Σε ένα εφ’ όλης της ύλης θεσμικό διάλογο για το δομημένο περιβάλλον, τη διαχείριση του δημόσιου χώρου και τη μακροπρόθεσμη πολεοδομική κατεύθυνση των Χανίων εισήλθαν η δημοτική αρχή και το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Νομού Χανίων (ΣΑΝΧ), κατά την πρώτη τους επίσημη συνάντηση.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η πόλη βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονες πιέσεις από τον υπερτουρισμό, ανοιχτά μέτωπα εμβληματικών ακινήτων και σειρά σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας, οι εκπρόσωποι του αρχιτεκτονικού κλάδου κατέθεσαν ένα συγκροτημένο πλέγμα παρατηρήσεων και ενστάσεων.

Στο επίκεντρο τέθηκαν η αντίθεση στην προτεινόμενη χωροθέτηση της μαρίνας στη Νέα Χώρα, ο προβληματισμός για τη μορφή των νέων σκιαδίων στο Ενετικό Λιμάνι, αλλά και η κατηγορηματική ανάγκη να εγκαταλειφθεί η αποσπασματική διαχείριση έργων προς όφελος ενός ενιαίου, συνεκτικού στρατηγικού σχεδιασμού με ανοιχτούς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς.

Η διαχείριση της δημόσιας περιουσίας: Από το «Ψυγείο» και τη Βίλα Κούνδουρου έως το πρώην ΙΚΑ

Κατά το πρώτο μέρος της συνάντησης, η δημοτική αρχή προχώρησε σε απολογιστική παρουσίαση των πεπραγμένων της στις αστικές υποδομές και των προτεραιοτήτων που δρομολογεί. Από την πλευρά τους, οι αρχιτέκτονες επανέφεραν τις δημόσιες παρεμβάσεις που είχαν διατυπώσει κατά τους πρώτους μήνες της θητείας της νέας διοίκησης, εστιάζοντας σε κομβικά ακίνητα της πόλης:

• Το παλιό «Ψυγείο»: Αναδείχθηκε το κρίσιμο ζήτημα της εκμίσθωσης του δημόσιου ακινήτου σε ιδιώτη.

• Η Βίλα Κούνδουρου: Εκφράστηκε εκ νέου η έντονη ανησυχία για τις εξελίξεις που είχαν καταγγελθεί γύρω από το ιστορικό και αρχιτεκτονικό αυτό τοπόσημο.

• Το οικόπεδο του πρώην ΙΚΑ: Ζητήθηκε αναλυτική ενημέρωση για τις προθέσεις και τον σχεδιασμό της δημοτικής αρχής ως προς τη μελλοντική του αξιοποίηση.

Παράλληλα, τέθηκαν στο τραπέζι κρίσιμα εκκρεμή ζητήματα, όπως η ανάπλαση της οδού Τζανακάκη —η οποία, όπως τονίστηκε, οφείλει να εντάσσεται οργανικά στον συνολικό κυκλοφοριακό σχεδιασμό και στη διαχείριση της στάθμευσης— καθώς και η τύχη του ιστορικού φρουρίου Ιτζεδίν.

Το μέτωπο της Νέας Χώρας, τα σκιάδια στο λιμάνι και η προστασία της κληρονομιάς

Ιδιαίτερα αναλυτική υπήρξε η συζήτηση για τα έργα που επηρεάζουν τη θαλάσσια και ιστορική ζώνη των Χανίων.

Σε ό,τι αφορά τη σχεδιαζόμενη μαρίνα στη Νέα Χώρα, ο Σύλλογος εξέφρασε την κατηγορηματική του αντίθεση στην πρόταση που έχει δημοσιοποιηθεί, υπογραμμίζοντας την ανάγκη αναζήτησης εναλλακτικής θέσης.

Βασικό μέλημα αποτελεί η προστασία της περιοχής από επεμβάσεις που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τη φυσιογνωμία και την ιστορικότητά της ή να επιβαρύνουν υπέρμετρα τις ήδη κορεσμένες υποδομές.

Για τον λόγο αυτό, προτάχθηκε η εκπόνηση ενός ενιαίου σχεδιασμού για ολόκληρο το παραλιακό μέτωπο, από τη Χαλέπα και τα Ταμπακαριά έως τον Κλαδισό και τους Αγίους Αποστόλους.

Στο Ενετικό Λιμάνι, ο ΣΑΝΧ διατύπωσε σοβαρές επιφυλάξεις για τις προβλεπόμενες κατασκευές σκίασης:

«Ο Σύλλογος εξέφρασε έντονο προβληματισμό ως προς τη μορφή, την κλίμακα, τα υλικά και, κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο αυτά θα ενταχθούν στο ιδιαίτερα ευαίσθητο ιστορικό και αρχιτεκτονικό περιβάλλον του λιμένα».

Συμπληρωματικά, ζητήθηκε η εκπόνηση συνολικής μελέτης φωτισμού για την Παλιά Πόλη και το λιμάνι, η οποία θα ρυθμίζει ενιαία τις δημόσιες και ιδιωτικές εγκαταστάσεις, καθώς και ειδική μελέτη για την προστασία και ανάδειξη του διατηρητέου μεταλλικού στεγάστρου της δεκαετίας του 1930 στην Πλατεία 1866 και στους παρακείμενους δρόμους.

Πολιτισμός και ελεύθεροι χώροι: Οι θέσεις για Αγίους Αποστόλους, ΑΒΕΑ και Μαρκοπούλου

Καθώς ο χρόνος της συνάντησης δεν επέτρεψε την εξάντληση όλων των θεμάτων, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων δημοσιοποίησε τις συγκεκριμένες θέσεις που έχουν διαμορφωθεί στα όργανά του για τους ελεύθερους χώρους και τις πολιτιστικές υποδομές:

«Για το νέο Θέατρο των Αγίων Αποστόλων, ο Σύλλογος δεν θεωρεί κατάλληλη τη συγκεκριμένη χωροθέτηση και υποστηρίζει την επανεξέταση της επιλογής, στο πλαίσιο ενός δικτύου χώρων πολιτισμού σε ολόκληρο τον Δήμο, που θα περιλαμβάνει θεατρικές και άλλες εγκαταστάσεις διαφορετικής δυναμικότητας».

Σε ό,τι αφορά τους ελεύθερους χώρους πρασίνου:

• Οικόπεδο ΑΒΕΑ: Ζητείται η αποκατάσταση και προσωρινή διαμόρφωσή του ως πάρκο, με στόχο την άμεση απόδοσή του στην τοπική κοινωνία.

• Στρατόπεδο Μαρκοπούλου: Προτείνεται η ασφαλής προσωρινή λειτουργία του ως πάρκο έως ότου οριστικοποιηθούν οι οριστικές μελέτες αξιοποίησης.

• Πρώην ΙΚΑ, Ιταλικοί Στρατώνες και Πάρκο Ειρήνης και Φιλίας: Επιδιώκεται ουσιαστική δημόσια διαβούλευση για τις μελλοντικές χρήσεις, με επίκεντρο την ήπια άθληση, την εκπαίδευση, την αναψυχή και τον πολιτισμό.

Αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί, υπερτουρισμός και θεσμική διαβούλευση

Στον τομέα των μετακινήσεων, ο ΣΑΝΧ ζητά ρυθμίσεις ενταγμένες σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα συνδυάζει την κυκλοφορία με οργανωμένη διαχείριση των θέσεων στάθμευσης (υπαίθριων, κλειστών, υπόγειων και υπέργειων).

Παράλληλα, έθεσε με έμφαση την πίεση που δέχεται η πόλη από τον υπερτουρισμό κατά τους θερινούς μήνες, υπογραμμίζοντας ότι η αναπτυξιακή στρατηγική πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη στέγαση, τις αντοχές των δικτύων και την ποιότητα ζωής των μόνιμων κατοίκων και εργαζομένων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στον τρόπο ανάθεσης των δημόσιων έργων, με τον Σύλλογο να ζητά την ουσιαστική ενεργοποίηση του επικείμενου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής και την καθιέρωση ανοιχτών διαδικασιών:

«Ο σχεδιασμός τέτοιων έργων δεν θα πρέπει να περιορίζεται σε απευθείας αναθέσεις ή σε διαδικασίες που, στην πράξη, αποκλείουν μεγάλο μέρος της αρχιτεκτονικής κοινότητας. Η επιλογή των μελετητών και των προτάσεων θα πρέπει να γίνεται μέσα από ανοιχτές, διαφανείς και αξιοκρατικές διαδικασίες, ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη συμμετοχή και η δυνατότητα ανάδειξης διαφορετικών και τεκμηριωμένων αρχιτεκτονικών προσεγγίσεων».

Κλείνοντας την παρέμβασή του, το Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΑΝΧ υπογράμμισε ότι ο επιστημονικός του ρόλος επιβάλλει τη συμμετοχή στον σχεδιασμό σε πραγματικό χρόνο, σημειώνοντας πως «είναι σημαντικό η επικοινωνία με όλους τους αρμόδιους φορείς να πραγματοποιείται σε χρόνο που επιτρέπει την ουσιαστική συμβολή και αξιοποίηση της επιστημονικής του γνώσης, πριν από τη λήψη αποφάσεων και την οριστικοποίηση σχεδιασμών».