Η Κούβα θα μπορούσε να νικήσει τον παραλυτικό ενεργειακό αποκλεισμό των ΗΠΑ για πάντα με μια επένδυση μόλις 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Και ο υπόλοιπος κόσμος θα έπρεπε να πληρώσει γι’ αυτό.

Αυτοί είναι οι τολμηροί ισχυρισμοί μιας ανάλυσης δεξαμενής σκέψης για την ενεργειακή πολιτική της πληττόμενης σοσιαλιστικής δημοκρατίας, η οποία υποστηρίζει ότι η Κούβα θα μπορούσε να δείξει στους γείτονές της στην Καραϊβική τον δρόμο προς ένα μέλλον πράσινης ενέργειας.

Μόλις 8 δισεκατομμύρια δολάρια (5,9 δισεκατομμύρια λίρες) θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή επαρκούς ανανεώσιμης ενέργειας για την κάλυψη του 93,4% των αναγκών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Κούβας, υποστηρίζει η έκθεση. Με λιγότερα από 20 δισεκατομμύρια δολάρια, η Κούβα θα μπορούσε να γίνει η πρώτη χώρα στην Καραϊβική που θα διαθέτει ένα δίκτυο που θα τροφοδοτείται εξ ολοκλήρου από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Οι προτάσεις αυτές έρχονται καθώς η Κούβα υφίσταται εβδομάδες ενός ενεργειακού αποκλεισμού που επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ στο νησί και στην κομμουνιστική κυβέρνησή του, για την οποία η Ουάσινγκτον ισχυρίζεται ότι ασκεί «κακόβουλη επιρροή» στην περιοχή.

Από τον Ιανουάριο, η Κούβα έχει λάβει μόνο μία αποστολή πετρελαίου, από τη Ρωσία, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα απειλώντας με εμπορικούς δασμούς οποιαδήποτε χώρα πουλούσε πετρέλαιο στο νησιωτικό έθνος.

Μέχρι τον Μάρτιο, το εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο είχε καταρρεύσει, με τα 10 εκατομμύρια κατοίκους να υφίστανται επαναλαμβανόμενες διακοπές ρεύματος. Οι μονάδες εντατικής θεραπείας των νοσοκομείων έχασαν το ρεύμα τους, και οι μεταφορές και η βιομηχανία ακινητοποιήθηκαν, καθώς ο Τραμπ καυχιόταν: «Πιστεύω πραγματικά ότι θα έχω… την τιμή να καταλάβω την Κούβα».

Η ανάλυση από το Transition Security Project (TSP) της δεξαμενής σκέψης Common Wealth περιγράφει πώς η Κούβα θα μπορούσε να αποκτήσει πλήρη ενεργειακή ανεξαρτησία από τον ασταθή γείτονά της, μετασχηματίζοντας το δίκτυό της ώστε να λειτουργεί με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κάτι που όχι μόνο θα εξάλειφε την ευαλωτότητά της αλλά θα χρησίμευε και ως μοντέλο για την περιοχή.

«Η στρατηγική ενεργειακής κυριαρχίας των ΗΠΑ επιδιώκει να εδραιώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, να καθυστερήσει την πράσινη μετάβαση και να ενισχύσει την ισχύ των ΗΠΑ», δήλωσε ο Kevin Cashman, ερευνητής στο TSP, ο οποίος συνέταξε την ανάλυση. Ωστόσο, η ολοένα και φθηνότερη και κλιμακούμενη ηλιακή ενέργεια και η αποθήκευση σε μπαταρίες αποδυναμώνουν μια τέτοια στρατηγική.

«Για χώρες όπως η Κούβα – με τεράστιες δυνατότητες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά που υποφέρουν από διακοπές ρεύματος και εκτεταμένη δυστυχία υπό έναν σκληρό και παράνομο ενεργειακό αποκλεισμό που επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ – μια μετάβαση στην πράσινη ηλεκτρική ενέργεια θα μείωνε την επιρροή των ΗΠΑ και θα παρείχε ένα λαμπρό παράδειγμα στον κόσμο».

Μοντελοποιώντας τέσσερα διαφορετικά σενάρια, η ανάλυση του TSP διαπίστωσε ότι ένα πλήρως ανανεώσιμο δίκτυο για την Κούβα θα κόστιζε 19,2 δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά μια επένδυση 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων θα ήταν αρκετή για να τερματιστεί η εξάρτηση της χώρας από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Ακόμη και μια ανάπτυξη 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων θα μείωνε την εξάρτηση της Κούβας από τα ορυκτά καύσιμα μόλις στο ένα πέμπτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με την πιο φιλόδοξη πρόταση, τα τρία τέταρτα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα παρέχονται από ηλιακή ενέργεια, με το ένα πέμπτο να προέρχεται από αιολική ενέργεια και το υπόλοιπο να παρέχεται από υδροηλεκτρική ενέργεια και βιοενέργεια. Τα φθηνότερα σενάρια θα είχαν μεγαλύτερη εξάρτηση από τη βιοενέργεια και τον άνεμο.

«Η ηλεκτρική ενέργεια είναι φθηνότερη σε κάθε σενάριο επένδυσης σε ανανεώσιμες πηγές από ό,τι στο σενάριο “συνήθους δραστηριότητας” (business as usual): το κόστος ανά μονάδα ενέργειας πέφτει από τα 14,3 σεντ ανά kWh στο βασικό σενάριο, στα 12,1 σεντ με 1 δισεκατομμύριο δολάρια επένδυσης, στα 7,3 σεντ με 5 δισεκατομμύρια δολάρια, στα 6,5 σεντ με 8 δισεκατομμύρια δολάρια και στα 9,9 σεντ στην περίπτωση των πλήρως ανανεώσιμων πηγών», αναφέρει η έκθεση.

Η μετάβαση θα απαιτούσε έναν μετασχηματισμό σε ολόκληρη την κοινωνία, αλλά η Κούβα το έχει καταφέρει ξανά στο παρελθόν: μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης τη δεκαετία του ’90, η χώρα μετασχημάτισε γρήγορα το γεωργικό της σύστημα προς την αγροοικολογία και την αυτάρκεια.

Κατά το παρελθόν έτος, η κουβανική κυβέρνηση έχει ήδη θέσει σε λειτουργία περισσότερα από 1.000 MW ηλιακής ενέργειας με κινεζική χρηματοδότηση και βοήθεια.

Κάτι που αφήνει το ερώτημα: ποιος θα πληρώσει; «Η χρηματοδότηση αυτής της μετάβασης θα πρέπει… να θεωρηθεί ως επανορθωτική κλιματική χρηματοδότηση», υποστηρίζει η έκθεση. Όχι μόνο θα μπορούσαν οι Κουβανοί να αποπληρώσουν τις επενδύσεις μέσω της εξοικονόμησης από τη φθηνότερη ενέργεια, αλλά ο μετασχηματισμός «θα αποτελούσε ένα σημαντικό παράδειγμα ταχείας ενεργειακής μετάβασης υπό συνθήκες εξωτερικών περιορισμών».