«Νόμο α λα καρτ» καταγγέλλει ο Σύλλογος ΕΠΑΦΗ — Προτεραιότητα στα Data Centers χωρίς υποχρεωτική αποθήκευση και περικοπές φωτοβολταϊκών στις πλάτες καταναλωτών και παραγωγών

Ημερομηνία:

Σε μείζον πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ των παραγωγών πράσινης ενέργειας και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξελίσσεται το σχέδιο νόμου για τον ανασχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως το πρωί του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου.

Με μία ιδιαίτερα τεκμηριωμένη και αιχμηρή παρέμβασή του, ο Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ (Ένωση Παραγωγών Αποθήκευσης & Φωτοβολταϊκών Ηλεκτροσταθμών) κάνει λόγο για «νόμο α λα καρτ», καταγγέλλοντας ότι πίσω από τις διατάξεις του νομοσχεδίου επιχειρείται αφενός η προνομιακή μεταχείριση των ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων (Data Centers) με προαιρετική χρήση συστημάτων αποθήκευσης και πιθανή καύση ορυκτών καυσίμων, και αφετέρου η πλήρης αποποίηση των ευθυνών των Διαχειριστών του δικτύου για τις αυξανόμενες περικοπές πράσινης παραγωγής.

Οι εκπρόσωποι των φωτοβολταϊκών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι οι απώλειες των σταθμών όχι μόνο δεν αποζημιώνονται κατά τα προβλεπόμενα στο ενωσιακό δίκαιο, αλλά μετακυλίονται μέσω του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ στους ίδιους τους παραγωγούς και στους καταναλωτές, απειλώντας τη βιωσιμότητα των επενδύσεων και ξυπνώντας μνήμες από τα ελλείμματα του παρελθόντος.

Το «παραθυράκι» των Data Centers: Η αποθήκευση που κατέστη προαιρετική και το φυσικό αέριο

Στο επίκεντρο της κριτικής του Συλλόγου ΕΠΑΦΗ τίθεται το άρθρο 22 του νομοσχεδίου, το οποίο ρυθμίζει τους όρους σύνδεσης των μεγάλων κέντρων δεδομένων ισχύος άνω των 200 MW. Ενώ δημόσιες αναφορές παρουσίαζαν τη συγκεκριμένη ρύθμιση ως υποχρέωση εγκατάστασης μπαταριών αποθήκευσης διάρκειας έξι ωρών, η νομική διατύπωση του κειμένου αποκαλύπτει μία ουσιώδη εναλλακτική:

«Σε δημοσιεύματα την τελευταία εβδομάδα η διάταξη για τα Data center παρουσιάζεται ως “μπαταρία διάρκειας 6 ωρών”. Το κείμενο γράφει πράγματι έξι ώρες, αλλά μετά από ένα “ή/και”. Τα κέντρα δεδομένων άνω των 200 MW περνούν μπροστά από τα υπόλοιπα κέντρα δεδομένων αν καλύπτουν το 80% της ισχύος τους “από κατανεμόμενη μονάδα ή/και σύστημα αποθήκευσης” (άρθρο 22). Το “ή/και” σημαίνει ότι η μπαταρία είναι προαιρετική. Αρκεί μια μονάδα που ανάβει όποτε τη χρειάζονται. Το νομοσχέδιο δεν λέει με τι καύσιμο, και για φορτίο που δουλεύει όλο το εικοσιτετράωρο η πιθανότερη απάντηση είναι το φυσικό αέριο».

Απέναντι σε αυτή τη διάταξη, οι παραγωγοί ζητούν είτε να διαγραφεί η φράση «κατανεμόμενη μονάδα ή/και», είτε να οριστεί ρητά ότι δεν προσμετρώνται μονάδες ορυκτών καυσίμων. Η προτεραιότητα, όπως τονίζουν, πρέπει να χορηγείται αποκλειστικά σε συστήματα αποθήκευσης που φορτίζουν κατά τις μεσημβρινές ώρες υψηλής ηλιοφάνειας (10:00 π.μ. – 5:00 μ.μ.) και αποφορτίζουν δεσμευτικά τις βραδινές ώρες.

Παράλληλα, έντονος προβληματισμός διατυπώνεται για το κόστος ανάπτυξης των αναγκαίων υποδομών δικτύου, οι οποίες εντάσσονται σε ειδικό κεφάλαιο του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι τα Data Centers επιβαρύνονται μόνο για ό,τι απαιτείται αποκλειστικά για τη σύνδεσή τους και για τις ανώτερες υποδομές «κατά το μέρος που τις χρησιμοποιούν», με το υπόλοιπο κόστος να κατανέμεται στις γενικές χρεώσεις δικτύου όλων των καταναλωτών. Ο Σύλλογος ΕΠΑΦΗ αξιώνει απόλυτη διαφάνεια με δημοσίευση του ακριβούς επιμερισμού του κόστους ανά έργο, ζητώντας παράλληλα το όριο του 60% κατανάλωσης από ΑΠΕ να ισχύει σε ωριαία βάση («ώρα προς ώρα») και με υποχρεωτική συμμετοχή των μικρών παραγωγών στις διμερείς συμβάσεις.

Έξι χρόνια χωρίς αποζημιώσεις περικοπών: Το ευρωπαϊκό δίκαιο και η «ανωτέρα βία»

Ιδιαίτερα βαρύ είναι το κατηγορητήριο του συλλόγου αναφορικά με το χρόνιο καθεστώς μη αποζημίωσης των περικοπών ενέργειας που επιβάλλονται στα φωτοβολταϊκά πάρκα. Όπως υπενθυμίζουν, ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 2019/943 (άρθρο 13, παρ. 7), ο οποίος ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2020, θεσπίζει ρητά ότι κάθε περικοπή παραγωγής που επιβάλλεται εκτός αγοράς συνιστά ανακατανομή και πρέπει να αποζημιώνεται οικονομικά από τον αρμόδιο Διαχειριστή, με μόνη εξαίρεση όσους σταθμούς αποδέχθηκαν εξαρχής όρους σύνδεσης χωρίς εγγύηση:

«Έξι χρόνια, ούτε ένα ευρώ. Ο ΑΔΜΗΕ έγραψε στο Υπουργείο τον Σεπτέμβριο του 2025 (ΔΝΣ/21411) ότι οι ρυθμίσεις για την αποζημίωση εκκρεμούν. Η Ομάδα Διοίκησης Έργου του Υπουργείου έγραψε τον Μάρτιο του 2025 ότι τα παλαιότερα έργα “κατ’ αρχήν δικαιούνται αποζημίωση”. Για τις λιγνιτικές μονάδες της τηλεθέρμανσης η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε αποζημίωση για τη λειτουργία τους με αναδρομική ισχύ από τον Οκτώβριο του 2024 (Ε-110/2026). Για τα φωτοβολταϊκά, ο νόμος από τον Μάρτιο του 2025 βαφτίζει τις εντολές περικοπής “περιπτώσεις ανωτέρας βίας” και γράφει ότι οι Διαχειριστές “δεν οφείλουν οποιαδήποτε αποζημίωση” (ν. 4951/2022, άρθρο 10Γ). Στην ίδια διάταξη όμως παραδέχεται ότι όλα αυτά “δεν θίγουν δικαιώματα” του Κανονισμού. Αυτό λέγεται α λα καρτ».

Σύμφωνα με τους παραγωγούς, η καθημερινή πραγματικότητα δοκιμάζει τις αντοχές των επιχειρήσεων:

«Ένα φωτοβολταϊκό πάρκο έχει υπογράψει σύμβαση σύνδεσης, έχει πληρώσει τον εξοπλισμό του και προσπαθεί να εξυπηρετεί το δάνειο. Όταν ο Διαχειριστής του δίνει εντολή να περιορίσει την παραγωγή, το πάρκο χάνει έσοδα εκείνη τη στιγμή. Η δόση του δανείου όμως δεν περιορίζεται».

Η «Αποζημίωση χρηστών» και ο κίνδυνος ελλείμματος στον ΕΛΑΠΕ

Αναλύοντας το άρθρο 28 του σχεδίου νόμου, που φέρει τον τίτλο «Αποζημίωση χρηστών», ο Σύλλογος ΕΠΑΦΗ επισημαίνει ότι η διάταξη περιορίζεται σε περικοπές πέραν των συμβατικών ορίων ή λόγω «τοπικής συμφόρησης», εξαιρώντας πλήρως τις μαζικές μεσημεριανές εντολές του ΑΔΜΗΕ για την ασφάλεια του συστήματος, οι οποίες αντιστοιχούν σχεδόν στο σύνολο των απωλειών των φωτοβολταϊκών σταθμών.

Ακόμη όμως και για τις περιπτώσεις που προβλέπεται αποζημίωση, το νομοσχέδιο ορίζει ότι αυτή «καταβάλλεται μέσω του Ειδικού Λογαριασμού» ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ), μετακυλίοντας το βάρος στους παραγωγούς και στους καταναλωτές μέσω του ΕΤΜΕΑΡ και των εσόδων από τα δικαιώματα εκπομπών ρύπων:

«Πουθενά δεν γράφει ότι την πληρώνει ο Διαχειριστής που διέταξε την περικοπή, αυτός δηλαδή που ο Κανονισμός ορίζει υπόχρεο… Ποιος πληρώνει τελικά τις περικοπές του Διαχειριστή; Ο λογαριασμός είναι δικός μας, παραγωγών και καταναλωτών. Από τον Ειδικό Λογαριασμό πληρώνεται η ενίσχυση των παραγωγών. Τον γεμίζουν οι καταναλωτές με το ΕΤΜΕΑΡ, τα δικαιώματα εκπομπών και η ενέργεια των ίδιων των σταθμών. Το 2014, όταν βρέθηκε με έλλειμμα, μέρος του κενού το πλήρωσαν οι παραγωγοί, με έκτακτη έκπτωση στα έσοδα του 2013 και μειώσεις των τιμών τους (ν. 4254/2014). Κάθε νέο έξοδο που του φορτώνουν ξαναφέρνει αυτόν τον κίνδυνο. Ο λογαριασμός υπάρχει για να πληρώνει την ενίσχυση των παραγωγών, όχι τις υποχρεώσεις των Διαχειριστών».

Όπως υπογραμμίζεται, η απαλλαγή του Διαχειριστή από το οικονομικό κόστος των αποφάσεών του αφαιρεί κάθε κίνητρο για την ενίσχυση του δικτύου και την ταχεία αδειοδότηση υποδομών αποθήκευσης: «Όταν θα πληρώνει ο ίδιος ο Διαχειριστής, θα έχει λόγο να κόβει λιγότερο, να ενισχύει το δίκτυο, να αδειοδοτεί αποθήκευση. Όταν πληρώνουμε εμείς, δεν έχει κανέναν».

Από την αντιστάθμιση στην αναδιανομή και το αίτημα για άμεσο διάλογο

Σοβαρές ενστάσεις διατυπώνονται και για τη μετάλλαξη του θεσμικού πλαισίου που συντελέστηκε με τον ν. 5215/2025 τον Ιούλιο του 2025, όταν ο αρχικός μηχανισμός αντιστάθμισης μετατράπηκε σε μηχανισμό εσωτερικής αναδιανομής, με το τρέχον νομοσχέδιο (άρθρο 33) να εντάσσει σε αυτόν και τους σταθμούς του Συστήματος Μεταφοράς.

Ο Σύλλογος ΕΠΑΦΗ απορρίπτει κατηγορηματικά τη λογική αυτή, τονίζοντας ότι η οικονομική ζημία ενός παραγωγού δεν μπορεί να επιβαρύνει τους υπολοίπους:

«Μας έταξαν αντιστάθμιση, μας φέρνουν αναδιανομή… Η αντιστάθμιση σημαίνει ότι κάποιος πληρώνει την περικοπή. Η αναδιανομή σημαίνει ότι την μοιραζόμαστε μεταξύ μας: όσα πιστώνονται σε κάποιους παραγωγούς χρεώνονται σε άλλους… Από τον Διαχειριστή που διέταξε την περικοπή, ούτε ένα ευρώ. Με την αναδιανομή διαφωνούμε πλήρως. Η ζημιά ενός παραγωγού δεν πληρώνεται από τους άλλους παραγωγούς. Ζητάμε να αποσυρθεί, και ό,τι κι αν ψηφιστεί, να μη σβήνει καμία αξίωση αποζημίωσης από την 1η Ιανουαρίου 2020».

Κλείνοντας τη δημόσια τοποθέτησή τους ενόψει της ολοκλήρωσης της διαβούλευσης στις 24 Οκτωβρίου (10:00 π.μ.), οι εκπρόσωποι των παραγωγών αποσαφηνίζουν ότι δεν διεκδικούν προνόμια αλλά την τήρηση της νομιμότητας, απευθύνοντας επίσημο αίτημα για συνάντηση με την ηγεσία του ΥΠΕΝ:

«Δεν ζητάμε χάρη. Ζητάμε να πληρωθεί ό,τι οφείλεται ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2020, και να σβηστεί από τον νόμο η ανωτέρα βία των περικοπών. Ζητάμε από τον Υπουργό ημερομηνία συνάντησης: πριν το νομοσχέδιο πάει στη Βουλή, οι φορείς των παραγωγών, η ΡΑΑΕΥ, ο ΑΔΜΗΕ, ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΔΑΠΕΕΠ στο ίδιο τραπέζι, και πάνω του οι περικοπές ανά σταθμό. Ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ γράφει ότι ο Διαχειριστής “οφείλει να είναι οικονομικά ουδέτερος”. Συμφωνούμε: να πληρώνει όποιος διατάζει την περικοπή, και να ανακτά μόνο όσα η ΡΑΑΕΥ κρίνει αναπόφευκτα. Αυτό που δεν δέχεται κανείς είναι να μην πληρώνει κανείς και να μοιράζονται τη ζημιά οι παραγωγοί».

Γίνε συνδρομητής! Στήριξε την προσπάθειά μας!

Αν βρίσκεσαι σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, συνέχισε να μας διαβάζεις δωρεάν. Η ενημέρωση πρέπει να παραμένει προσβάσιμη για όλους.

Αν όμως μπορείς, στήριξέ μας σήμερα.

  1. Η στήριξή σου ενισχύει άμεσα την ποιότητα και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας μας.

Επίλεξε σήμερα να γίνεις συνδρομητής ή δωρητής.

Γίνε συνδρομητής

Σας ευχαριστούμε θερμά.

Ακολουθήστε το agonaskritis.gr στο Google News, στο facebook και στο twitter και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις - Γίνετε συνδρομητές!

Αγώνας της Κρήτηςhttp://bit.ly/agonaskritis
Ο “Αγώνας της Κρήτης” εκδόθηκε στις 8 Ιουλίου του 1981. Είναι η έκφραση μιας πολύχρονης αγωνιστικότητας. Έμεινε όλα αυτά τα χρόνια σταθερός στη διακήρυξή του για έγκυρη – έγκαιρη ενημέρωση χωρίς παρωπίδες. Υπηρετεί και προβάλλει, με ευρύτητα αντίληψης, αξίες και οράματα για μία καλύτερη κοινωνία. Η βασική αρχή είναι η κριτική στην εξουσία όποια κι αν είναι αυτή, ιδιαίτερα στα σημεία που παρεκτρέπεται από τα υποσχημένα, που μπερδεύεται με τη διαφθορά, που διαφθείρεται και διαφθείρει. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η εφημερίδα έμεινε μακριά από συσχετισμούς και διαπλοκές, μακριά από μεθοδεύσεις και ίντριγκες.

Τελευταία Νέα

Περισσότερα σαν αυτό
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Πολυτεχνείο: Γιατί ταράζει τόσο τη Νέα Δημοκρατία;

Του Κωνσταντίνου Σαββόπουλου Το Πολυτεχνείο είναι αδύνατο να κλειδωθεί στα...

Για το αντιαισθητικό φαινόμενο της Λατινοπούλου

Ακούγοντας τις πρόσφατες δηλώσεις της Λατινοπούλου, στις οποίες μπέρδευε...