Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε την Τετάρτη να καταστεί ο Καναδάς το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα εντυπωσιακό άνοιγμα καθώς οι απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ωθούν την Οτάβα πιο κοντά στην Ευρώπη.

Μιλώντας στη Σάρλοτ της Βόρειας Καρολίνας, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι το να επιτραπεί στον Καναδά να γίνει συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ θα μπορούσε να είναι μια «εχθρική πράξη» και απείλησε να απαντήσει στην προτεινόμενη κίνηση επιβάλλοντας περισσότερους δασμούς στο μπλοκ.

Ο Τραμπ εξάρτησε την απειλή του από την «πρόθεση» των Ευρωπαίων ηγετών, λέγοντας ότι: «Αν είναι καλή πρόθεση, είναι εντάξει. Αν είναι κακή πρόθεση, θα επιβάλουμε πολύ βαριούς δασμούς στην Ευρώπη». Άφησε επίσης να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διακόψουν το εμπόριο με την Ευρώπη σε ορισμένους τομείς.

Ο Τραμπ χαρακτήρισε την προοπτική ένταξης του Καναδά στην ΕΕ «γελοία» και αποκάλεσε τον γείτονα της Αμερικής «απαίσιο εμπορικό εταίρο». Επίσης, την Τετάρτη κλιμάκωσε τον εμπορικό του πόλεμο υπογράφοντας διάταγμα που περιορίζει τις αγορές καναδικών προϊόντων από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Οι δασμοί του Τραμπ και οι επανειλημμένες αναφορές περί μετατροπής του Καναδά στην 51η πολιτεία έχουν δηλητηριάσει τη σχέση μεταξύ των γειτόνων της Βόρειας Αμερικής. Ο Καναδάς επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή του από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον προορισμό για περίπου το 70% των εξαγωγών του, και ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ έχει ζητήσει μια «μοναδική συμμαχία» με την ΕΕ.

Στην ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι ο Καναδάς και η ΕΕ θα οικοδομήσουν πάνω στην υπάρχουσα συμφωνία ελεύθερου εμπορίου τους, γνωστή ως CETA, με μια ευρύτερη «Συμμαχία για το Μέλλον» που αποσκοπεί στη δημιουργία «ενός κοινού χώρου ευημερίας και οικονομικής ασφάλειας».

Σε ομιλία της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν λέει στον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ ότι θέλει να ανοίξει την πόρτα ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ, μια δυνητική εμβάθυνση των δεσμών καθώς και οι δύο βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξανόμενες εντάσεις με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.

«Πάνω απ’ όλα, αγαπητέ Μαρκ, η Ευρώπη και ο Καναδάς πιστεύουν στη δημοκρατία», είπε η φον ντερ Λάιεν στον Κάρνεϊ, ο οποίος καταχειροκροτήθηκε όρθιος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο της Γαλλίας. Είναι προγραμματισμένο να απευθυνθεί στο Κοινοβούλιο την Πέμπτη.

Ο Καναδάς επιδιώκει μια σχέση που απέχει ελάχιστα από την ένταξη στην ΕΕ

Καναδός αξιωματούχος που γνωρίζει τις συζητήσεις δήλωσε στο Associated Press την περασμένη εβδομάδα ότι η Οτάβα διερευνά δεσμούς με την ΕΕ που θα μπορούσαν να σταματήσουν ακριβώς πριν από την πλήρη ένταξη. Ο αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Καναδάς θα επεδίωκε μια ρύθμιση που θα επιτρέπει στους πολίτες του να ζουν και να εργάζονται στην Ευρώπη χωρίς βίζα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής εταιρικής σχέσης.

Ο Τζόναθαν Γουίλκινσον (Jonathan Wilkinson), ορισθείς πρέσβης του Καναδά στην ΕΕ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η Οτάβα είχε συζητήσει το καθεστώς συνδεδεμένου μέλους με Ευρωπαίους αξιωματούχους πριν από την ομιλία της φον ντερ Λάιεν και «γνώριζε ότι αυτό ήταν κάτι που βρισκόταν στο τραπέζι». Είπε ότι ο Καναδάς είχε μιλήσει με την ΕΕ για μια «Συμμαχία για το Μέλλον», ενώ οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είχαν εγείρει το θέμα του συνδεδεμένου μέλους.

Ο Γουίλκινσον δήλωσε ότι ο Καναδάς δεν επιδιώκει πλήρη ένταξη στην ΕΕ επειδή αυτό θα απαιτούσε την παραχώρηση μέρους της κυριαρχίας του. Αντ’ αυτού, η Οτάβα θέλει «να πλησιάσει όσο περισσότερο μπορεί» το μπλοκ με τρόπο που ενισχύει την καναδική κυριαρχία αντί να τη μειώνει, είπε.

Το γραφείο του Κάρνεϊ χαιρέτισε την πρόταση της φον ντερ Λάιεν, δηλώνοντας ότι ο Καναδάς εμβαθύνει τους δεσμούς με την ΕΕ «για να ενισχύσει την κυριαρχία μας» και υποστήριξε ένα βήμα πέρα από τη CETA.

Ο Καναδάς έχει ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα αμυντικών προμηθειών της ΕΕ

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η διευρυμένη εταιρική σχέση θα καλύπτει την προηγμένη μεταποίηση, την τεχνολογία, την αμυντική παραγωγή, την Αρκτική, την ενέργεια, τα κρίσιμα ορυκτά, τις μπαταρίες, την τεχνητή νοημοσύνη, την κβαντική υπολογιστική, την κυβερνοασφάλεια και την οικονομική ασφάλεια.

«Αυτή είναι μια εταιρική σχέση όχι εναντίον οποιουδήποτε άλλου, αλλά για την κοινή μας ισχύ», είπε. «Εν συντομία, θέλουμε να φέρουμε τη σχέση με τον Καναδά στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο».

Επειδή η ένταξη του Καναδά στην ΕΕ ως συνδεδεμένο μέλος θα ήταν μια πρωτιά, δεν υπάρχει εγχειρίδιο κανόνων για το πώς θα λειτουργούσε αυτό ή τι θα σήμαινε στην πράξη. Είναι ασαφές ποιος θα έπρεπε να εγκρίνει την ένταξη και πόσο χρόνο θα μπορούσε να διαρκέσει αυτό.

Ο Γουίλκινσον είπε ότι η Οτάβα και οι Βρυξέλλες εστιάζουν σκόπιμα πρώτα στην ουσία της σχέσης παρά στο πώς θα την ονομάσουν. «Πριν φτάσετε στην πραγματικότητα στο σημείο όπου αποφασίζετε πώς θα ονομάσετε κάτι, θα πρέπει στην πραγματικότητα να γνωρίζετε τη μορφή του», δήλωσε.

Είπε ότι η μορφή είναι πιθανό να γίνει σαφέστερη στη σύνοδο κορυφής Καναδά-ΕΕ τον Οκτώβριο, όταν οι δύο πλευρές αναμένουν να προβούν σε ανακοίνωση και ίσως καταλήξουν στο πώς θα την περιγράψουν.

Επί του παρόντος, όλα τα βήματα προς την ένταξη στην ΕΕ πρέπει να εγκρίνονται ομόφωνα από τις 27 χώρες μέλη.

Η ιδέα του συνδεδεμένου μέλους έχει διατυπωθεί στο παρελθόν για την Ουκρανία ή για τη Βρετανία μετά το Brexit, αλλά δεν έχουν ληφθεί συγκεκριμένα μέτρα.

Πέρα από το εμπόριο: Ο Καναδάς και η ΕΕ διερευνούν μια ευρύτερη συμμαχία

Η σχέση μεταξύ του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου οι δύο πλευρές πρέπει να υπερβούν τη ρητορική και να αρχίσουν να οικοδομούν κάτι πιο ουσιαστικό, δήλωσε ο Τομπίας Κρέμερ (Tobias Cremer), Γερμανός ευρωβουλευτής.

«Τώρα είναι η ώρα να σταματήσουμε να στέλνουμε ερωτικά γράμματα ο ένας στον άλλον και να δώσουμε ουσία [put meat on the bone]», είπε ο Κρέμερ, από τους κεντροαριστερούς Σοσιαλδημοκράτες.

Υποστήριξε ότι οποιαδήποτε νέα ρύθμιση θα πρέπει να είναι πιο φιλόδοξη από μια ακόμη εμπορική ή αμυντική συμφωνία, περιγράφοντας τον στόχο ως μια πιο ολιστική στρατηγική συμμαχία μεταξύ του Καναδά και της ΕΕ.

Υφιστάμενα πλαίσια όπως η CETA θα μπορούσαν να παράσχουν μια βάση, είπε ο Κρέμερ, αλλά θα πρέπει να αξιοποιηθούν πληρέστερα και να επεκταθούν. Το επιχείρημα για στενότερους δεσμούς, είπε, καθοδηγείται όλο και περισσότερο από τη γεωπολιτική όσο και από την οικονομία.

Ο στόχος, είπε, θα πρέπει τελικά να είναι μεγαλύτερος από μια διμερή ρύθμιση — τοποθετώντας δυνητικά την ΕΕ ως συντονιστή μεσαίων δυνάμεων, μια ιδέα που έχει επίσης εγείρει ο Κάρνεϊ.

Ο Καναδάς έγινε φέτος η πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα που εντάχθηκε στο αμυντικό πρόγραμμα SAFE της ΕΕ, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ (173 δισεκατομμυρίων δολαρίων), δίνοντας σε καναδικές εταιρείες πρόσβαση σε κοινές προμήθειες καθώς η Ευρώπη επιδιώκει να αυξήσει την αμυντική της ετοιμότητα.

Η Ιράτσε Γκαρθία Πέρεθ (Iratxe García Pérez), πρόεδρος της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επαίνεσε τον Κάρνεϊ επειδή επέδειξε «μεγάλο θάρρος αντιμετωπίζοντας τον Ντόναλντ Τραμπ» και δήλωσε ότι χρειάζονται σύμμαχοι για την υπεράσπιση «της κυριαρχίας, της αλληλεγγύης και του διεθνούς δικαίου».

Ο Κάρνεϊ δήλωσε την Τρίτη ότι η οικονομική ολοκλήρωση, που κάποτε θεωρούνταν σε μεγάλο βαθμό πλεονέκτημα, όλο και περισσότερο «χρησιμοποιείται ως όπλο από ορισμένες χώρες». Οι συζητήσεις θα ενταθούν στη σύνοδο κορυφής Καναδά-ΕΕ στα τέλη Οκτωβρίου, είπε.

Η ρήξη με τον Τραμπ επιταχύνει τη στροφή του Καναδά προς την Ευρώπη

Ο Καναδάς έχει απαντήσει με αντίποινα στους δασμούς των ΗΠΑ και έχει απορρίψει εμπορικούς όρους που ο Κάρνεϊ λέει ότι θα αποδυνάμωναν την κυριαρχία του.

Η ΕΕ ακολούθησε διαφορετική πορεία με την Ουάσινγκτον, καταλήγοντας σε μια εμπορική συμφωνία που έθεσε ανώτατο όριο αμερικανικών δασμών 15% στη συντριπτική πλειοψηφία των εξαγωγών της ΕΕ, ενώ η Ευρώπη κατήργησε τους δασμούς στα βιομηχανικά προϊόντα των ΗΠΑ.

Αυτή η αντίθεση έχει επισκιάσει την πίεση του Κάρνεϊ για στενότερους ευρωπαϊκούς δεσμούς. Σε μια ομιλία που παρακολουθήθηκε στενά στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός τον Ιανουάριο, προέτρεψε τις μεσαίες δυνάμεις να συνεργαστούν για να αυξήσουν τον μοχλό πίεσής τους σε μια εποχή αντιπαλότητας μεγάλων δυνάμεων.

«Όταν διαπραγματευόμαστε μόνο διμερώς με έναν ηγεμόνα, διαπραγματευόμαστε από θέση αδυναμίας. Αποδεχόμαστε ό,τι προσφέρεται», δήλωσε ο Κάρνεϊ.

Συνεχίζοντας την προσπάθεια άσκησης πίεσης, ο Τραμπ υπέγραψε την Τετάρτη ένα υπόμνημα με το οποίο έδινε εντολή στην κυβέρνηση των ΗΠΑ να αφαιρέσει τα καναδικά προϊόντα από το ομοσπονδιακό σύστημα προμηθειών, κίνηση που ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι έγινε σε αντίποινα για την πολιτική «Αγοράστε καναδικά» (“Buy Canadian”) της καναδικής κυβέρνησης, η οποία εξέφραζε προτίμηση σε προϊόντα από τη δική της χώρα.

Ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε την πολιτική αυτή άδικη και δήλωσε σε ενημερωτικό δελτίο (fact sheet) που εξηγούσε το υπόμνημα ότι «ο Πρόεδρος Τραμπ αναλαμβάνει δράση για να καταστήσει τον Καναδά υπόλογο για τη συνεχιζόμενη παράλογη και μεροληπτική μεταχείριση των αμερικανικών αγαθών, η οποία έχει επιβαρύνει και φέρει σε μειονεκτική θέση τους σκληρά εργαζόμενους Αμερικανούς».