Η κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν αποτελεί ένα από τα πλέον συζητημένα καλλιτεχνικά εγχειρήματα της περιόδου, επαναφέροντας το κλασικό ομηρικό έπος στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος.

Σε μια ξεχωριστή συζήτηση με τον βραβευμένο με Emmy δημοσιογράφο Τζέικ Χάμιλτον για την εκπομπή Good Day Chicago, το πρωταγωνιστικό καστ της ταινίας —στο οποίο συμμετέχουν οι Ματ Ντέιμον, Αν Χάθαγουεϊ, Τομ Χόλαντ, Ζεντάγια, Λουπέν Νιόνγκο, Τζον Λεγκουιζάμο και Χιμές Πατέλ— κλήθηκε να απαντήσει σε ένα υποθετικό αλλά ουσιώδες ερώτημα: ποια πτυχή της ερμηνείας τους ή της ταινίας θα ήθελαν να συζητήσουν με τον ίδιο τον Όμηρο, αν είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν μαζί του το φιλμ σε μια κινηματογραφική αίθουσα.

Οι απαντήσεις των ηθοποιών φωτίζουν τις δημιουργικές προκλήσεις της μεταφοράς ενός κειμένου 3.000 ετών στη σύγχρονη μεγάλη οθόνη.

Η μη γραμμική δομή και η σκηνοθετική ματιά του Κρίστοφερ Νόλαν

Η συζήτηση επικεντρώθηκε γρήγορα στον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη κινηματογραφική τέχνη αναδομεί την κλασική γραμματεία. Ο Τομ Χόλαντ εστίασε το ενδιαφέρον του στη χαρακτηριστική αφηγηματική προσέγγιση του σκηνοθέτη, η οποία, όπως επισημαίνει, διατηρεί εκλεκτικές συγγένειες με τη δομή του πρωτοτύπου.

Σχολιάζοντας τις επιλογές του Κρίστοφερ Νόλαν, ο κ. Χόλαντ ανέφερε:

«Νομίζω ότι για μένα, θα είχε να κάνει με τη μη γραμμική δομή του τρόπου με τον οποίο είναι γραμμένο και την ερμηνεία του Κρις πάνω σε αυτό. Θα με γοήτευε τόσο πολύ να ακούσω τι πιστεύει για αυτή την ερμηνεία, επειδή λατρεύω αυτό που έκανε ο Κρις. Νομίζω ότι είναι πραγματικά, πάρα πολύ κουλ, και αντικατοπτρίζει αυτό που συμβαίνει στο πρωτότυπο ποίημα. Αυτό θα τον ρωτούσα».

Η ανθρωποκεντρική προσέγγιση των θεοτήτων και του Οδυσσέα

Μια από τις βασικότερες προκλήσεις της ταινίας υπήρξε η απόδοση των μυθικών και θεϊκών οντοτήτων με όρους προσβάσιμους στο σύγχρονο κοινό, χωρίς να αλλοιωθεί το επικό τους ανάστημα. Η Ζεντάγια, η οποία ενσαρκώνει τη θεά Αθηνά, εξήγησε ότι προσπάθησε να ισορροπήσει ανάμεσα στη θεϊκή φύση και την ανθρώπινη διάσταση του ρόλου, επιδιώκοντας να μάθει από τον ποιητή αν η κατεύθυνση αυτή ήταν η ενδεδειγμένη.

Όπως δήλωσε η ηθοποιός:

«Μεγάλο μέρος της παρουσίας της Αθηνάς έχει να κάνει με την καθοδήγηση, αλλά έχει επίσης να κάνει και με το να δίνει μαθήματα. Η ανθρώπινη πλευρά είναι ο τρόπος με τον οποίο προσπάθησα να την προσεγγίσω. Είναι θεά στο κάτω-κάτω της γραφής, αλλά το μάθημα που φέρνει σε αυτή την ταινία αφορά την ανθρωπότητα και τον νόμο του Δία. Φαντάζομαι ότι θα ήθελα να μάθω από εκείνον αν αυτό ήταν το σωστό — αν αυτός ήταν ο σωστός τρόπος να την ερμηνεύσω».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ματ Ντέιμον υπογράμμισε την πολυπλοκότητα του κεντρικού ήρωα, χαρακτηρίζοντάς τον ως τον κορυφαίο ρόλο της καριέρας του λόγω της βαθιάς του επίδρασης στη δυτική γραμματεία. Ο κ. Ντέιμον στάθηκε στα ανθρώπινα ελαττώματα που καθιστούν τον Οδυσσέα διαχρονικό, εκφράζοντας την ελπίδα ο Όμηρος να αναγνώριζε το δημιούργημά του:

«Είναι ένας καταπληκτικός ρόλος. Είναι ο καλύτερος ρόλος που είχα ποτέ την ευκαιρία να παίξω, με την έννοια ότι είναι απλώς θεμελιώδης για τη δυτική λογοτεχνία. Ο χαρακτήρας έχει επιβιώσει 3.000 χρόνια επειδή είναι τόσο περίπλοκος και αναμφισβήτητα ανθρώμινος. Κάνει κάποια λάθη· μπορεί να θυμώσει, μπορεί να είναι περήφανος, μπορεί να γίνει ανόητος — μπορεί να είναι όλα αυτά μαζί. Ας ελπίσουμε ότι ο Όμηρος θα αναγνώριζε τον χαρακτήρα που ονειρεύτηκε βλέποντας αυτή την ερμηνεία, αν και είμαι σίγουρος ότι δεν μιλάει αγγλικά».

Ο χρόνος οθόνης των γυναικών και το συναισθηματικό βάθος

Η Αν Χάθαγουεϊ επέλεξε μια διαφορετική προσέγγιση, σημειώνοντας ότι το άγχος της συνάντησης θα την οδηγούσε στην επιστράτευση του χιούμορ προκειμένου να «σπάσει τον πάγο». Η κ. Χάθαγουεϊ ανέφερε ότι θα ρωτούσε τον Όμηρο αν ήταν καλός στις φάρσες, σκεπτόμενη ότι η συγγραφή του πιο έξυπνου ανθρώπου στον κόσμο προϋποθέτει μια ανάλογη διάθεση, προτού η συζήτηση περάσει στο αν θεωρεί ότι η Πηνελόπη ανταποκρινόταν στις προσδοκίες του.

Η Λουπέν Νιόνγκο έθεσε ένα καίριο ζήτημα που αφορά τη διεύρυνση της γυναικείας παρουσίας στην κινηματογραφική διασκευή σε σχέση με το πρωτότυπο κείμενο:

«Θα του έλεγα: “Λοιπόν, Όμηρε, πώς αισθάνεσαι για τον χρόνο οθόνης που δίνεται σε αυτές τις γυναίκες, δεδομένου του πόσο λίγο χρόνο αφιέρωσες σε αυτές στο κείμενο; Χμ, μας θυμάσαι;”».

Τέλος, ο Τζον Λεγκουιζάμο εστίασε στη συναισθηματική φόρτιση των σκηνών του, επιδιώκοντας την επιδοκιμασία του ποιητή για την απόδοση του θρήνου του γύρω από την πιθανή απώλεια του Οδυσσέα. Ο κ. Λεγκουιζάμο δήλωσε ότι θα τον ρωτούσε:

«Το απέδωσα σωστά όταν έκλαιγα για τον Οδυσσέα; Όταν είπα: “Αν δεν επιστρέψει ποτέ, θα είμαι ένας χαμένος άνθρωπος για πάντα”. Προσπάθησα να του δώσω όσο το δυνατόν περισσότερο συναίσθημα. “Φιλαράκο (Homie), σου άρεσε; Πώς σου φάνηκε; Τι φάση με αυτό;”».