Ο Πέτρος Μηλιαράκης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κρήτη και στην πόλη του Ηρακλείου, όπου και περάτωσε την εγκύκλια του παιδεία. Κατάγεται από τη μαρτυρική Βιάννο Ηρακλείου, από οικογένεια Κρητών Λόγιων αλλά και επαναστατών, σ’ όλες τις κρίσιμες για την Πατρίδα περιστάσεις. Η σε βάθος χρόνου καταγωγή της οικογένειας αναφέρεται στο Βυζάντιο. Οι απώτεροι πρόγονοι κατασκεύαζαν το βυζαντινό νόμισμα μιλιαρήσιο (ή μηλιαρήσιο). Από τη δραστηριότητα δε αυτή προκύπτει και το επίθετο Μηλιαράκης.
Ο Πέτρος Μηλιαράκης, ως νομικός της πράξης, στο επίπεδο του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δικηγόρησε στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (E.C.H.R. και C.F.I. – G.C/E.U), ενώ χειρίστηκε και προσφυγές ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Commission). Έφυγε από τη ζωή το 2022 σε ηλικία 74 ετών
Σε μια αναλυτική ιστορική και αριθμητική αναδρομή στην πορεία του ελληνικού δημόσιου χρέους που είχε παραχωρήσει, κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στην εκπομπή «Αντιθέσεις» του Γιώργου Σαχίνη το 2021 παρουσιάσε σημαντικά στοιχεία με αναγωγή της δραχμής σε ευρώ σχετικά με την διαχρονική επιβάρυνση του χρέους από όλες τις κυβερνήσεις της Μεταπολίτευσης μέχρι την είσοδο στα μνημόνια, ενώ αποδόμησε τις κυρίαρχες αφηγήσεις για το πρώτο εξάμηνο του 2015, υποστηρίζοντας με συγκεκριμένα δεδομένα ότι η διαχείριση της περιόδου εκείνης παρέδωσε μειωμένο χρέος και πρωτογενές πλεόνασμα.
Η εξέλιξη του χρέους από το 1974 έως το 2009: Υποδομές, δραχμικός δανεισμός και εκτροχιασμός
Κατά την ανάλυση της περιόδου πριν από την κρίση, ο κ. Μηλιαράκης εξήγησε ότι τα στοιχεία του βασίζονται σε επίσημες αναγωγές και αποτυπώνουν με ακρίβεια τις μεταβολές ανά κυβερνητική θητεία. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αύξησε το χρέος κατά 28,9 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό το οποίο παρέλαβε ο Ανδρέας Παπανδρέου, αυξάνοντάς το κατά 47 δισεκατομμύρια και φτάνοντάς το στα 75,9 δισ. ευρώ.
Αναφερόμενος στη φύση του χρέους της δεκαετίας του 1980, ο νομικός υπογράμμισε τον αναπτυξιακό του χαρακτήρα και τη διαφορά του εσωτερικού δανεισμού:
«Αυτό το χρέος ήταν στα πλαίσια του σημερινού Μάαστριχτ. Και να φανταστούμε, ας πούμε, το Ηράκλειο για παράδειγμα χωρίς ΠΑΓΝΗ, χωρίς Πανεπιστήμιο, χωρίς ΤΕΙ, τα Χανιά χωρίς μεγάλα νοσοκομεία, χωρίς Πολυτεχνείο κ.λπ., το Ρέθυμνο ομοίως. Δηλαδή τα χρήματα που δόθηκαν ήταν στην κατεύθυνση της ανάπτυξης. Ήταν η επεκτατική πολιτική την οποία ασκούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου… Αλλά ο Παπανδρέου τι έκανε; Έκανε εσωτερικό χρέος. Θυμάστε τις διαφημίσεις που λέγανε: “Πάρε ένα ομόλογο 900.000, κέρδισε 100.000, πάρε ένα εκατομμύριο”; Ήταν δραχμικό το χρέος».
Στη συνέχεια, όπως σημείωσε, η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη παρέλαβε χρέος 75,9 δισ. και παρέδωσε μέσα σε τρία χρόνια 139,1 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά 63,2 δισεκατομμύρια. Είπε χαρακτηριστικά ότι “το αύξησε κατά 63,2 δισ., όταν ο Παπανδρέου στα 8 χρόνια το είχε αυξήσει 47 δισεκατομμύρια”.
Επί πρωθυπουργίας Κώστα Σημίτη, το χρέος κατέγραψε άλμα 91,9 δισεκατομμυρίων ευρώ —επιβαρυμένο και από τις δαπάνες των Ολυμπιακών Αγώνων— φτάνοντας τα 231 δισ. ευρώ κατά την παράδοση στον Κώστα Καραμανλή. Η διακυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή πρόσθεσε 70 δισεκατομμύρια σε διάστημα 5,5 ετών, ενώ ο Γιώργος Παπανδρέου αύξησε το χρέος κατά 65 δισεκατομμύρια μέσα σε μόλις 1,5 χρόνο.
Τα μνημονιακά χρόνια: Οι διακυβερνήσεις Παπαδήμου, Σαμαρά–Βενιζέλου και ο ΣΥΡΙΖΑ
Η εκτίναξη των δημοσιονομικών μεγεθών συνεχίστηκε με ακόμη μεγαλύτερη ένταση κατά την περίοδο των διεθνών δανειακών συμβάσεων.
Όπως περιέγραψε ο κ. Μηλιαράκης:
«Λουκάς Παπαδήμος, μη εκλεγμένος πρωθυπουργός. Εδώ πλέον ήταν συγκυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας, ΠΑΣΟΚ και ΛΑΟΣ. Εδώ το χρέος αυξήθηκε κατά 83 δισεκατομμύρια 621 εκατομμύρια. Δηλαδή παίρνει τεράστια αύξηση το χρέος επί Λουκά Παπαδήμου. Συνεχίζεται με Αντώνη Σαμαρά – Ευάγγελο Βενιζέλο, δηλαδή Νέα Δημοκρατία, ΠΑΣΟΚ [και ΔΗΜΑΡ για μικρό διάστημα]… Και το χρέος εκτινάσσεται κατά 85+ δισεκατομμύρια».
Φτάνοντας στην περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ο κ. Μηλιαράκης ανέφερε ότι το χρέος που παραλήφθηκε ανερχόταν στα 319 δισεκατομμύρια ευρώ και συνολικά αυξήθηκε κατά 61 δισεκατομμύρια, επισημαίνοντας ότι από το συνολικό δάνειο των 86 δισ. ευρώ, ποσό 24-25 δισεκατομμυρίων δεν δαπανήθηκε, παραμένοντας ως διαθέσιμο απόθεμα.
Η θητεία Βαρουφάκη, τα ταμειακά διαθέσιμα των 12 ημερών και το «μαξιλάρι»
Απαντώντας στις αιτιάσεις περί επιβάρυνσης 80 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2015, ο κ. Μηλιαράκης παρέθεσε συγκεκριμένα στοιχεία για τα πεπραγμένα της υπουργίας του Γιάνη Βαρουφάκη, αντικρούοντας την κριτική των προηγούμενων κυβερνήσεων.
Απευθυνόμενος στο κοινό της εκπομπής, ο νομικός τόνισε:
«Ο Γιάνης Βαρουφάκης, που παρέλαβε την οικονομία στην κατάσταση που προαναφέραμε, παρέδωσε λιγότερο χρέος! Ακριβώς 10 δισεκατομμύρια 932 εκατομμύρια και 903.000 ευρώ λιγότερο χρέος —είναι τα λεφτά του ΤΧΣ (Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας). Να το επαναλάβω! Του κουνάνε το δάχτυλο ποιοι; Αυτοί που αύξησαν το χρέος κατά δεκάδες δισεκατομμύρια και που παρέδωσαν ταμείο για μόλις 12 ημέρες!».
Συγκρίνοντας τα δημοσιονομικά αποτελέσματα, πρόσθεσε ότι από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2015 καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 3,712 δισεκατομμυρίων ευρώ, έναντι ελλείμματος 2,988 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο της συγκυβέρνησης ΝΔ–ΠΑΣΟΚ.
Όπως αποσαφήνισε, η καθαρή αύξηση του χρέους κατά 61 δισ. ευρώ έλαβε χώρα στη συνέχεια της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ. Εξηγώντας τη λειτουργία του ταμειακού αποθέματος (μαξιλάρι), χρησιμοποίησε μια παραστατική αναλογία:
«Είναι σαν να λέει ένας πατέρας: “Παιδιά, εγώ δανείστηκα για σας 86.000 ευρώ, έχω χρησιμοποιήσει τα 62.000 ευρώ, έχετε λοιπόν καβάτζα να χρησιμοποιήσετε άλλα 24.000 ευρώ”. Αυτό είναι που λένε ότι αφέθηκε ως ταμειακό μαξιλάρι».
Τα διδάγματα της μακράς δημοσιονομικής περιπέτειας
Η ιστορική αναδρομή του Πέτρου Μηλιαράκη φέρνει στο φως τη σύνθετη πραγματικότητα της δημιουργίας και της διαχείρισης του ελληνικού δημόσιου χρέους κατά τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. Η αντιπαραβολή των επίσημων αριθμητικών δεδομένων με τα κυρίαρχα πολιτικά αφηγήματα υπογραμμίζει την ανάγκη για διαφανή και τεκμηριωμένη ανάγνωση της οικονομικής ιστορίας, υπενθυμίζοντας ότι οι αποφάσεις δανεισμού και διαχείρισης των δημόσιων πόρων έχουν μακροχρόνιες επιπτώσεις που διαμορφώνουν καθοριστικά το μέλλον της χώρας.
Ο Πέτρος Μηλιαράκης, νομικός που δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Ελλάδας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC-EU), στην εκπομπή «Αντιθέσεις» με τον Γιώργο Σαχίνη, σε μια συνέντευξη με αποκαλύψεις για την πορεία του δημόσιου χρέους:
1. Η Εξέλιξη του Δημοσίου Χρέους από τη Μεταπολίτευση μέχρι το 2009
Πέτρος Μηλιαράκης:
«Λοιπόν, τα στοιχεία που έχω δεν είναι αυθαίρετα και, για την περίοδο που είχαμε δραχμή, έχει γίνει αναγωγή στο ευρώ:
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αύξησε το χρέος κατά 28,9 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου παρέλαβε 28,9 δισ. και το αύξησε κατά 47 δισεκατομμύρια [φτάνοντας στα 75,9 δισ.]. Αλλά αυτό το χρέος ήταν στα πλαίσια του σημερινού Μάαστριχτ. Και να φανταστούμε, ας πούμε, το Ηράκλειο για παράδειγμα χωρίς ΠΑΓΝΗ, χωρίς Πανεπιστήμιο, χωρίς ΤΕΙ, τα Χανιά χωρίς μεγάλα νοσοκομεία, χωρίς Πολυτεχνείο κ.λπ., το Ρέθυμνο ομοίως. Δηλαδή τα χρήματα που δόθηκαν ήταν στην κατεύθυνση της ανάπτυξης. Ήταν η επεκτατική πολιτική την οποία ασκούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου.
Στη συνέχεια πήρε τη σκυτάλη ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο οποίος παρέλαβε 75,9 δις χρέος και παρέδωσε σε 3 χρόνια 139,1 δις. Δηλαδή το αύξησε κατά 63,2 δισ., όταν ο Παπανδρέου στα 8 χρόνια το είχε αυξήσει 47 δισεκατομμύρια.»
Γιώργος Σαχίνης:
«Πλήρωνε όμως, φαντάζομαι, και τα τοκοχρεολύσια των προηγούμενων;»
Πέτρος Μηλιαράκης:
«Τα τοκοχρεολύσια που πληρώνονταν… Θα δείτε παρακάτω ότι ήταν ακριβώς όπως και τα προηγούμενα των προηγουμένων που είχε παραλάβει ο Παπανδρέου —και ο Παπανδρέου πλήρωνε τοκοχρεολύσια! Αλλά ο Παπανδρέου τι έκανε; Έκανε εσωτερικό χρέος. Θυμάστε τις διαφημίσεις που λέγανε: «Πάρε ένα ομόλογο 900.000, κέρδισε 100.000, πάρε ένα εκατομμύριο»; Ήταν δραχμικό το χρέος.
Με τον Κώστα Σημίτη, λόγω και των Ολυμπιακών Αγώνων, εκτινάχθηκε κατά 91,9 δισεκατομμύρια παραπάνω. Παρέδωσε δηλαδή στον Κώστα Καραμανλή 231 δισεκατομμύρια, όπου ήταν μέσα εντωμεταξύ και τα χρέη των Ολυμπιακών Αγώνων.
Και ο Κώστας Καραμανλής το αύξησε κατά 70 δις. Δηλαδή, προσέξτε: όσα σε 5,5 χρόνια άφησε ο Καραμανλής στο χρέος, τόσο άφησε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης στα τρία χρόνια —να είμαστε δίκαιοι σε αυτό.
Συνεχίζουμε λοιπόν με τον Γιώργο Παπανδρέου, ο οποίος το αυξάνει σε 1,5 χρόνο κατά 65 δις —δηλαδή περίπου όσο ο Μητσοτάκης σε 3 χρόνια και όσο ο Καραμανλής σε σχεδόν έξι χρόνια!»
2. Τα Μνημονιακά Χρόνια (Παπαδήμος, Σαμαράς – Βενιζέλος)
Πέτρος Μηλιαράκης:
«Προσέξτε τώρα:
Λουκάς Παπαδήμος, μη εκλεγμένος πρωθυπουργός. Εδώ πλέον ήταν συγκυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας, ΠΑΣΟΚ και ΛΑΟΣ. Εδώ το χρέος αυξήθηκε κατά 83 δισεκατομμύρια 621 εκατομμύρια. Δηλαδή παίρνει τεράστια αύξηση το χρέος επί Λουκά Παπαδήμου.
Συνεχίζεται με Αντώνη Σαμαρά – Ευάγγελο Βενιζέλο, δηλαδή Νέα Δημοκρατία, ΠΑΣΟΚ…»
Γιώργος Σαχίνης:
«Και ΔΗΜΑΡ τότε.»
Πέτρος Μηλιαράκης:
«Ναι, και ΔΗΜΑΡ, σωστό, αλλά για μικρό διάστημα, δεν έχει σημασία. Και το χρέος εκτινάσσεται κατά 85+ δισεκατομμύρια.
Και φτάνουμε τώρα στον ΣΥΡΙΖΑ. Στον ΣΥΡΙΖΑ παραδόθηκε ένα χρέος της τάξης των 319 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ο ΣΥΡΙΖΑ το αύξησε κατά 61 δισεκατομμύρια συνολικά. Από το πακέτο αυτό των 86 δισ. που δανείστηκε τελικά, δεν πήρε τα 24-25 δισεκατομμύρια, που είναι το περίφημο “μαξιλάρι”.»
3. Η Περίοδος Βαρουφάκη & το Ταμειακό Μαξιλάρι
Γιώργος Σαχίνης:
«Συγγνώμη, μισό λεπτό… Εδώ μία από τις βασικές κατηγορίες και βασικές επωδούς των αντιπολιτευόμενων κομμάτων είναι ότι μόνο στο πρώτο εξάμηνο διαχείρισης της οικονομίας επί υπουργίας Γιάνη Βαρουφάκη μάς στοίχισε 80 δισεκατομμύρια. Εσείς μας λέτε 61 για όλη την περίοδο.»
Πέτρος Μηλιαράκης:
«Λοιπόν, να ακούσει τώρα ο ελληνικός λαός αυτό που θα πω και να το μεταβολίσει στη συνείδησή του:
Ο Γιάνης Βαρουφάκης, που παρέλαβε την οικονομία στην κατάσταση που προαναφέραμε, παρέδωσε λιγότερο χρέος! Ακριβώς 10 δισεκατομμύρια 932 εκατομμύρια και 903.000 ευρώ λιγότερο χρέος —είναι τα λεφτά του ΤΧΣ (Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας). Να το επαναλάβω!
Του κουνάνε το δάχτυλο ποιοι; Αυτοί που αύξησαν το χρέος κατά δεκάδες δισεκατομμύρια και που παρέδωσαν ταμείο για μόλις 12 ημέρες!»
Γιώργος Σαχίνης:
«Μου λέτε δηλαδή ότι το ταμείο που παρέδωσαν στον Γιάνη Βαρουφάκη για να πληρωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις επαρκούσε για 12 μέρες; Άρα η αύξηση του δημοσίου χρέους έγινε στην περίοδο ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ μετά την υπουργία Βαρουφάκη;»
Πέτρος Μηλιαράκης:
«Ακριβώς! Ο Βαρουφάκης όχι μόνο παρέδωσε λιγότερο χρέος κατά σχεδόν 11 δισεκατομμύρια, αλλά παρέδωσε —έχω τα στοιχεία εδώ— από τον Ιανουάριο του ’15 μέχρι τον Ιούλιο που ήταν υπουργός, πρωτογενές πλεόνασμα 3 δισεκατομμύρια 712 εκατομμύρια ευρώ. Την αντίστοιχη περίοδο της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, με στοιχεία Απριλίου – Ιουνίου, το έλλειμμα ήταν 2 δισεκατομμύρια 988 εκατομμύρια.
Δηλαδή, αυτοί που είχαν 3 δισ. έλλειμμα, που παρέδωσαν το συγκεκριμένο χρέος με την αλυσίδα που προελέχθη και που άφησαν ταμείο για μισθούς και συντάξεις για 12 ημέρες, κουνάνε το δάχτυλο στον Βαρουφάκη που παρέδωσε πλεόνασμα σχεδόν 4 δισ. και χρέος μειωμένο κατά 11 δισ.! Αυτή είναι η αλήθεια.
Έρχεται στη συνέχεια η υπόλοιπη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ που αυξάνει το χρέος κατά 61 δισ. Δανείζεται τα 86 δισεκατομμύρια, αλλά αφήνει “μαξιλάρι”, γιατί δεν τα χρησιμοποίησε όλα.
Τι σημαίνει αυτό το μαξιλάρι όσον αφορά το χρέος; Είναι σαν να λέει ένας πατέρας: «Παιδιά, εγώ δανείστηκα για σας 86.000 ευρώ, έχω χρησιμοποιήσει τα 62.000 ευρώ, έχετε λοιπόν καβάτζα να χρησιμοποιήσετε άλλα 24.000 ευρώ». Αυτό είναι που λένε ότι αφέθηκε ως ταμειακό μαξιλάρι.»
Το ξέρουμε…
Το να βλέπετε αυτά τα μηνύματα μπορεί να είναι κουραστικό. Και να είστε σίγουροί ότι ούτε κι εμείς βρίσκουμε κάποια ευχαρίστηση από το να τα γράφουμε... Όμως αυτό το μήνυμα δεν αφορά εμάς. Αφορά κάτι πολύ πιο σημαντικό: την επιβίωση της ανεξάρτητης, μαχητικής δημοσιογραφίας στην Kρήτη.
Η στήριξη σας είναι σημαντική γιατί μας επιτρέπει να:
- - Κάνουμε ρεπορτάζ χωρίς φόβο και εξαρτήσεις. Κανείς δεν μας υπαγορεύει τι να πούμε ή τι να αποσιωπήσουμε.
- - Κρατάμε τη δημοσιογραφία μας προσβάσιμη σε όλους, ακόμη και σε αυτούς που δεν έχουν την ικανότητα να πληρώσουν. Χωρίς paywall, χωρίς προνόμια μόνο για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα.
Η απλή αλήθεια είναι ότι τα έσοδα διαρκώς συρρικνώνονται. Αν πιστεύετε ότι μια πραγματικά ελεύθερη ενημέρωση είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και τον έλεγχο της εξουσίας, τότε δώστε μας τη δύναμη να συνεχίσουμε.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
