Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και οι γεωπολιτικές αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου επαναφέρουν στο δημόσιο διάλογο πολλά ερωτήματα που απασχολούν την ελληνική κοινωνία: τι ισχύει για την επιστράτευση στην Ελλάδα; Πότε μπορεί να ενεργοποιηθεί, ποιοι καλούνται, ποια είναι τα ηλικιακά όρια και πώς γίνεται η ειδοποίηση;
Παρότι για τον μέσο πολίτη μοιάζει ως ένα ακραίο σενάριο, η επιστράτευση αποτελεί θεσμοθετημένο μηχανισμό της Εθνικής Άμυνας, με σαφές νομικό πλαίσιο, προκαθορισμένες διαδικασίες και συγκεκριμένα στάδια εφαρμογής.
Τι είναι η επιστράτευση
Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής θητείας, οι οπλίτες απολύονται, αλλά παραμένουν στην εφεδρεία. Διαθέτουν Ειδικό Φύλλο Πορείας (ΕΦΠ), έγγραφο που καθορίζει τη μονάδα στην οποία υπάγονται σε περίπτωση επιστράτευσης στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Η επιστράτευση έχει τριπλό στόχο:
- Ενίσχυση υφιστάμενων μονάδων του Ελληνικός Στρατός
- Συγκρότηση νέων μονάδων
- Κινητοποίηση ανθρώπινων και υλικών πόρων της χώρας
Πρόκειται ουσιαστικά για την οργανωμένη μετάβαση από περίοδο ειρήνης σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Η Πολιτεία μπορεί να προχωρήσει σε μερική ή γενική επιστράτευση σε περίπτωση σοβαρής απειλής, κρίσης ή πολεμικής σύρραξης.
Γενική Επιστράτευση – «Πορτοκαλί Συναγερμός»
Σε συνθήκες έντασης, καλούνται συγκεκριμένες κατηγορίες εφέδρων. Η ειδοποίηση γίνεται με Φύλλο Ατομικής Πρόσκλησης (ΦΑΠ), το οποίο μπορεί να επιδοθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας ή της νύχτας από αστυνομικές ή στρατιωτικές αρχές.
Χρονικά περιθώρια παρουσίασης:
- 2 έως 4 ώρες σε παραμεθόριες περιοχές
- Μεγαλύτερη προθεσμία σε αστικά κέντρα, ανάλογα με την απόσταση από τη μονάδα
- Οι μετακινήσεις καλύπτονται από το κράτος μέσω ειδικών δελτίων μεταφοράς.
Γενική Επιστράτευση – «Κόκκινος Συναγερμός»
Σε περίπτωση πολέμου ή γενικευμένης απειλής, τα ηλικιακά ή ιατρικά κριτήρια μπορεί να διευρυνθούν. Όπως προβλέπεται από τον στρατιωτικό κανονισμό, δύνανται να κληθούν όλοι όσοι κρίνονται ικανοί να φέρουν όπλο.
Ποιοι καλούνται – Τα ηλικιακά όρια
Η διαδικασία εφαρμόζεται κλιμακωτά:
Α’ Φάση:
Άνδρες έως 41 ετών.
Β’ Φάση:
Άνδρες από 41 έως 45 ετών.
Οι άνω των 45 ετών εξαιρούνται, εκτός αν οι περιστάσεις επιβάλλουν διαφορετική απόφαση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο χρώμα του ΕΦΠ:
«Πράσινο» ΕΦΠ: κρίσιμες ειδικότητες, άμεση προτεραιότητα
«Λευκό» ΕΦΠ: δευτερεύουσες ειδικότητες
Πώς γίνεται η ειδοποίηση
Η κλήση των εφέδρων μπορεί να πραγματοποιηθεί με:
Ανακοινώσεις σε ΜΜΕ, με χρήση ειδικών κωδικών ή χρωματικών ενδείξεων
Επίδοση ΦΑΠ από αστυνομικά ή στρατιωτικά όργανα
Δημόσιες ανακοινώσεις σε κεντρικά σημεία ή τοπικά μέσα
Η διαδικασία είναι αυστηρά οργανωμένη και προβλέπει άμεση συμμόρφωση.
Τι πρέπει να έχεις μαζί σου
Σε περίπτωση κλήσης, ο έφεδρος οφείλει να φέρει:
Αστυνομική ταυτότητα
Ειδικό Φύλλο Πορείας (ΕΦΠ)
ΦΑΠ (εφόσον έχει επιδοθεί)
Ατομικό Βιβλιάριο Εκπαίδευσης
Δίπλωμα οδήγησης (εφόσον υπάρχει)
Σακίδιο με βασικά ατομικά είδη και ξηρά τροφή για δύο ημέρες
Οι ιστορικές επιστρατεύσεις στην Ελλάδα
Η επιστράτευση δεν αποτελεί θεωρητικό σενάριο. Έχει ενεργοποιηθεί κατ’ επανάληψη στην ελληνική ιστορία:
1897: Πρώτη συγκροτημένη κινητοποίηση εν μέσω ελληνοτουρκικής έντασης.
1912: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος υπογράφει την επιστράτευση για τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο.
1940: Μετά το ιταλικό τελεσίγραφο, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή το σχέδιο επιστράτευσης – κινητοποιούνται περίπου 300.000 άνδρες.
1974: Κατά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, επιστρατεύονται περίπου 200.000 άνδρες.
1987: Κρίση στο Αιγαίο με τα τουρκικά ερευνητικά πλοία, διατάσσεται μερική επιστράτευση.
1996: Τελευταία μερική επιστράτευση λόγω της κρίσης στα Ίμια.
Γιατί επανέρχεται το θέμα
Η γεωπολιτική αστάθεια, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και οι διαρκείς ανακατατάξεις στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργούν εύλογα ανησυχία. Ωστόσο, η ενεργοποίηση επιστράτευσης αποτελεί πολιτική απόφαση και συνδέεται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Σε κάθε περίπτωση, η γνώση των διαδικασιών και των υποχρεώσεων δεν τροφοδοτεί πανικό, αλλά ενισχύει την αίσθηση ετοιμότητας. Η επιστράτευση, άλλωστε, παραμένει ένα εργαλείο άμυνας που ενεργοποιείται μόνο όταν οι συνθήκες το επιβάλλουν.
gazzetta.gr
