να γίνει.” Πολλές φορές δοκιμάζουν διαφορετικά θέματα μέχρι να βρουν τι πιάνει», περιέγραψε ο Κεντ.
Ο Κεντ αναγνώρισε ότι οι Ισραηλινοί διαθέτουν «πολύ ικανή υπηρεσία πληροφοριών» και ότι «υπάρχουν πολλά που μπορούμε να μάθουμε από αυτούς στην τέχνη της πληροφόρησης». Ωστόσο, τόνισε ότι «κάθε φορά που λαμβάνουμε πληροφορίες από μια υπηρεσία-σύνδεσμο, πρέπει να συνειδητοποιούμε ότι μπορεί να μας δίνονται για να μας επηρεάσουν, όχι μόνο για να μας ενημερώσουν».
Σημείωσε ότι η οικειότητα με τους Ισραηλινούς — πολλοί εκ των οποίων, είπε, «είναι διπλοί πολίτες, μιλούν σαν εμάς, δεν φαίνονται ξένοι» — οδηγεί σε εφησυχασμό, σε μια κατάσταση όπου η επιφύλαξη ότι «έχουν τη δική τους ατζέντα» δεν διατυπώνεται αρκετά συχνά. Περιέγραψε μια εμπειρία που χαρακτήρισε «εξοργιστική»: να βλέπει αξιωματούχους και σχολιαστές να παρουσιάζουν ισχυρισμούς ως γεγονότα, ενώ ο ίδιος, ως Διευθυντής του NCTC, γνώριζε ότι τα απόρρητα πληροφοριακά στοιχεία δεν τα επιβεβαίωναν.
Ο «12ήμερος πόλεμος», η Επιχείρηση MidnightHammer και η επιστροφή στο μηδέν
Ο Κεντ δεν αμφισβήτησε τη χρήση στρατιωτικής βίας καθ’ εαυτήν. Υποστήριξε τη δολοφονία του Κασέμ Σολεϊμανί, του Αμπού Αμπντί αλ-Μαχαντίς, και τον 12ήμερο πόλεμο. Αυτό που αμφισβήτησε ήταν η λογική του τρέχοντος πολέμου.
Μετά την Επιχείρηση Midnight Hammer του περασμένου καλοκαιριού, η κυβέρνηση είχε δηλώσει ότι η ιρανική πυρηνική ικανότητα είχε καταστραφεί. Ο Κεντ υπενθύμισε ότι αυτή η δήλωση ήταν σαφής και ξεκάθαρη: η πυρηνική απειλή είχε εξουδετερωθεί. Ωστόσο, μόλις έξι μήνες αργότερα, η ίδια απειλή παρουσιάστηκε εκ νέου ως άμεση και επικείμενη — «πυρηνικές κεφαλές σε βαλλιστικούς πυραύλους στοχευμένους στο Μαϊάμι», όπως μετέφερε.
«Πώς γίνεται έξι μήνες μετά να δεχόμαστε και πάλι μαθήματα για την πυρηνική ικανότητά τους και την άμεση απειλή τους; Πριν από έξι μήνες μας είπαν ακριβώς το αντίθετο. Και κανείς δεν αντέδρασε», αναρωτήθηκε ο Κεντ.
Ερωτηθείς αν υπήρξε εσωτερική συζήτηση πριν ξεκινήσει η τρέχουσα επιχείρηση, ο Κεντ απάντησε ότι, ενώ πριν από τον 12ήμερο πόλεμο είχε γίνει «ισχυρός και εκτενής διάλογος», στον δεύτερο γύρο «δεν υπήρξε καμία συζήτηση — ή τουλάχιστον καμία που εγώ γνωρίζω». Η σχεδίαση, περιέγραψε, ήταν τόσο «διαμερισματοποιημένη» ώστε φάνταζε ως «προδιαγεγραμμένο συμπέρασμα».
Το δόγμα Τραμπ — Γιατί λειτουργούσε πριν και τι άλλαξε
Σημαντικό τμήμα της συνέντευξης αφιερώθηκε στη σύγκριση μεταξύ της προσέγγισης του Προέδρου κατά την πρώτη θητεία του και αυτής που ακολουθήθηκε τώρα. Ο Κεντ περιέγραψε αυτό που αποκάλεσε «δόγμα Τραμπ»: αποφασιστική στρατιωτική δράση εναντίον εκείνων που απειλούν άμεσα τις ΗΠΑ — Σολεϊμανί, Μαχαντίς, ISIS — συνδυαστικά με μέγιστη οικονομική πίεση μέσω κυρώσεων, αλλά χωρίς κλιμάκωση πέρα από το αναγκαίο.
Η λογική, εξήγησε, ήταν απλή: η δολοφονία Σολεϊμανί απέδειξε στους Ιρανούς ότι ο Τραμπ δεν ήταν ούτε Ομπάμα ούτε Μπους — αν περνούσαν μια γραμμή, θα δέχονταν πλήγμα. Αλλά μετά το πλήγμα, ο Τραμπ σταμάτησε. Δεν κλιμάκωσε. Και η οικονομική πίεση που ακολούθησε ήταν αυτή που έβγαλε τους Ιρανούς πολίτες στους δρόμους να διαμαρτύρονται εναντίον του καθεστώτος του Αγιατολάχ — κάτι που, σύμφωνα με τον Κεντ, αποτελούσε τον μόνο αποτελεσματικό δρόμο προς αλλαγή καθεστώτος.
Υπό τη δεύτερη θητεία Τραμπ, οι Ιρανοί δεν επιτέθηκαν. Σταμάτησαν τους αντιπροσώπους τους που χτυπούσαν αμερικανικούς στόχους επί Μπάιντεν. Εμπλάκηκαν σε διαπραγματεύσεις. Η αντίδρασή τους μετά τη Midnight Hammer ήταν μετρημένη: εκτόξευσαν ίσο αριθμό πυραύλων με τις αμερικανικές βόμβες, χτύπησαν τμήμα βάσης στο Κατάρ που γνώριζαν ότι ήταν κενό προσωπικού. Δεν ήθελαν κλιμάκωση.
Η ιρανική «κλίμακα κλιμάκωσης» — Πραγματισμός, όχι μαρτυρολογία
Ο Κεντ αφιέρωσε αρκετό χρόνο στην ανάλυση της ιρανικής στρατηγικής σκέψης, βασιζόμενος στην εικοσαετή εμπειρία του στην περιοχή. Οι Ιρανοί, εξήγησε, είναι «πολύ σοβαροί άνθρωποι» — «όχι υπεράνθρωποι, αλλά σοβαροί». Χρησιμοποιούν μια «σκάλα κλιμάκωσης» με υψηλή στρατηγική πειθαρχία, ιδιαίτερα κάτω από ηγεσία που θεωρούν αξιόπιστη, όπως αυτή του Τραμπ.
Αυτή η αξιολόγηση — ότι δεν υπήρχε πρόθεση αιφνιδιαστικής επίθεσης τύπου «9/11» ή «Pearl Harbor» — δεν αποτελούσε, σύμφωνα με τον Κεντ, προσωπική γνώμη. Ήταν η εκτίμηση που αντικατόπτριζαν τα πληροφοριακά στοιχεία στα οποία είχε πρόσβαση ως Διευθυντής του NCTC. «Δεν υπήρχε καμία πληροφορία ότι οι Ιρανοί σχεδίαζαν κάποια μεγάλη αιφνιδιαστική επίθεση. Δεν υπήρχε πληροφορία ότι βρίσκονταν στα πρόθυρα κατασκευής πυρηνικού όπλου. Δεν υπήρχε πληροφορία ότι προσπαθούσαν να κατασκευάσουν ένα», δήλωσε ξεκάθαρα.
Οι «φύλακες της πύλης» — Ποιος μιλούσε στον Πρόεδρο
Ερωτηθείς γιατί η πληροφόρηση που είχε στη διάθεσή του δεν μεταφέρθηκε στον Πρόεδρο, ο Κεντ ήταν προσεκτικός αλλά σαφής. Αρνήθηκε να κατονομάσει πρόσωπα, δηλώνοντας ότι δεν ήθελε η συζήτηση να γίνει «ονοματολογία», αλλά περιέγραψε μια κατάσταση στην οποία «ο κύκλος γύρω από τον Πρόεδρο ήταν πολύ στενός και πολύ μικρός» και «ήταν όλοι στο ίδιο μήκος κύματος».
Αρκετοί αξιωματούχοι-κλειδιά, κατά τον Κεντ, δεν είχαν τη δυνατότητα να εκφράσουν τη γνώμη τους απευθείας στον Πρόεδρο. Η Διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών Τούλσι Γκάμπαρντ, στην οποία αναφέρθηκε ο Κεντ, δεν φάνηκε να έχει τον ρόλο που θα έπρεπε ως «ελεγκτής λογικής» στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
«Η πληροφόρηση που στέλναμε μέσω των επίσημων καναλιών, όλοι τη διάβαζαν. Αλλά αυτό που πράγματι φτάνει στον Πρόεδρο μπορεί να είναι πολύ διαφορετικό, ανάλογα με το ποιος και πώς το παραδίδει», εξήγησε ο Κεντ.
Ισραηλινοί και αμερικανικοί στόχοι — Δύο στρατηγικές, ένας πόλεμος
Ένα βασικό σκέλος της ανάλυσης του Κεντ αφορά τη ριζική απόκλιση μεταξύ αμερικανικών και ισραηλινών στρατηγικών στόχων. Οι ΗΠΑ, σημείωσε, δεν έχουν διατυπώσει καν ξεκάθαρο στόχο. Τα τακτικά αντικείμενα — κατάργηση εμπλουτισμού, αποδυνάμωση βαλλιστικού προγράμματος, αποδυνάμωση ναυτικού — δεν συνθέτουν μια στρατηγική.
Οι Ισραηλινοί, αντιθέτως, σύμφωνα με τον Κεντ, «δεν διστάζουν να μιλούν για αλλαγή καθεστώτος». Θέλουν την πτώση του Αγιατολάχ και του IRGC. Δεν φαίνεται να έχουν σχέδιο για το τι ακολουθεί — και κατά τον Κεντ, δεν τους ενδιαφέρει. Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στην πιθανότητα χάους: «Οι Ισραηλινοί είναι απολύτως εντάξει με το να βυθιστεί το Ιράν στο χάος. Αυτό σημαίνει ότι ο Αγιατολάχ και το IRGC δεν μπορούν πλέον να τους απειλήσουν.»
Για τις ΗΠΑ, όμως, και για τον υπόλοιπο κόσμο, η κατάρρευση του Ιράν αποτελεί καταστροφή: αποσταθεροποίηση των στενών του Ορμούζ, κρίση στην παγκόσμια ενέργεια, μαζική μετανάστευση στην Ευρώπη, ρήξη με τους εταίρους του Κόλπου. Ο Κεντ ανέφερε και πρόσφατα γεγονότα που, κατά τη γνώμη του, επιβεβαιώνουν αυτή τη δυναμική: τη δολοφονία του Αλί Λαριτζανί — ιρανού διαπραγματευτή — από τους Ισραηλινούς, και το ισραηλινό πλήγμα σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου του Κατάρ, μιας από τις στενότερες συμμαχίες των ΗΠΑ στην περιοχή.
«Σκοτώνεις τον διαπραγματευτή. Χτυπάς τον στενότερο σύμμαχό μας στην περιοχή. Αυτά είναι βήματα που μας κλειδώνουν σε μόνιμο πόλεμο. Και δυστυχώς δεν υπάρχουν χαλινάρια στους Ισραηλινούς», σχολίασε ο Κεντ.
Η δολοφονία του Αγιατολάχ — «Ενισχύσαμε αυτό που θέλαμε να αποδυναμώσουμε»
Ο Κεντ αφιέρωσε ιδιαίτερη ανάλυση στις συνέπειες της δολοφονίας του Ανώτατου Ηγέτη. Υποστήριξε ότι ο Αγιατολάχ, παρόλο που ήταν αντίπαλος, λειτουργούσε ως μετριοπαθής παράγοντας σε σύγκριση με τη σκληρή γραμμή του IRGC. Ο Αγιατολάχ εμπόδιζε ενεργά την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η δολοφονία του, σύμφωνα με τον Κεντ, ενίσχυσε ακριβώς τις δυνάμεις που οι ΗΠΑ θα ήθελαν να αποδυναμώσουν.
Υπάρχει πάντα μια ένταση εντός Ιράν, εξήγησε, μεταξύ του IRGC — τους ανθρώπους του Σολεϊμανί, σκληρόπετσους μαχητές που «εκπαιδεύτηκαν στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, πολέμησαν εναντίον μας στο Ιράκ, δημιούργησαν τη Χεζμπολάχ» — και του κληρικού κατεστημένου. Με τη δολοφονία του Αγιατολάχ, η σκληρή πτέρυγα μπορεί πλέον να πει στον λαό: «Όλοι εσείς που νομίζατε ότι μπορούμε να διαπραγματευτούμε με τους Αμερικανούς, ήσασταν αφελείς. Πρέπει να τους πολεμήσουμε.»
Ο Κεντ χρησιμοποίησε μια αναλογία: «Δεν μου άρεσε ο Τζο Μπάιντεν. Δεν μου άρεσε ο Μπαράκ Ομπάμα. Αλλά αν μια εξωτερική δύναμη ερχόταν να τους ανατρέψει, θα συσπειρωνόμουν 100% γύρω από τη σημαία. Αυτό είναι κοινή λογική.» Η ίδια δυναμική, υποστήριξε, παίζεται τώρα στο Ιράν — με τη διαφορά ότι ο επόμενος Αγιατολάχ, βάσει στοιχείων που ο Κεντ επικαλέστηκε, ενδέχεται να είναι ακόμη πιο ριζοσπαστικός.
Θα μπορούσε το Ισραήλ να κάνει αυτόν τον πόλεμο μόνο του;
Σε μια ιδιαίτερα ευθεία ερώτηση — αν το Ισραήλ θα μπορούσε να διεξάγει αυτόν τον πόλεμο χωρίς τις ΗΠΑ — ο Κεντ ήταν κατηγορηματικός. Το Ισραήλ, είπε, διαθέτει εξαιρετικές πληροφοριακές υπηρεσίες και πολύ ικανό στρατό. Μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του, να εκτελεί περιορισμένες επιθέσεις στα σύνορά του και να συνεχίσει τις στοχευμένες δολοφονίες. Αυτό που δεν μπορεί, σύμφωνα με τον Κεντ, είναι να ανατρέψει κυβερνήσεις — «αυτά τα μεγάλα εγχειρήματα αλλαγής καθεστώτος στα οποία η Αμερική εμπλέκεται, το Ισραήλ δεν μπορεί να τα κάνει μόνο του».
«Γι’ αυτό ακριβώς το ισραηλινό λόμπι είναι τόσο ισχυρό, τόσο δυναμικό και τόσο επιθετικό», κατέληξε ο Κεντ.
Ηγετικά έθνη στην Ευρώπη, μαζί με την Ιαπωνία, ανακοίνωσαν την Πέμπτη ότι είναι προετοιμασμένα να συμμετάσχουν σε «κατάλληλες προσπάθειες» για να διασφαλίσουν την ασφαλή διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η κοινή δήλωση από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ολλανδία και την Ιαπωνία καταδίκασε τις επιθέσεις από το Ιράν και κάλεσε την Τεχεράνη να σταματήσει τις ενέργειές της αμέσως. Σύμφωνα με τη δήλωση, τα έθνη θα συνεργαστούν με ορισμένα έθνη παραγωγής ενέργειας για να αυξήσουν την παραγωγή και να σταθεροποιήσουν τις αγορές. Μετά τη δημοσίευση, ο Καναδάς επιβεβαίωσε ότι προσχώρησε επίσης σε αυτήν την κοινή δήλωση των ηγετών.
Κοινή δήλωση από τους ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ολλανδίας, της Ιαπωνίας και του Καναδά για τα Στενά του Ορμούζ.
Καταδικάζουμε με τους πιο έντονους όρους τις πρόσφατες επιθέσεις από το Ιράν σε άοπλα εμπορικά σκάφη στον Κόλπο, τις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου, και το ντε φάκτο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από τις ιρανικές δυνάμεις.
Εκφράζουμε τη βαθιά μας ανησυχία για την κλιμακούμενη σύγκρουση. Καλούμε το Ιράν να σταματήσει αμέσως τις απειλές του, την πόντιση ναρκών, τις επιθέσεις με drone και πυραύλους και άλλες προσπάθειες να αποκλείσει τα Στενά για την εμπορική ναυτιλία, και να συμμορφωθεί με το Ψήφισμα 2817 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι θεμελιώδης αρχή του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Οι επιπτώσεις των ενεργειών του Ιράν θα γίνουν αισθητές από τους ανθρώπους σε όλα τα μέρη του κόσμου, ειδικά από τους πιο ευάλωτους.
Σύμφωνα με το Ψήφισμα 2817 του ΣΑ του ΟΗΕ, τονίζουμε ότι τέτοια παρέμβαση στη διεθνή ναυτιλία και η διατάραξη των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού ενέργειας αποτελούν απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Σε αυτό το πλαίσιο, ζητούμε ένα άμεσο ολοκληρωμένο μορατόριουμ στις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Εκφράζουμε την ετοιμότητά μας να συμβάλουμε στις κατάλληλες προσπάθειες για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών. Καλωσορίζουμε τη δέσμευση των εθνών που συμμετέχουν στον προπαρασκευαστικό σχεδιασμό.
Καλωσορίζουμε την απόφαση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας να εγκρίνει μια συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Θα λάβουμε άλλα βήματα για να σταθεροποιήσουμε τις ενεργειακές αγορές, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με ορισμένα παραγωγά έθνη για την αύξηση της παραγωγής.
Θα εργαστούμε επίσης για να παρέχουμε υποστήριξη στα έθνη που έχουν πληγεί περισσότερο, μεταξύ άλλων μέσω των Ηνωμένων Εθνών και των Διεθνών Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων (IFIs).
Η ναυτική ασφάλεια και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας ωφελούν όλες τις χώρες. Καλούμε όλα τα κράτη να σεβαστούν το διεθνές δίκαιο και να προασπίσουν τις θεμελιώδεις αρχές της διεθνούς ευημερίας και ασφάλειας.
H ιστορία των μυστικών κονδυλίων στη χώρα μας είναι μια παλιά και… πονεμένη υπόθεση που μετρά πλέον αρκετές δεκαετίες. Τα τελευταία χρόνια έχει απασχολήσει ουκ ολίγες φορές τη δημόσια σφαίρα. Το dikastikoreportaz.gr ανοίγει τον φάκελο «μυστικά κονδύλια» ή, για να είμαστε απόλυτα ακριβείς, τις απόρρητες δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού.
Είναι τα κονδύλια τα οποία δαπανώνται κάθε χρόνο από υπηρεσίες για διάφορους λόγους. Από την υλοποίηση δημοσίων συμβάσεων έργου ή προμηθειών για λόγους εθνικής ασφαλείας, τις αμοιβές πληροφοριοδοτών τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδος, μέχρι και τη στήριξη Οργανισμών του εξωτερικού κρίσιμης σημασίας, όπως για παράδειγμα Πατριαρχεία κ.ά. Η δημοσιογραφική μας έρευνα επικεντρώθηκε στα έτη 2020-2024, βάζοντας στο “μικροσκόπιο” τα επίσημα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού, όπως αυτά αναρτώνται στον ιστότοπο του υπουργείου Οικονομικών.
Επίσημα στοιχεία
Όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία, την περίοδο 2020-2024 δαπανήθηκαν συνολικά περί τα 434,594 εκατομμύρια ευρώ ως «απόρρητα έξοδα». Από αυτά, τα περισσότερα κατευθύνθηκαν σε τρία υπουργεία: το Προστασίας του Πολίτη, το Εξωτερικών και το Εθνικής Άμυνας. Μάλιστα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, ειδικά στα υπουργεία Προστασίας του Πολίτη και Εθνικής Άμυνας, τα τελικά ποσά που δαπανήθηκαν ως «μυστικά κονδύλια» είναι πολύ περισσότερα από αυτά που αρχικά είχαν προϋπολογιστεί.
Μέσα από τα συγκεκριμένα δεδομένα εγείρονται κρίσιμα ερωτήματα για το πού κατευθύνθηκαν αυτά τα χρήματα. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως γι’ αυτά τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, ο έλεγχος και η λογοδοσία είναι σχεδόν μηδενικός.
Σε χώρες του εξωτερικού προβλέπονται συγκεκριμένες διαδικασίες και έλεγχος μέσω ειδικής επιτροπής στα Κοινοβούλια, όχι όμως στη χώρα μας. Όπως μας εξηγεί στην ο διευθυντής Ερευνών της εταιρείας εκπόνησης στρατηγικών ερευνών CP Consulting, Κώστας Πικραμένος, «στην Ελλάδα δεν υπάρχει κουλτούρα εθνικής ασφαλείας και η Βουλή των Ελλήνων δεν διαθέτει αντίστοιχη επιτροπή». Ας δούμε όμως στην προκειμένη περίπτωση τι αναφέρουν τα επίσημα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού. Διότι οι αριθμοί μπορεί να μη λένε πάντα την αλήθεια, αλλά είναι σχεδόν αδύνατο να συσκοτίσουν την πραγματικότητα.
434.594.000 εκατομμύρια για μία πενταετία
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του προϋπολογισμού, από το 2019 και μετά τα μυστικά κονδύλια παρουσιάζουν μεγάλη αύξηση. Συγκεκριμένα, το 2019 ανήλθαν σε 79.763.000 εκατομμύρια ευρώ, ενώ το 2020 σε 97.143.000 εκατ. ευρώ και το 2021 σε 91,085 εκατ. ευρώ. Το 2022 οι απόρρητες δαπάνες μειώθηκαν σε ποσοστό 30% περίπου, αγγίζοντας τα 66.420.000 εκατ. ευρώ, για να εκτοξευθούν το 2023 σε 89.503.000 εκατομμύρια ευρώ και το 2024 σε 90.443.000 εκατ. ευρώ. Συνολικά την 5ετία 2020-2024, δηλαδή επί κυβέρνησης ΝΔ, το συνολικό ποσό που δαπανήθηκε για απόρρητες δαπάνες ανήλθε σε 434.594.000 εκατομμύρια ευρώ.
Μάλιστα, το ποσό αυτό είναι κατά πολύ αυξημένο σε σχέση με τα χρήματα που είχαν αρχικά προϋπολογιστεί για μυστικά κονδύλια. Συγκεκριμένα, για την ίδια περίοδο το ποσό που είχε προϋπολογιστεί ανήλθε σε 288.313.000 εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή τα ποσά που τελικά δόθηκαν για την κάλυψη απόρρητων εξόδων ήταν αυξημένα πάνω από 50% από αυτά που αρχικά είχαν προϋπολογιστεί. Ειδικότερα, το 2020, τα ποσά που είχαν προϋπολογιστεί στον κρατικό προϋπολογισμό για την κάλυψη απόρρητων δαπανών ανήλθαν σε 52.170.000 εκατομμύρια ευρώ. Το 2021 σε 54.252.000 εκατομμύρια ευρώ, το 2022 σε 49.532.000 εκατομμύρια ευρώ, το 2023 σε 55.470.000 εκατομμύρια ευρώ και το 2024 σε 71.889.000 εκατομμύρια ευρώ.
Από το σύνολο των μυστικών κονδυλίων, τη μερίδα του λέοντος για την πενταετία 2020-2024 καταλαμβάνει το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, με το συνολικό ποσό που δαπανήθηκε για απόρρητες δαπάνες να αγγίζει τα 160.922.000 εκατ. ευρώ. Συγκεκριμένα, το 2020 ανήλθαν σε 35.244.000 εκατ. ευρώ, το 2021 σε 24.812.000 εκατ. ευρώ, το 2022 σε 17.174.000 εκατ. ευρώ, το 2023 σε 41.008.000 εκατ. ευρώ και το 2024 σε 42.684.000 εκατ. ευρώ.
Σε ό,τι αφορά το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το συνολικό ποσό που δαπανήθηκε ως απόρρητα έξοδα για την περίοδο 2020-2024 ανήλθε σε 81.385.000 εκατ. ευρώ. Πιο αναλυτικά, το 2020 οι απόρρητες δαπάνες ανήλθαν σε 14.404.000 εκατ. ευρώ, το 2021 σε 27.504.000 εκατ. ευρώ, το 2022 σε 14.001.000 εκατ. ευρώ, το 2023 σε 14.596.000 εκατ. ευρώ και το 2024 σε 10.880.000 εκατ. ευρώ.
Αντίστοιχα, σε ό,τι αφορά το υπουργείο Εξωτερικών τα χρήματα που δαπανήθηκαν για «απόρρητα έξοδα» την περίοδο 2020-2024 ανήλθαν σε 91.057.000 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, το 2020 οι δαπάνες για απόρρητα έξοδα ανήλθαν σε 19.649.000 εκατ. ευρώ, το 2021 σε 15.476.000εκατ. ευρώ, το 2022 σε 17.495.000 εκατ. ευρώ, το 2023 σε 15.488.000 εκατ. ευρώ και το 2024 σε 23.462.000 εκατ. ευρώ.
Predator: Το «κρυφτό» των απόρρητων συμβάσεων
Χαρακτηριστικό παράδειγμα έλλειψης διαφάνειας και λογοδοσίας αποτελούν τα όσα ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια της δίκης για την υπόθεση των υποκλοπών στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, εισφέρθηκαν αποκαλυπτικά στοιχεία για τις σχέσεις εταιρειών που συνδέονται με το λογισμικό παρακολούθησης Predator και ελληνικών κρατικών φορέων
Κρίσιμο παράγοντα για τη διερεύνηση της σχέσης του ελληνικού κράτους με τις εταιρείες αυτές αποτέλεσαν τα δεδομένα σχετικά με τις συμβάσεις που είχαν συναφθεί μεταξύ των δύο πλευρών, τα οποία προέκυψαν τόσο από το πλήθος των αναγνωστέων εγγράφων όσο και από κρίσιμες μαρτυρικές καταθέσεις.
Σύμφωνα με τα αναγνωστέα έγγραφα της δίκης, από το 2018 έως το 2022 το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και η εταιρεία Krikel, συμφερόντων του καταδικασθέντος επιχειρηματία Γιάννη Λαβράνου, είχαν συνάψει επτά συμβάσεις, εκ των οποίων οι έξι χαρακτηρίστηκαν απόρρητες. Ουσιαστικά, η εταιρεία Krikel είχε αναδειχθεί από το 2018 σε βασικό προμηθευτή του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.
Το «στήσιμο» του πυκνού δικτύου εταιρειών που συνδέονται με το λογισμικό παρακολούθησης αποδείχθηκε μια σύνθετη διαδικασία, η οποία απαιτούσε την εμπλοκή διαφόρων μεσαζόντων. Τελικά, η Intellexa εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα τον Μάρτιο του 2020 για την ανάπτυξη του παράνομου λογισμικού, καθώς και την εξαγωγή του σε τρίτες χώρες.
Η έρευνα – παρωδία για τις συμβάσεις του παράνομου λογισμικού
Κατά τη διάρκεια της δίκης των υποκλοπών, από πλήθος μαρτυρικών καταθέσεων αναφέρθηκε η εκτίμηση ότι οι συμβάσεις αγοράς και ανάπτυξης του λογισμικού Predator ήταν πολύ πιθανό να είναι κρυμμένες σε άλλες -άσχετες φαινομενικά- συμβάσεις. Πάντως, από τα στοιχεία που αποκαλύπτει η «Μ» και το dikastikoreportaz.gr φαίνεται ότι τα ποσά για απόρρητες δαπάνες “εκτοξεύονται” τη διετία 2020 – 2021, την περίοδο δηλαδή του “στησίματος” των υποδομών και της εκτεταμένης χρήσης του Predator στην Ελλάδα!
Όσον αφορά τις συμαβάσεις που σχετίζονται με το λογισμικό, στο επίκεντρο της ακροαματικής διαδικασίας βρέθηκε και ο έλεγχος που πραγματοποίησε η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) σε συμβάσεις των εταιρειών Krikel και Intellexa με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και την ΕΥΠ. Τη μεθοδολογία της συγκεκριμένης έρευνας παρουσίασε στη δική της κατάθεση η διοικήτρια της ΕΑΔ, Αλεξάνδρα Ρογκάκου.
Όπως ανέφερε, η Αρχή διενήργησε ελέγχους σε επτά συμβάσεις προκειμένου να διαπιστωθεί αν πίσω από τα παραστατικά, το φυσικό αντικείμενο και τις τεχνικές προδιαγραφές των έργων, υποκρυπτόταν το παράνομο λογισμικό παρακολούθησης Predator. Βέβαια, ούτε λίγο ούτε πολύ η κ. Ρογκάκου περιέγραψε μια επιφανειακή έρευνα, στην οποία έμειναν εκτός «κάδρου» τα στοιχεία των σχετιζόμενων φυσικών και νομικών προσώπων των συμβαλλόμενων μερών. Μάλιστα, η τότε αναπληρώτρια διοικήτρια της Αρχής άφησε αποσβολωμένους δικαστή και εισαγγελέα καθώς κατέθεσε ότι περίμενε να διαβάσει το ίδιο το όνομα του λογισμικού στις συγκεκριμένες συμβάσεις! «Δηλαδή ψάχνατε σύμβαση που να λέει “παράνομο λογισμικό Predator”;», ρώτησε ο πρόεδρος της έδρας, μη μπορώντας να πιστέψει τα όσα άκουσε για τη μεθοδολογία της έρευνας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας
«Μόνιμο φαινόμενο κακής δημοσιονομικής πρακτικής»
Η «Μ» επικοινώνησε με τον κ. Κώστα Πικραμένο, διευθυντή Ερευνών της εταιρείας εκπόνησης στρατηγικών ερευνών CP Consulting με έδρα τη Μασσαλία και παράλληλα εμπειρογνώμονα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για θέματα Υπηρεσιών Πληροφοριών και Πολιτικού Ισλάμ, ο οποίος παράλληλα έχει συγγράψει αρκετά βιβλία σχετικά με τις υπηρεσίες πληροφοριών και όχι μόνο, όπως το «Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα» (Εκδόσεις Ινφογνώμων). Ερωτηθείς για την αύξηση στα κονδύλια που δαπανώνται για απόρρητες δαπάνες, ο κ. Πικραμένος περιέγραψε αρχικά τι είναι οι περιβόητες απόρρητες δαπάνες και τι αφορούν.
«Κατ’ αρχάς πρέπει να πούμε ότι οι απόρρητες δαπάνες (“μυστικά κονδύλια”) είναι πιστώσεις που περιλαμβάνονται στον τακτικό προϋπολογισμό, αν και είναι αρκετά δύσκολο να εντοπιστούν οι σχετικοί κωδικοί ανά φορέα. Τα υπουργεία Εξωτερικών, Εθνικής Άμυνας, Προστασίας του Πολίτη, Μετανάστευσης και Ασύλου, Κλιματικής Αλλαγής αλλά και η ΕΥΠ έχουν πιστώσεις ‘‘απόρρητων δαπανών’’. Οι εν λόγω δαπάνες πραγματοποιούνται για την υλοποίηση:
– Δημοσίων συμβάσεων έργου – προμηθειών που χαρακτηρίζονται ως απόρρητες, για λόγους εθνικής ασφαλείας.
– Αμοιβές πληροφοριοδοτών – πρακτόρων (στο εσωτερικό και στο εξωτερικό) για λόγους καταστολής εγκλήματος ή κατασκοπείας ή στήριξης της ελληνικής διπλωματίας.
Ερωτηθείς γιατί οι απόρρητες δαπάνες κάθε έτος υπερβαίνουν τα ποσά που προϋπολογίζονται αρχικά, ο κ. Πικραμένος υποστηρίζει: «Οι πραγματικές απόρρητες δαπάνες ανά έτος συνήθως υπερβαίνουν τα ποσά που εντοπίζουμε στους αντίστοιχους κωδικούς του τακτικού προϋπολογισμού είτε λόγω έκτακτων αναγκών είτε λόγω κακής διαχείρισης (σπατάλης). Είναι ένα μόνιμο φαινόμενο κακής δημοσιονομικής πρακτικής που πρέπει επιτέλους να αντιμετωπιστεί με θεσμικό τρόπο».
«Δεν υπάρχει κουλτούρα εθνικής ασφαλείας»
Αν και οι απόρρητες δαπάνες κοστίζουν στον Έλληνα φορολογούμενο σχεδόν μισό δισ. ευρώ, εντούτοις δεν υπάρχει διαχείρισή τους με διαφάνεια και επαρκή λογοδοσία. Σε αντίθεση με χώρες του εξωτερικού, κανείς δεν γνωρίζει με σιγουριά πού πάνε αυτά τα κονδύλια, όπως επίσης και αν πράγματι δαπανώνται για τον σκοπό που προβλέπονται.
«Στις λεγόμενες ώριμες κοινοβουλευτικές Δημοκρατίες της Δύσης υπάρχουν οι Επιτροπές Πληροφοριών και Εθνικής Ασφαλείας του Κοινοβουλίου. Εντός των επιτροπών υπάρχουν υποεπιτροπές με αρμοδιότητα τον έλεγχο των απόρρητων δαπανών σε συνεδρίες κεκλεισμένων των θυρών. Για παράδειγμα, στο γαλλικό Κοινοβούλιο λειτουργεί μια αντίστοιχη υποεπιτροπή η οποία καλεί τους διοικητές των υπηρεσιών πληροφοριών σε ακρόαση και έχει πρόσβαση στα παραστατικά των απόρρητων δαπανών. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει κουλτούρα εθνικής ασφαλείας και η Βουλή των Ελλήνων δεν διαθέτει αντίστοιχη επιτροπή. Το θέμα αυτό έχω καταγράψει στο βιβλίο μου “Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα” (Εκδόσεις Ινφογνώμων)», τονίζει στην «Μ» ο κ. Πικραμένος.
«Πέντε μέτρα άμεσης προσαρμογής»
Ρωτήσαμε τον κ. Πικραμένο τι κατά τη γνώμη του πρέπει να γίνει σε θεσμικό επίπεδο προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα διασπάθισης δημοσίου χρήματος. Ο κ. Πικραμένος προτείνει πέντε «μέτρα άμεσης εφαρμογής προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα διασπάθισης του δημοσίου χρήματος ή διαφθοράς».
Πιο αναλυτικά, τα πέντε μέτρα είναι τα εξής:
– Σύσταση Ανεξάρτητης Αρχής Απόρρητων Δαπανών με αρμοδιότητα την εκ των προτέρων (a priori) αξιολόγηση μιας σύμβασης έργου – προμηθειών, ως δαπάνης απόρρητου χαρακτήρα. Η εν λόγω Αρχή θα αξιολογεί όλες τις συμβάσεις υπουργείων, ΝΠΔΔ, Σωμάτων Ασφαλείας και υπηρεσιών πληροφοριών, που διαχειρίζονται λογαριασμούς απόρρητων δαπανών. Μόνο κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της Αρχής θα χαρακτηρίζεται μια σύμβαση έργου – προμηθειών «απόρρητη δαπάνη». Μετά την ολοκλήρωση του έργου – προμήθειας, η Αρχή θα προβαίνει σε εκ των υστέρων (a posteriori) δημοσιονομικό έλεγχο εξετάζοντας τα παραστατικά της δαπάνης. Η Αρχή δεν θα τηρεί αντίγραφα των παραστατικών δαπάνης, τα οποία θα καταστρέφονται 12 μήνες μετά την έκδοσή τους.
– Κατάργηση της πρόβλεψης περί απευθείας ανάθεσης σύμβασης έργου, προμήθειας, για απόρρητες δαπάνες. Εξαιρούνται περιπτώσεις απευθείας ανάθεσης λόγω επείγουσας ανάγκης, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της Ανεξάρτητης Αρχής Απόρρητων Δαπανών και μέχρι του ποσού των 50.000 ευρώ.
– Όλες οι συμβάσεις έργου – προμήθειας ανεξαρτήτως ποσού θα μπορούν να ελέγχονται από την Υποεπιτροπή Ελέγχου Απόρρητων Δαπανών της Επιτροπής Εθνικής Ασφαλείας και Πληροφοριών της Βουλής που θα ιδρυθεί. Η υποεπιτροπή δεν θα τηρεί αντίγραφα των παραστατικών δαπάνης.
– Κάθε υπουργείο καταρτίζει έναν Προϋπολογισμό Απόρρητων Δαπανών (ΠΑΔ) τον οποίο κοινοποιεί στο υπουργείο Οικονομικών προς επεξεργασία, πριν από την ενσωμάτωσή του στο σχέδιο του τακτικού προϋπολογισμού.
– Για όλες τις απόρρητες δαπάνες ανεξαρτήτως ποσού θα υπάρχουν παραστατικά (έκθεση σκοπιμότητας, ένταλμα πληρωμής, απόδειξη είσπραξης – τιμολόγιο, όπου θα αναφέρονται οι λόγοι, το ποσό και η ημερομηνία πληρωμής. Η έκθεση σκοπιμότητας θα έχει διαβάθμιση άκρως απόρρητο και θα είναι προσβάσιμη μόνο από τη διοίκηση του κρατικού οργανισμού, τα μέλη της Ανεξάρτητης Αρχής Απόρρητων Δαπανών και τα μέλη της Υποεπιτροπής Ελέγχου Απόρρητων Δαπανών.
