Οι προβλέψεις για επικείμενες συνθήκες καύσωνα θέτουν σε κατάσταση ετοιμότητας το συνδικαλιστικό κίνημα στο Ηράκλειο της Κρήτης, με το Συνδικάτο Οικοδόμων και το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών (Παράρτημα Ηρακλείου) να παρεμβαίνουν από κοινού για τη διασφάλιση της υγείας των εργαζομένων.

Η έντονη εντατικοποίηση των εργασιών που καταγράφεται τόσο στα μεγάλα υποδομικά έργα του νησιού, όπως ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ) και το νέο διεθνές αεροδρόμιο Καστελίου, όσο και στη συμβατική οικοδομή για την αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, αυξάνει κατακόρυφα τους κινδύνους από την έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες.

Οι δύο φορείς ανακοίνωσαν τη διενέργεια στοχευμένων περιοδειών και παρεμβάσεων στους χώρους εργασίας, διεκδικώντας τη λήψη μόνιμων, δεσμευτικών μέτρων προστασίας και την άμεση θεσμική θωράκιση των εργαζομένων απέναντι στη θερμική καταπόνηση.

Οι κίνδυνοι της θερμικής επιβάρυνσης και η κριτική στην εργοδοτική στάση

Η κοινή παρέμβαση των δύο σωματείων αναδεικνύει την πολυπλοκότητα των κινδύνων που αντιμετωπίζει το εργατικό δυναμικό κατά τη διάρκεια του θέρους, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες συνδυάζονται με αυξημένα ποσοστά υγρασίας. Η απουσία επαρκών προστατευτικών μέτρων στους τόπους εργασίας μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας, περιστατικά θερμοπληξίας ή ακόμη και να αυξήσει την πιθανότητα πρόκλησης σοβαρών εργατικών ατυχημάτων.

Η συνδικαλιστική ηγεσία επισημαίνει ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται αποκλειστικά στους ανοιχτούς χώρους των εργοταξίων, αλλά επεκτείνεται και σε κλειστούς χώρους εργασίας. Σε δομές με ελλιπή αερισμό, υπόγεια, μη κλιματιζόμενους χώρους ή εργοταξιακά κοντέινερ, καθώς και σε περιβάλλοντα όπου αναπτύσσεται επιπλέον θερμότητα λόγω της λειτουργίας μηχανών, οι συνθήκες εργασίας καθίστανται εξαιρετικά επιβαρυμένες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ευπαθείς ομάδες του προσωπικού που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Αυτές περιλαμβάνουν έγκυες και θηλάζουσες εργαζόμενες, άτομα άνω των 60 ετών, καθώς και εργαζόμενους με χρόνια νοσήματα, όπως η παχυσαρκία με Δείκτη Μάζας Σώματος άνω του 30, το μεταβολικό σύνδρομο, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, καθώς και χρόνιες πνευμονοπάθειες ή νεφροπάθειες.

Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, η λήψη των αναγκαίων μέτρων προσκρούει συχνά στην οικονομική διαχείριση των κατασκευαστικών εταιρειών:

«Η προστασία των εργαζομένων από την έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες αντιμετωπίζεται ως κόστος από τους εργοδότες που βάζουν στο ζύγι κόστους οφέλους τα αναγκαία μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνονται! Δεν έχουν κανένα σχέδιο πρόληψης, παραμένοντας προσηλωμένοι μόνο σε ό,τι διασφαλίζει την παραγωγικότητα και τα κέρδη τους».

Ο ρόλος των επιβλεπόντων μηχανικών και οι επιτόπιες παρεμβάσεις

Προκειμένου να ανατραπεί αυτή η κατάσταση, το Συνδικάτο Οικοδόμων και το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών καλούν τα μέλη τους σε συσπείρωση και ενεργή δράση για την επιβολή των κανόνων ασφαλείας στο πεδίο. Το βάρος της ευθύνης μεταφέρεται στους εξειδικευμένους επιστήμονες που έχουν την άμεση εποπτεία των έργων, καλώντας τους να λειτουργήσουν ως αναχώματα απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία.

Οι ενώσεις απευθύνουν σαφή οδηγία προς τα στελέχη των εργοταξίων:

«Ιδιαίτερα οι συνάδελφοι μηχανικοί που τελούν χρέη τεχνικού ασφαλείας, οι επιβλέποντες μηχανικοί να πάρουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία της υγείας της δικής τους, των υπόλοιπων συναδέλφων μηχανικών – τεχνικών και των οικοδόμων, να προχωρήσουν ακόμα και σε παύση εργασιών αν χρειαστεί, ακόμα και σε σύγκρουση με τις εντολές του εργοδότη».

Παράλληλα, τα σωματεία ζητούν την άμεση καταγγελία κάθε σχετικής παράβασης εκ μέρους της εργοδοσίας, ώστε να υπάρξει ακαριαία συνδικαλιστική παρέμβαση. Για τον λόγο αυτό, έχουν προγραμματιστεί στοχευμένες περιοδείες των εκπροσώπων των εργαζομένων στα μεγάλα εργοτάξια του νομού Ηρακλείου κατά τις ημέρες του καύσωνα, με σκοπό την επιτόπια επιβολή των απαιτούμενων ρυθμίσεων.

Το διεκδικητικό πλαίσιο για την εργασιακή ασφάλεια και οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις

Οι διεκδικήσεις των δύο σωματείων εκτείνονται από την άμεση διαχείριση της κρίσης έως τη ριζική αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου της χώρας για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία (ΥΑΕ). Κεντρικό αίτημα αποτελεί η άμεση έκδοση Υπουργικής Απόφασης που θα δεσμεύει νομικά τους εργοδότες για τη λήψη μόνιμων μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι καύσωνες το καλοκαίρι και οι συνθήκες παγετού τον χειμώνα θα αποτελούν σταθερά φαινόμενα τα επόμενα έτη.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, τα σωματεία απαιτούν την άμεση διακοπή όλων των υπαίθριων εργασιών όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 38 βαθμούς Κελσίου ($38\text{ °C}$). Επιπλέον, ζητείται η διακοπή των εργασιών και σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, ανάλογα με τον Δείκτη Θερμικής Καταπόνησης WBGT, σε συνδυασμό με την ύπαρξη σκόνης στα εργοτάξια ή σε ιδιαίτερα επιβαρυμένους κλειστούς χώρους. Η διακοπή αυτή, καθώς και η πλήρης αποχή των εργαζομένων που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες, πρέπει να συνοδεύεται από πλήρη καταβολή του ημερομισθίου, χωρίς καμία περικοπή, ενώ καθίσταται υποχρεωτική η διενέργεια σχετικών μετρήσεων στους χώρους εργασίας.

Σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει ανάγκη πλήρους διακοπής, απαιτείται η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου πρόληψης. Αυτό περιλαμβάνει τον περιορισμό των βαριών εργασιών, τη συχνή πραγματοποίηση διαλειμμάτων ανάλογα με την ένταση της εργασίας και τα Μέσα Ατομικής Προστασίας, καθώς και τη θέσπιση αυστηρότερων ορίων όταν χρησιμοποιούνται θερμικά μέσα, όπως τα φλόγιστρα. Παράλληλα, κρίνεται υποχρεωτική η συνεχής διάθεση δροσερού πόσιμου νερού κοντά στις θέσεις εργασίας και η δημιουργία κατάλληλων κλιματισμένων χώρων ή στεγάστρων σκίασης για την ανάπαυση του προσωπικού.

Τα αιτήματα αυτά πρέπει να εφαρμόζονται οριζόντια για το σύνολο των εργαζομένων, ανεξάρτητα από τον τρόπο αμοιβής τους (είτε με σταθερό μισθό είτε με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών – ΔΠΥ), με παράλληλη αποφασιστική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και της υλικοτεχνικής υποδομής της Επιθεώρησης Εργασίας.

Στο δομικό επίπεδο, οι εργαζόμενοι διεκδικούν την πλήρη ασφαλιστική κάλυψη από τον επαγγελματικό κίνδυνο με αποκλειστική επιβάρυνση του κεφαλαίου, καθώς και τη δημιουργία ενός κρατικού σώματος Τεχνικών Ασφαλείας και Γιατρών Εργασίας ενταγμένων στο δημόσιο σύστημα Υγείας, με ταυτόχρονη κατάργηση των ιδιωτικών Εξωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞΥΠΠ).

Τέλος, ζητείται η κάλυψη όλων των χώρων εργασίας από υπηρεσίες Ιατρικής της Εργασίας και η ουσιαστική καταγραφή των ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών, με απώτερο στόχο την υπογραφή Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας που θα κατοχυρώνει μόνιμα τις παραπάνω ρυθμίσεις για τους μηχανικούς και τους τεχνικούς.