Με φόντο τις επικείμενες μαύρες επετείους του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας και οι ισορροπίες εντός της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας έρχονται εκ νέου στο προσκήνιο της πολιτικής επικαιρότητας. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Παντελή Σαββίδη, η Πρόεδρος του κινήματος «Ελπίδα για τη Δημοκρατία», Μαρία Καρυστιανού, παρουσίασε την ανάλυση του πολιτικού της φορέα για τον διαχρονικό ρόλο του ΝΑΤΟ στα ελληνοτουρκικά ζητήματα.
Η κ. Καρυστιανού άσκησε έντονη κριτική στην παραδοσιακή διπλωματική προσέγγιση της Αθήνας, αμφισβητώντας το δόγμα του «δεδομένου συμμάχου» και υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια πολυδιάστατη στρατηγική που θα θέτει ως προτεραιότητα την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.
Ερωτηθείσα για τη στρατηγική σχέση της Ελλάδας με το Ισραήλ —μια συνεργασία που τυγχάνει ευρείας αποδοχής από το πολιτικό φάσμα και την κοινωνία— η κ. Καρυστιανού έθεσε μια διαφορετική παράμετρο, εστιάζοντας στην ανάγκη τήρησης ενιαίας στάσης απέναντι στο Διεθνές Δίκαιο.
Η νέα εποχή της Συμμαχίας και η θεσμική ανοχή στην Άγκυρα
Η ανάλυση των σύγχρονων γεωπολιτικών δεδομένων καταδεικνύει ότι το ΝΑΤΟ εισέρχεται σε μια φάση δομικών αλλαγών. Σύμφωνα με την κ. Καρυστιανού, γίνεται εμφανής μια προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να διατηρήσουν τον στρατηγικό έλεγχο της Συμμαχίας, μεταθέτοντας ταυτόχρονα τις επιχειρησιακές ευθύνες και τις οικονομικές δαπάνες για την ασφάλεια στα ίδια τα ευρωπαϊκά κράτη. Μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η Τουρκία επιδιώκει να αυτοπροσδιοριστεί ως ένας αναντικατάστατος στρατηγικός κόμβος σε μια διευρυμένη γεωγραφική ζώνη που περιλαμβάνει την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο, αποσκοπώντας στην απόκτηση νέων εξοπλιστικών υποδομών.
Σχολιάζοντας τη στάση που τηρεί η Συμμαχία απέναντι στις διμερείς εντάσεις, η Πρόεδρος της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» αμφισβήτησε την αντικειμενικότητα των ίσων αποστάσεων, επισημαίνοντας ότι η πλάστιγγα γέρνει συστηματικά υπέρ της Άγκυρας:
«Το να έχεις μια σύμμαχο χώρα η οποία επιτίθεται διαρκώς και απειλεί ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα μιας άλλης συμμάχου χώρας, δεν συνιστά ουδετερότητα. Είναι, στην πραγματικότητα, μια πλήρης θεσμική ανοχή στον τουρκικό αναθεωρητισμό.»
Όπως εξήγησε η κ. Καρυστιανού, η Τουρκία εκμεταλλεύεται τη γεωπολιτική της θέση χρησιμοποιώντας μέσα πίεσης και εκβιασμών για να αποκομίσει οφέλη, την ώρα που η ελληνική διπλωματία εγκλωβίζεται στην εικόνα του υπάκουου εταίρου που δεν προβάλλει αξιώσεις.
Η εγκατάλειψη του δόγματος του «δεδομένου συμμάχου» και η ιστορική αναδρομή
Η κριτική της κ. Καρυστιανού επεκτάθηκε στη διαχρονική στάση των ελληνικών κυβερνήσεων και των μεγάλων πολιτικών κομμάτων, τα οποία, όπως υποστήριξε, υιοθέτησαν τη λανθασμένη τακτική του «πειθήνιου εταίρου» με την προσδοκία να κερδίσουν ανταλλάγματα. Αυτή η παθητική προσέγγιση, κατά την ίδια, αποδείχθηκε καταστροφική, καθώς ούτε περιόρισε την τουρκική επιθετικότητα ούτε ανάγκασε τη Συμμαχία να λάβει σαφή θέση απέναντι στις απειλές που δέχεται ένα κράτος-μέλος της.
Προς επίρρωση της ανάγκης για μια πιο διεκδικητική εξωτερική πολιτική, η κ. Καρυστιανού προχώρησε σε μια ιστορική αναδρομή, αναδεικνύοντας τη στάση της Αθήνας στις αρχές της δεκαετίας του 1980:
«Η πιο πατριωτική και ηγετική στάση που ακούστηκε σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής ήταν το 1981 από τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος δήλωσε ευθαρσώς στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ότι “η Τουρκία μας απειλεί και το ΝΑΤΟ οφείλει να πάρει θέση”. Έκτοτε, δεν έχουμε ξανακούσει μια τόσο ξεκάθαρη δήλωση από ελληνικό στόμα.»
Ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ που πρόκειται να πραγματοποιηθεί σε λίγες ημέρες στην Άγκυρα, ο πολιτικός φορέας ζητά από την ελληνική πλευρά να προσέλθει με συγκεκριμένες απαιτήσεις, απαλλαγμένη από φοβικά σύνδρομα. Η κ. Καρυστιανού τόνισε ότι η Ελλάδα οφείλει να ασκήσει ακόμη και το δικαίωμα του βέτο αν αυτό απαιτηθεί, επισημαίνοντας ότι το εθνικό συμφέρον επιβάλλει την αναζήτηση θέσεων ισορροπίας και την οικοδόμηση σταθερών συμμαχιών και με χώρες εκτός του πλαισίου του ΝΑΤΟ.
Το Κυπριακό Ζήτημα και οι επιπτώσεις από την ερμηνεία του Άρθρου 5
Η συμπλήρωση μισού αιώνα από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο αποτελεί, κατά τον δημοσιογράφο Παντελή Σαββίδη, ένα διαρκές διεθνές έγκλημα, το οποίο ωστόσο η Άνκαρα επιχείρησε σταδιακά να παρουσιάσει στη διεθνή κοινότητα ως μια απλή «διακοινοτικής φύσεως διαφορά», παραγνωρίζοντας τον χαρακτήρα της παράνομης κατοχής ενός ανεξάρτητου κράτους. Η κ. Καρυστιανού υποστήριξε ότι η ελληνική κοινωνία διατηρεί βαθιά αντανακλαστικά και ευαισθησία για το ζήτημα, σημειώνοντας ότι «για τους πολίτες η Κύπρος δεν κείται μακράν», εκφράζοντας παράλληλα αμφιβολίες για το αν οι πολιτικοί μοιράζονται την ίδια αντίληψη.
Η Πρόεδρος του κινήματος απέδωσε τη σημερινή διπλωματική στασιμότητα στην απουσία μιας συγκροτημένης εθνικής στρατηγικής και πολιτικής βούλησης, επισημαίνοντας ως παράδοξη την ανοχή της κατάστασης αυτής εντός μιας περιοχής που τελεί υπό την ομπρέλα ασφαλείας της Δύσης. Στο πλαίσιο αυτό, εστίασε εκ νέου στην προβληματική, όπως τη χαρακτήρισε, ερμηνεία του Άρθρου 5 του Βορειοατλαντικού Συμφώνου:
«Η λανθασμένη και ελλιπής ερμηνεία του όχι μόνο επέτρεψε την τουρκική εισβολή και την παράνομη κατοχή του 38% του νησιού, αλλά συντηρεί μέχρι σήμερα την παρουσία κατοχικού στρατού και τροφοδοτεί τη συνεχή τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο, πλήττοντας συνολικά τον Ελληνισμό.»
Η πολιτική των «ήρεμων νερών» και οι ανησυχίες για το Αιγαίο
Απαντώντας σε ερώτημα σχετικά με τις ανησυχίες που εκφράζονται στον δημόσιο λόγο από πρώην ανώτατους πολιτευτές για ενδεχόμενες «Πρέσπες του Αιγαίου», η κ. Καρυστιανού χαρακτήρισε τη γενικότερη γραμμή της ελληνικής διπλωματίας ως τελείως λανθασμένη. Υποστήριξε ότι η χώρα αντιμετωπίζει καθημερινές απειλές και ανοιχτή αμφισβήτηση της κυριαρχίας της, επιλέγοντας ωστόσο τη σιωπή στο όνομα μιας εύθραυστης ειρήνης. «Ειρήνη, όμως, δεν σημαίνει να μην απαντάς στις απειλές, ούτε επιτρέπεται να λειτουργείς φοβικά όταν έχεις κάθε νόμιμο δικαίωμα να υπερασπιστείς τα σύνορά σου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Πρόεδρος της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» έστρεψε τα βέλη της προσωπικά κατά του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, συνδέοντας τη στάση του με την πολιτική παράδοση της οικογένειάς του. Σύμφωνα με την ίδια:
«Τα τελευταία χρόνια έχουμε την ατυχία να είναι πρωθυπουργός ο κύριος Μητσοτάκης, ο οποίος —όπως παλαιότερα ο πατέρας του και η αδελφή του, έτσι και ο ίδιος— έχει τοποθετηθεί δημόσια πολλές φορές υπέρ της συνδιαχείρισης του Αιγαίου με την Τουρκία· το έχουμε αποδεχθεί ως γεγονός. Αν ξεκινήσουμε να συμβιβαζόμαστε με τέτοιες καταστάσεις, οι οποίες αποτελούν πραγματική προδοσία για τα εθνικά μας συμφέροντα, σύντομα θα μοιραζόμαστε το Αιγαίο με τους Τούρκους και για να πάμε σε ένα ελληνικό νησί θα πρέπει να ζητάμε τουρκική άδεια.»
Η κ. Καρυστιανού συμπλήρωσε ότι ο όρος «ήρεμα νερά» χρησιμοποιείται καθαρά για επικοινωνιακούς λόγους, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για «παράδοση» εθνικής επικράτειας, αναφερόμενη στη θάλασσα και στα χωρικά ύδατα που καταπατά η Τουρκία. Προειδοποίησε μάλιστα ότι η ελληνική πλευρά παραμένει αδρανής, παρά τη γνώση των προθέσεων της Άγκυρας και την επίκειModification ενός σχετικού νομοσχεδίου τον προσεχή Σεπτέμβριο.
Η Συμφωνία των Πρεσπών και η ιστορική της αναδρομή
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στη Συμφωνία των Πρεσπών, με τον κ. Σαββίδη να ζητά διευκρινίσεις για παλαιότερες τοποθετήσεις της. Η κ. Καρυστιανού επανέλαβε τη θέση της, δηλώνοντας: «Πιστεύω 100% ότι είναι προδοσία». Όπως εξήγησε, η εξέλιξη αυτή δεν συνέβη ξαφνικά, αλλά αποτελούσε μια κατάσταση δρομολογημένη από το παρελθόν, η οποία απλώς ολοκληρώθηκε επί διακυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα.
Στο πλαίσιο μιας σύντομης ιστορικής αναδρομής, η κ. Καρυστιανού σημείωσε ότι η πρώτη επίσημη αναφορά στην περιοχή των Σκοπίων ως «Μακεδονία» είχε γίνει ιστορικά από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Βάσει αυτού, υποστήριξε ότι για όποιον μελετά την ιστορία γίνεται σαφές πως δεν πρόκειται για θεωρίες συνωμοσίας, αλλά για μια συγκεκριμένη στρατηγική κινήσεων που περιόρισαν τα ιστορικά δικαιώματα της Ελλάδας. Ως εκ τούτου, ξεκαθάρισε ότι πάγια θέση του κινήματός της είναι η ανάγκη για πλήρη αναθεώρηση και έλεγχο της συμφωνίας, προκειμένου να εξεταστούν οι όροι υπό τους οποίους προσήλθε η ελληνική πλευρά και αν τηρήθηκαν τα προβλεπόμενα.
Οικονομική χρεοκοπία, θεσμική διάβρωση και η στάση των συμμάχων
Η κ. Καρυστιανού συνέδεσε ευθέως την αποτελεσματικότητα της εξωτερικής πολιτικής με την εσωτερική διακυβέρνηση της χώρας. Υποστήριξε ότι ένας πολιτικός ηγέτης ο οποίος αδυνατεί να σταθεροποιήσει την οικονομία, διατηρώντας τη χώρα σε καθεστώς ουσιαστικής χρεοκοπίας με το εθνικό χρέος αυξημένο σε σχέση με την προ επταετίας κατάσταση, δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί με ασφάλεια τα εθνικά θέματα. Αναφέρθηκε εκ νέου στον Κυριάκο Μητσοτάκη, καταλογίζοντάς του ότι έχει δηλώσει δημόσια πως «και οι Τούρκοι έχουν δικαιώματα στο Αιγαίο επειδή έχουν μεγάλη ακτογραμμή», στοιχείο που κατά την ίδια επιβεβαιώνει τη λανθασμένη κατεύθυνση της κυβέρνησης.
Παράλληλα, εξέφρασε έντονο προβληματισμό για τη στάση των διεθνών οργανισμών και των συμμάχων της Ελλάδας, υπογραμμίζοντας:
«Πρέπει να καταλάβουμε πώς λειτουργεί η Ευρώπη, η οποία συζητά ακόμη και σήμερα με την Τουρκία για θέματα ασφάλειας, αδιαφορώντας πλήρως για τον τουρκικό αναθεωρητισμό και τις καθημερινές παραβιάσεις, την ώρα που δύο κράτη-μέλη της, η Ελλάδα και η Κύπρος, έχουν πληγεί εθνικά από αυτήν. Γνωρίζοντας και τη στάση του ΝΑΤΟ, που κλείνει το μάτι στην Άγκυρα, πρέπει να κατανοήσουμε ότι αν θέλουμε να προστατεύσουμε τη χώρα μας, θα πρέπει να το κάνουμε μόνοι μας.»
Η Πρόεδρος του κινήματος επεσήμανε ότι η ειρήνη δεν χτίζεται με συνεχείς υποχωρήσεις, αλλά απαιτεί την άσκηση πίεσης ώστε η Τουρκία να εγκαταλείψει το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και να συμμορφωθεί με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Αυτό, όπως εξήγησε, προϋποθέτει ισχυρή αποτρεπτική ισχύ στον στρατιωτικό και διπλωματικό τομέα, καθώς και την άμεση ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, η οποία έχει εγκαταλειφθεί πλήρως.
Επιπλέον, εντόπισε το πρόβλημα της χώρας στη βαθιά κρίση των θεσμών, σημειώνοντας ότι η διαφθορά και η διαπλοκή έχουν διαβρώσει τη λειτουργία τους, ενώ κατέκρινε τη συγκέντρωση όλων των αρμοδιοτήτων στα χέρια της εκτελεστικής εξουσίας, ζητώντας την πραγματικά ανεξάρτητη λειτουργία της Δικαιοσύνης.
Η γεωπολιτική συνεργασία με το Ισραήλ και οι διεθνείς αρχές
Ερωτηθείσα για τη στρατηγική σχέση της Ελλάδας με το Ισραήλ —μια συνεργασία που τυγχάνει ευρείας αποδοχής από το πολιτικό φάσμα και την κοινωνία— η κ. Καρυστιανού έθεσε μια διαφορετική παράμετρο, εστιάζοντας στην ανάγκη τήρησης ενιαίας στάσης απέναντι στο Διεθνές Δίκαιο.
Σύμφωνα με την τοποθέτησή της:
«Δεν μπορούμε να επικαλούμαστε αλά καρτ το Διεθνές Δίκαιο για τα δικά μας ζητήματα, για την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά να σιωπούμε όταν αυτό παραβιάζεται σε άλλες χώρες, υποβαθμίζοντας την προστασία των αμάχων και τα ανθρώπινα δικαιώματα σε δευτερεύοντα ζητήματα. Για εμένα, εξωτερική πολιτική σημαίνει να χτίζεις συμμαχίες, αλλά όχι να δίνεις λευκή επιταγή σε κανέναν. Συμμαχίες ναι, εφόσον εξυπηρετούν το εθνικό συμφέρον, αλλά με ξεκάθαρη και έντιμη φωνή απέναντι στην καταπάτηση των διεθνών νόμων.»
Υποστήριξε ότι η επιλεκτική επίκληση των διεθνών κανόνων απομειώνει τη σοβαρότητα, την αξιοπιστία και τα διπλωματικά επιχειρήματα της χώρας όταν καλείται να προστατεύσει τα δικά της προβλήματα.
Ο πολιτικός προσανατολισμός και η έννοια της εθνικής αξιοπρέπειας
Κλείνοντας τη συνέντευξη, ο κ. Σαββίδη υπενθύμισε ότι κατά την αρχική πολιτική εμφάνιση της κ. Καρυστιανού υπήρξαν επικρίσεις από κομματικά δίκτυα που ισχυρίζονταν ότι αμφισβητεί τον πάγιο προσανατολισμό της χώρας στην εξωτερική πολιτική, οι οποίες ωστόσο υποχώρησαν μετά την ομιλία της στο «Ολύμπιον» της Θεσσαλονίκης. Η κ. Καρυστιανού ξεκαθάρισε ότι επιθυμεί μια εξωτερική και αμυντική πολιτική που θα προασπίζεται ουσιαστικά τα δικαιώματα της χώρας και θα είναι έτοιμη να προστατεύσει τα σύνορα και τους πολίτες, εκφράζοντας την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η παρούσα παθητική στάση αναγκάζει την Ελλάδα να απολογείται και να προσπαθεί απλώς να διασώσει τα κεκτημένα.
Προσδιορίζοντας την έννοια της εθνικής αξιοπρέπειας, κατέληξε:
«Εθνική αξιοπρέπεια σημαίνει η χώρα να μην χρειάζεται να παρακαλάει, αλλά να απαντά αμέσως και με πυγμή όταν θίγονται τα δικαιώματά της. Σημαίνει μια χώρα με δυναμική διεθνή παρουσία, που εκμεταλλεύεται πλήρως τη γεωπολιτική της θέση και όλα τα διπλωματικά της χαρτιά για να εξασφαλίσει την κυριαρχία της και να εμπεδώσει το αίσθημα ασφάλειας στους κατοίκους της.»
Κατά την κ. Καρυστιανού, η εικόνα μιας σοβαρής και δυνατής χώρας προϋποθέτει τη λειτουργία της ως ισότιμου εταίρου με φωνή και άποψη, σε αντίθεση με το μοντέλο μιας αδύναμης χώρας που ακολουθεί τυφλά ξένες επιταγές, περιορίζοντας τα δικά της δικαιώματα και εκπέμποντας σήμα ετοιμότητας για νέες υποχωρήσεις.
Δεν μπορούν όλοι να πληρώσουν. Και το σεβόμαστε.
Αν βρίσκεσαι σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, συνέχισε να μας διαβάζεις δωρεάν. Η ενημέρωση πρέπει να παραμένει προσβάσιμη για όλους.
Αν όμως μπορείς, στήριξέ μας σήμερα. Ορίστε δύο καλοί λόγοι για να το κάνεις:
- Η στήριξή σου ενισχύει άμεσα την ποιότητα και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας μας.
- Κοστίζει λιγότερο από έναν καφέ και η διαδικασία διαρκεί λιγότερο από 1 λεπτό.
Επίλεξε σήμερα να γίνεις συνδρομητής ή δωρητής.
Σας ευχαριστούμε θερμά.
