Πλήρως αυτόνομα drones χωρίς ανθρώπινη επίβλεψη σκότωσαν στρατιώτες στο πεδίο της μάχης για πρώτη φορά. Αυτό υποστηρίζει ένα ανώτερο στέλεχος της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας, σηματοδοτώντας μια στιγμή-ορόσημο στον πόλεμο.
Η εφάπαξ δοκιμή περιλάμβανε 10 ελεγχόμενα από AI drones «Terminator» στην πρώτη γραμμή του πολέμου στην Ουκρανία. Ρώσοι στρατιώτες σκοτώθηκαν.
«Το δοκιμάσαμε», λέει ο κατασκευαστής drones Αλεξάντερ Κοχανόφσκι (Alexander Kokhanovskyy), ο οποίος παρείχε την τεχνολογία και μίλησε στο New Scientist σε μια εκδήλωση τύπου που φιλοξενήθηκε από την πρεσβεία της Ουκρανίας. «Είναι μια δοκιμή. Δεν το εφαρμόσαμε ποτέ [πιο ευρέως]».
Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε πριν από δύο χρόνια και περιλάμβανε drones τύπου τετρακοπτέρου (quadcopter) που είχαν προγραμματιστεί να πετάξουν προς την πρώτη γραμμή, να καλύψουν απόσταση μεταξύ 3 και 5 χιλιομέτρων σε περίπου 10 λεπτά και στη συνέχεια να ενεργοποιήσουν τη «λειτουργία Terminator», κατά την οποία ένα μοντέλο AI αναζητά και αναχαιτίζει στόχους.
«Απλώς το εκτοξεύουμε και ξέρουμε ότι τα πάντα θα είναι νεκρά – ό,τι βρεθεί εκεί, στη συγκεκριμένη περιοχή, θα είναι νεκρό», λέει ο Κοχανόφσκι. «Δεν υπάρχει καμία απολύτως σύνδεση με το drone, δεν μπορείς να δεις το βίντεο, τίποτα… Ό,τι βλέπει θα σκοτώνεται».
Μην έχοντας κανέναν τρόπο να γνωρίζουν τι είχαν δει ή στοχοποιήσει τα αυτοματοποιημένα drones, drones που καθοδηγούνταν από ανθρώπους στάλθηκαν στην περιοχή μετά τη δοκιμή για να ελέγξουν χειροκίνητα τα αποτελέσματα. Τα θύματα περιλάμβαναν «μερικούς στρατιώτες, ένα φορτηγό», λέει ο Κοχανόφσκι. Αν και δεν υπάρχει καταγραφή των αυτοματοποιημένων drones να επιτίθενται σε αυτούς τους στόχους, συμπεράνθηκε ότι τα drones τούς είχαν σκοτώσει.
Ο Κοχανόφσκι λέει ότι δεν ήταν ο ίδιος παρών στη δοκιμή, αλλά ότι αυτή πραγματοποιήθηκε από μια ανώνυμη στρατιωτική μονάδα κοντά στις πόλεις Μπαχμούτ (Bakhmut) και Τσάσιβ Γιαρ (Chasiv Yar) στο πλαίσιο μιας ουκρανικής αντεπίθεσης. Το Υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τη δοκιμή ή την τρέχουσα νομική θέση για τη χρήση πλήρως αυτόνομων όπλων.
Η χρήση του AI είναι κοινή στους στρατούς σε όλο τον κόσμο, βοηθώντας στην επιλογή στόχων μέσα από τεράστιους όγκους δεδομένων πληροφοριών και αυτοματοποιώντας ορισμένες λειτουργίες όπλων, αλλά οι άνθρωποι βρίσκονται πάντα στη διαδικασία ελέγχου (in the loop) σε κάποιο σημείο. Η παραδοχή του Κοχανόφσκι είναι η πιο κατηγορηματική απόδειξη μέχρι σήμερα ότι ένας θάνατος έχει συμβεί σε μάχη αποκλειστικά από τα χέρια της τεχνητής νοημοσύνης.
Η ουκρανική κυβέρνηση απαγορεύει επί του παρόντος τη χρήση AI στο τελικό στάδιο της αναχαίτισης στόχων, σύμφωνα με πηγές αμυντικών εταιρειών που μίλησαν στη συνέντευξη τύπου της πρεσβείας, αν και το AI χρησιμοποιείται για πολλά μέρη της διαδικασίας από πολλές συσκευές μέχρι εκείνο το σημείο. Ο Κοχανόφσκι λέει ότι η κυβέρνηση γνωρίζει τις αυξανόμενες δυνατότητες του AI και ότι βρίσκεται σε συνομιλίες με αμυντικές εταιρείες σχετικά με το αν οι κανόνες θα πρέπει να γίνουν πιο χαλαροί.
Αναφορές το 2023 υποστήριζαν ότι ουκρανικά drones επίθεσης εξοπλισμένα με τεχνητή νοημοσύνη έβρισκαν και επιτίθενταν σε στόχους χωρίς ανθρώπινη βοήθεια – αλλά αναπτύσσονταν εναντίον οχημάτων όπως άρματα μάχης, αντί για πεζικό. Εκείνη την εποχή, δεν είχαν επιβεβαιωθεί ανθρώπινες απώλειες.
Παρόλο που δεν υπάρχει επίσημη διεθνής απαγόρευση στα αυτόνομα όπλα που μπορούν να σκοτώσουν χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες (António Guterres) έχει ζητήσει την επιβολή μιας τέτοιας απαγόρευσης, δηλώνοντας πέρυσι ότι «δεν υπάρχει θέση για φονικά αυτόνομα οπλικά συστήματα στον κόσμο μας».
Ο ΟΗΕ έχει δήλωσει ότι υπάρχουν ανησυχίες ότι τέτοια όπλα θα μπορούσαν να παραβιάσουν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και το δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αφαιρώντας την ανθρώπινη κρίση από τον πόλεμο. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος τα αυτόνομα συστήματα να κάνουν λάθη, είτε επιτιθέμενα σε στρατιώτες ή εξοπλισμό της δικής τους πλευράς είτε πλήττοντας αμάχους.
Οι περισσότεροι στρατοί αναπτύσσουν συσκευές που αυτοματοποιούν τουλάχιστον κάποιο μέρος της διαδικασίας επίθεσης σε στόχους. Οι ΗΠΑ διαθέτουν λογισμικό που συγκεντρώνει και αναλύει τεράστιες ποσότητες ανόμοιων δεδομένων και επιλέγει στόχους στο πεδίο της μάχης οι οποίοι μπορούν στη συνέχεια να πληγούν από drones, αλλά, θεωρητικά, αυτό απαιτεί ανθρώπινη επιβεβαίωση. Έχουν υπάρξει ισχυρισμοί ότι οι ΗΠΑ αναπτύσσουν επίσης τα λεγόμενα ιπτάμενα drones «Goalkeeper» και ναυτικά drones «Whiplash», τα οποία είναι ικανά να βρίσκουν μόνα τους τους στόχους τους και να τους εξουδετερώνουν.
Μια έκθεση του ΟΗΕ από το 2021 άφηνε μάλιστα να εννοηθεί ότι ένα τετρακόπτερο Kargu-2 που κατασκευάστηκε από τουρκική εταιρεία ενδέχεται να είχε χρησιμοποιηθεί για αυτόνομη επίθεση εναντίον ανθρώπων το προηγούμενο έτος. Η έκθεση δεν έδωσε συγκεκριμένες λεπτομέρειες για την πηγή των ισχυρισμών ή για το αν κάποιοι άνθρωποι είχαν τραυματιστεί ή σκοτωθεί, αλλά υποστήριζε ότι η Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης (GNA) είχε χρησιμοποιήσει τα drones εναντίον των δυνάμεων του Χαφτάρ (Haftar) που υποχωρούσαν.
Ο ταγματάρχης Ντανίλο Πολοζούχνο (Major Danylo Polozhukhno), ανώτερο στέλεχος του 21ου Ξεχωριστού Συντάγματος Μη Επανδρωμένων Συστημάτων του 3ου Σώματος Στρατού της Ουκρανίας, ο οποίος δεν γνώριζε ούτε συμμετείχε στη δοκιμή, δήλωσε στο New Scientist ότι οι στρατιώτες του χρησιμοποιούν ημιαυτόνομα συστήματα ελέγχου, αλλά ότι υπάρχει πάντα ένας άνθρωπος στη διαδικασία ελέγχου.
«Αυτά τα συστήματα και οι πλατφόρμες drones είναι ικανά να εντοπίζουν και να παρακολουθούν αυτόματα στόχους, καθώς και να καθοδηγούνται αυτόνομα κατά τα τελευταία μέτρα της προσέγγισης, γεγονός που βοηθά στην απλοποίηση της εργασίας των χειριστών. Ωστόσο, δεν χρησιμοποιούμε πλήρως αυτόνομα συστήματα drones που επιλέγουν και προσβάλλουν στόχους ανεξάρτητα, χωρίς καμία συμμετοχή χειριστή», λέει ο Πολοζούχνο. «Η Ουκρανία τηρεί το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και λαμβάνει σοβαρά υπόψη την ευθύνη της να υπερασπίζεται τα δικαιώματα όλων των εμπόλεμων. Επίσης, επιδεικνύει μεγάλη προσοχή στη λήψη αποφάσεων προκειμένου να αποτραπούν οι απώλειες αμάχων».
Η Μαριαροζάρια Ταντέο (Mariarosaria Taddeo) στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης λέει ότι η θανάτωση με τη χρήση AI κλέβει την αξιοπρέπεια του στρατιώτη, αφαιρεί την ευθύνη από τον επιτιθέμενο και πρέπει να απαγορευτεί. «Δεν είναι απλώς προβληματικό, είναι φρικτό», λέει η ίδια. «Θέλουμε να είμαστε η κοινωνία που σκοτώνει άλλους ανθρώπους, που επιτρέπει στην κυβέρνησή της να σκοτώνει άλλους ανθρώπους, χωρίς να εμπλέκονται άνθρωποι;»
Ο Άντονι Κινγκ (Anthony King) στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ (University of Exeter) στο Ηνωμένο Βασίλειο, λέει ότι παρόλο που οι πλήρως αυτόνομες επιθέσεις χωρίς ανθρώπους στη διαδικασία ελέγχου είναι τεχνολογικά εφικτές, μπορεί να αποτελούν ένα λιγότερο αποφασιστικό εργαλείο από ό,τι πιστεύουν πολλοί.
«Είναι σίγουρα πιθανό οι κυβερνήσεις να το επέτρεπαν αυτό εάν τους έδινε οποιοδήποτε στρατιωτικό πλεονέκτημα», λέει ο ίδιος. «Ωστόσο, το γεγονός παραμένει ότι ελάχιστα, αν όχι κανένα, από τα εκατομμύρια drones που έχουν χρησιμοποιηθεί στον πόλεμο της Ουκρανίας από τις ρωσικές και τις ουκρανικές δυνάμεις έχουν υπάρξει [πλήρως] αυτόνομα».
«Επομένως, δεν είναι μόνο ότι είναι ηθικά σωστό να κρατάμε τους ανθρώπους στη διαδικασία ελέγχου· σε αυτό το σημείο, είναι πιο αποτελεσματικό από στρατιωτική άποψη», λέει ο Κινγκ.
Ο Κοχανόφσκι λέει ότι το έργο Terminator δεν έχει σημειώσει πρόοδο μετά τη δοκιμή λόγω των κανόνων της Ουκρανίας. Ο ίδιος είναι πλέον διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κατασκευής drones Aero Center —η οποία, όπως λέει, δεν είχε εμπλοκή στη δοκιμή καθώς δεν είχε δημιουργηθεί εκείνη την εποχή— μιας ουκρανικής εταιρείας που εργάζεται πάνω σε αυτόνομα drones αναχαίτισης. Αυτά έχουν σχεδιαστεί για να στοχεύουν εισερχόμενα ρωσικά drones καμικάζι Shahed και να τα εξουδετερώνουν προτού προλάβουν να φτάσουν σε κωμοπόλεις και πόλεις γεμάτες αμάχους ή σημαντικές υποδομές.
Το σύστημα ALITA της εταιρείας θα αποτελείται από 16 πλατφόρμες εκτόξευσης, εξοπλισμένες με 64 drones. Θα είναι έτοιμο μέχρι τον Οκτώβριο και θα είναι ικανό να επιτηρεί για εισερχόμενα drones, να εκτοξεύει αυτόματα και να κινείται προς τον στόχο με ταχύτητα 450 χιλιομέτρων την ώρα, προτού εξουδετερώσει τα πάντα, από μικρά drones μέχρι ελικόπτερα.
Όμως οι τρέχοντες κανόνες της Ουκρανίας θα απαγορεύουν την πλήρως αυτόνομη λειτουργία και θα απαιτούν από τους ανθρώπους να επαληθεύουν τους στόχους στα τελικά στάδια της αναχαίτισης. Ακόμη και σε αυτή τη λειτουργία, ολόκληρη η συστοιχία των 64 drones θα απαιτεί μόλις δύο ανθρώπινους χειριστές, πράγμα που σημαίνει ότι θα μειώσει δραματικά το προσωπικό.
«Κάθε βήμα αυτού του συστήματος μπορεί να είναι είτε χειροκίνητο είτε αυτόματο. Δεν μας επιτρέπεται να εκτελούμε το τελικό στάδιο αυτόματα», λέει ο Κοχανόφσκι, ο οποίος πιστεύει ότι οι κανόνες πρέπει να αλλάξουν. «Θα το ήθελα πολύ», λέει ο ίδιος.
Στις δομικές προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας, τις επιπτώσεις των ευρωπαϊκών νομισματικών αποφάσεων, αλλά και στη στρατηγική της χώρας στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής αναφέρθηκε αναλυτικά ο γραμματέας του ΜέΡΑ25, Γιάνης Βαρουφάκης, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον τηλεοπτικό σταθμό «Ν».
Ο κ. Βαρουφάκης περιέγραψε ένα έντονα πολωμένο οικονομικό περιβάλλον, άσκησε δριμεία κριτική στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για τη διαχείριση του πληθωρισμού, ενώ παράλληλα ανέλυσε τις ιστορικές καμπές της κρίσης, τις διεργασίες στον χώρο της αντιπολίτευσης και τις διπλωματικές ισορροπίες της Αθήνας σε διεθνές επίπεδο.
Οικονομικό μοντέλο, διαχείριση δανείων και το επιστημονικό δυναμικό
Αναλύοντας την παρούσα κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, ο κ. Βαρουφάκης επεσήμανε την ύπαρξη δύο εκ διαμέτρου αντίθετων πραγματικοτήτων, ανάλογα με τη θέση που κατέχει κανείς στην αγορά.
Όπως εξήγησε, η χώρα προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για ξένους financiers και χρηματιστές, για τους οποίους η Ελλάδα αποτελεί ένα ιδιαίτερα κερδοφόρο πεδίο, καθώς υπάρχει η δυνατότητα αγοράς κόκκινων δανείων στο 5% με 6% της ονομαστικής τους αξίας και η συνακόλουθη είσπραξη έως και του 50% μέσω πλειστηριασμών ακινήτων.
Παράλληλα, ευνοϊκό περιβάλλον καταγράφεται για όσους επενδύουν σε ελληνικά ομόλογα με τη στήριξη της ΕΚΤ —αποκομίζοντας υψηλό spread σε σχέση με τα γερμανικά ομόλογα παρά το γεγονός ότι το ελληνικό δημόσιο παραμένει επί της ουσίας πτωχευμένο— καθώς και για ιδιοκτήτες με σημαντική ακίνητη περιουσία, δεδομένης της κατακόρυφης ανόδου των ενοικίων.
Αυτή η οικονομική πραγματικότητα διαχωρίζει, σύμφωνα με τον γραμματέα του ΜέΡΑ25, τον πληθυσμό σε δύο κατηγορίες. Από τη μία πλευρά, το 19% με 20% των ευνοημένων (financiers, funds και ιδιοκτήτες πολλών ακινήτων) βρίσκεται σε καλύτερη οικονομική κατάσταση από ποτέ. Από την άλλη πλευρά, το 80% της πλειοψηφίας, το οποίο αποτελείται από μισθωτούς, μικρομεσαίους και δανειολήπτες, βιώνει τη χειρότερη οικονομική κατάσταση των τελευταίων είκοσι ετών.
Η κατάσταση αυτή, κατά τον κ. Βαρουφάκη, υπονομεύει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της χώρας, με κυριότερη επίπτωση τη φυγή του εξειδικευμένου επιστημονικού δυναμικού. Όπως ανέφερε, κατά την τρέχουσα περίοδο του Ιουνίου, οι νέοι επιστήμονες αποφοιτούν από τις ιατρικές σχολές της χώρας, όμως μέχρι τον Σεπτέμβριο περισσότεροι από τους μισούς αναμένεται να έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό.
Η τάση αυτή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι μια χώρα που αναγκάζει τους επιστήμονές της να αποχωρήσουν δεν διαθέτει προοπτική, ενώ η παρουσιαζόμενη ανάπτυξη μέσω στατιστικών στοιχείων αντανακλά στην πραγματικότητα την ταχύτατη ερημοποίηση της χώρας.
Η ευρωπαϊκή νομισματική πολιτική και η επιβάρυνση του χρέους
Εξετάζοντας το ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ο κ. Βαρουφάκης συνέδεσε την παρατηρούμενη αποβιομηχάνιση της Γερμανίας με τις πολιτικές ακραίας λιτότητας που επιβλήθηκαν αρχικά στην Ελλάδα το 2010 και στη συνέχεια εφαρμόστηκαν και από την ίδια τη γερμανική οικονομία. Στο επίκεντρο της κριτικής του βρέθηκε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η επικεφαλής της, Κριστίν Λαγκάρντ, για τις αποφάσεις τους στο πεδίο των επιτοκίων.
Ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 υποστήριξε ότι η ΕΚΤ υπέπεσε σε δύο διαδοχικά σφάλματα. Το 2021 παρέλειψε να αυξήσει εγκαίρως τα επιτόκια όταν ο πληθωρισμός άρχισε να εκδηλώνεται, ενώ στην παρούσα φάση προχωρά σε αυξήσεις επιτοκίων, παρότι το πρόβλημα δεν οφείλεται σε υπερβάλλουσα ζήτηση αλλά στο αυξημένο κόστος της ενέργειας. Η τακτική αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν θα συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας, αλλά θα προσθέσει στον πληθωρισμό το πρόβλημα της αυξημένης ανεργίας, οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια στον στασιμοπληθωρισμό.
Επιπλέον, αναδείχθηκε μια πτυχή που, κατά τον κ. Βαρουφάκη, αποσιωπάται από την εγχώρια δημοσιογραφία και αφορά την άμεση επιβάρυνση του ελληνικού δημοσίου. Με την άνοδο των επιτοκίων, το κράτος υποχρεούται να καταβάλλει αυξημένα ποσά όχι μόνο για τον νέο δανεισμό από τις αγορές, αλλά και για τα προηγούμενα δάνεια. Συγκεκριμένα, τα 60-70 δισεκατομμύρια ευρώ που δανείστηκε η κυβέρνηση την περίοδο 2019-2022 για τη διανομή παροχών (handouts) αφορούσαν ομόλογα που αγοράστηκαν από την ΕΚΤ και μεταφέρθηκαν στην Τράπεζα της Ελλάδος. Λόγω της αύξησης των επιτοκίων, η λογιστική αξία αυτών των ομολόγων υποχωρεί, και το ελληνικό δημόσιο καλείται να καλύψει τη διαφορά προς την ΕΚΤ, μετακυλίοντας το βάρος στις επόμενες γενιές.
Οι ιστορικοί σταθμοί και ο χάρτης των πολιτικών συμμαχιών
Αναφερόμενος στις χρονικές στιγμές που καθόρισαν την πορεία της ελληνικής οικονομίας, ο κ. Βαρουφάκης σημείωσε ότι η ίδρυση του ΜέΡΑ25 τον Μάρτιο του 2018 υπήρξε άμεση αντίδραση στο αφήγημα της τότε κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ περί «καθαρής εξόδου» από τα μνημόνια τον Αύγουστο του ίδιου έτους. Κατά την εκτίμησή του, η έξοδος αυτή επισφράγισε ουσιαστικά ένα τέταρτο μνημόνιο, το οποίο δεσμεύει τη χώρα με υψηλά πλεονάσματα έως το 2060.
Οι προηγούμενοι σταθμοί απώλειας ευκαιριών εντοπίζονται στο διάγγελμα του 2010 από το Καστελόριζο, στο PSI του 2012 —το οποίο μείωσε βίαια την περιουσία των ασφαλιστικών ταμείων για τη διάσωση των τραπεζών, οι οποίες στη συνέχεια εμφάνισαν ελλείμματα λόγω κόκκινων δανείων— και στη συνθηκολόγηση του 2015 μετά το δημοψήφισμα, με την υπογραφή του τρίτου μνημονίου και την εκχώρηση της δημόσιας περιουσίας στο Υπερταμείο για 99 χρόνια. Ενδεικτικά αναφέρθηκε ότι από τις τρέχουσες δημοπρασίες για τις συχνότητες ραδιοκυμάτων και την κινητή τηλεφωνία πέμπτης γενιάς (5G), τα έσοδα του ελληνικού κράτους είναι μηδενικά, καθώς κατευθύνονται εξολοκλήρου στους δανειστές. Στο ίδιο πλαίσιο, ο ΦΠΑ στο 24% και η υποχρεωτική προπληρωμή φόρου διαμορφώνουν τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή των μικρών επιχειρήσεων στο 40%, την ώρα που πολυεθνικοί όμιλοι επιβαρύνονται με μόλις 5% μέσω της πρακτικής του transfer pricing.
Στο πολιτικό πεδίο, ο κ. Βαρουφάκης απέκλεισε κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας ή κοινής εκλογικής καθόδου με τη Νέα Αριστερά, επισημαίνοντας ότι στελέχη της, όπως ο κ. Σταθάκης και ο κ. Τσακαλώτος, θεσμοθέτησαν ως υπουργοί τις υφιστάμενες δομές, γεγονός που καθιστά αδύνατη τη συνεννόηση για την επανάκτησή τους. Αντίστοιχα, απέρριψε τη σεναριολογία γύρω από τον κ. Πολάκη και τη στρατηγική του Αλέξη Τσίπρα με το νέο του κόμμα, την «Ελλάδα». Όπως εξήγησε, η προσέγγιση αυτή βασίζεται σε γενικόλογα ευχολόγια χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις, αποτελώντας έναν επικοινωνιακό ανταγωνισμό με το ΠΑΣΟΚ και τον κ. Ανδρουλάκη για την εξουσία.
Κατά τον κ. Βαρουφάκη, οι θέσεις των κ.κ. Μητσοτάκη, Ανδρουλάκη και Τσίπρα συμπίπτουν στο τρίπτυχο Χρηματιστήριο Ενέργειας, ΦΠΑ και Υπερταμείο, καθιστώντας δυνατή μια ενδεχόμενη συγκυβέρνηση. Αναφορικά με τη ΔΕΗ, χαρακτήρισε τη θέση του ΣΥΡΙΖΑ το 2023 για επανακρατικοποίηση ως διατήρηση μιας κατακερματισμένης δομής, καθώς τα φυσικά μονοπώλια διανομής και μεταφοράς (ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ) έχουν ιδιωτικοποιηθεί, επιτρέποντας σε περιορισμένο αριθμό ομίλων να ελέγχουν ταυτόχρονα την παραγωγή και την παροχή ως κλειστό καρτέλ. Το ΜέΡΑ25 προτείνει τη θεσμική επιβολή ανώτατου ορίου στη λιανική τιμή του ρεύματος, η οποία δεν πρέπει να υπερβαίνει κατά 5% το μέσο κόστος παραγωγής, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα υπέρογκα περιθώρια κέρδους που πλήττουν την τοπική αγορά και τη βιομηχανία.
Εξωτερική πολιτική και η διπλωματική θέση στον ΟΗΕ
Στο κεφάλαιο της εξωτερικής πολιτικής, ο κ. Βαρουφάκης τάχθηκε υπέρ της διατήρησης «ήρεμων νερών» με την Τουρκία, απορρίπτοντας τις εσωκομματικές πιέσεις της ακροδεξιάς πτέρυγας και της πλευράς του κ. Σαμαρά. Ωστόσο, άσκησε έντονη κριτική στην κυβέρνηση για τη στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ, χαρακτηρίζοντάς την πλήρη δορυφοριοποίηση της Ελλάδας που εγκυμονεί εθνικούς κινδύνους.
Ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 υποστήριξε ότι η λογική «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου» δεν προσφέρει αμυντικά οφέλη, καθώς σε περίπτωση κρίσης στη Ρόδο, η ισραηλινή πλευρά θα επιδιώξει τη συνεννόηση με την Άγκυρα. Αντίθετα, η στάση αυτή στερεί από την Αθήνα τη διπλωματική της αξιοπιστία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ιδιαίτερα όσον αφορά το Κυπριακό. Στο πλαίσιο αυτό, μετέφερε αυτούσια την τοποθέτηση του Πρωθυπουργού της Μαλαισίας, Ανουάρ Ιμπραχίμ, κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνομιλίας τους:
«Τι κάνει η κυβέρνησή σας; Είναι δυνατόν να στηρίζει τυφλά το Ισραήλ, το οποίο γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του το διεθνές δίκαιο και κάνει ό,τι θέλει στα κατεχόμενα εδάφη, και μετά να έρχεστε σε εμάς στον ΟΗΕ και να ζητάτε να ψηφίσουμε υπέρ σας για τα κατεχόμενα της Κύπρου; Έχετε χάσει εντελώς τον ειρμό της σκέψης σας».
Διαβάστε μέρος της συνέντευξης:
Δημοσιογράφος: «Κύριε Βαρουφάκη, καλημέρα σας. Καλώς σας βρίσκω. Θα ξεκινήσουμε από την οικονομία. Σε τι κατάσταση βρίσκεται η ελληνική οικονομία σήμερα; Ποιοι είναι οι μεγάλοι κίνδυνοι και αν υπάρχουν ευκαιρίες;»
Γιάννης Βαρουφάκης: «Υπάρχουν τεράστιες ευκαιρίες, αν είσαι financier —ιδίως από το εξωτερικό— ή χρηματιστής. Για αυτούς, η Ελλάδα είναι η χήνα που γεννάει τα χρυσά αυγά. Έρχεσαι, αγοράζεις ένα κόκκινο δάνειο στο 5-6% της ονομαστικής του αξίας, “σκοτώνεις” το ακίνητο βγάζοντάς το σε πλειστηριασμό και εισπράττεις το 50%. Έχεις βάλει 5, έχεις βγάλει 50, τα παίρνεις στο μάξιμουμ και έφυγες.
Αν έχεις αγοράσει ελληνικά ομόλογα με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, παρά το γεγονός ότι το ελληνικό δημόσιο παραμένει επί της ουσίας πτωχευμένο, έχεις ένα εξαιρετικό spread σε σχέση με το γερμανικό ομόλογο και πας πάρα πολύ καλά. Αν διαθέτεις τρία-τέσσερα ακίνητα για να τα νοικιάζεις, με τα ενοίκια που έχουν εκτοξευθεί στη στρατόσφαιρα, είσαι επίσης σε πλεονεκτική θέση.
Κατηγορία Πληθυσμού
Οικονομική Κατάσταση & Προοπτική
Το 19% – 20% των Ευνοημένων
Financiers, funds, ιδιοκτήτες πολλών ακινήτων. Πηγαίνουν καλύτερα από ποτέ.
Το 80% της Πλειοψηφίας
Μισθωτοί, μικρομεσαίοι, δανειολήπτες. Βιώνουν τη χειρότερη κατάσταση των τελευταίων 20 ετών.
Η χώρα, με αυτούς τους όρους, απλώς δεν είναι βιώσιμη. Επιτρέψτε μου να αναφέρω ένα στατιστικό στοιχείο που πρέπει να μας συγκλονίσει όλους: κάθε χρόνο, τώρα που είναι Ιούνιος μήνας, αποφοιτούν νέοι και νέες από τις ιατρικές σχολές της χώρας. Μέχρι τον Σεπτέμβριο, περισσότεροι από τους μισούς θα έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό. Μια χώρα που διώχνει τους επιστήμονές της, απλά δεν έχει μέλλον.
Αυτό που μας παρουσιάζουν ως “ανάπτυξη” μέσα από μαγειρεμένα στατιστικά νούμερα, στην πραγματικότητα εξασφαλίζει την ταχύτατη ερημοποίηση της χώρας.»
Η Ευρωπαϊκή Λιτότητα και τα Λάθη της ΕΚΤ
Γιάννης Βαρουφάκης: «Αν δούμε το συνολικότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, παρατηρούμε μια έντονη αποβιομηχάνιση στη Γερμανία. Αυτό είναι το άμεσο αποτέλεσμα των πολιτικών ακραίας λιτότητας που άρχισαν να επιβάλλουν σε εμάς το 2010 και στη συνέχεια, με έναν ιδιότυπο οικονομικό μαζοχισμό, τις επέβαλαν και στον ίδιο τον εαυτό τους.
Την ίδια στιγμή, έχουμε μια Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα η οποία πηγαίνει από τη μία ανοησία στην άλλη. Το 2021 διέπραξε ένα έγκλημα ενάντια στην κοινή λογική, καθώς δεν ανέβασε τα επιτόκια εγκαίρως όταν έβλεπε τον πληθωρισμό να έρχεται. Σήμερα, κάνουν το ακριβώς αντίθετο λάθος: αυξάνουν τα επιτόκια σε μια περίοδο που το πρόβλημα δεν οφείλεται στην υπερβάλλουσα ζήτηση, αλλά στο αυξημένο κόστος της ενέργειας.
Οι αποφάσεις της κυρίας Λαγκάρντ δεν πρόκειται να βοηθήσουν στο να ξεφουσκώσουν οι τιμές της ενέργειας. Το μόνο που θα καταφέρει η ΕΚΤ είναι να προσθέσει στο πρόβλημα του πληθωρισμού το πρόβλημα της μεγαλύτερης ανεργίας, οδηγώντας μας με μαθηματική ακρίβεια στον στασιμοπληθωρισμό. Το ΜέΡΑ25 καταγγέλλει την κυρία Λαγκάρντ και την ΕΚΤ γι’ αυτό το δεύτερο συνεχόμενο ατόπημα.
Επιπλέον, κάτι που αποσιωπάται πλήρως από την ελληνική δημοσιογραφία, είναι ότι με την αύξηση των επιτοκίων το ελληνικό δημόσιο αναγκάζεται να καταβάλλει τεράστια ποσά, όχι μόνο για τα νέα δάνεια που εξαρτά από τις αγορές, αλλά και για τα προηγούμενα. Όταν ο κύριος Μητσοτάκης δανίστηκε 60-70 δισεκατομμύρια την περίοδο 2019-2022 για να τα μοιράσει σε handouts, αυτά τα ομόλογα τα αγόρασε η ΕΚΤ και τα “πάρκαρε” στην Τράπεζα της Ελλάδος. Με την άνοδο των επιτοκίων, η λογιστική αξία αυτών των ομολόγων πέφτει. Το ελληνικό δημόσιο είναι αναγκασμένο να καλύπτει αυτή τη διαφορά στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Με απλά λόγια, τα παιδιά μας χρεώνονται αυτή τη στιγμή για τις λανθασμένες αποφάσεις της κυρίας Λαγκάρντ.»
Η Χαμένη Ευκαιρία του 2018 και το «Τέταρτο Μνημόνιο»
Δημοσιογράφος: «Ποια ήταν, κύριε Βαρουφάκη, η χρονιά-καμπή κατά την οποία χάθηκε η ευκαιρία για την ελληνική οικονομία; Πότε στρίψαμε σε λάθος κατεύθυνση, ενώ θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει άλλες επιλογές;»
Γιάννης Βαρουφάκης: «Εμείς ως ΜέΡΑ25 ιδρυθήκαμε τον Μάρτιο του 2018 ακριβώς επειδή βλέπαμε το μεγάλο ψέμα που ετοίμαζε η τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και ο κύριος Τσίπρας περί δήθεν “καθαρής εξόδου” από τα μνημόνια τον Αύγουστο του ίδιου έτους. Καταγγείλαμε από τότε ότι με το αφήγημα της εξόδου, η χώρα ουσιαστικά υπέγραφε το τέταρτο και χειρότερο μνημόνιο, το οποίο μας δεσμεύει με εξωφρενικά πλεονάσματα μέχρι το 2060 — μέχρι να σβήσει ο ήλιος.
Κάθε φορά που υπογραφόταν ένα μνημόνιο, χανόταν και μια ιστορική ευκαιρία:
Το 2010: Με το διάγγελμα του κ. Παπανδρέου από το Καστελόριζο.
Το 2012: Με το καταστροφικό PSI που πτώχευσε βίαια τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία, την ώρα που ο ελληνικός λαός φορτωνόταν 50-55 δισεκατομμύρια ευρώ για να διασωθούν οι τραπεζίτες, οι οποίοι εμφάνισαν αμέσως μετά μαύρες τρύπες λόγω των κόκκινων δανείων.
Το 2015: Αμέσως μετά το συγκλονιστικό Δημοψήφισμα, όταν ο Αλέξης Τσίπρας συνθηκολόγησε και υπέγραψε το τρίτο μνημόνιο.
Η υποθήκευση της ελληνικής δημόσιας περιουσίας για 99 χρόνια μέσω του Υπερταμείου αποτελεί μόνιμη θηλιά. Σήμερα, για παράδειγμα, γίνονται δημοπρασίες για τις συχνότητες των ραδιοκυμάτων και την κινητή τηλεφωνία νέας γενιάς (5G). Ξέρετε πόσα χρήματα εισπράττει το ελληνικό κράτος από αυτές τις παραχωρήσεις; Το ριζοσπαστικό νούμερο: μηδέν. Όλα πηγαίνουν απευθείας στους δανειστές. Κάθε μέρα που περνάει με 24% ΦΠΑ, με υποχρεωτική προπληρωμή φόρου που εκτινάσσει τον πραγματικό φορολογικό συντελεστή των μικρών επιχειρήσεων στο 40% —την ώρα που οι πολυεθνικές μέσω transfer pricing πληρώνουν μόλις 5%— είναι μια χαμένη ευκαιρία για να ξαναγίνει βιώσιμη αυτή η χώρα.»
H Κριτική στη Νέα Αριστερά
Δημοσιογράφος: «Ας έρθουμε στα πολιτικά. Υπάρχουν σενάρια που σας θέλουν να συζητάτε με άλλες δυνάμεις, όπως με στελέχη από τη Νέα Αριστερά ή από άλλους προοδευτικούς χώρους, για μια κοινή κάθοδο στις εκλογές. Υφίσταται αυτό το ενδεχόμενο;»
Δυστυχώς, τα στελέχη της Νέας Αριστεράς στα οποία αναφέρεστε, δεν δημιουργήθηκαν ποτέ για να συγκρουστούν με αυτά τα συμφέροντα. Οι ίδιοι, ως υπουργοί (ο κ. Σταθάκης και ο κ. Τσακαλώτος), θεσμοθέτησαν και παρέδωσαν αυτές τις δομές. Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα συνεννόησης, διότι οι άνθρωποι αυτοί δεν εντάσσονται στη λογική της επανάκτησης όσων οι ίδιοι παραχώρησαν.»
Το Πρόταγμα της Επανάκτησης έναντι της «Ελλάδας» του Τσίπρα
Δημοσιογράφος: «Με τον κύριο Πολάκη θα μπορούσατε να συζητήσετε;»
Γιάννης Βαρουφάκης: «Ας μην αναλωθούμε σε ονοματολογία, αλλά στην ουσία: ποιος αγκαλιάζει πραγματικά τη λογική της επανάκτησης; Ο κύριος Πολάκης πρόσφατα έθεσε μια εσωκομματική προθεσμία προκειμένου να καλέσει τον κύριο Τσίπρα σε συμπαράταξη. Όμως, ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο άνθρωπος που δημιούργησε το Υπερταμείο και εκχώρησε τη δημόσια περιουσία. Δεν έχει ζητήσει ποτέ συγγνώμη γι’ αυτό, ούτε έχει πει τι σκοπεύει να κάνει τώρα. Περιορίζεται σε γενικόλογες τοποθετήσεις.
Όταν κάποιος λέει γενικά “θέλουμε δικαιοσύνη, θέλουμε δημόσια υγεία”, προφανώς κανείς δεν διαφωνεί, αλλά αυτά τα λες όταν στην πραγματικότητα δεν θέλεις να δεσμευτείς σε τίποτα. Εμείς μιλάμε πολύ συγκεκριμένα. Αυτή τη στιγμή, 1,1 εκατομμύρια ακίνητα έχουν περάσει στα χέρια των funds. Εμείς λέμε να καταργηθούν τα funds, γιατί η επιλογή είναι διμερής: ή θα πτωχεύσουν τα funds ή οι Έλληνες πολίτες.
Επομένως, η στρατηγική του κυρίου Τσίπρα με το νέο του κόμμα, την «Ελλάδα», είναι ξεκάθαρη: να μην λέει τίποτα συγκεκριμένο, να υπόσχεται τα πάντα στους πάντες με γενικόλογα ευχολόγια, έχοντας τη λέξη “Αριστερά” μόνο ως διακοσμητική ταμπέλα στον τίτλο. Πρόκειται για έναν καθαρό επικοινωνιακό διαγκωνισμό με τον κύριο Ανδρουλάκη για το ποιος θα αντικαταστήσει τον κύριο Μητσοτάκη στην καρέκλα της εξουσίας.
Στην πραγματικότητα, αν παραμερίσουμε το αισθητικό και το ανθρωπολογικό κομμάτι, οι θέσεις των Μητσοτάκη, Ανδρουλάκη και Τσίπρα για το Χρηματιστήριο Ενέργειας, το ΦΠΑ και το Υπερταμείο συμπίπτουν απόλυτα. Θα μπορούσαν κάλλιστα να συγκυβερνήσουν.
Όταν ο ΣΥΡΙΖΑ το 2023 μιλούσε για “επανακρατικοποίηση της ΔΕΗ”, εννοούσε τη διατήρηση της σπασμένης δομής. Έχουν ιδιωτικοποιήσει τον ΔΕΔΔΗΕ και τον ΑΔΜΗΕ, που αποτελούν τα φυσικά μονοπώλια στη διανομή και μεταφορά του ρεύματος, και έχουν επιτρέψει σε πέντε-έξι ομίλους να ελέγχουν ταυτόχρονα την παραγωγή και την παροχή. Οι ίδιοι άνθρωποι έχουν, δηλαδή, δύο τσέπες και λειτουργούν ως ένα κλειστό καρτέλ. Το να λες ότι θα κρατικοποιήσεις απλώς ένα μικρό ποσοστό της μετοχικής σύνθεσης της σημερινής ΔΕΗ, δεν αλλάζει τίποτα.
Το ΜέΡΑ25 έχει ξεκάθαρη θέση: η λιανική τιμή του ρεύματος δεν επιτρέπεται θεσμικά να υπερβαίνει κατά 5% το μέσο κόστης παραγωγής. Σήμερα, υπάρχουν ώρες της ημέρας που το περιθώριο κέρδους του καρτέλ αγγίζει το 400%. Γι’ αυτό κλείνουν οι φούρνοι της γειτονιάς, γι’ αυτό ακόμη και οι ίδιοι οι βιομήχανοι καταγγέλλουν ότι η παραγωγή στην Ελλάδα δεν έχει μέλλον. Μητσοτάκης, Ανδρουλάκης και Τσίπρας διατηρούν θολές θέσεις επειδή οι ιδιοκτήτες αυτών των ενεργειακών κομματιών είναι οι επίσημοι χορηγοί τους.»
Η Εξωτερική Πολιτική και η Δορυφοριοποίηση από το Ισραήλ
Δημοσιογράφος: «Πάμε τώρα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και στον τρόπο που διαχειρίζεται τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής. Η κυβέρνηση κάνει λόγο για ένα καθεστώς “ήρεμων νερών” με την Τουρκία, την ώρα που ο Ερντογάν προβαίνει τακτικά σε αναθεωρητικές δηλώσεις και πράξεις. Πώς κρίνετε την εξωτερική μας πολιτική;»
Γιάννης Βαρουφάκης: «Στο ΜέΡΑ25 είμαστε σαφείς: θέλουμε ήρεμα νερά, προφανώς δεν επιθυμούμε ταραγμένα νερά ούτε ακροδεξιές κορώνες περί “κατάληψης της Πόλης και της Άγκυρας”. Οι κραυγές της εσωκομματικής αντιπολίτευσης του κ. Σαμαρά ή της ακροδεξιάς πτέρυγας που ο κ. Μητσοτάκης έχει ενσωματώσει πλήρως μέσα στην κυβέρνησή του, μας βρίσκουν εντελώς αντίθετους.
Εμείς διαφοροποιούμαστε και καταγγέλλουμε το γεγονός ότι ο κύριος Μητσοτάκης έχει επενδύσει στην πλήρη δορυφοριοποίηση της Ελλάδας από το Ισραήλ, κάτι που αποτελεί τεράστιο εθνικό κίνδυνο. Προσπαθούν να πείσουν την κοινωνία με τη ρηχή λογική ότι “ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου”, δικαιολογώντας τη στρατηγική συμμαχία με ένα κράτος που διαπράττει γενοκτονία επειδή είναι εχθρός του Ερντογάν.
Ας αναρωτηθούμε σοβαρά: αν η Τουρκία επιχειρήσει αύριο το πρωί να καταλάβει τη Ρόδο, πιστεύει κανείς ότι ο ισραηλινός στρατός θα έρθει να πολεμήσει για εμάς; Με τον Ερντογάν θα τα βρουν αμέσως, όχι με εμάς. Επομένως, δεν κερδίζουμε απολύτως τίποτα αμυντικά. Αντίθετα, χάνουμε τη διπλωματική μας αξιοπιστία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Πρόσφατα συζητούσα με τον Πρωθυπουργό της Μαλαισίας, τον Ανουάρ Ιμπραχίμ, ο οποίος μου έλεγε χαρακτηριστικά:
«Τι κάνει η κυβέρνησή σας; Είναι δυνατόν να στηρίζει τυφλά το Ισραήλ, το οποίο γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του το διεθνές δίκαιο και κάνει ό,τι θέλει στα κατεχόμενα εδάφη, και μετά να έρχεστε σε εμάς στον ΟΗΕ και να ζητάτε να ψηφίσουμε υπέρ σας για τα κατεχόμενα της Κύπρου; Έχετε χάσει εντελώς τον ειρμό της σκέψης σας».
Η κατάμεστη αίθουσα του θεάτρου Άλφα αποτέλεσε το επίκεντρο μιας εκτενούς συζήτησης για την ανθρωπιστική πραγματικότητα στη Λωρίδα της Γάζας, με αφορμή την παρουσίαση του νέου βιβλίου του διακεκριμένου χειρουργού Χρίστου Γεωργάλα, «Ημερολόγιο Γάζας – Ιατρική εν μέσω γενοκτονίας». Στην εκδήλωση, η οποία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 4 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος και την ιστοσελίδα antapocrisis.gr, αναδείχθηκαν οι πολύπλευρες πτυχές της σύγκρουσης μέσα από τη βιωματική κατάθεση του συγγραφέα και τις τοποθετήσεις ενός πάνελ ομιλητών που περιλάμβανε τον Παλαιστίνιο δημοσιογράφο Νασίμ Αλάτρας, τον δικηγόρο και σύμβουλο του ΔΣΑ Θανάση Καμπαγιάννη, τη σκηνοθέτιδα και ηθοποιό Μάρθα Φριντζήλα και τον ηθοποιό Αιμίλιο Χειλάκη.
Η γένεση του χρονικού και η ανάγκη της ελληνικής κοινωνίας
Το βιβλίο, όπως εξήγησε ο κ. Γεωργάλας, δεν σχεδιάστηκε ως ένα τυπικό δοκίμιο, αλλά προέκυψε από καθημερινές σημειώσεις που κρατούσε στο κινητό του τηλέφωνο κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο πεδίο των επιχειρήσεων, συγκεντρώνοντας συνολικά 18.000 λέξεις.
«Κάθε φορά που γίνεται η παρουσίαση του βιβλίου αισθάνομαι παράξενα, γιατί ποτέ δεν ένιωσα ότι γράφω ένα “βιβλίο”», ανέφερε χαρακτηριστικά ο χειρουργός.
Παραλληλίζοντας τη δημιουργία του έργου με το ιστορικό ανέκδοτο για την Γκουέρνικα, όπου ο Πικάσο απάντησε σε Γερμανό αξιωματικό ότι το έργο το προκάλεσαν οι ίδιοι οι κατακτητές, ο κ. Γεωργάλας σημείωσε:
«Με την ίδια λογική, θεωρώ ότι αυτό το βιβλίο έχει γραφτεί από τους ίδιους τους Ισραηλινούς. […] Η ιστορία δεν είναι το βιβλίο, ούτε είμαι εγώ. Η ιστορία είναι η Παλαιστίνη. Αυτό που συμβαίνει εκεί είναι οι άνθρωποι και ο αγώνας τους για την ελευθερία».
Ο Έλληνας χειρουργός πλαισιώθηκε στην αποστολή από δύο Βρετανούς γιατρούς, έναν αγγειοχειρουργό και έναν πλαστικό χειρουργό. Παρατήρησε ωστόσο ότι, κατά την επιστροφή τους, στην Ελλάδα εκδηλώθηκε μια πολύ πιο έντονη ανάγκη της κοινωνίας να ακούσει μια πρωτογενή μαρτυρία στη γλώσσα της, γεγονός που αποτυπώνει την ανάγκη της κοινής γνώμης για άμεση ενημέρωση γύρω από τα τεκταινόμενα στη Γάζα.
Ιατρική πραγματικότητα και υποδομές υπό το βάρος των πληγμάτων
Στο επαγγελματικό σκέλος, ο κ. Γεωργάλας αναφέρθηκε στο υψηλό επιστημονικό επίπεδο των Παλαιστινίων συναδέλφων του, σημειώνοντας ότι ήταν ιατρικά ανώτεροι στη διαχείριση μαζικού τραύματος λόγω της διαρκούς έκθεσής τους σε περιστατικά που ένας δυτικός χειρουργός κεφαλής και τραχήλου δεν αντιμετωπίζει σε παρόμοια συχνότητα.
Η αποστολή επιτελούσε το έργο της στο νοσοκομείο Νάσερ, διαμένοντας στον τέταρτο όροφο του κτιρίου. Ο χειρουργικός τομέας στον δεύτερο όροφο είχε ήδη πληγεί τον Μάρτιο του 2025, προκαλώντας συζητήσεις για την επικινδυνότητα της αποστολής προ της αναχώρησής της. Ο κ. Γεωργάλας υπενθύμισε ότι στον ίδιο όροφο, τον Ιούνιο, εκτελέστηκαν δημοσιογράφοι —μεταξύ των οποίων και ένας εικονολήπτης του Reuters— από τις ισραηλινές δυνάμεις.
Οι ελλείψεις σε υγειονομικό υλικό ανάγκαζαν το προσωπικό να επιστρατεύει ενδοσκόπια για απλές εξετάσεις, όπως η επιθεώρηση ώτων. Ο συγγραφέας περιέγραψε τις αξονικές τομογραφίες παιδιών με βλήματα που είχαν διαπεράσει την εγκεφαλική ουσία, καθώς και την περίπτωση ενός κοριτσιού με κατεστραμμένο οφθαλμό. Στον προαύλιο χώρο του ιδρύματος, το φρεσκοσκαμμένο χώμα σηματοδοτούσε το σημείο όπου αποκαλύφθηκαν ομαδικοί τάφοι με περισσότερους από 200 Παλαιστίνιους, ανάμεσά τους παιδιά και υγειονομικοί με δεμένα χέρια, κατάλοιπα της τρίμηνης ισραηλινής κατάληψης του νοσοκομείου το 2024 (Φεβρουάριος – Μάιος), στοιχεία που έχουν ενσωματωθεί στην καταγγελία προς το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και έχουν καλυφθεί από διεθνή δίκτυα όπως το BBC.
Στις 4:00 το πρωί της 13ης Μαΐου, ένα στοχευμένο πλήγμα έπληξε τη μονάδα εγκαυμάτων στον τρίτο όροφο, ακριβώς κάτω από τον κοιτώνα της αποστολής, προκαλώντας τον θάνατο δύο ασθενών και τον τραυματισμό νοσηλευτριών. Ο κ. Γεωργάλας υπογράμμισε ότι στον επάνω όροφο το πλήγμα έγινε ελάχιστα αντιληπτό, γεγονός που, κατά τον ίδιο, καταδεικνύει την τεχνολογική ικανότητα του ισραηλινού στρατού για χειρουργικά στοχευμένες επιθέσεις σε συγκεκριμένους ορόφους ή κρεβάτια, παράλληλα με την τακτική της ισοπέδωσης ολόκληρων οικοδομικών τετραγώνων. Ο ίδιος απέρριψε την παρουσία ενόπλων στις υγειονομικές δομές, καταγγέλλοντας αντίθετα τη χρήση παιδιών ως ανθρώπινων ασπίδων με κάμερες GoPro σε σήραγγες από τον IDF, καθώς και τη χρήση ιατρικών στολών από Ισραηλινούς στρατιώτες κατά τη διάρκεια επιδρομής στη Δυτική Όχθη.
Γεωγραφική εγγύτητα και ο «ευρυγώνιος φακός» της καθημερινότητας
Η μετάβαση στην περιοχή έγινε μέσω του Αμάν της Ιορδανίας. Απαντώντας σε ερωτήματα σχετικά με την απόφαση ενός γονέα να βρεθεί σε εμπόλεμη ζώνη, ο κ. Γεωργάλας ανέφερε ότι η οικογένειά του λειτούργησε ως γέφυρα ενσυναίσθησης προς τα παιδιά της Παλαιστίνης.
Επιπλέον, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον παράγοντα της γεωγραφίας στην Ανατολική Μεσόγειο, σημειώνοντας ότι η πτήση από την Αθήνα προς το Αμάν διαρκεί λιγότερο από δύο ώρες, ενώ μια απευθείας σύνδεση με τη Γάζα θα απαιτούσε μιάμισι ώρα.
«Είμαστε πολύ περισσότερο κομμάτι αυτής της Δυτικής Ασίας —που είναι ο πιο σωστός όρος αντί για τον αποικιοκρατικό όρο “Μέση Ανατολή”— παρά της Βόρειας Ευρώπης», επεσήμανε, αναφερόμενος στους κοινούς πολιτισμικούς κώδικες της περιοχής.
Στην καταγραφή της καθημερινότητας, ο συγγραφέας πρότεινε την αντικατάσταση του «τηλεφακού» των ειδήσεων, που απομονώνει τον θάνατο, από έναν «ευρυγώνιο φακό» που αποτυπώνει τη συνολική εικόνα της κοινωνίας. Στο Ντέιρ αλ-Μπάλαχ, παρά τους ήχους των drones, οι κάτοικοι συνέχιζαν να δραστηριοποιούνται στην παραλία, παρά τους περιορισμούς στην αλιεία, οι οποίοι μειώθηκαν από τα 500 μέτρα στα 50-100 μέτρα κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, πριν απαγορευτεί πλήρως η προσέγγιση στο νερό. Ο ίδιος περιέγραψε παιδιά να παίζουν ποδόσφαιρο και χαρταετούς να πλημμυρίζουν τον ουρανό την ίδια ώρα που σημειώνονταν εκρήξεις.
Το ιδεολογικό υπόβαθρο και οι ιστορικές αναλογίες
Η ροή του βιβλίου αποτυπώνει τη σταδιακή συνειδητοποίηση της συστηματικής καταστροφής των υποδομών, όπως η ισοπέδωση του φαρμακείου του νοσοκομείου, το οποίο ωστόσο ανακατασκευάστηκε άμεσα από τους ντόπιους κατοίκους. Κατά τη διάρκεια της αποστολής, αποκλείστηκε προσωρινά και η έξοδος των ξένων γιατρών, προσφέροντας μια ελάχιστη εμπειρία του εγκλεισμού που βιώνει ο πληθυσμός της Γάζας επί 29 χρόνια, με τις διόδους να ελέγχονται από το Ισραήλ και την Αίγυπτο.
Περπατώντας στους δρόμους της Χαν Γιουνίς ανάμεσα σε ισοπεδωμένα κτίρια, ο κ. Γεωργάλας συνέδεσε την παρούσα κατάσταση με τις ιδεολογικές καταβολές του σιωνιστικού εγχειρήματος, αναγιγνώσκοντας ένα κείμενο του θεωρητικού του Σιωνισμού, Ζέεβ Ζαμποτίνσκι (Ze’ev Jabotinsky), γραμμένο το 1923, το οποίο αναγνώριζε την αναπόφευκτη και πεισματική αντίσταση του ιθαγενή πληθυσμού απέναντι στον αποικισμό:
«Δεν μπορεί να υπάρξει καμία εθελοντική συμφωνία ανάμεσα σε εμάς και τους Παλαιστίνιους Άραβες, ούτε τώρα ούτε στο μέλλον. […] Οι ιθαγενείς πληθυσμοί, πολιτισμένοι ή όχι, πάντα αντιστέκονται πεισματικά στους αποίκους. […] Νιώθουν την ίδια ενστικτώδη, ζηλότυπη αγάπη για την Παλαιστίνη, όπως ένιωσαν οι Αζτέκοι για το αρχαίο Μεξικό ή οι Σιου για τα λιβάδια τους».
Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η ιστορική αυτή διάσταση μετατρέπει τη σύγκρουση σε έναν μακροχρόνιο μαραθώνιο που υπερβαίνει τον ορίζοντα των τελευταίων δεκαετιών.
Μια αναλογία με τον Ισπανικό Εμφύλιο
Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση, ο Χρίστος Γεωργάλας προχώρησε σε μια ιστορική αποτίμηση, παραβάλλοντας τις τρέχουσες εξελίξεις στην Παλαιστίνη με τη σημασία που είχε ο Ισπανικός Εμφύλιος για τη γενιά του 1930.
Υποστήριξε ότι, όπως η έκβαση εκείνης της αναμέτρησης καθόρισε την πορεία της Ευρώπης προς τον ολοκληρωτισμό, έτσι και η κατάληξη της κρίσης στη Γάζα θα κρίνει τις θεμελιώδεις αρχές και τις ισορροπίες του σύγχρονους κόσμου. Το διακύβευμα, όπως τέθηκε, αφορά το αν οι ανθρωπιστικές και τεχνολογικές κατακτήσεις της ανθρωπότητας θα αποτελέσουν αντικείμενο μονοπωλίου ή αν θα διασφαλιστούν ως προσβάσιμα κοινωνικά αγαθά σε ένα μέλλον σταθερότητας.
Ακολουθεί το απόσπασμα της ομιλίας του χειρούργου και συγγραφέα Χρίστου Γεωργαλά:
Χρήστος: «Πραγματικά δεν θεωρώ ότι αξίζω όλα αυτά τα λόγια. Κάθε φορά που γίνεται η παρουσίαση του βιβλίου αισθάνομαι παράξενα, γιατί ποτέ δεν ένιωσα ότι γράφω ένα “βιβλίο”. Έχω κρατήσει μάλιστα στο κινητό μου τα screenshots από τα Notes — αυτές οι σημειώσεις είναι ακόμα εκεί, όπως ακριβώς τις άφησα τις μέρες που βρισκόμουν στη Γάζα. Όλο το βιβλίο είναι γραμμένο καθημερινά, μερικές λέξεις τη φορά, φτάνοντας συνολικά τις 18.000 λέξεις.
Δεν θεωρώ ότι είναι ένα βιβλίο που έγραψα εγώ. Για να μην ακουστεί υπερβολικό, θα θυμίσω το γνωστό ανέκδοτο με τον Γερμανό αξιωματικό που, όταν είδε την αριστουργηματική Γκουέρνικα του Πικάσο, ρώτησε τον καλλιτέχνη: “Εσείς το κάνατε αυτό;” και η απάντηση του Πικάσο ήταν: “Όχι, εσείς το κάνατε”. Με την ίδια λογική, θεωρώ ότι αυτό το βιβλίο έχει γραφτεί από τους ίδιους τους Ισραηλινούς.
Και για να το πω με έναν κάπως boomer τρόπο, θυμηθείτε αυτό που λένε για το δάχτυλο και το φεγγάρι: η ιστορία δεν είναι το βιβλίο, ούτε είμαι εγώ. Η ιστορία είναι η Παλαιστίνη. Αυτό που συμβαίνει εκεί είναι οι άνθρωποι και ο αγώνας τους για την ελευθερία. Είναι ο αγώνας μιας χούφτας ξυπόλητων, ρακένδυτων, αλλά εξαιρετικά μορφωμένων ανθρώπων απέναντι στην ισχυρότερη μηχανή θανάτου που έχει γνωρίσει ο κόσμος μας — και αυτή δεν είναι μόνο το Ισραήλ, αλλά το Ισραήλ μαζί με την Αμερική και τις ευρωπαϊκές χώρες που το στηρίζουν τυφλά.»
Η Ανάγκη της Ελληνικής Κοινωνίας και η Ιατρική Πραγματικότητα
«Μαζί μου βρέθηκαν άλλοι δύο γιατροί από την Αγγλία —ένας αγγειοχειρουργός και ένας πλαστικός χειρουργός— ειδικότητες εξαιρετικά κρίσιμες για τη Γάζα. Επιτέλεσαν ένα έργο σίγουρα πολύ πιο σημαντικό από το δικό μου, όμως, όταν επέστρεψαν στην πατρίδα τους, δεν υπήρχε η ίδια αναμονή από τον κόσμο να τους ακούσει στον βαθμό που συμβαίνει με εμένα.
Αυτό δείχνει πολλά για την ανάγκη της κοινωνίας στην Ελλάδα να ακούσει κάποιον να μιλάει στη γλώσσα της για όσα συμβαίνουν στη Γάζα. Δείχνει την ανάγκη που υπάρχει για έναν “ήρωα” ή για κάποιον που κάνει κάτι ξεχωριστό, παρά για μένα τον ίδιο. Εγώ δεν πιστεύω ότι έκανα κάτι σπουδαίο.
Ιατρικά μιλώντας, οι Παλαιστίνιοι συνάδελφοι εκεί ήταν, στα περισσότερα περιστατικά που αντιμετωπίζαμε, πολύ καλύτεροι από μένα. Ο λόγος είναι απλός: είχαν εκπαιδευτεί να διαχειρίζονται τραύματα με τέτοια ορμή και σε τέτοια συχνότητα, που κανένας δυτικός χειρουργός κεφαλής και τραχήλου σε μια δυτική πρωτεύουσα δεν πρόκειται να δει ποτέ στη ζωή του. Ήταν ήδη εξαιρετικοί επιστήμονες και προφανώς δεν περίμεναν από μένα να τους δείξω ή να τους μάθω κάτι.
Επιπλέον, οι συνθήκες στις οποίες έζησα εγώ για έναν μήνα ήταν σε ένα σχετικά προστατευμένο περιβάλλον. Ακόμα και όταν οι Ισραηλινοί χτύπησαν το νοσοκομείο, το έκανε η αεροπορία τους με τόσο χειρουργικά στοχευμένο τρόπο που εμείς, οι ξένοι γιατροί στον τέταρτο όροφο, σχεδόν δεν καταλάβαμε τίποτα. Εγώ πήγα εκεί με την ανοχή των Ισραηλινών μέσω των ανθρωπιστικών διόδων. Αντίθετα, οι άνθρωποι του Στολίσκου έβαλαν τα σώματά τους μπροστά, γνωρίζοντας ότι θα αντιμετωπίσουν τον ισραηλινό στρατό όχι ως έναν έλεγχο που θα τους επιτρέψει την είσοδο, αλλά ως έναν ένοπλο φράχτη που θα ασκήσει πάνω τους βία χωρίς κανένα έλεος και χωρίς κανέναν φραγμό.»
Το Ταξίδι, η Οικογένεια και η Γεωγραφική Εγγύτητα
«Στην περιοχή της Γάζας πήγαμε μέσω Ιορδανίας, από το Αμάν. Η φωτογραφία που βλέπετε στην οθόνη είναι από το Αμάν, το βράδυ που καθόμασταν και κάναμε την απαραίτητη εκπαίδευση ασφάλειας πριν περάσουμε τα σύνορα.
Όταν έχεις παιδιά, όλοι σου θέτουν το ερώτημα: “Πώς αφήνεις τα παιδιά σου πίσω μόνα τους για να πας στην εμπόλεμη ζώνη;”. Η αλήθεια είναι ότι τα παιδιά μου ήταν ένας από τους βασικούς λόγους που πήγα στη Γάζα. Τα παιδιά μπορούν να λειτουργήσουν με δύο τρόπους. Είτε ως ένας φράχτης που σε περιχαρακώνει από τον υπόλοιπο κόσμο, οδηγώντας σε στη λογική του “κλείνουμε τις γραμμές μεταξύ μας, κοιτάμε το σπίτι μας και ασχολούμαστε μόνο με την οικογένειά μας”, είτε ως μια γέφυρα: σε κάνουν να σκεφτείς ότι, μαζί με τα δικά σου παιδιά, υπάρχουν εκεί έξω και τα παιδιά των άλλων, τα οποία μοιάζουν εξαιρετικά πολύ με τα δικά σου.
Το άλλο πράγμα που συνειδητοποιείς πολύ γρήγορα όταν βρεθείς στη Γάζα είναι η τεράστια αξία της γεωγραφίας. Η γεωγραφία είναι κάτι από το οποίο δεν μπορούμε να ξεφύγουμε. Βρισκόμαστε στην κοινή περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Όταν ζούσα στην Αγγλία, στο Λονδίνο και στο Άμστερνταμ για 16 ολόκληρα χρόνια, η πτήση για να πάω ή να γυρίσω ήταν 3,5 με 4 ώρες κάθε φορά. Για το Αμάν της Ιορδανίας, η πτήση μου από την Αθήνα κράτησε λιγότερο από δύο ώρες. Αν υπήρχε απευθείας πτήση από την Αθήνα για τη Γάζα, η διάρκειά της θα ήταν μόλις μιάμισι ώρα.
Καταλαβαίνετε ότι δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από τη γεωγραφία, γιατί αυτή η εγγύτητα ορίζει και όλα όσα μας φέρνουν πολιτισμικά κοντά: από το φαγητό και τις μυρωδιές, μέχρι τον τρόπο που αγγιζόμαστε, που φιλιόμαστε, που αγκαλιαζόμαστε, που ερωτευόμαστε και που μιλάμε. Όσο κι αν θέλουμε να το αρνηθούμε, είμαστε πολύ περισσότερο κομμάτι αυτής της Δυτικής Ασίας —που είναι ο πιο σωστός όρος αντί για τον αποικιοκρατικό όρο “Μέση Ανατολή”— παρά της Βόρειας Ευρώπης, της οποίας κομμάτι βαυκαλιζόμαστε ότι αποτελούμε.»
Η Ζωή στους Δρόμους και ο Ευρυγώνιος Φακός
«Φτάνοντας στη Γάζα —αυτές είναι οι φωτογραφίες που τράβηξα περνώντας τα σύνορα— η πρώτη αίσθηση είναι ότι οι άνθρωποι βρίσκονται μαζικά στους δρόμους, είναι ζωντανοί και είναι παντού: από τα νήπια στους αυτοσχέδιους χώρους μέχρι τους ανθρώπους που μαζεύονται μπροστά στη θάλασσα, συζητούν, αγκαλιάζονται και περπατούν.
Με φωτογραφικούς όρους, αν υπάρχει μια τεράστια αλλαγή σε σχέση με όσα βλέπουμε στις ειδήσεις, αυτή εντοπίζεται στο ότι από τον τηλεφακό περνάς στον ευρυγώνιο. Στον τηλεφακό βλέπεις αποσπασματικά τους νεκρούς, τα ακρωτηριασμένα παιδιά και τον θάνατο. Αν όμως ανοίξεις το κάδρο με έναν ευρυγώνιο φακό, θα δεις τη συνολική εικόνα: θα δεις τους υπόλοιπους ανθρώπους, αυτούς που ακόμα χαμογελάνε, που διαβάζουν, που εργάζονται, που παραμένουν ζωντανοί — και αυτοί είναι οι περισσότεροι.
Η ζωή παίρνει την εκδίκησή της. Αισθάνεσαι σωματικά ότι η Γάζα είναι πιο ζωντανή από το Ισραήλ. Αυτό ακριβώς καταγράφει το βίντεο που τράβηξα το πρώτο πρωί που ξύπνησα στο Ντέιρ αλ-Μπάλαχ. Κοιμόμασταν όλο το βράδυ ακούγοντας τα κύματα να σκάνε στην παραλία, έχοντας από τη μια μεριά τον ήχο από τα drones της κατοχής και από την άλλη τα κύματα της Μεσογείου. Είναι αδύνατον, βλέποντας αυτή την εικόνα, να μην νιώσεις στην καρδιά σου ότι βρίσκεσαι σε μια παραλία της Πελοποννήσου ή της Κρήτης.
Στο βίντεο φαίνονται οι άνθρωποι που προσπαθούν να ψαρέψουν. Το Ισραήλ, ήδη πριν από τη γενοκτονία, είχε απαγορεύσει στους Παλαιστίνιους να ανοίγονται στη θάλασσα της Γάζας πέρα από τα 500 μέτρα. Κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας, το όριο αυτό περιορίστηκε στα 50 με 100 μέτρα, ενώ τους τελευταίους μήνες απαγορεύτηκε ακόμα και να πλησιάζουν στο νερό· η διαδικασία του κολυμπιού μπορούσε να οδηγήσει στη δολοφονία σου. Εκείνες τις μέρες, όμως, μπορούσαν ακόμα να μπαίνουν. Ήταν μια εικόνα πολύ οικεία, πολύ δική μας. Όπως και η εικόνα με τα παιδιά που έπαιζαν μπάλα στους καταυλισμούς, ακριβώς απέναντι από τον ξενώνα μας, δείχνοντας ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν πρόκειται να εξαφανιστούν.
Το επόμενο βράδυ αντίκρισα κάτι που δεν περίμενε κανείς: από τη μια μεριά έπεφταν οι εκρήξεις και ακριβώς από την άλλη ο ουρανός ήταν γεμάτος χαρταετούς. Ήταν σαν μια μόνιμη Καθαρά Δευτέρα. Οι χαρταετοί πετούσαν συνεχώς πάνω από τη Γάζα, ειδικά το απόγευμα, όταν η αύρα της Μεσογείου τους σήκωνε ψηλά, πλημμυρίζοντας τον ουρανό στην ίδια σχεδόν λήψη με τις βόμβες που έπεφταν.»
Το Νοσοκομείο Νάσερ και οι Ομαδικοί Τάφοι
«Αυτό είναι το νοσοκομείο μας (Νάσερ). Όταν φτάσαμε, είχε ήδη χτυπηθεί στον δεύτερο όροφο ο χειρουργικός τομέας (τον Μάρτιο του 2025). Δύο μήνες πριν πάω, είχαμε συζητήσει αν έπρεπε να ακυρώσουμε την αποστολή λόγω επικινδυνότητας, αλλά τελικά προχωρήσαμε. Εμείς μέναμε στον τέταρτο όροφο. Φωτογραφίες από αυτόν τον χώρο θα έχετε δει, διότι τον Ιούνιο, στον τέταρτο όροφο, βρίσκονταν δημοσιογράφοι —ανάμεσά τους και ένας εικονολήπτης του Reuters— οι οποίοι εκτελέστηκαν από τον ισραηλινό στρατό με το πρόσχημα ότι “κινηματογραφούσαν”, κάτι που είναι προφανώς η δουλειά ενός εικονολήπτη.
Ανεβαίνοντας τη σκάλα για τον κοιτώνα μας —ο οποίος, ξαναλέω, ήταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση από τον τρόπο που ζούσαν οι ντόπιοι— η πρώτη εικόνα που αντίκρισα ήταν τα ενδοσκόπια, τα οποία οι συνάδελφοι χρησιμοποιούσαν με απίστευτα ευρηματικό τρόπο, ελλείψει μικροσκοπίου, για να εξετάζουν μέχρι και τα αυτιά των ασθενών. Παράλληλα, υπήρχαν βανδαλισμοί στους τοίχους από την προηγούμενη ισραηλινή εισβολή.
Εδώ βλέπετε τις αξονικές τομογραφίες των παιδιών με τα κατάγματα και τα βλήματα. Δεξιά είναι ένα παιδί 8-9 χρονών· βλέπετε τη σφαίρα πώς έχει προχωρήσει, έχοντας διαπεράσει πλήρως την εγκεφαλική ουσία. Στην άλλη μεριά είναι η αξονική του κοριτσιού με το κατεστραμμένο μάτι, με το οποίο μιλούσα. Αυτοί ήταν οι πρώτοι ασθενείς που αντίκρισα στη Γάζα.
Όλες οι λήψεις είναι από το ίδιο σημείο, καθώς ήμασταν περιορισμένοι στον τέταρτο όροφο του νοσοκομείου Νάσερ. Απέναντι φαίνεται η καμένη και κατεστραμμένη μονάδα τεχνητού νεφρού, ενώ το φρεσκοσκαμμένο χώμα που βλέπετε είναι η περιοχή όπου αποκαλύφθηκαν οι ομαδικοί τάφοι.»
Η Αποκάλυψη των Εγκλημάτων Πολέμου
«Όταν το Ισραήλ είχε καταλάβει το νοσοκομείο Νάσερ για τρεις μήνες την προηγούμενη χρονιά (το 2024, από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Μάιο), φεύγοντας άφησε πίσω του ομαδικούς τάφους, έχοντας θάψει περισσότερους από 200 Παλαιστίνιους, ανάμεσά τους παιδιά και υγειονομικούς, πολλοί από τους οποίους βρέθηκαν με τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη.
Όλο αυτό έχει καταγραφεί επίσημα και αποτελεί μέρος των στοιχείων —όπως ανέφερε και ο νομικός κ. Καμπαγιάννης— που έχουν μεταφερθεί στην καταγγελία στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο σχετικά με τη γενοκτονία, ενώ έχουν καλυφθεί με λεπτομέρειες από το BBC και διεθνή πρακτορεία. Στο βιβλίο υπάρχει επίσης η μαρτυρία του διευθυντή του νοσοκομείου, ο οποίος μου περιέγραψε όλη την κατάσταση.
Στις 13 Μαΐου, ενώ κοιμόμασταν, με ξύπνησαν οι συνάδελφοί μου γιατί είχαν χτυπήσει τον όροφο ακριβώς από κάτω μας. Αυτό που βλέπετε στο βίντεο είναι στις 4 το πρωί, κατεβαίνοντας με τις παντόφλες στον τρίτο όροφο: είχαν μόλις πλήξει τη μονάδα εγκαυμάτων, δολοφονώντας δύο ασθενείς και τραυματίζοντας τις νοσηλεύτριες. Τα αίματα ήταν ακόμα στο πάτωμα.
Στον επάνω όροφο εμείς δεν είχαμε ακούσει σχεδόν τίποτα. Αυτό αποδεικνύει ότι οι Ισραηλινοί έχουν την τεχνολογική ικανότητα να στοχεύσουν, αν θέλουν, έναν συγκεκριμένο όροφο, έναν θάλαμο ή ακόμα και ένα κρεβάτι, χωρίς να αντιληφθεί κανείς το παραμικρό στον επάνω όροφο — όπως ακριβώς έχουν και την ικανότητα να ισοπεδώνουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα.
Στη μονάδα εγκαυμάτων προφανώς δεν υπήρχαν “τρομοκράτες”, όπως δεν υπήρξαν και ποτέ. Η μόνη φορά που έχει καταγραφεί η χρήση ιατρικών ρούχων από ένοπλους στη διάρκεια αυτού του πολέμου είναι στο βίντεο που ανέβασε ο ίδιος ο ισραηλινός στρατός (IDF) κατά την επιδρομή του στη Δυτική Όχθη, όπου στρατιώτες ντύθηκαν γιατροί και χρησιμοποίησαν ασθενοφόρα για να εκτελέσουν και να συλλάβουν νοσηλευόμενους.
Αποτελεί γενικό κανόνα ότι οτιδήποτε καταγγέλλει το Ισραήλ, αποτελεί στην πραγματικότητα ομολογία της δικής του ενοχής. Από τη χρήση των νοσοκομείων ως ασπίδων, μέχρι τη συστηματική χρήση παιδιών ως ανθρώπινων ασπίδων. Για το τελευταίο, μάλιστα, έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν Ισραηλινοί στρατιώτες από το ίδιο το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ, και υπάρχουν φωτογραφίες με δεμένα παιδιά Παλαιστινίων μπροστά στα τανκς. Κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας στη Γάζα, μια από τις συνήθεις τακτικές τους ήταν να κατεβάζουν παιδιά με κάμερες GoPro στο κεφάλι μέσα σε τούνελ όπου υποψιάζονταν ότι κρύβονταν μαχητές της Χαμάς, ώστε να ελέγξουν τον χώρο χωρίς να ρισκάρουν τη ζωή των στρατιωτών τους.
Εδώ βλέπετε τη στιγμή της κηδείας του δημοσιογράφου που εκτελέστηκε στη μονάδα εγκαυμάτων, όπου νοσηλευόταν έχοντας ήδη τραυματιστεί από το Ισραήλ έναν μήνα νωρίτερα στο προαύλιο του νοσοκομείου. Ο χώρος που στην αρχή ήταν φρεσκοσκαμμένος, τώρα προετοιμάζεται για να χτιστεί μια νέα πτέρυγα, καθώς το νοσοκομείο παραμένει πλήρως λειτουργικό παρά τις καταστροφές.»
Ο Μαραθώνιος της Αντίστασης και η Ιδεολογία του Σιωνισμού
«Καθώς οι μέρες περνούσαν και οι βομβαρδισμοί εντείνονταν, το κλίμα στο βιβλίο γινόταν όλο και πιο σκοτεινό. Ξεκινάει με μια σχετική αίσθηση αισιοδοξίας ότι τα πράγματα δεν μπορεί να είναι τόσο τραγικά, αλλά προχωρώντας, η συστηματικότητα και η κανονικότητα της γενοκτονίας γίνεται απόλυτα αντιληπτή. Αυτό έγινε άμεσα βιωματικό όταν μπλόκαραν και τη δική μας έξοδο, δίνοντάς μας μια ελάχιστη γεύση από τον απόλυτο εγκλεισμό των Παλαιστινίων, οι οποίοι ζουν αποκλεισμένοι στη Γάζα εδώ και 29 χρόνια — σε αυτό που έχει αναγνωριστεί διεθνώς, με απόλυτο κονσένσους, ως το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης στον κόσμο, με την έξοδο να ελέγχεται από το Ισραήλ και τον σύμμαχό του, την Αίγυπτο.
Προχωρώντας, η αίσθηση είναι ότι θέλουν να διαλύσουν οτιδήποτε υπάρχει στη Γάζα. Εδώ βλέπουμε τις εικόνες από το δεύτερο χτύπημα, όπου καταστράφηκε το φαρμακείο του νοσοκομείου και έμειναν μόνο παλιοσίδερα, ευτυχώς χωρίς νεκρούς εκείνη τη φορά. Το εντυπωσιακό όμως είναι ότι, λίγες ώρες μετά, έβλεπες τους ανθρώπους να έρχονται και να το ξαναχτίζουν από την αρχή.
Θέλω να δείξω μερικές φωτογραφίες από τους συναδέλφους μου, που είναι το πιο σημαντικό και εύγλωττο κομμάτι: τον Άχμεντ, τον ειδικευόμενο που μου περιέγραψε την ιστορία του εκτοπισμού του και ο οποίος μάλιστα δημοσίευσε επιστημονική εργασία πάνω στα ακουστικά τραύματα και τα τραύματα του προσωπικού νεύρου, η οποία θα παρουσιαστεί σε διεθνές συνέδριο· τον Ισάμ, τον νεότερο ειδικευόμενο· τον διευθυντή της ΩΡΛ κλινικής· και τον Ρασί, με τα χαρακτηριστικά κόκκινα μαλλιά.
Κάποια στιγμή βγήκαμε έξω από το νοσοκομείο, παρά τις οδηγίες να μείνουμε μέσα για την ασφάλειά μας. Οι συνάδελφοί μου μπαινοέβγαιναν καθημερινά και μου είπαν χιουμοριστικά: “Γιατρέ μη φοβάσαι, πάμε μια βόλτα, θα σε προσέχουμε εμείς”. Όταν βγήκαμε, περπατήσαμε στους δρόμους της Χαν Γιουνίς. Αντικρίσαμε ολόκληρα σπίτια γκρεμισμένα με τους ανθρώπους μέσα, οικογένειες θαμμένες στα ερείπια και ισοπεδωμένα οικοδομικά τετράγωνα. Πρόκειται για μια συστηματική καταστροφή, την οποία είχαν προδιαγράψει οι ίδιοι οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι στις δηλώσεις τους, λέγοντας ότι θέλουν η Γάζα να ισοπεδωθεί.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι: πώς οι Παλαιστίνιοι, με όλα αυτά, δεν έχουν τρομάξει, δεν έχουν παραδώσει τα όπλα και δεν έχουν εγκαταλείψει τη γη τους; Όχι επειδή είναι υπεράνθρωποι ή επειδή έχουν διαφορετικό DNA. Η απάντηση είναι ότι αυτό που βλέπουμε σήμερα συμβαίνει συστηματικά εδώ και σχεδόν 100 χρόνια. Από τη στιγμή που τέθηκε σε εφαρμογή το σιωνιστικό project —το οποίο προϋποθέτει την αντικατάσταση του γηγενούς πληθυσμού από έναν εξωτερικό πληθυσμό— η γενοκτονία ήταν δομικό και αναγκαίο του στοιχείο.
Ο Ζέεβ Ζαμποτίνσκι, μαζί με τον Θεόδωρο Χερτσλ, ήταν από τους βασικούς θεωρητικούς του Σιωνισμού. Ο Ζαμποτίνσκι είχε γράψει το 1923, περισσότερο από 20 χρόνια πριν από το Ολοκαύτωμα, το εξής συγκλονιστικό κείμενο:»
“Δεν μπορεί να υπάρξει καμία εθελοντική συμφωνία ανάμεσα σε εμάς και τους Παλαιστίνιους Άραβες, ούτε τώρα ούτε στο μέλλον. Το λέω με απόλυτη πεποίθηση. Εκτός από εκείνους που γεννήθηκαν τυφλοί, έχουμε όλοι συνειδητοποιήσει προ πολλού ότι είναι αδύνατο να λάβουμε την εθελοντική συγκατάθεση των Παλαιστινίων για τη μετατροπή της Παλαιστίνης από μια αραβική χώρα σε μια χώρα με εβραϊκή πλειοψηφία. > Οι αναγνώστες μου έχουν μια γενική ιδέα για την ιστορία του αποικισμού σε άλλες χώρες. Σας προτείνω να εξετάσετε όλα τα προηγούμενα παραδείγματα για να δείτε αν υπάρχει έστω και μία περίπτωση αποικισμού που διεξήρχθη με τη συγκατάθεση του ιθαγενούς πληθυσμού. Δεν υπάρχει τέτοιο προηγούμενο. Οι ιθαγενείς πληθυσμοί, πολιτισμένοι ή όχι, πάντα αντιστέκονται πεισματικά στους αποίκους. > Οι ειρηνοποιοί προσπαθούν να μας πείσουν ότι οι Άραβες είναι είτε ανόητοι, που μπορούμε να τους κοροϊδέψουμε κρύβοντας τους πραγματικούς μας σκοπούς, είτε διεφθαρμένοι, που μπορούν να δωροδοκηθούν για να εγκαταλείψουν την αξίωσή τους στην Παλαιστίνη. Αποκηρύσσω αυτή την αντίληψη. Πολιτισμικά μπορεί να βρίσκονται πίσω μας, αλλά είναι εξίσου καλοί ψυχολόγοι με εμάς. Μπορούμε να τους πούμε ό,τι θέλουμε, αλλά ξέρουν πολύ καλά τι θέλουμε, όπως ξέρουν και τι δεν θέλουν. Νιώθουν την ίδια ενστικτώδη, ζηλότυπη αγάπη για την Παλαιστίνη, όπως ένιωσαν οι Αζτέκοι για το αρχαίο Μεξικό ή οι Σιου για τα λιβάδια τους”.
«Το project, επομένως, από την πρώτη στιγμή είναι χτισμένο πάνω στη γενοκτονία· δεν θα μπορούσε να υπάρξει διαφορετικά. Μπορεί να αλλάζουν οι ταχύτητες, αλλά η ουσία παραμένει σταθερή. Αυτό ίσως δεν το έχουμε καταλάβει εμείς, επειδή η ιστορία περιπλέκεται με πολλά και περίπλοκα λόγια, αλλά οι ίδιοι οι Παλαιστίνιοι το γνωρίζουν καλά. Το ήξεραν οι παππούδες τους, το ξέρουν οι γονείς τους, το ξέρουν και οι ίδιοι: είναι ένας μαραθώνιος που δεν θα κριθεί μόνο σε αυτά τα 10-20 χρόνια, αλλά θα συνεχίσει να κρίνεται και στο μέλλον.»
Ο Ισπανικός Εμφύλιος της Δικής μας Γενιάς
«Κλείνοντας, πιστεύω ακράδαντα ότι για τη δική μας γενιά, όσα συμβαίνουν στην Παλαιστίνη αντιπροσωπεύουν ό,τι σήμαινε ο Ισπανικός Εμφύλιος για τη γενιά του 1930. Όπως τότε η ήττα των δημοκρατικών δυνάμεων άνοιξε διάπλατα τον δρόμο για την επικράτηση του φασισμού σε όλο τον κόσμο και την έκρηξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, έτσι και αυτή τη στιγμή στη Γάζα και στην Παλαιστίνη χτυπά η καρδιά του κόσμου που έρχεται. Ο αγώνας τους είναι και δικός μας αγώνας.
Με τον ίδιο τρόπο που οι διεθνιστές εθελοντές πήγαιναν στην Ισπανία το ’30 για να υπερασπιστούν τη δημοκρατία απέναντι στον φασισμό, σήμερα η ελπίδα όλης της ανθρωπότητας αναπνέει δίπλα στους αγωνιζόμενους Παλαιστίνιους. Το τι θα γίνει και πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα εκεί, θα κρίνει τελικά το τι θα συμβεί και σε εμάς τους ίδιους. Σας ευχαριστώ.»
Μια ευρεία διεθνής πρωτοβουλία με στόχο την ανάσχεση της διακίνησης στρατιωτικού υλικού προς τις εμπόλεμες ζώνες της Μέσης Ανατολής συγκροτείται από συνδικάτα λιμενεργατών της Ευρώπης και της Μεσογείου.
Εκπρόσωποι εργαζομένων από περισσότερα από 35 λιμάνια συνυπέγραψαν κοινή διακήρυξη υπό τον τίτλο «Δεν φορτώνουμε θάνατο», ζητώντας τον άμεσο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας —τις οποίες χαρακτηρίζουν ως γενοκτονία και απαρτχάιντ— και καταγγέλλοντας τη στρατιωτικοποίηση των παγκόσμιων ναυτιλιακών οδών.
Η κίνηση αυτή, η οποία έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων συντονισμένων κινητοποιήσεων, φιλοδοξεί να επηρεάσει την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα όπλων, θέτοντας τις υποδομές των λιμένων σε κατάσταση συνδικαλιστικής επαγρύπνησης.
Η διεθνής συνάντηση της Κωνσταντινούπολης και η στρατηγική των συνδικάτων
Η κοινή δήλωση αλληλεγγύης οριστικοποιήθηκε και υπογράφηκε στο πλαίσιο της 3ης Διεθνούς Συνάντησης Συνδικάτων Λιμενεργατών, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 18 Μαΐου. Οι συμμετέχοντες ξεκαθάρισαν ότι οι εργαζόμενοι στις μεταφορές και τη διακίνηση εμπορευμάτων αρνούνται να μετατραπούν σε συνεργούς στις συγκρούσεις που εξελίσσονται στην Παλαιστίνη.
Σύμφωνα με το κείμενο της διακήρυξης, οι λιμενεργάτες τοποθετούν τους εαυτούς τους «στην πρώτη γραμμή» των εξελίξεων, τονίζοντας τον κομβικό ρόλο που διαδραματίζουν ως κρίκος στην παγκόσμια αλυσίδα των μεταφορών. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν τη μετατροπή των υποδομών, οι οποίες κατασκευάστηκαν με τον ιδρώτα των εργατών, σε ορμητήρια για πολέμους, αποκλεισμούς, επιθέσεις και γενοκτονίες εναντίον λαών.
Ως απτό παράδειγμα των δυνατοτήτων παρέμβασής τους, οι υπογράφοντες αναφέρθηκαν στην ιστορική απεργιακή κινητοποίηση της 6ης Φεβρουαρίου, η οποία πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα σε 20 λιμάνια 7 διαφορετικών χωρών. Η συγκεκριμένη δράση, σύμφωνα με τα συνδικάτα, απέδειξε στην πράξη ότι η συντονισμένη παρέμβαση των εργαζομένων μπορεί να επιφέρει καίρια πλήγματα και να διαταράξει την ομαλή τροφοδοσία της αλυσίδας εφοδιασμού όπλων.
Διεύρυνση των αιτημάτων και γεωπολιτικές προεκτάσεις
Το πλαίσιο της διακήρυξης της Κωνσταντινούπολης υπερβαίνει την τρέχουσα κρίση στη Γάζα, αποκτώντας ευρύτερα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά. Οι λιμενεργάτες ζητούν ρητά «καμία υποστήριξη, καμία διευκόλυνση, καμία συμμετοχή στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, του Λιβάνου ή οποιασδήποτε άλλης ιμπεριαλιστικής παρέμβασης», ενώ παράλληλα εξέφρασαν την πλήρη υποστήριξή τους στους λαούς της Κούβας, της Βενεζουέλας και του Σουδάν.
Στο πλευρό των λιμενεργατών τάσσεται επίσημα και το διεθνές κίνημα BDS (Boycott, Divestment, Sanctions), το οποίο χαιρέτισε τη στάση των συνδικάτων που αρνούνται τη συνενοχή. Από την πλευρά του κινήματος BDS υπογραμμίζεται ότι η αποχή από ενέργειες που διευκολύνουν εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία δεν αποτελεί ζήτημα υποκειμενικής άποψης, αλλά συνιστά σαφή νομική υποχρέωση για όλα τα συμβαλλόμενα μέρη, ειδικά μετά τις σχετικές αποφάσεις που εξέδωσε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης το 2024. Οι ακτιβιστές του κινήματος καλούν σε κλιμάκωση της πίεσης παγκοσμίως, προωθώντας ενεργά τη διεθνή εκστρατεία υπό το σύνθημα #BlockTheBoat.
Οι υπογράφοντες και το ραντεβού του Οκτωβρίου
Η διακήρυξη δεν περιορίζεται σε μια θεωρητική καταδίκη, αλλά θέτει τις βάσεις για το επόμενο στάδιο των κινητοποιήσεων, απευθύνοντας κάλεσμα για τη διοργάνωση μιας ημέρας διεθνούς αγώνα των λιμενεργατών, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον προσεχή Οκτώβριο.
Το μέτωπο των οργανώσεων που συνυπογράφουν το κείμενο και αναλαμβάνουν την ευθύνη της υλοποίησης των αποφάσεων περιλαμβάνει μερικά από τα πιο ενεργά συνδικάτα της Μεσογείου και της Ευρώπης:
CGT Ports & Docks – Γαλλία
LAB – Χώρα των Βάσκων (Euskadi)
USB – Ιταλία
ΕΝΕΔΕΠ – Ελλάδα
Liman-Is – Τουρκία
ODT – Μαρόκο
Η σημασία της συνδικαλιστικής παρέμβασης στις διεθνείς μεταφορές
Η συσπείρωση αυτή αναδεικνύει μια αναδυόμενη τάση στον διεθνή συνδικαλισμό, όπου οι εργαζόμενοι σε στρατηγικούς τομείς της παγκόσμιας οικονομίας, όπως οι θαλάσσιες μεταφορές, επιχειρούν να ασκήσουν άμεση πολιτική πίεση μέσω της θέσης τους στην παραγωγική διαδικασία.
«Καμία φόρτωση για τη γενοκτονία. Κανένα λιμάνι συνένοχο», καταλήγει το κεντρικό σύνθημα των οργανώσεων.
Η ραγδαία ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων τα τελευταία χρόνια έχει αναδείξει τεράστιες προοπτικές, αλλά και βαθιές παρανοήσεις σχετικά με τις πραγματικές της δυνατότητες. Μιλώντας στο «The Upfront Initiative», ο διακεκριμένος επιστήμονας και καθηγητής του MIT, Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, χαρτογράφησε τα όρια μεταξύ της «στατιστικής εξυπνάδας» των σημερινών μοντέλων και της αυθεντικής ανθρώπινης δημιουργικότητας.
Παράλληλα, ανέλυσε τις επερχόμενες ανατροπές στη λειτουργία των επιχειρήσεων, τις δεξιότητες που θα απαιτηθούν στο μέλλον, καθώς και τη στρατηγική που οφείλει να υιοθετήσει η Ελλάδα προκειμένου να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο σε αυτή την παγκόσμια τεχνολογική επανάσταση.
Η μεγαλύτερη παρεξήγηση και η αόρατη εφαρμογή δεκαετιών
Σύμφωνα με τον κ. Δασκαλάκη, η μεγαλύτερη παρανόηση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη εντοπίζεται στην εντύπωση ότι πρόκειται για μια πρόσφατη ανακάλυψη. Η αίσθηση αυτή δημιουργήθηκε κυρίως λόγω της εμφάνισης του ChatGPT, το οποίο λειτούργησε ως μια προσβάσιμη διεπαφή που επέτρεψε στο ευρύ κοινό να αλληλεπιδράσει άμεσα με την Παραγωγική (Generative) Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στην πραγματικότητα, η τεχνολογία αυτή εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες στην καρδιά του διαδικτύου, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και συνολικά στην ψηφιακή οικονομία, καθορίζοντας την ιεράρχηση του περιεχομένου που καταναλώνεται online. Οι αλγόριθμοι αυτοί έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικοί αλλά και εθιστικοί, γεγονός που οδήγησε πρόσφατα τις εταιρείες Meta και Google σε μια σημαντική δικαστική ήττα στις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τον εθισμό που προκαλούν οι πλατφόρμες τους.
Το χάσμα με τον φυσικό κόσμο και η «χύμα εξυπνάδα»
Η ευκολία με την οποία οι χρήστες επικοινωνούν σήμερα με την Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη οδηγεί συχνά στην απόδοση ανθρωπόμορφων χαρακτηριστικών και σε μια τυφλή εμπιστοσύνη απέναντι στις απαντήσεις της, οι οποίες διατυπώνονται με μεγάλη σιγουριά. Ο κ. Δασκαλάκης υπογραμμίζει ότι η αξιοπιστία των συστημάτων αυτών δεν είναι δεδομένη.
Αυτή τη στιγμή, η χρησιμότητά της εντοπίζεται κυρίως στην επεξεργασία κειμένου και στον προγραμματισμό, όπου ο ίδιος επισημαίνει ότι η χρήση της τον καθιστά έως και 100 φορές πιο γρήγορο στη συγγραφή κώδικα, μεταβάλλοντας ριζικά τη διαχείριση του χρόνου του. Αντίθετα, η εντύπωση ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει κυριεύσει τον φυσικό κόσμο παραμένει μια ακόμα παρεξήγηση. Σε πεδία όπως η ρομποτική και η βιοτεχνολογία, η τεχνολογία απαιτεί πολλή περισσότερη εξέλιξη.
Το ψηφιακό αυτό χάσμα οφείλεται στα δεδομένα εκπαίδευσης. Ενώ η ανθρώπινη γνώση των τελευταίων τριών δεκαετιών είναι αποτυπωμένη σε κείμενα στο διαδίκτυο, τα δεδομένα για τη συμπεριφορά των μορίων, των πρωτεϊνών ή για τις κινήσεις ακριβείας ενός ρομποτικού βραχίονα είναι εξαιρετικά περιορισμένα.
Η φύση αυτών των συστημάτων διαφέρει ριζικά από τους παραδοσιακούς υπολογιστές. Αντί για τους ντετερμινιστικούς αλγορίθμους βελτιστοποίησης που παρέχουν εγγύηση ποιότητας, η Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί έναν στατιστικό αλγόριθμο.
«Έχουμε να κάνουμε με μια μορφή “χύμα εξυπνάδας”: μερικές φορές δουλεύει εντυπωσιακά και μερικές φορές αποτυγχάνει παταγωδώς», σημειώνει ο κ. Δασκαλάκης.
Ακόμη και στα μαθηματικά, η τεχνολογία λειτουργεί ως εξελιγμένη μηχανή αναζήτησης για τη διεθνή βιβλιογραφία και βοηθά σε αποδείξεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πρόσφατη ανακοίνωση της OpenAI, η οποία μέσω των μοντέλων της διέψευσε μια εικασία του κορυφαίου μαθηματικού Έρντος (Erdős) που παρέμενε ανοιχτή για 90 χρόνια. Ωστόσο, τα παιδαριώδη λάθη που συνυπάρχουν με αυτές τις επιτυχίες απαιτούν έναν τελείως διαφορετικό τρόπο χρήσης των συστημάτων.
Από τη διεπαφή κειμένου στα συστήματα λήψης αποφάσεων
Στον ορίζοντα της επόμενης πενταετίας έως δεκαετίας, η σημαντικότερη εξέλιξη για τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς θα είναι η μετάβαση της Τεχνητής Νοημοσύνης από μια απλή διεπαφή κειμένου σε ένα αυτόνομο σύστημα λήψης αποφάσεων. Μέχρι σήμερα, οι υπολογιστές μπορούσαν να επεξεργαστούν μόνο δομημένα, αριθμητικά δεδομένα, γεγονός που περιόριζε την αυτοματοποίηση σε τομείς όπως η τιμολόγηση ή η πρόβλεψη ζήτησης στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Οι αποφάσεις που βασίζονταν σε άμορφα δεδομένα, όπως οι εικόνες, ο ήχος και το κείμενο, παρέμεναν αποκλειστικά ανθρωποκεντρικές, όπως στην περίπτωση ενός γιατρού που συνθέτει τη διάγνωσή του μέσα από συζητήσεις και ιατρικές απεικονίσεις.
Η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει πλέον στους αλγορίθμους να κατανοούν το περιεχόμενο αυτών των άμορφων δεδομένων, όπως αποδεικνύεται από την αναδίπλωση πρωτεϊνών μέσω του AlphaFold ή την επεξεργασία λόγου μέσω του GPT. Η εξέλιξη αυτή αλλάζει τα δεδομένα:
Παραδοσιακοί Αλγόριθμοι: Επεξεργάζονται μόνο αριθμητικά/δομημένα δεδομένα, οδηγώντας σε περιορισμένη αυτοματοποίηση.
Η ενσωμάτωση αυτής της τεχνολογίας στη λήψη αποφάσεων αναμένεται να αναβαθμίσει τα υφιστάμενα αυτοματοποιημένα συστήματα και να δημιουργήσει ευφυείς ψηφιακούς βοηθούς για την υποστήριξη του ανθρώπου σε σύνθετα περιβάλλοντα.
Η παραγωγικότητα, οι κοινωνικές ανισότητες και το παρασκήνιο του MIT
Η τεχνολογική αυτή στροφή θα επιφέρει κατακόρυφη αύξηση της παραγωγικότητας, δημιουργώντας ωστόσο νέες ισορροπίες στην αγορά. Στους προφανείς νικητές συγκαταλέγονται οι μεγάλες εταιρείες ανάπτυξης της τεχνολογίας (όπως οι OpenAI και Anthropic) και οι επιχειρήσεις που θα ενσωματώσουν άμεσα τις νέες διαδικασίες, δίνοντας έμφαση στον ανθρώπινο παράγοντα.
Στον αντίποδα, όσοι επιδείξουν δυσκαμψία ή στερούνται πρόσβασης σε δεδομένα και υπολογιστικούς πόρους κινδυνεύουν να μείνουν πίσω, ενώ οι θέσεις εργασίας που αφορούν επαναληπτικές διαδικασίες χωρίς δημιουργικότητα θα αντικατασταθούν.
Ο κ. Δασκαλάκης τονίζει την ανάγκη για ρυθμιστικές παρεμβάσεις και επενδύσεις, ώστε η τεχνολογία να παραμείνει προσβάσιμη και να αποφευχθεί μια οικονομία δύο ταχυτήτων.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι δεξιότητες που αποκτούν τη μεγαλύτερη αξία για τη νέα γενιά είναι η προσαρμοστικότητα, η τεχνολογική αντίληψη και τα αμιγώς ανθρώπινα χαρακτηριστικά, όπως η ενσυναίσθηση, η κριτική σκέψη και η δημιουργικότητα, η αξία των οποίων θα ενισχυθεί σημαντικά στο μέλλον.
Μεταφέροντας το κλίμα από την έρευνα που διεξάγεται στο MIT, ο κ. Δασκαλάκης ανέφερε ότι η ακαδημαϊκή κοινότητα εστιάζει πλέον αποκλειστικά στην επόμενη μέρα και στη βασική έρευνα. Καθώς η υπάρχουσα τεχνολογία πλησιάζει στο σημείο του κορεσμού της, η Silicon Valley και οι μεγάλες εταιρείες που επενδύουν δισεκατομμύρια σε hardware (με την Nvidia να διατηρεί το μονοπώλιο στα chips) και τρισεκατομμύρια παραμέτρους δεν μπορούν να ανταγωνιστούν την Ακαδημία στην ανάπτυξη νέων αρχιτεκτονικών και νέων τρόπων εκπαίδευσης.
Αυτό το παράδειγμα αποτελεί και τον οδικό χάρτη για την Ελλάδα. Η χώρα, σύμφωνα με τον καθηγητή, οφείλει να επενδύσει στο ανθρώπινο δυναμικό της και να διαμορφώσει ένα οικοσύστημα που θα παράγει βασική έρευνα, η οποία στη συνέχεια θα μεταφράζεται σε εγχώριο και παγκόσμιο εμπορικό προϊόν.
Η ανθρώπινη μοναδικότητα και το όραμα για το 2036
Απαντώντας στο ερώτημα εάν η Τεχνητή Νοημοσύνη απειλεί την ανθρώπινη ευφυΐα, ο κ. Δασκαλάκης προειδοποιεί ότι αυτό μπορεί να συμβεί μόνο εάν οι άνθρωποι επαναπαυθούν και παραδώσουν το πνεύμα τους στις μηχανές. Αντίθετα, η νέα τεχνολογία μπορεί να δώσει μια νέα διάσταση στη μοναδικότητα του ανθρώπου, αναδεικνύοντας δύο βασικά στοιχεία: τη βίωση της ανθρώπινης κατάστασης, την οποία μόνο ο άνθρωπος μπορεί να εκφράσει, και την επαύξηση των ικανοτήτων μέσω της χρήσης της τεχνολογίας ως συνεργάτη.
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, ο κ. Δασκαλάκης περιέγραψε τις εξελίξεις που θα επιθυμούσε να δει σε ορίζοντα δεκαετίας, θέτοντας ως ορόσημο ένα ενδεχόμενο συνέδριο το 2036. Η μεγαλύτερη επιτυχία για την Τεχνητή Νοημοσύνη θα είναι η επίτευξη πραγματικών ανακαλύψεων στον φυσικό κόσμο, όπως το ξεκλείδωμα της πυρηνικής σύντηξης, η κατασκευή σταθερών κβαντικών υπολογιστών και η εφαρμογή της προσωποποιημένης ιατρικής.
Η μετάβαση αυτή θα μπορούσε να εξαλείψει τις επίπονες χειρωνακτικές εργασίες, επιτρέποντας στους ανθρώπους να ασχοληθούν με πνευματικά έργα. Ωστόσο, ηθική και πολιτική προϋπόθεση για αυτή την εξέλιξη παραμένει η δίκαιη κατανομή της υπεραξίας της τεχνολογίας, η οποία δεν πρέπει να καταλήξει σε μονοπώλια, αλλά να διασφαλιστεί ως κοινωνικό αγαθό.
Διαβάστε τι είπε αναλυτικά:
Δημοσιογράφος: «Μεγάλη μας τιμή. Καθίστε στον καναπέ να είμαστε άνετα. Σκεφτείτε ότι έχουμε ένα τζάκι από πίσω, σαν Fireside Chat. Είναι μεγάλη μας χαρά και τιμή να φιλοξενούμε έναν άνθρωπο που όχι απλώς παρακολουθεί, αλλά διαμορφώνει τις εξελίξεις. Τι καλύτερο από το να τον έχουμε εδώ σήμερα που συζητάμε τόσα πολλά για την τεχνολογία και το AI.
Ξεκινάω κατευθείαν. Τα τελευταία δύο χρόνια η Τεχνητή Νοημοσύνη πέρασε από τα ερευνητικά εργαστήρια στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων. Πού βρισκόμαστε πραγματικά σήμερα και ποια είναι η μεγαλύτερη παρεξήγηση γύρω από τις δυνατότητές της;»
Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: «Καλησπέρα και χαίρομαι πολύ που είμαι εδώ, ευχαριστώ για την πρόσκληση. Η μεγαλύτερη παρεξήγηση είναι η εντύπωση ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη ξεκίνησε πρόσφατα. Αυτό που συνέβη πρόσφατα ήταν η εμφάνιση του ChatGPT — μιας διεπαφής (τερματικού) που μας βοήθησε όλους να αλληλεπιδράσουμε με μια συγκεκριμένη μορφή της: την Παραγωγική (Generative) Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ωστόσο, η Τεχνητή Νοημοσύνη εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες στον κόσμο μας στην καρδιά του Ίντερνετ, ακόμα κι αν δεν το καταλαβαίνουμε. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε όλη την ψηφιακή οικονομία, χρησιμοποιείται για την ιεράρχηση του περιεχομένου που καταναλώνουμε online. Αυτοί οι αλγόριθμοι είναι τόσο αποτελεσματικοί τεχνολογικά —αν και με ενδεχομένως δυστοπικά αποτελέσματα— που όλοι γνωρίζουμε πόσο εθιστικό μπορεί να γίνει το περιεχόμενο με το οποίο μας “ταΐζουν”. Πρόσφατα μάλιστα, η Meta και η Google έχασαν μια σημαντική δίκη στην Αμερική σχετικά με τον εθισμό που προκαλούν οι πλατφόρμες τους.»
Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: «Η Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εντυπωσιακή επειδή μπορούμε να επικοινωνήσουμε μαζί της με άμεσο, φυσικό τρόπο. Αυτό μας ωθεί συχνά να της αποδίδουμε ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά. Επειδή εμφανίζεται με μεγάλη σιγουριά στις απαντήσεις της, τείνουμε να την εμπιστευόμαστε τυφλά. Εδώ βρίσκεται η δεύτερη παρεξήγηση: δεν είναι πάντα τόσο αξιόπιστη όσο φαίνεται.
Η πιο αποδεδειγμένη χρησιμότητά της αυτή τη στιγμή εντοπίζεται:
Στον Προγραμματισμό: Έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο που γράφεται ο κώδικας. Εμένα προσωπικά με κάνει έως και 100 φορές πιο γρήγορο. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι αν έχω μισή ώρα μπροστά μου, θα κάτσω να γράψω τον κώδικα που θέλω, αντί να το αναβάλω για κάποια στιγμή που θα έχω ένα ελεύθερο πεντάωρο.
Στην Επεξεργασία Κειμένου: Όλοι μας αλληλεπιδρούμε μαζί της για αυτόν τον σκοπό καθημερινά.
Από την άλλη, η επόμενη παρεξήγηση είναι ότι έχει ήδη κυριεύσει τον πραγματικό, φυσικό κόσμο. Όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη καλείται να διαχειριστεί τον φυσικό κόσμο —όπως στη ρομποτική ή στη βιοτεχνολογία— δεν βρίσκεται ακόμα σε εξαιρετικά χρήσιμο επίπεδο. Απαιτείται πολύ περισσότερη εξέλιξη.
Ο λόγος είναι τα δεδομένα εκπαίδευσης. Το ChatGPT είναι τόσο ικανό στο κείμενο και στον κώδικα επειδή όλη η ανθρώπινη γνώση των τελευταίων τριών δεκαετιών βρίσκεται αποτυπωμένη στο Ίντερνετ. Όταν όμως περνάμε στον φυσικό κόσμο —όπου μιλάμε για τη συμπεριφορά μορίων, πρωτεϊνών ή για τις μικροκινήσεις ακριβείας που πρέπει να κάνει ένα ρομποτικό χέρι— δεν διαθέτουμε τον ίδιο όγκο δεδομένων και γι’ αυτό είμαστε ακόμα πίσω.»
Αλγόριθμοι Ποιότητας εναντίον Στατιστικής Εξυπνάδας
Δημοσιογράφος: «Εσύ πώς τη χρησιμοποιείς στη δουλειά σου;»
Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: «Τη χρησιμοποιώ πάρα πολύ για κείμενο, κώδικα και μαθηματικά. Στα μαθηματικά με βοηθάει κυρίως στο να με ενημερώνει για τη διεθνή βιβλιογραφία που δεν γνωρίζω καλά· λειτουργεί ως μια πολύ πιο εξελιγμένη μηχανή αναζήτησης.
Τη χρησιμοποιώ, όμως, και για αποδείξεις. Πρόσφατα η OpenAI ανακοίνωσε ότι με τη χρήση μοντέλων της κατάφερε να διαψεύσει μια συγκεκριμένη εικασία του Έρντος (Erdős), ενός από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς του περασμένου αιώνα. Μια εικασία που παρέμενε ανοιχτή για 90 χρόνια! Έχουμε φτάσει σε εντυπωσιακά επίπεδα.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι μπορεί να λύσει οποιοδήποτε πρόβλημα με απασχολεί. Έχουμε να κάνουμε με μια μορφή “χύμα εξυπνάδας”: μερικές φορές δουλεύει εντυπωσιακά και μερικές φορές αποτυγχάνει παταγωδώς.
Αυτό διαφέρει από ό,τι είχαμε συνηθίσει από τους υπολογιστές μέχρι σήμερα. Από έναν παραδοσιακό αλγόριθμο βελτιστοποίησης περιμένεις μια εγγύηση ποιότητας, καθώς είναι κατασκευασμένος με ντετερμινιστικό τρόπο. Το ChatGPT είναι ένας άλλου τύπου, στατιστικός αλγόριθμος που μερικές φορές ξεπερνά κάθε προσδοκία και μερικές φορές κάνει παιδαριώδη λάθη. Πρέπει, λοιπόν, να μάθουμε να χρησιμοποιούμε αυτά τα συστήματα με τελείως διαφορετικό τρόπο.»
Η Λήψη Αποφάσεων στις Επιχειρήσεις και η Άμορφη Πληροφορία
Δημοσιογράφος: «Αν κοιτάξουμε 5 με 10 χρόνια μπροστά, ποια εξέλιξη θεωρείς ότι θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων και των οργανισμών;»
Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: «Η μετάβαση της Τεχνητής Νοημοσύνης από μια απλή διεπαφή κειμένου σε ένα σύστημα λήψης αποφάσεων. Η παγκόσμια βιομηχανία λειτουργεί μέσα από συστήματα λήψης αποφάσεων, τα οποία μέχρι σήμερα ήταν είτε αυτοματοποιημένα είτε ανθρωποκεντρικά.
Οι αποφάσεις αφήνονταν αποκλειστικά στον άνθρωπο επειδή οι υπολογιστές μπορούσαν να επεξεργαστούν μόνο δομημένα, αριθμητικά δεδομένα. Χρειαζόταν, δηλαδή, μια διαρκής “μετάφραση” του κόσμου μας σε αριθμούς. Όπου είχαμε τέτοια επιτυχημένη μετάφραση, οι υπολογιστές μάς βοηθούσαν αυτοματοποιημένα — για παράδειγμα, στην πρόβλεψη ζήτησης στις εφοδιαστικές αλυσίδες ή στην τιμολόγηση προϊόντων.
Όταν όμως φτάνουμε σε αποφάσεις που βασίζονται σε άμορφα δεδομένα (κείμενο, εικόνες, ήχο), οι υπολογιστές αδυνατούσαν να βοηθήσουν. Σκεφτείτε έναν γιατρό σε ένα νοσοκομείο: μιλάει με τον ασθενή, εξετάζει ιατρικές απεικονίσεις και συνθέτει όλες αυτές τις μη αριθμητικές πληροφορίες για να αποφασίσει τη θεραπεία.
Σήμερα, οι αλγόριθμοι μπορούν επιτέλους να κατανοήσουν το περιεχόμενο αυτών των άμορφων δεδομένων. Το έχουμε δει με το AlphaFold που αναδιπλώνει πρωτεΐνες και με το GPT στο κείμενο. Στα επόμενα 5-10 χρόνια, αυτή η τεχνολογία θα ενσωματωθεί πλήρως στη λήψη αποφάσεων. Είτε βελτιώνοντας τα ήδη αυτοματοποιημένα συστήματα με τη χρήση περισσότερων δεδομένων, είτε λειτουργώντας ως ευφυείς ψηφιακοί βοηθοί που θα συμβουλεύουν τον άνθρωπο σε πολύπλοκα περιβάλλοντα.»
Νικητές, Χαμένοι και οι Δεξιότητες του Μέλλοντος
Δημοσιογράφος: «Κάθε τεχνολογική επανάσταση έχει νικητές και ηττημένους. Ποιοι θα είναι αυτοί και πώς επηρεάζεται η παραγωγικότητα;»
Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα επιφέρει τεράστια αύξηση της παραγωγικότητας. Οι προφανείς νικητές θα είναι οι μεγάλες εταιρείες που αναπτύσσουν την τεχνολογία (OpenAI, Anthropic κ.λπ.), καθώς και οι επιχειρήσεις που θα προσαρμόσουν γρήγορα τις παραγωγικές τους διαδικασίες για να την ενσωματώσουν. Θα κερδίσουν όσοι κατανοούν καλύτερα τον ανθρώπινο παράγοντα και τις ανάγκες των πελατών τους.
Στον αντίποδα, χαμένοι θα είναι όσοι παρουσιάσουν δυσκαμψία στην προσαρμογή, καθώς και όσοι δεν έχουν πρόσβαση σε δεδομένα και υπολογιστικούς πόρους. Επίσης, θα πληγούν οι θέσεις εργασίας που αφορούν επαναληπτικές διαδικασίες, οι οποίες στερούνται ανθρώπινης δημιουργικότητας, καθώς αυτές θα αντικατασταθούν σταδιακά από αυτοματοποιημένα συστήματα.
Για να μην καταλήξουμε σε μια κοινωνία και μια οικονομία δύο ταχυτήτων, είναι κρίσιμο θέμα πολιτικής, κανονισμών και επενδύσεων να παραμείνει αυτή η τεχνολογία προσβάσιμη σε όλους.
Όσον αφορά τις δεξιότητες με τη μεγαλύτερη αξία για τη νέα γενιά, αυτές είναι:
Η Προσαρμοστικότητα: Η ικανότητα να εξελίσσεσαι παράλληλα με τις αλλαγές.
Η Τεχνολογική Αντίληψη: Το να κατανοείς την τεχνολογία και πώς να τη χρησιμοποιείς ως εργαλείο.
Τα Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά: Η ενσυναίσθηση, η δημιουργικότητα και η κριτική σκέψη.
Ο σύγχρονος τεχνολογικός άνθρωπος έχει μερικές φορές την τάση να ξεχνά αυτά τα γνωρίσματα, όμως στο μέλλον η αυθεντική ανθρώπινη επαφή θα αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη αξία από όση έχει σήμερα.»
Το Παρασκήνιο του MIT και ο Ρόλος της Ακαδημίας
Δημοσιογράφος: «Θα μπορούσε η τεχνολογία να δημιουργήσει έναν ψηφιακό “κλώνο” του Κωνσταντίνου Δασκαλάκη; Επίσης, εσείς εκεί στο MIT πώς βιώνετε όλη αυτή την καθημερινή καταιγίδα νέων εφαρμογών; Δώσε μας λίγο παρασκήνιο.»
Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: «Στη μίμηση τα μοντέλα είναι εξαιρετικά, μέχρι ενός σημείου. Μπορούν να γράψουν ένα κείμενο προσποιούμενα τον Ιούλιο Καίσαρα ή οποιονδήποτε άλλον, και αυτό έχει τις εφαρμογές του. Αν με ρωτάς όμως αν θα επιταχύνει την επιστημονική πρόοδο, η απάντηση είναι ξεκάθαρα ναι.
Στη δική μου έρευνα με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ανάπτυξη Τεχνητής Νοημοσύνης σε περιοχές όπου δεν έχουμε επαρκή ή ιδανικά δεδομένα για να λύσουμε ένα πρόβλημα. Το πώς, δηλαδή, μέσω ετερογενών δεδομένων και υπολογιστικών προσομοιώσεων (in silico), μπορούμε να αναπτύξουμε μια γνωστική λειτουργία και να επιταχύνουμε ανακαλύψεις που θα έχουν εφαρμογή στον φυσικό κόσμο. Εκεί θα δούμε συγκλονιστικά αποτελέσματα τις επόμενες δεκαετίες.
Στο MIT σκεφτόμαστε αποκλειστικά την επόμενη μέρα. Όντας εκεί, είμαι εκτεθειμένος σε ανακαλύψεις διπλανών εργαστηρίων που θα εμφανιστούν στο Ίντερνετ μετά από μήνες. Εδώ πρέπει να τονίσουμε τον ρόλο της Ακαδημίας, κάτι που έχει σημασία και για την Ελλάδα, όταν αναρωτιόμαστε πώς μια μικρή χώρα μπορεί να έχει ρόλο στην επανάσταση αυτή, τη στιγμή που εταιρείες όπως η OpenAI και η Anthropic ηγούνται και η Nvidia έχει το μονοπώλιο στα chips (hardware).
Το MIT και η Ακαδημία γενικότερα δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τη Silicon Valley στο πόσο μεγάλα μοντέλα θα φτιάξουν. Η ακαδημαϊκή κοινότητα δημιούργησε την αρχική τεχνολογία, την οποία πήραν οι εταιρείες και την εξέλιξαν στην πιο μαζική της μορφή, επενδύοντας δισεκατομμύρια σε GPUs και τρισεκατομμύρια παραμέτρους.
Όμως, η υπάρχουσα τεχνολογία πλησιάζει πλέον στο σημείο του κορεσμού της. Όταν επέλθει ο κορεσμός, θα χρειαστούν νέες αρχιτεκτονικές και νέοι τρόποι εκπαίδευσης. Αυτό ακριβώς αναπτύσσουμε στο MIT, και αυτό είναι το καθαρό κομμάτι της βασικής έρευνας. Ως χώρα, η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει στο ανθρώπινο δυναμικό της και να δημιουργήσει ένα οικοσύστημα που θα παράγει έρευνα και θα τη μεταφράζει σε εγχώριο και παγκόσμιο εμπορικό προϊόν, μέσα από μια σωστή στρατηγική.»
Μας Κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη Πιο Ηλίθιους;
Δημοσιογράφος: «Μια μεγάλη συζήτηση στον διεθνή Τύπο είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη μάς κάνει τελικά πιο ηλίθιους. Το πιστεύεις;»
Κωνσταντίνος Δασκαλάκης: «Μπορεί να μας κάνει πιο ηλίθιους αν αποφασίσουμε να της παραδώσουμε το πνεύμα μας και να επαναπαυθούμε στη χρήση της για οτιδήποτε δημιουργούμε. Θεωρώ, όμως, ότι το ChatGPT δίνει μια εντελώς νέα διάσταση στην ανθρώπινη δημιουργικότητα και στη μοναδικότητα του πνεύματός μας, ακριβώς επειδή μας δείχνει τι μπορεί να παραχθεί αυτοματοποιημένα από μια μηχανή.
Όταν μια μηχανή παράγει τόσο εντυπωσιακά αποτελέσματα, αναγκάζεσαι να σκεφτείς τι είναι αυτό που κάνει εσένα μοναδικό ως άνθρωπο. Και αυτό είναι δύο πράγματα:
Η βίωση της ανθρώπινης κατάστασης: Μόνο ο άνθρωπος γνωρίζει και μπορεί να εκφράσει την ανθρώπινη εμπειρία.
Η επαύξηση των ικανοτήτων: Ο δημιουργός του μέλλοντος θα χρησιμοποιεί αυτή την τεχνολογία ως συνεργάτη για να επεκτείνει τις δικές του δυνατότητες.
Αν βρεθούμε ξανά εδώ στο ίδιο συνέδριο το 2036 —και παρακαλώ να με καλέσετε αν γίνει— η εξέλιξη που θα με είχε εκπλήξει περισσότερο θα ήταν να έχει επιτύχει η Τεχνητή Νοημοσύνη πραγματικές ανακαλύψεις στον φυσικό κόσμο. Να μας έχει βοηθήσει να ξεκλειδώσουμε την πυρηνική σύντηξη, να κατασκευάσουμε σταθερούς κβαντικούς υπολογιστές, να εφαρμόσουμε την προσωποποιημένη ιατρική και να εξαλείψουμε τις επίπονες χειρωνακτικές εργασίες, επιτρέποντας στους ανθρώπους να ασχολούνται με πνευματικά έργα ή με ό,τι κάνει τον καθένα ευτυχισμένο.
Για να φτάσουμε όμως εκεί, το πλεόνασμα και η υπεραξία από τη χρήση αυτής της τεχνολογίας δεν πρέπει να καταλήξουν σε μονοπώλια, αλλά να είναι προσβάσιμα σε ολόκληρη την κοινωνία.»
Περίπου 300 περίπου μετανάστες έφτασαν λίγο πριν τις 10:00 το βράδυ στο λιμάνι της Σάμου με πλωτό σκάφος του Λιμενικού Σώματος. Μεταξύ αυτών μικρά παιδιά και ανήλικοι. Πρόκειται για μετανάστες από το Σουδάν, την Αίγυπτο, το Μπαγκλαντές και άλλες περιοχές της Αφρικής που εντοπίστηκαν στην Κρήτη, η οποία δέχεται τους τελευταίους μήνες ασφυκτική πίεση στα θαλάσσια σύνορα.
Σύμφωνα με τα όσα μετέφερε ο υπουργός μετανάστευσης και ασύλου στον βουλευτή του νομού ή απόφαση για την μεταφορά στη Σάμο έγινε, ώστε να διεκπεραιωθούν οι διαδικασίες καταγραφής και ταυτοποίησης στο πρότυπο κέντρο του νησιού, καθώς στην Κρήτη δεν υπάρχουν οι κατάλληλες υποδομές, αναφέρει το ertnews.gr
Οι μετανάστες μεταφέρθηκαν με πέντε πούλμαν που τους περίμεναν στο λιμάνι, στην κλειστή ελεγχόμενη δομή σε δύο δρομολόγια. Την ίδια ώρα η είδηση της μεταφοράς μεταναστών από άλλη περιοχή στο κέντρο υποδοχής του νησιού πυροδότησε αντιδράσεις από τις τοπικές Αρχές, που ζητούν να τηρηθούν οι δεσμεύσεις από πλευράς υπουργείου, προκειμένου να συναινέσει η τοπική κοινωνία στη δημιουργία της κλειστής δομής στη θέση Ζερβού.
Τόσο ο αντιπεριφερειάρχης Σάμου Ελισαίος Μαυρατζώτης, όσο και ο δήμαρχος του νησιού, Πάρης Παπαγεωργίου υπενθύμισαν στον υπουργό μετανάστευσης Θάνο Πλεύρη τις δηλώσεις του πέρυσι στη Ρόδο, όπου διαβεβαίωνε, ότι δεν θα υπάρξουν στη δομή της Σάμου ποτέ μεταφορές από άλλα νησιά της χώρας.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραχώρησε συνέντευξη στο podcast του H.R. McMaster όπου αναφέρθηκε τόσο στις μεταναστευτικές ροές από την Λιβύη όσο και στην αστάθεια που επικρατεί γενικότερα στην Μέση Ανατολή και ειδικότερα στα Στενά του Ορμούζ, σημειώνοντας μάλιστα πως θα πρέπει να υποστηρίξουμε «τους φίλους Άραβες σε περίπτωση επίθεσης».
Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο, η Ευρώπη θα πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και επιχειρησιακή δυνατότητα παρέμβασης σε κρίσιμες περιοχές.
Πιο αναλυτικά, στις σύνθετες γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και η Ευρώπη, με αιχμή τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, την ανάγκη για ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής και την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αναφέρθηκε αναλυτικά ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο podcast του H.R. McMaster, ο Έλληνας πρωθυπουργός εστίασε στην αστάθεια που επικρατεί ευρύτερα στη Μέση Ανατολή, στα Στενά του Ορμούζ και στη Λιβύη, υπογραμμίζοντας την ανάγκη μετάβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια πιο πραγματιστική προσέγγιση για την ασφάλειά της.
Το δόγμα «ισχυρού φράχτη και μεγάλης πόρτας» στο μεταναστευτικό
Αναλύοντας την έξαρση του δεξιού λαϊκισμού στην Ευρώπη, ο κ. Μητσοτάκης συμφώνησε ότι αυτή τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από την παράνομη μετανάστευση, σημειώνοντας ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα η Ευρώπη απέφευγε να αντιμετωπίσει ειλικρινά την πραγματική κλίμακα του προβλήματος. Η ελληνική πολιτική, όπως εξήγησε, βασίστηκε στην αυστηρή αλλά δίκαιη προσέγγιση, η οποία σφυρηλατήθηκε κατά την κρίση του Μαρτίου του 2020 στον Έβρο, όταν η χώρα αντιμετώπισε μια οργανωμένη και εργαλειοποιημένη προσπάθεια της Τουρκίας να πιέσει γεωπολιτικά τα ελληνικά και ευρωπαϊκά σύνορα.
Η Αθήνα έθεσε ως προτεραιότητα την ασφάλιση της εξωτερικής περιμέτρου της ΕΕ, προχωρώντας στην κατασκευή του φυσικού φράχτη στα χερσαία σύνορα και στην ενίσχυση των δυνατοτήτων θαλάσσιας επιτήρησης του Λιμενικού Σώματος. Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι έχουν σωθεί δεκάδες χιλιάδες ζωές στη θάλασσα, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο τη θέση της κυβέρνησης:
«Δεν απολογούμαι για το γεγονός ότι το Λιμενικό μας Σώμα δεν είναι επιτροπή υποδοχής για λαθρεμπόρους ανθρώπων. Θα καταστήσουμε δύσκολη την παράνομη είσοδο στην Ελλάδα και, εάν ένα άτομο δεν δικαιούται νομίμως άσυλο, θα λάβουμε κάθε μέτρο για να το επιστρέψουμε στη χώρα προέλευσής του.»
Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, η ευρωπαϊκή προσέγγιση έχει πλέον πλησιάσει σημαντικά τις ελληνικές θέσεις, εστιάζοντας κατά προτεραιότητα στις επιστροφές. Παράλληλα, οριοθέτησε τη στρατηγική της νόμιμης μετανάστευσης μέσω διμερών συμφωνιών κινητικότητας —όπως αυτή που έχει υπογραφεί με την Αίγυπτο— για την κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού στον αγροτικό τομέα, τη μεταποίηση και τις υπηρεσίες.
«Θέλω έναν ισχυρό φράχτη για να αποτρέπεται η παράνομη μετανάστευση, αλλά θέλω επίσης μια μεγάλη πόρτα, την οποία θα ελέγχουμε πλήρως, για τη νόμιμη μετανάστευση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σχετικά με τις νέες προκλήσεις, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στη διαδρομή διέλευσης που ανοίγει από την ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη. Η Ελλάδα συνεργάζεται ενεργά με τις λιβυκές αρχές, προσφέροντας μάλιστα εκπαίδευση στο Λιμενικό Σώμα της Λιβύης, με στόχο την αναχαίτιση και επιστροφή των μεταναστών που επιβιβάζονται σε μη αξιόπλοα σκάφη, σημειώνοντας ότι οι συνολικοί αριθμοί αφίξεων στην Ελλάδα είναι πλέον σημαντικά μειωμένοι σε σύγκριση με το παρελθόν.
Η ανάγκη για ευρωπαϊκή «σκληρή ισχύ» και η χρηματοδότηση της άμυνας
Απαντώντας στις ανησυχίες για τη διαμόρφωση ενός «άξονα επιτιθέμενων» και αναθεωρητικών δυνάμεων (Ρωσία, Κίνα, Βόρεια Κορέα, Ιράν) που τροφοδοτούν περιφερειακές συγκρούσεις, ο κ. Μητσοτάκης επεσήμανε ότι η τρέχουσα κρίση αναγκάζει την Ευρώπη να προσεγγίσει σοβαρά την ασφάλειά της. Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η Ελλάδα αντιλαμβάνεται ότι οι απειλές εκτείνονται πέρα από την Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, καθώς μια ανθρωπιστική ή στρατιωτική κατάρρευση σε χώρες όπως το Σουδάν μετακυλίεται άμεσα στην Ευρώπη μέσω μεταναστευτικών ροών.
«Το να γίνουμε πιο πραγματιστές και ρεαλιστές όσον αφορά το γεγονός ότι ζούμε σε έναν περίπλοκο κόσμο, και το να αναπτύξουμε τις δικές μας ικανότητες για την άσκηση σκληρής ισχύος (hard power) εάν είναι απαραίτητο, αποτελεί ένα σημαντικό σκαλοπάτι για την Ευρώπη», δήλωσε ο πρωθυπουργός.
Στο πλαίσιο αυτό, υπενθύμισε ότι η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στην προστασία των διεθνών θαλάσσιων οδών στην Ερυθρά Θάλασσα από τις επιθέσεις των Χούθι με τη διάθεση πολεμικού πλοίου. Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη να παρέχει υλική υποστήριξη στους περιφερειακούς της εταίρους και να αναλαμβάνει δεσμεύσεις για τη διατήρηση της ειρήνης (peacekeeping).
Ο κ. Μητσοτάκης έθεσε με έμφαση το ζήτημα της χρηματοδότησης αυτών των αμυντικών επενδύσεων, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει να επιβαρύνουν αποκλειστικά τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Καθώς η ασφάλεια αποτελεί το κατεξοχήν κοινό αγαθό, ο πρωθυπουργός πιέζει ενεργά ώστε τα κοινά ευρωπαϊκά αμυντικά έργα να χρηματοδοτούνται απευθείας από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και οι απαραβίαστες «κόκκινες γραμμές»
Στο πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη σχέση με την Άγκυρα διαχρονικά περίπλοκη, σημειώνοντας ωστόσο ότι η γεωγραφία επιβάλλει τη διατήρηση μιας λειτουργικής και εποικοδομητικής γειτονίας. Αναγνώρισε ότι την τελευταία δεκαετία η Τουρκία λειτούργησε ως αναθεωρητική δύναμη, με αποκορύφωμα το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο έρχεται σε άμεση σύγκρουση με το διεθνές δίκαιο.
Ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας είναι μη διαπραγματεύσιμα και πηγάζουν σαφώς από τις διεθνείς συνθήκες.
«Έχουμε μια θεμελιώδη διαφορά με την Τουρκία: την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Εάν η Τουρκία εγείρει άλλες περιθωριακές διεκδικήσεις, απλώς δεν τις αναγνωρίζουμε.»
Παρά τις περιστασιακές εξάρσεις στην προκλητική ρητορική και τη θαλάσσια δραστηριότητα —ορισμένες εκ των οποίων καταγράφηκαν πρόσφατα— ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι τα τελευταία δύο με τρία χρόνια διατηρείται μια λογική ύφεση, ενώ ο ίδιος διατηρεί μια καλή και λειτουργική σχέση με τον Πρόεδρο Ερντογάν.
Ακολουθούν αποσπάσματα της συνέντευξης:
Δημοσιογράφος: Καθώς οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στη διακυβέρνηση, γίνονται ιδιαίτερα ευάλωτοι σε λαϊκιστικά μηνύματα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, μεγάλο μέρος αυτού του λαϊκισμού τροφοδοτείται από την πρόκληση της μαζικής μετανάστευσης — η οποία εντείνεται από τη μακροχρόνια αστάθεια σε μέρη όπως η Λιβύη, τις επιπτώσεις του συριακού εμφυλίου πολέμου και την κατάρρευση του Αφγανιστάν. Πώς διαχειριστήκατε αυτή τη συνεχιζόμενη κρίση στα σύνορα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έχετε απόλυτο δίκιο να επισημαίνετε ότι η πρόσφατη έξαρση του δεξιού λαϊκισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη καθοδηγείται σε μεγάλο βαθμό από την παράνομη μετανάστευση. Για πάρα πολύ καιρό, η Ευρώπη δεν ήταν ειλικρινής σχετικά με την πραγματική κλίμακα αυτού του ζητήματος. Από την αρχή κιόλας της θητείας μου, η Ελλάδα υιοθέτησε μια αυστηρή αλλά δίκαιη προσέγγιση.
Αυτή η πολιτική σφυρηλατήθηκε από την άμεση εμπειρία μας τον Μάρτιο του 2020, όταν αντιμετωπίσαμε μια οργανωμένη, εργαλειοποιημένη προσπάθεια της Τουρκίας να ωθήσει δεκάδες χιλιάδες απελπισμένους ανθρώπους στα χερσαία σύνορά μας για γεωπολιτική πίεση. Καταστήσαμε σαφές ότι τα σύνορά μας δεν θα παραβιαστούν, χρησιμοποιώντας κάθε νόμιμο μέσο που είχαμε στη διάθεσή μας για να τα ασφαλίσουμε.
Ιστορικά, η Ευρώπη ήταν υπερβολικά επικεντρωμένη στη δευτερογενή μετανάστευση — συζητώντας τι να κάνει με έναν αιτούντα άσυλο αφού είχε ήδη μετακινηθεί από την Ελλάδα στη Γερμανία. Κατέστησα σαφές στους Ευρωπαίους ομολόγους μου ότι εάν δεν ασφαλίσουμε την εξωτερική περίμετρο της ΕΕ (EU), δεν θα λύσουμε ποτέ αυτό το ζήτημα, επειδή απλώς θα κατακλυστούμε από τους αριθμούς.
Λάβαμε αποφασιστική δράση:
Κατασκευάσαμε έναν εξαιρετικά αποτελεσματικό φυσικό φράχτη κατά μήκος των χερσαίων συνόρων μας με την Τουρκία.
Ενισχύσαμε σημαντικά τις δυνατότητες θαλάσσιας επιτήρησης του Λιμενικού μας Σώματος.
Έχουμε σώσει δεκάδες χιλιάδες ζωές στη θάλασσα και αναγνωρίζουμε τις βαθιές ανθρωπιστικές διαστάσεις αυτής της κρίσης. Ωστόσο, δεν απολογούμαι για το γεγονός ότι το Λιμενικό μας Σώμα δεν είναι επιτροπή υποδοχής για λαθρεμπόρους ανθρώπων. Θα καταστήσουμε δύσκολη την παράνομη είσοδο στην Ελλάδα και, εάν ένα άτομο δεν δικαιούται νομίμως άσυλο, θα λάβουμε κάθε μέτρο για να το επιστρέψουμε στη χώρα προέλευσής του.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η Ευρώπη έχει αλλάξει θεμελιωδώς την προσέγγισή της και έχει πλησιάσει πολύ περισσότερο στην ελληνική θέση όσον αφορά τη μετανάστευση. Με την εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας, η πρωταρχική μας εστίαση είναι πλέον στις επιστροφές. Πρέπει να επικοινωνήσουμε ρητά στα άτομα που δεν δικαιούται άσυλο ότι δεν πρέπει να επιχειρήσουν να έρθουν στην Ευρώπη, διότι θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να τα στείλουμε πίσω.
Αντίθετα, θα καλωσορίσουμε θερμά όσους φτάνουν στην Ευρώπη και δικαιούται νομίμως άσυλο. Το έχουμε ήδη πράξει για δεκάδες χιλιάδες άτομα, και αν επιλέξουν να κάνουν την Ελλάδα πατρίδα τους, είναι ευπρόσδεκτοι. Ωστόσο, επιτρέψτε μου να είμαι σαφής: αυτό δεν σημαίνει ότι θα ανεχτούμε μια πολιτική ανοιχτών συνόρων.
Ταυτόχρονα, εάν είσαι αυστηρός με την παράνομη μετανάστευση, πρέπει να είσαι ανοιχτός στη νόμιμη μετανάστευση. Συχνά χρησιμοποιώ την αναλογία του να έχεις έναν μεγάλο φράχτη και μια μεγάλη πόρτα. Θέλω έναν ισχυρό φράχτη για να αποτρέπεται η παράνομη μετανάστευση, αλλά θέλω επίσης μια μεγάλη πόρτα, την οποία θα ελέγχουμε πλήρως, για τη νόμιμη μετανάστευση.
Όπως ανέφερα προηγουμένως, αντιμετωπίζουμε σήμερα σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού στον αγροτικό μας τομέα, στη βασική μεταποίηση και στις υπηρεσίες. Βγάζει απόλυτο νόημα να υπογράφουμε διμερείς συμφωνίες κινητικότητας με χώρες με τις οποίες διατηρούμε καλές σχέσεις. Αυτό μας επιτρέπει να φέρνουμε εργαζόμενους νόμιμα και με ασφάλεια, να τους καταγράφουμε και να συνεισφέρουν στο ασφαλιστικό μας σύστημα. Είναι μια κλασική αμοιβαία επωφελής πρόταση (win-win), αλλά για να την επιτύχουμε, πρέπει πρώτα να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την παράνομη μετανάστευση.
Φυσικά, βρισκόμαστε πάντα αντιμέτωποι με μεταβαλλόμενες προκλήσεις. Για παράδειγμα, μια νέα διαδρομή διέλευσης ανοίγει αυτή τη στιγμή από την ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη. Συνεργαζόμαστε ενεργά με τους Λίβυους ομολόγους μας, προσφέροντας μάλιστα να εκπαιδεύσουμε το Λιμενικό τους Σώμα. Αυτά τα άτομα δεν θα έπρεπε εξαρχής να εγκαταλείπουν τις ακτές της Λιβύης, επειδή επιβιβάζονται σε εντελώς επικίνδυνα, μη αξιόπλοα σκάφη. Εάν τελικά αναχωρήσουν, θέλω το Λιβυκό Λιμενικό Σώμα να τα αναχαιτίζει και να τα επιστρέφει στη Λιβύη. Η απευθείας εργασία με τις χώρες διέλευσης είναι ένα κρίσιμο σκαλοπάτι. Αν και δεν είμαι ακόμη απόλυτα ικανοποιημένος από τα τρέχοντα αποτελέσματα, οι συνολικοί αριθμοί αφίξεών μας έχουν μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με το πού βρίσκονταν πριν από μερικά χρόνια.
Δημοσιογράφος: Βλέπετε αυτή την απειλή ξεκάθαρα. Τα τελευταία χρόνια, γινόμαστε μάρτυρες της συσπείρωσης αυτού που μπορεί να περιγραφεί ως ένας «άξονας επιτιθέμενων» — αναθεωρητικών δυνάμεων σε όλη την ευρασιατική ήπειρο, με επικεφαλής τη Ρωσία και την Κίνα, που παρασύρουν και άλλα αυταρχικά καθεστώτα, όπως η Βόρεια Κορέα και το Ιράν. Βλέπουμε χιλιάδες στρατιώτες της Βόρειας Κορέας να αναπτύσσονται σε ευρωπαϊκό έδαφος, μαζική κινεζική υλική υποστήριξη να στηρίζει την επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και κοινή υποστήριξη να διοχετεύεται στους συνεχιζόμενους περιφερειακούς πολέμους δι’ αντιπροσώπων (proxy wars) του Ιράν. Πώς μπορούν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά αυτή την ευθυγράμμιση, ώστε να αποτρέψουν την περαιτέρω εξάπλωση αυτών των διαδοχικών κρίσεων;
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Λοιπόν, πρώτα απ’ όλα, πιστεύω ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ήταν μια στιγμή-ορόσημο για την Ευρώπη. Ο πόλεμος επέστρεψε στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Πιστεύαμε ότι αυτό δεν θα συνέβαινε ποτέ. Για όσους από εμάς μεγαλώσαμε με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, φαινόταν εντελώς αδιανόητο ότι θα βρισκόμασταν ποτέ αντιμέτωποι με μια σύγκρουση που έχει διαρκέσει περισσότερο από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και είχε ως αποτέλεσμα έναν τεράστιο αριθμό θυμάτων.
Ήταν μια βαθιά αφύπνιση (reality check) για όλους μας, ειδικά για εμάς τους Ευρωπαίους. Η θεμελιώδης παραδοχή ότι δεν μπορείς να αλλάξεις τα διεθνή σύνορα με τη βία ήταν ένα από τα βασικά μαθήματα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Εάν συμβεί μια παραβίαση του διεθνούς δικαίου, πρέπει να υπερασπιστείς τον εαυτό σου και η διεθνής κοινότητα πρέπει να υποστηρίξει τη χώρα που αμύνεται. Το κάναμε αυτό στην Ευρώπη και, φυσικά, το έπραξαν και οι ΗΠΑ, και ορθώς. Στο κάτω κάτω της γραφής, δεν θέλουμε να επιστρέψουμε σε ένα περιβάλλον όπου το δίκαιο του ισχυρού κυριαρχεί, όπου οι ισχυροί κάνουν ό,τι θέλουν και οι αδύναμοι αναγκάζονται να υποκύψουν».
«Το γεγονός ότι η Ουκρανία είναι επί του παρόντος σε θέση να υπερασπιστεί τον εαυτό της —έχοντας αναπτύξει εντελώς καινοτόμες τεχνολογίες με πολλή ευρωπαϊκή στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη— στέλνει ένα σημαντικό μήνυμα σε οποιονδήποτε επιτιθέμενο. Υπό αυτή την έννοια, η Ουκρανία έχει καταστήσει πολύ σαφές ότι αυτός ο πόλεμος συνεπάγεται ένα τεράστιο κόστος για τον Βλαντιμίρ Πούτιν (Vladimir Putin). Όσο περισσότερο συνεχίζει, τόσο μεγαλύτερο γίνεται αυτό το κόστος, ειδικά εφόσον δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια πραγματική σημαντική πρόοδος (breakthrough) στο στρατιωτικό μέτωπο.
Αυτή η σύγκρουση μας ανάγκασε στην Ευρώπη να πάρουμε στα σοβαρά την ασφάλειά μας. Όταν μιλώ για ασφάλεια γενικά, δεν πρόκειται μόνο για την Ουκρανία· αφορά επίσης τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Η Ελλάδα βρίσκεται στη νοτιοανατολική γωνιά της Ευρώπης, επομένως ανησυχούμε βαθύτατα για όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, εάν υπάρξει κρίση στο Σουδάν —το οποίο χαρακτηρίζεται από έναν συνεχιζόμενο πόλεμο και μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση— αυτή θα μετακυλιστεί αναπόφευκτα στην Ευρώπη μέσω αποσταθεροποιητικών μεταναστευτικών ροών».
«Το να γίνουμε πιο πραγματιστές και ρεαλιστές όσον αφορά το γεγονός ότι ζούμε σε έναν περίπλοκο κόσμο, και το να αναπτύξουμε τις δικές μας ικανότητες για την άσκηση σκληρής ισχύος (hard power) εάν είναι απαραίτητο, αποτελεί ένα σημαντικό σκαλοπάτι για την Ευρώπη».
Ναυτικές Αποστολές (Naval Deployments): Για παράδειγμα, αυτή τη στιγμή έχουμε πολεμικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα που προστατεύουν τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς από τις επιθέσεις των Χούθι, και η Ελλάδα έχει ένα σκάφος σταθμευμένο εκεί.
Δεσμεύσεις για τη Διατήρηση της Ειρήνης (Peacekeeping Commitments): Αυτοί είναι οι τύποι πρωτοβουλιών σκληρής ασφάλειας που πρέπει να υποστηρίξουμε. Εάν επιτευχθεί λύση σε περιφερειακές συγκρούσεις και ανακύψει ανάγκη για μια ειρηνευτική δύναμη —όχι για επιβολή της ειρήνης (peacemaking), αλλά για διατήρηση της ειρήνης (peacekeeping)— η Ευρώπη πρέπει να βγει μπροστά.
Υποστήριξη Συμμάχων (Allied Support): Εάν οι Άραβες φίλοι μας στοχοποιηθούν, πρέπει να είμαστε σε θέση να τους υποστηρίξουμε υλικά, αντί να προσφέρουμε απλώς ωραία λόγια. Πρέπει να σταθούμε σταθερά και να πούμε: “Είμαστε στο πλευρό σας”.
«Τελικά, αυτό δεν είναι απλώς ένα ζήτημα αρχής· είναι επίσης προς το ξεκάθαρο δικό μας συμφέρον. Πιέζω ενεργά την Ευρώπη να πάρει την ασφάλειά της πιο σοβαρά. Αυτό θα απαιτήσει τη δέσμευση πολύ μεγαλύτερων πόρων, οι οποίοι δεν θα πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Θα πρέπει να περιλαμβάνει ευρωπαϊκούς πόρους που κατευθύνονται προς έργα κοινού ενδιαφέροντος. Η ασφάλεια είναι το κατεξοχήν κοινό αγαθό. Εάν υπάρχουν ευρωπαϊκά έργα κοινής ασφάλειας που μας κάνουν όλους πιο ασφαλείς, αυτά θα πρέπει οπωσδήποτε να χρηματοδοτούνται απευθείας από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Δημοσιογράφος: Έχουμε συζητήσει πολλές περίπλοκες προκλήσεις για την ασφάλεια και την ευημερία σας, αλλά δεν έχουμε θίξει μια ιδιαίτερα σημαντική: τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ειδικά στον αμφισβητούμενο χώρο του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Τουρκία επιδιώκει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan), επεκτείνοντας τις διεκδικήσεις της για τη θαλάσσια δικαιοδοσία της σε μεγάλο μέρος του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, γεγονός που προκαλεί συνεχώς περιφερειακές εντάσεις. Αρχικά, όταν αναλάβατε ως Πρωθυπουργός, υπήρξε μια σύντομη ύφεση (détente) μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, αλλά οι τριβές συχνά επανέρχονται στην επιφάνεια. Πώς ισορροπείτε επί του παρόντος τη συνεργασία με την Άγκυρα σε θέματα κυριαρχίας, και πώς θα έπρεπε να μοιάζει ένα ασφαλές καθεστώς στη Μεσόγειο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν πάντα περίπλοκες. Ωστόσο, επιδιώκω συνεχώς να διατηρώ μια λειτουργική, και ιδανικά εποικοδομητική, σχέση με την Τουρκία. Είμαστε προορισμένοι από τη γεωγραφία μας να ζούμε δίπλα-δίπλα· αυτή είναι μια πραγματικότητα που δεν θα αλλάξει ποτέ.
Έχοντας πει αυτό, είναι αναμφισβήτητα αλήθεια ότι κατά την τελευταία δεκαετία, η Τουρκία έχει λειτουργήσει ως αναθεωρητική δύναμη, ιδιαίτερα όσον αφορά τις θαλάσσιες φιλοδοξίες της. Αυτή η προβολή έρχεται σε άμεση σύγκρουση με το διεθνές δίκαιο. Σε απάντηση, έχω καταστήσει μη διαπραγματεύσιμο το ότι η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας δεν θα αμφισβητηθούν ποτέ. Τα δικαιώματά μας πηγάζουν σαφώς από το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες, και δεν μπορούν να αμφισβητηθούν υπό καμία προϋπόθεση.
«Έχουμε μια θεμελιώδη διαφορά με την Τουρκία: την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Εάν η Τουρκία εγείρει άλλες περιθωριακές διεκδικήσεις, απλώς δεν τις αναγνωρίζουμε».
Αυτές οι διεκδικήσεις είναι εντελώς αβάσιμες, και κανένας Έλληνας Πρωθυπουργός δεν θα έμπαινε ποτέ σε διαπραγματεύσεις σχετικά με τον πυρήνα της εδαφικής μας κυριαρχίας. Έχω καταστήσει αυτά τα σημεία απολύτως ξεκάθαρα στον Πρόεδρο Ερντογάν (Erdogan), με τον οποίο διατηρώ μια καλή, λειτουργική σχέση.
Τα τελευταία δύο με τρία χρόνια, έχουμε διατηρήσει μια λογική ύφεση. Εξακολουθούμε να βλέπουμε περιστασιακές εξάρσεις στην προκλητική ρητορική και τη θαλάσσια δραστηριότητα —συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μόλις τον περασμένο μήνα— και παρόλο που ελπίζω ότι αυτές μπορούν να περιοριστούν, δεν είμαι αφελής. Έχω ενισχύσει συστηματικά τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, και βρίσκονται αναμφίβολα στην καλύτερη αποτρεπτική θέση που έχουν βρεθεί ποτέ. Πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε στην ποιοτική υπεροχή και σε ισχυρές συμμαχίες.
Πέρα από το να είμαστε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπάρχει μια ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής στις συνθήκες της ΕΕ την οποία θέλω να ενεργοποιήσω και να κάνω πραγματικότητα. Διατηρούμε επίσης μια πολύ ισχυρή στρατηγική εταιρική σχέση με το Ισραήλ και βαθιές εταιρικές σχέσεις με τις χώρες του Κόλπου. Μια εύρωστη οικονομία, μια ισχυρή εθνική άμυνα και ισχυρές διεθνείς συμμαχίες, σε ισορροπία με τη βούληση για εποικοδομητική συνεργασία με την Τουρκία διατηρώντας παράλληλα αυστηρές κόκκινες γραμμές, είναι η σωστή προσέγγιση για τη διαχείριση της Άγκυρας.
Δημοσιογράφος: Η διμερής σχέση μεταξύ των ΗΠΑ και της Ελλάδας φαίνεται εξαιρετικά ισχυρή, ενισχυμένη από μια ζωντανή ελληνοαμερικανική κοινότητα. Βλέπουμε αυτή τη συγγένεια να μεταφράζεται σε εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας. Ποια είναι η μελλοντική σας ατζέντα για τις σχέσεις ΗΠΑ-Ελλάδας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η σχέση δεν ήταν ποτέ ισχυρότερη. Είναι κρίσιμο ότι αυτή η εταιρική σχέση ξεπερνά πλήρως τις εναλλαγές κυβερνήσεων και διοικήσεων, επειδή στηρίζεται σε δύο μόνιμους πυλώνες: την απίστευτη ελληνοαμερικανική κοινότητα, η οποία λειτουργεί ως φυσική γέφυρα μεταξύ των χωρών μας, και τα βαθιά ευθυγραμμισμένα συμφέροντα ασφαλείας μας στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα απολαμβάνει ευρείας, υπερκομματικής υποστήριξης στο Κογκρέσο των ΗΠΑ.
Έχουμε μια τεράστια ευκαιρία να επεκτείνουμε περαιτέρω τη συνεργασία μας, ιδιαίτερα στο εμπόριο και την ενέργεια:
Θαλάσσια Μεταφορά LNG: Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να εξάγουν περισσότερο LNG (Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο), κάτι που αποτελεί σημαντική προτεραιότητα, και η Ευρώπη πρέπει να το αγοράσει. Οι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες κατέχουν το 25% του παγκόσμιου στόλου LNG, παρέχοντας τον απαραίτητο εφοδιαστικό μοχλό για τη μεταφορά αυτών των πόρων.
Ο Κάθετος Διάδρομος (The Vertical Corridor): Η Ελλάδα αποτελεί φυσικό ευρωπαϊκό σημείο εισόδου για το αμερικανικό φυσικό αέριο. Έχουμε αναπτύξει την ιδέα του Κάθετου Διαδρόμου, μιας στρατηγικής υποδομής αγωγών που έχει σχεδιαστεί για να τροφοδοτεί τους βόρειους γείτονές μας στα Βαλκάνια μέχρι και την Ουκρανία.
Η Πρωτοβουλία IMEC: Αν κοιτάξετε τον χάρτη για τον IMEC (τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης), η Ελλάδα αποτελεί τη φυσική ηπειρωτική πύλη προς την Ευρώπη για το διεθνές εμπόριο.
Πέρα από τις καθαρές επιχειρηματικές και επενδυτικές ευκαιρίες για τα αμερικανικά κεφάλαια, ενισχύουμε επίσης τους δημοκρατικούς μας δεσμούς. Για τις επερχόμενες εκλογές του 2027, η Ελλάδα έχει εφαρμόσει την επιστολική ψήφο για πρώτη φορά, επιτρέποντας στην ελληνική διασπορά που ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες να συμμετέχει ενεργά στις εκλογές μας από το εξωτερικό.
Ιστορικά, τα έθνη μας ήταν πάντα βαθιά συνδεδεμένα. Οι Αμερικανοί Ιδρυτές Πατέρες (Founding Fathers) επηρεάστηκαν βαθιά από την κλασική ελληνική φιλοσοφία και τα αρχαία ιδεώδη της αρετής — όπως αναδεικνύεται στο βιβλίο του Τζέφρι Ρόζεν (Jeffrey Rosen), The Pursuit of Happiness.
Αντίθετα, τα αμερικανικά ιδεώδη ενέπνευσαν τον δικό μας αγώνα για την ανεξαρτησία το 1821. Υπάρχει μια συναρπαστική ιστορία άμεσης αλληλογραφίας μεταξύ του Τόμας Τζέφερσον (Thomas Jefferson) και του Αδαμάντιου Κοραή, του πνευματικού τέκνου της ελληνικής επανάστασης. Έχουμε πολεμήσει δίπλα-δίπλα σε πολλαπλές παγκόσμιες συγκρούσεις, και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη μεταπολεμική μας ανασυγκρότηση μέσω του Σχεδίου Μάρσαλ (Marshall Plan), όταν η Ελλάδα είχε ρημαχτεί από τον πόλεμο. Πρέπει να μιλάμε ανοιχτά για αυτούς τους ιστορικούς δεσμούς και να τους αξιοποιούμε.
Παραιτήθηκε και ο Γιώργος Διδασκάλου, ο γεν. γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού για το σκάνδαλο με τη συμμορία των «δικών μας» παιδιών, όλα «γαλάζια», που λυμαινόταν τις πολεοδομίες και ταυτόχρονα τον κόσμο που είχε προβλήματα μαζί τους. Γιατί παραιτήθηκε; Διότι ο άνθρωπός του, κυρία ονόματι Ναυσικά Χατζηδάκη που έλυνε κι έδενε στο υπουργείο Πολιτισμού γι’ αυτά τα θέματα, ήταν σημαίνον στέλεχος της συμμορίας, καθότι ο κύριος Διδασκάλου την είχε τοποθετήσει και στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, που είναι τα δύο όργανα τα οποία πρέπει να γνωμοδοτήσουν προκειμένου να ανοικοδομήσει ή όχι κάποιος ενδιαφερόμενος.
Ο Διδασκάλου όπως και η Χατζηδάκη «γεννήθηκαν» από την ίδια μήτρα, τον Δήμο Αμαρουσίου, επί δημαρχίας του τεράστιου Γιώργου Πατούλη. Μετά που ο Γιώργαρος αποχώρησε από τον Δήμο για να αναλάβει, με τα γνωστά αποτελέσματα, την Περιφέρεια Αττικής, τα «παιδιά» του άνοιξαν τα φτερά τους και έκαναν δική τους καριέρα. Κι όπως αποδεικνύεται από το αστυνομικό δελτίο, πολύ «επιτυχημένη»…
Και τρίτος εμπλεκόμενος;
Ετσι λοιπόν έχουμε για το ίδιο σκάνδαλο ήδη δύο παραιτηθέντες (αποπεμφθέντες, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους) γενικούς γραμματείς υπουργείων, τον Θύμιο Μπακογιάννη και τον Γιώργο Διδασκάλου, και έναν τρίτο, τον Μαν. Λογοθέτη, που είχε παραιτηθεί τον Δεκέμβριο του 2025 από γεν. γραμματέας του υπουργείου Μετανάστευσης, προκειμένου να πολιτευτεί στη Σάμο. Πλην όμως «κάτι» ακούστηκε και γι’ αυτόν, στο συγκεκριμένο σκάνδαλο, αλλά προφανώς δύσκολα μπορείς να τον εντάξεις στην παρούσα «σοδειά» παραιτήσεων.
Ναι, αλλά ο… Ανδρουλάκης δεν έχει τα φόντα να κυβερνήσει, γι’ αυτό και το ΠΑΣΟΚ είναι τρίτο κόμμα. Ή και τέταρτο, δεν έχει σημασία. Δεν πειράζει, ρε παιδιά, αρκεί που κυβερνάει ο Κυριάκος Α’, και η κυβέρνησή του, να δίνει καθημερινά ρεσιτάλ τιμιότητας.
Το ρεκόρ και ο υπάλληλος… transit
Τρεις γενικοί γραμματείς παραιτημένοι για ένα σκάνδαλο, το ίδιο, είναι ένα ωραίο ρεκόρ, το οποίο κατέρριψε με σχετική άνεση η κυβέρνηση Μητσοτάκη, οπότε το μόνο που μπορούμε να της ευχηθούμε είναι «και εις ανώτερα»!
Αλλά, όπως έχουμε διεξοδικά αναφέρει, το σκάνδαλο με τη «γαλάζια» συμμορία στις πολεοδομίες προσλαμβάνει σοβαρότερες διαστάσεις, που δεν αφήνουν ανέγγιχτη την κυβέρνηση ούτε το Μέγαρο Μαξίμου. Διότι προσέξτε τι δήλωσε (στο site aftodioikisi.gr) o γεν. γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής Γρ. Ζαφειρόπουλος (φίλος Γρηγόρη Δημητριάδη, εξού και η συγκεκριμένη, νευραλγική θέση που κατέχει από το 2022) σχετικά με το γεγονός ότι είχε σύμβουλο στο γραφείο του το αρχηγόπουλο της συμμορίας: ήταν υπάλληλος… transit!!! Εμενε εκεί, τον είχε στο γραφείο του να τον… προσέχει, μη και χαθεί το κελεπούρι, μέχρι να μετακινηθεί σε κάποιο υπουργείο. Γελοίες δικαιολογίες.
Ποιο υπουργείο, δεν αποκάλυψε ο Ζαφειρόπουλος, αλλά για να μετακινηθείς σε υπουργείο, όντας δημοτικός υπάλληλος, πρέπει να έχεις… μπάρμπα στην Κορώνη, κατά το κοινώς λεγόμενο.
Ξέχασε να πει επίσης ποιος του τον έστειλε, «πακέτο» συστημένο, στην Αποκεντρωμένη, ώστε να τον εγκαταστήσει με τη μία στο γραφείο του, σε θέση τεχνικού συμβούλου. Τι ήταν αυτός και τι ιδιότητα είχε; Υπουργός, ας πούμε;
«Δικός μας»
Ο Ζαφειρόπουλος είπε κι άλλα στο aftodioikisi.gr, τα οποία προφανέστατα είναι αρμοδιότητας εισαγγελέα. Οπως για παράδειγμα ότι «γνώριζε εξαρχής για “κάποια” προβλήματα που είχε δημιουργήσει ο αρχηγός της συμμορίας στον Δήμο Κηφισιάς, χωρίς ωστόσο να έχει πλήρη εικόνα και να ξέρει λεπτομέρειες». Αλλά, παρ΄ όλα αυτά, τον έκανε σύμβουλό του. Και είχε και μια επικοινωνία και με τον δήμαρχο Κηφισιάς Ξυπολυτά, ο οποίος με τη σειρά του είχε «μυριστεί» ότι «κάτι» παίζει με τον αρχισυμμορίτη, αλλά απέφυγε να ενημερώσει τις Αρχές (ΕΛ.ΑΣ., εισαγγελέας κ.λπ.) περί του «γαλάζιου» λεβέντη. Από συναγωνιστική αλληλεγγύη, φαντάζομαι. «Δικός μας» είναι, εντάξει, μωρέ, τώρα.
Μόνο που, κύριε Ξυπολυτά μου, αυτό ονομάζεται «παράλειψη καθήκοντος», «υπόθαλψη εγκληματία» και μερικά άλλα που διαλαμβάνονται στον Ποινικό Κώδικα. Επίσης, το αυτό ισχύει και για τον κύριο Ζαφειρόπουλο, που «γνώριζε εξαρχής για “κάποια” προβλήματα» αλλά απέφυγε να εμβαθύνει περισσότερο, καθότι, το προανέφερα, «δικός μας» το παιδί.
Δικός σας, δεν λέμε, και να το χαίρεστε το παλικάρι, αλλά ο… Ανδρουλάκης δεν μπορεί, είναι λίγος, και ο Μητσοτάκης, ο θεός, του ρίχνει 20 μονάδες στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός! Σωστά; Διάλεξε εσύ, ελληνικέ λαέ, τώρα, πώς την εννοείς την καταλληλότητα και σε τι ακριβώς συνίσταται…
Το έριξαν στις τρελές τρελίτσες
Η κυβερνησάρα πάντως, που, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, σφύζει από ηθικό πλεονέκτημα, χθες, και αφού έσκασε και η παραίτηση του Διδασκάλου, το έριξε στις τρελίτσες. Τις… τρελές τρελίτσες!
Κυβερνητικές πηγές που ρωτήθηκαν (ή μπορεί και να… αυτορωτήθηκαν, δεν έχει την παραμικρή σημασία) σχετικά με τις παραιτήσεις των γενικών γραμματέων εξαιτίας του σκανδάλου, δήλωσαν, σκορπώντας ευθυμία:
«Κάποιοι γενικοί γραμματείς που είχαν πολλά χρόνια στην ίδια θέση θεωρήθηκε από την πολιτική ηγεσία ότι έκλεισαν τον κύκλο τους και τους ζητήθηκε η παραίτησή τους».
Το οποίο σε… φραγκοδίφραγκα σημαίνει ότι για την κυβέρνηση:
α. δεν σχετίζονται οι παραιτήσεις με το σκάνδαλο, διότι πολύ απλά δεν υπάρχει σκάνδαλο!
β. «πολιτική ηγεσία» που ζήτησε τις παραιτήσεις τους, επειδή δεν υπάρχει σκάνδαλο κ.λπ. κ.λπ. αλλά γιατί είχαν πολλά χρόνια στην ίδια θέση, είναι ο Κυριάκος Α’. Αυτός τους διόρισε τους γενικούς.
γ. «ζητήθηκε η παραίτηση» σημαίνει καρατόμηση κανονική, σε γκιλοτίνα. «Χραπ», έπεσε η λεπίδα και αποχωρίστηκε το κεφάλι από το σώμα, υπό τις επευφημίες του πλήθους. Κατά συνέπεια, όσα δήλωσαν οι καρατομηθέντες, ότι ενήργησαν αυτοβούλως και για «λόγους προσωπικούς», είναι μια παπάτζα, και μόνο…
Ψάχνοντας αντιπερισπασμό
Τι περιμένουμε τώρα; Το επόμενο βήμα: κυβερνητικές πηγές να δηλώσουν ότι το σκάνδαλο δεν είναι «γαλάζιο» (όπως έγκαιρα διαβεβαίωσε η αρχηγάρα στον ANT1, χθες το βράδυ) και να φέρουν ως απόδειξη ότι αποκαλύφθηκε επί των ημερών αυτής της κυβέρνησης. Να μου το θυμηθείτε, θα το επικαλεστούν σύντομα το ωραίο επιχείρημα, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί κατ΄ επανάληψη και για το άλλο «γαλάζιο» σκάνδαλο που έχει σκάσει στην αυλή τους εδώ και έναν χρόνο, τον ΟΠΕΚΕΠΕ (όπου να ‘ναι, ο «φραπές» και τ’ άλλα παλικάρια θα κόψουν τούρτα – ο «φραπές» στο Κολωνάκι, όπου κόβει βόλτες ανενόχλητος επί καθημερινής βάσεως).
Τι άλλο πρέπει να περιμένουμε με το σκάνδαλο με κωδικό «πολεοδομίες»; Κανένα μηχανικό, ο οποίος να έχει τριτοξάδερφο πασόκο για να μπορέσει να «δέσει» το σιρόπι στο γλυκό που ονομάζεται «όλοι ίδιοι είναι» και επιγραμματικά «συμψηφισμός». Αν δεν με απατούν οι πηγές μου, αυτή την ώρα τα λαγωνικά του Μαξίμου ξεψαχνίζουν την υπόθεση, μήπως και βρεθεί κάτι που να αγγίζει έστω και έμμεσα το ΠΑΣΟΚ, και διασταλτικά τον Ανδρουλάκη, ο οποίος έχει όλα τα προσόντα για να εξυπηρετήσει το αφήγημα «συμψηφισμός»: μηχανικός ο ίδιος, μηχανικοί και αρχιτέκτονες αρκετοί συνεργάτες του, δεν μπορεί, «κάτι» θα βρεθεί. Το περιμένω. Για να δούμε…
Στο Κέντρο Εκπαίδευσης Υλικού Πολέμου στη Λαμία πήγε χθες τα ξημερώματα ο Νίκος Δένδιας για να επισκεφθεί τις πρώτες εθελόντριες από τη δύναμη της πρώτης σειράς εθελοντικής κατάταξης γυναικών.
Πληροφορούμαι ότι ο υπουργός Εθνικής Αμυνας ήθελε να τις ρωτήσει για τις συνθήκες που αντιμετωπίζουν εκεί, γιατί τέσσερις από τις εθελόντριες αποχώρησαν με αναβολή λίγες ημέρες μετά την παρουσίασή τους, ενώ, κατά τις ίδιες πληροφορίες, την ίδια επιθυμία είχαν εκφράσει τουλάχιστον δύο ακόμη.
Ο αριθμός τους είχε ήδη μειωθεί αφού, από τις 72 γυναίκες που επρόκειτο να παρουσιαστούν, κατατάχθηκαν τελικά 51.
Αποφάσισε να πάει, λοιπόν, να τους μιλήσει για να βεβαιωθεί ότι είναι όλα καλά. «Η ύπαρξη γυναικών εθελοντριών στον Ελληνικό Στρατό έχει νομοθετηθεί εδώ και 50 χρόνια.
Είναι η πρώτη φορά που γίνεται γιατί υπήρχαν δυσκολίες», είπε, μιλώντας με όλες τους και μεταφέροντας ευχαριστίες για την επιλογή τους. Παραδεχόμενος, εμμέσως πλην σαφώς, τα προβλήματα, ο υπουργός παρακάλεσε τις εκπαιδευόμενες να μιλούν με ειλικρίνεια στους αξιωματικούς τους. «Πρέπει να καταλάβουμε τι δεν γίνεται σωστά, τι πρέπει να αλλάξει.
Δεν θέλω να παρεξηγούμαστε. Είναι Στρατός, δεν είναι διακοπές και δεν είναι ξενοδοχείο. Αλλά είναι Στρατός πολιτών. Που σημαίνει ότι θέλουμε η καθεμία και ο καθένας να αισθάνεται ότι προσφέρει στην πατρίδα και την κοινωνία», τόνισε ο Δένδιας.
Σε απαγόρευση διέλευσης θαλάσσιας περιοχής στα ανοιχτά των Χανίων προχωρά το Κεντρικό Λιμεναρχείο Χανίων, λόγω διεξαγωγής ασκήσεων ναρκοθηρίας του Πολεμικού Ναυτικού που θα πραγματοποιηθούν από την Τετάρτη 18 έως και την Τρίτη 23 Ιουνίου 2026.
Η ανακοίνωση, η οποία εκδόθηκε στις 12 Ιουνίου 2026 και υπογράφεται από τον Ανθυπαστυνόμο Λιμενικού Σώματος Κωνσταντίνο Μπινάκη, Τομέα Ασφαλείας Ναυσιπλοΐας, αφορά θαλάσσια ζώνη που ορίζεται από συγκεκριμένες γεωγραφικές συντεταγμένες. Η περιοχή περικλείεται από τα στίγματα: φ 35° 22′ 29” Β – λ 024° 21′ 27” Α, φ 35° 24′ 27” Β – λ 024° 21′ 27” Α, φ 35° 24′ 27” Β – λ 024° 23′ 52” Α, και φ 35° 22′ 29” Β – λ 024° 23′ 52” Α.
Οι ασκήσεις ναρκοθηρίας θα διεξάγονται καθημερινά από τις 11:30 έως τις 18:00, τοπική ώρα, κατά το εξάημερο της ενεργοποίησης της περιοχής. Το Κεντρικό Λιμεναρχείο Χανίων απευθύνει σχετική παράκληση προς όλους τους πλοιάρχους, κυβερνήτες και ναυτικούς πράκτορες των σκαφών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, προκειμένου να αποφύγουν τη διέλευση από τη συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη κατά τις ώρες διεξαγωγής των ασκήσεων.
Παράλληλα, οι ναυταθλητικοί και αλιευτικοί σύλλογοι της ευρύτερης περιοχής των Χανίων καλούνται να συμμορφωθούν με τις οδηγίες που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση. Η συνεργασία των τοπικών φορέων κρίνεται απαραίτητη για την ασφαλή διεξαγωγή των στρατιωτικών επιχειρήσεων και την αποφυγή επικίνδυνων καταστάσεων στη θάλασσα.
Το Κεντρικό Λιμεναρχείο Χανίων υπενθυμίζει στους ενδιαφερόμενους ότι πριν από κάθε απόπλου θα πρέπει να επικοινωνούν με τις αρμόδιες αρχές για την ενημέρωσή τους. Οι τηλεφωνικοί αριθμοί επικοινωνίας είναι το 28210-89240 και το «108», ενώ δυνατότητα επικοινωνίας υπάρχει και με τα κατά τόπους Λιμεναρχεία. Επιπλέον, οι ναυτιλλόμενοι μπορούν να καλούν το Λιμεναρχείο μέσω ασυρμάτου VHF στους διαύλους 12 και 16.
Η ανακοίνωση κοινοποιήθηκε σε ευρύ φάσμα αποδεκτών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι ναυτικοί πράκτορες, οι αλιευτικοί σύλλογοι, το Αρχηγείο Λιμενικού Σώματος Ελληνικής Ακτοφυλακής Χανίων, ο Ναυτικός Όμιλος Χανίων, ο Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Χανίων, ο Λιμενικός Φορέας Σύνδεσης Χανίων, καθώς και εταιρείες ρυμουλκών και λάντζων. Τα τοπικά μέσα μαζικής ενημέρωσης κλήθηκαν να δημοσιεύσουν την ανακοίνωση χωρίς οικονομική επιβάρυνση της Υπηρεσίας.
