Μέσα από τον φακό μιας ερασιτεχνικής μηχανής λήψης 8mm, η Σούδα του 1965 «ζωντανεύει» ξανά, προσφέροντας μια πολύτιμη μαρτυρία για μια εποχή μετάβασης. Το σπάνιο έγχρωμο φιλμ μέσα από το αρχείο της εταιρείας Aylon, που καταγράφει την άφιξη του εμβληματικού φέρι-μποτ «Φαιστός», αποκαλύπτει όχι μόνο το γεωγραφικό ανάγλυφο των Χανίων με τα Λευκά Όρη να δεσπόζουν στο βάθος, αλλά και την καθημερινότητα ενός λιμανιού που ήδη από τότε αποτελούσε τον κεντρικό πυλώνα επικοινωνίας της Κρήτης με τον υπόλοιπο κόσμο.
Η ταινία ξεκινά με την κάμερα τοποθετημένη στο κατάστρωμα του πλοίου, καθώς αυτό διολισθαίνει στα ήρεμα νερά του κόλπου της Σούδας. Οι επιβάτες, πλημμυρισμένοι από την προσμονή της άφιξης, έχουν βγει στις κουπαστές, παρατηρώντας τη σταδιακή αποκάλυψη της ακτογραμμής. Η πανοραμική λήψη αναδεικνύει την επιβλητικότητα του τοπίου, όπου η οροσειρά των Λευκών Ορέων, οι γνωστές «Μαδάρες», υψώνεται ως φυσικό οχυρό πίσω από τον οικισμό.
Η σκηνοθετική ματιά εστιάζει στις λεπτομέρειες της ναυσιπλοΐας της εποχής, καταγράφοντας την κρεμαστή σκάλα επιβίβασης που είναι προσαρτημένη στα πλευρά του πλοίου, ένα χαρακτηριστικό στοιχείο των σκαφών εκείνης της περιόδου που προμηνύει την αποβίβαση.
Η ιεροτελεστία της πρόσδεσης και το μωσαϊκό της προβλήτας
Καθώς το «Φαιστός» εισέρχεται στο εσωτερικό του λιμανιού, ο κινηματογραφιστής στρέφει τον φακό του στις καμινάδες του πλοίου και σε δύο γυναίκες που χαμογελούν, απολαμβάνοντας τη θαλασσινή αύρα. Η διαδικασία της πρόσδεσης ξεκινά με μια παραδοσιακή εικόνα: μια μικρή κωπήλατη λέμβος προσεγγίζει το πλοίο για να παραλάβει τους κάβους, μια χειρωνακτική εργασία που απαιτούσε ακρίβεια και εμπειρία.
Στην προβλήτα, το σκηνικό είναι γεμάτο ζωντάνια. Πλήθος κόσμου περιμένει τους ταξιδιώτες, ενώ τα λεωφορεία και τα αυτοκίνητα της δεκαετίας του ’60 συνθέτουν την αισθητική ταυτότητα της εποχής. Ο φακός απομονώνει στιγμιότυπα κοινωνικότητας: μια παρέα ανδρών συνομιλεί έντονα, έχοντας ανάμεσά τους έναν Κρητικό ντυμένο με την παραδοσιακή φορεσιά, στοιχείο που υπογραμμίζει τη διατήρηση των τοπικών εθίμων μέσα στο αστικό περιβάλλον του λιμανιού.
Η φόρτωση των οχημάτων και το τέλος μιας εποχής
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες τεχνικές καταγραφές του φιλμ αφορά τη φόρτωση των οχημάτων. Σε αντίθεση με τα σύγχρονα πλοία, βλέπουμε τα αυτοκίνητα να ανυψώνονται με τη βοήθεια γερανού για να τοποθετηθούν στον ήδη γεμάτο χώρο στάθμευσης του πλοίου. Δίπλα τους, μια γυναίκα με παραδοσιακή μαντίλα περπατά συνοδευόμενη από έναν άνδρα, προτού επιβιβαστεί και η ίδια στο σκάφος.
Η ταινία κλείνει συμβολικά με τη σημαία των γραμμών του Κωνσταντίνου Ευθυμιάδη να κυματίζει στον άνεμο, ενώ το πλήθος συνεχίζει να ροβολά προς το πλοίο. Πρόκειται για μια εικόνα που αποτυπώνει την αρχή της τουριστικής και εμπορικής έκρηξης της Κρήτης, πριν η Σούδα μετατραπεί σε έναν από τους πιο κρίσιμους γεωστρατηγικούς κόμβους της Μεσογείου.
Η ύπαρξη υπερμεγεθών στρατιωτικών εγκαταστάσεων είναι, υπό οποιαδήποτε κυβέρνηση, ένας κίνδυνος για την ελευθερία και θα πρέπει να θεωρούνται ιδιαίτερα μια απειλή για τις δημοκρατικές ελευθερίες
Όλα ξεκίνησαν πριν 63 χρόνια, τον Οκτώβρη του 1953, λίγο μετά τον εμφύλιο πόλεμο, όταν οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων ΗΠΑ και Ελλάδας προχώρησαν σε μια εκ κοινού ανακοίνωση για την ενίσχυση της «συλλογικής ικανότης προς αντίστασιν εναντίον ενόπλου επιθέσεως» με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα Χανιά:
«Εις εκπλήρωσιν των εκ του άρθρου 3 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού απορρεουσών υποχρεώσεών των, η κυβέρνησις του Βασιλείου της Ελλάδος με την έγκρισιν της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλέως και η κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής υπέγραψαν σήμερον μίαν Διμερήν Συμφωνίαν, παρέχουσα εις τας Ηνωμένας Πολιτείας το δικαίωμα όπως βελτιώσωσιν και χρησιμοποιήσωσιν από κοινού μετά της ελληνικής κυβερνήσεως ορισμένα αεροδρόμια και ναυτικάς εγκαταστάσεις εν Ελλάδι. Η συμφωνία έχει ως προορισμόν, διευκολυνομένης της ολοκληρώσεως της αμύνης της Ελλάδος, της αναπτυχθείσης κατά τα τελευταία πέντε έτη με την αμερικανικήν βοήθειαν, εντός του αμυντικού συστήματος του ΝΑΤΟ, να ενισχύση την ασφάλειαν της περιοχής του Βορείου Ατλαντικού και να διαφυλάξη την διεθνήν ειρήνην και ασφάλειαν. Η κοινή προσπάθεια των δύο χωρών όπως βελτιωθή και ενισχυθή η συλλογική ικανότης προς αντίστασιν εναντίον ενόπλου επιθέσεως αντικατοπτρίζει το επικρατούν πνεύμα συνεργασίας και τους δεσμούς φιλίας ήτις υφίσταται μεταξύ Ελλάδος και Ηνωμένων Πολιτειών». [1]
Τις διαπραγματεύσεις είχε αναλάβει ο τότε Υπουργός Συντονισμού Σπύρος Μαρκεζίνης.
Με το ταξίδι του στις ΗΠΑ σκόπευε να διαπραγματευθεί ώστε να δοθεί 4ετή οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα με αντάλλαγμα στρατιωτικές βάσεις.
Γράφει σχετικά, για την άνοιξη του 1953:
«Μετέφερα τότε εις Ουάσιγκτον, προς τον Πρόεδρο Αϊζενχάουερ τη σχετικήν πρότασιν του Στρατάρχου Παπάγου την οποίαν κατ’ αρχήν συνεζήτησα και με τον τότε υπουργόν των Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Φόστερ Ντάλες». [2]
Αντί όμως για συζήτηση και διαπραγμάτευση, βρέθηκε αντιμέτωπος με τον κυνισμό των ΗΠΑ.
Ο Μαρκεζίνης μίλησε με «ρεαλισμό» και προέβαλε ως επιχείρημα μιας ενδεχόμενης στήριξης της Ελλάδας την στρατηγική θέση των βάσεων, τη σημασία της οικονομικής ανάπτυξης της Ελλάδας και τον θετικό αντίκτυπο που θα είχε και για τις ΗΠΑ και υπενθύμισε ότι «η Ελλάς διέθετε για στρατιωτικές δαπάνες, κατ’ αναλογίαν, πολύ περισσότερα από τους άλλους εταίρους του ΝΑΤΟ».
Σε όλα αυτά ο Ντάλες επέδειξε αδιαφορία και κυνισμό.
Φόστερ Ντάλες
Περιγράφει ο Μαρκεζίνης:
«… Η συνομιλία έληξε ουσιαστικώς χωρίς αποτέλεσμα. Ηταν φανερό ότι ο Ντάλες δεν είχε καμία διάθεση να κατανοήσει τα προβλήματα της Ελλάδος». [3]
Τελικώς, η Ελλάδα έκανε πίσω στις απαιτήσεις της και έδωσε εδάφη και βάσεις για τίποτα. Η «βοήθεια» των αμερικάνων έφθασε μόλις τα 75 εκ. δολάρια. Αυτό δεν εμπόδισε την κυβέρνηση Παπάγου από το να θριαμβολογεί.
Τι άλλο να κάνει άλλωστε;
Ο κυνισμός των κυρίαρχων ΗΠΑ και οι θριαμβολογίες της κυριαρχούμενης Ελλάδας
Ο Μαρκεζίνης δήλωνε στον αθηναϊκό τύπο στις 21 Μαϊου του 1953:
«Δύνασθε να αναγγείλετε ότι ο σκοπός του ταξιδιού μου εις την Αμερικήν επέτυχεν απ’ άκρου εις άκρον». [4]
Η πρόταση παρουσιάστηκε από τον ο Αλ. Παπάγο στη Βουλή, στις 27/11/1953 με θριαμβευτικά λόγια:
«Είμαι ευτυχής, κύριοι βουλευτές, και υπερήφανος, διότι υπεγράφη η συμφωνία περί στρατιωτικών ευκολιών, δι’ ής παραχωρούνται βάσεις εν Ελλάδι προς τας ενόπλους δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Πρέπει να σας είπω, ότι ευθύς ως εξελέγη ο στρατηγός Αϊζενχάουερ πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, απηύθυνα προς αυτόν προσωπικήν επιστολήν, διά της οποίας του εισηγούμην, όπως διά την καλυτέραν διασφάλισιν της αμύνης της Ελλάδος και εντός του πλαισίου του άρθρου 51 του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών και του άρθρου 3 του Οργανισμού του Βορειοατλαντικού Συμφώνου, συναφθή συμφωνία περί παραχωρήσεως βάσεων εκ μέρους της Ελλάδος προς τας Ηνωμένας Πολιτείας». [5]
Αλλά η αλήθεια, όπως είπαμε, καμία σχέση δεν είχε με θριάμβους.
Την περιέγραψε με έναν λόγο λιτό χωρίς φανφάρες ο Πρόεδρος Τρούμαν κατά την επεξήγηση του «δόγματός» του. Η Ελλάδα, «δεν πρόκειται για τέλεια Δημοκρατία», είπε ο Τρούμαν, και οφείλει να δεχθεί τη βοήθεια των ΗΠΑ, γιατί, όπως και η Τουρκία, η στρατηγική τους σημασία είναι τεράστια, αποτελούν τις πύλες για τη Μαύρη Θάλασσα και την καρδιά της ΕΣΣΔ. [6, 7]
Η συνέχεια – αν και η στάση των ΗΠΑ συντέλεσε στη διαμόρφωσή της – ήταν σύμφωνη με την περιγραφή Τρούμαν περί ατελούς Δημοκρατίας.
Κατά παράβαση κάθε έννοιας του Συντάγματος η Συμφωνία ποτέ δεν κυρώθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής.
Το δημοσιευμένο κείμενο της Συμφωνίας – αλλά όχι τα απόρρητα παραρτήματα – περασαν από την Επιτροπή Εξουσιοδοτήσεων της Βουλής με τον Υπουργό Άμυνας να δηλώνει χαρούμενος γιατί «διά της συμφωνίας αυτής, η αλληλεγγύη των ΗΠΑ προς την Ελλάδα κατέστη έτι βαθυτέρα, έτι εντονωτέρα». [8]
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Γ. Παπανδρέου που είχε εκλεγεί βουλευτής με το Κόμμα του Παπάγου αλλά εκείνο το διάστημα είχε περάσει στο κόμμα των Φιλελευθέρων και ήταν συναρχηγός του (μαζί με τον Σοφοκλή Βενιζέλο).
Είπε:
«Η Αμερικανική δύναμις έρχεται εις την Ελλάδα ως εγγύησις ασφαλείας. Την χαιρετίζομεν».
Aλέξανδρος Παπάγος
Ενάντια στην Συμφωνία τάχθηκε μόνο η ΕΠΕΚ, (κόμμα του Πλαστήρα που παρέμενε στη Βουλή και μετά τον θάνατό του), το Δημοκρατικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού που είχε προέλθει από την ένωση του Δημοκρατικού Κόμματος του Γ. Καρτάλη με το ΣΚΕΛΔ του Αλ. Σβώλου ενώ από το χώρο της Αριστεράς, εναντίον της συμφωνίας τάχτηκε η ΕΔΑ (που δεν αντιπροσωπευόταν τότε στη Βουλή) και το παράνομο ΚΚΕ με το ΑΚΕ.
Η ΕΔΑ, με ανακοίνωση της Διοικούσας Επιτροπής της, χαρακτήρισε τη συμφωνία καίριο πλήγμα κατά των συμφερόντων του λαού και της εθνικής ανεξαρτησίας, ενώ το ΚΚΕ σε κοινή ανακοίνωσή του με το ΑΚΕ, στις 13/10/1953, έκανε λόγο για έγκλημα εθνικής προδοσίας, υπογραμμίζοντας, ανάμεσα στα άλλα, πως η «καινούρια πολεμική συμφωνία παραδίνει την Ελλάδα» και τους Ελληνες «χειροπόδαρα δεμένους στη διάθεση του Αμερικάνου γιάνκη επιδρομέα» [9].
Θέα του κόλπου της Σούδας με πλοία του 6ου Στόλου, Οκτώβρης 1959
Η Συμφωνία συμπληρώθηκε με επιπλέον εδάφια το 1956 που έδιναν το δικαίωμα στις ΗΠΑ να εγκαταστούν όσες και όποιες στρατιωτικές βάσεις ήθελαν, να διακινούν όσα στρατεύματα ήθελαν, έχοντας και το δικαίωμα της ετεροδικίας.
Ο Παπάγος πάντως επέμενε και δήλωνε «ευτυχής και υπερήφανος», λες και για να γίνει φανερό ότι ο κυνισμός των κυρίαρχων και η επιβολή της θέλησής τους, θα πρέπει να συνοδεύεται με τις κενές νοήματος θριαμβολογίες των κυριαρχούμενων, για την επιτυχή έκβαση των διαπραγματεύσεων.
Η ασάφεια είναι πάντα εις όφελος των ισχυρών
Η Συμφωνία όμως δεν είναι οριστική, διαρκώς εμπλουτίζεται, ενώ άλλα τμήματα χρήζουν διευκρίνησης. Κυρίαρχο στοιχείο είναι ότι όλες ανεξαιρέτως οι ελληνοαμερικανικές συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας που υπογράφονται από το 1947 και μετά, ήταν και είναι ασαφείς. Μια ασάφεια, που δε λειτούργησε εις όφελος της Ελλάδας.
Αυτό παραδέχθηκε επισήμως και το υπουργείο Εξωτερικών στην εισηγητική έκθεσή του στη Βουλή για την κύρωση της συμφωνίας CTA (Comprehensive Technical Arrangement) το 2003.
Γράφουν σχετικά στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ»:
«Ούτε λίγο ούτε πολύ οι ΗΠΑ και η Ελλάδα συνήψαν άγνωστο αριθμό διμερών συμβάσεων κάθε μορφής από το 1947 οι οποίες ρύθμιζαν (και ρυθμίζουν) το νομικό καθεστώς των αμερικανικών δυνάμεων στην Ελλάδα, όπως συμφωνίες, ανταλλαγές επιστολών και ρηματικών διακοινώσεων, παραρτήματα συμφωνιών, νομοθετικά διατάγματα, απόρρητα παραρτήματα ένα σωρό δηλαδή νομικοί (και πολλές φορές «ακαταλαβίστικοι») όροι που, όταν χρειαζόταν να εφαρμοσθούν, εφαρμόζονταν αιφνιδιαστικά, «αποικιοκρατικά και λεόντεια» εις βάρος της χώρας μας».
Χαρακτηριστική είναι και η δημόσια ομολογία – απολογία του τότε υφυπουργού Εξωτερικών κ. Α. Λοβέρδου στην εισήγησή του στη Βουλή κατά την κύρωση της CTA:
«Επειδή πολλές από τις ελληνοαμερικανικές ρυθμίσεις έγιναν σε εποχές παλαιότερες, κατά τις οποίες η καταγραφή στα αρχεία του υπουργείου Εξωτερικών δεν ήταν πάντοτε βέβαιη λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν, η ελληνική πλευρά βρισκόταν στη δυσάρεστη θέση να αντιμετωπίζει την εμφάνιση από αμερικανικής πλευράς συμβατικών κειμένων, υπό μορφήν κυρίως ανταλλαγής επιστολών υπογεγραμμένων από στρατιωτικούς, των οποίων την ύπαρξη αγνοούσαμε και οι οποίες ήταν απόλυτα δεσμευτικές για τη χώρα»! [10]
Η σκληρή διαπραγμάτευση του Ανδρέα Παπανδρέου και η νέα συμφωνία του 1990
Λίγα χρόνια μετά, το 1980, άρχισαν οι νέες συνομιλίες για το καθεστώς των βάσεων στην Ελλάδα ανάμεσα στις ΗΠΑ και την κυβέρνηση της Ν.Δ. υπό τον Γ. Ράλλη.
Όμως, με τις εκλογές να πλησιάζουν, οι αμερικάνοι έκαναν ξεκάθαρο ότι η νέα συμφωνία θα πρέπει να συζητηθεί με και να υπογραφεί από τον Ανδρέα Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ που θεωρούταν βέβαιο ότι θα είναι η νέα κυβέρνηση. Ο Α. Παπανδρέου τότε, από το οριστικό και αμετάκλητο «έξω οι βάσεις του θανάτου» και τις διακηρύξεις για ανεξαρτησία μετατοπίζεται στο αρκετά πιο ευέλικτο «η απομάκρυνση των βάσεων από το έδαφός μας μπορεί να περάσει από μια πρώτη φάση στεγανοποίησης». [11]
Λίγες μόνο ημέρες μετά τις τις εκλογές του 1981, ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Alexander Haig, μιλώντας σε δείπνο στη Φλόριδα, στις 15 του Νοέμβρη, καθησυχάζει το αμερικανικό ακροατήριο και συνιστά να μη λαμβάνονται υπόψη τα όσα λέει δημόσια ο νέος Ελληνας πρωθυπουργός:
«Η νέα σοσιαλιστική κυβέρνηση της Ελλάδας δεν απαιτεί την απομάκρυνση των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και του στρατιωτικού προσωπικού, παρά τις εικασίες που πιθανότατα συνδέονται με προεκλογική φρασεολογία…». [12]
O υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Alexander Haig το 1981 επί διακυβέρνησης Ρόναλντ Ρήγκαν
Πάντως, στην ιδρυτική διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη του ΠΑΣΟΚ έλεγε σαφώς ότι:
«Και βέβαια πρέπει η Ελλάδα να αποχωρήσει και από το στρατιωτικό και από το πολιτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Και βέβαια πρέπει να ακυρωθούν όλες οι διμερείς συμφωνίες που έχουν επιτρέψει στο Πεντάγωνο να μετατρέψει την Ελλάδα σε ορμητήριο για την προώθηση της επεκτατικής του πολιτικής. Μα πίσω από το ΝΑΤΟ, πίσω από τις αμερικάνικες βάσεις είναι οι μονοπωλιακές πολυεθνικές επιχειρήσεις και τα ντόπια υποκατάστατά τους». [13]
Κι αυτό ήταν ένα πρόβλημα.
Το άρθρο 12
Κι έτσι περάσαμε σε «σκληρή διαπραγμάτευση» με διάρκεια 9 μηνών, από τον Οκτώβρη του 1982 έως της 15 Ιουλίου του 1983, όπου πολλές φορές δόθηκε η εντύπωση ότι θα υπάρξει ναυάγιο στις συζητήσεις. Τελικώς, υπογράφηκε «συμφωνία» για «απομάκρυνση των βάσεων».
Αλλά οι βάσεις δεν απομακρύνθηκαν.
Το άρθρο 12 της Συμφωνίας ήταν ξεκάθαρο:
«Η συμφωνία αυτή θα τεθεί σε ισχύ όχι αργότερα από τις 31 Δεκεμβρίου 1983, με την ανταλλαγή επιστολών μεταξύ των δύο μερών που θα διευκρινίζουν ότι ρυθμίστηκαν οι αντίστοιχες συνταγματικές τους υποχρεώσεις. Η συμφωνία αυτή μπορεί να τερματιστεί μετά πέντε χρόνια με έγγραφη ειδοποίηση οποιουδήποτε των μερών, η οποία (ειδοποίηση) θα πρέπει να δοθεί πέντε μήνες πριν από την ημερομηνία κατά την οποία θα λάβει χώρα ο τερματισμός (της συμφωνίας)». [14]
Όμως το «μπορεί» απέχει μια μεγάλη απόσταση από το «τερματίζεται». Γιατί, τελικώς, οι πιθανότητες αυτής της ασάφειας έγειραν ξανά υπέρ του ισχύρου άρα και υπέρ της συνέχισης της λειτουργίας των βάσεων.
Σημειώνουμε ότι την ίδια εποχή είχαν υπογραφεί ανάλογες συμφωνίες των ΗΠΑ, λ.χ. με Ισπανία για 5 χρόνια και Φιλιππίνες για 6 χρόνια με παρόμοιους όρους, γεγονός που αν μη τι άλλο αποδεικνύει ότι υπήρξε πιθανότατα ένα γενικότερο πλαίσιο αναθεώρησης της στρατηγικής αναφορικά με το καθεστώς των βάσεων εκ μέρους των ΗΠΑ.
Οι νέες διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν τον Γενάρη του 1987.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου δήλωσε ότι παραμένει σταθερός στη θέση του περί απομάκρυνσης των βάσεων και κήρυξε την έναρξη των διαπραγματέυσεων επί μηδενικής βάσης. Στις 24 του Μάη λέει ότι όποιο κείμενο προκύψει θα τεθεί υπό την κρίση του ελληνικού λαού, με δημοψήφισμα.
Δημοψήφισμα όμως δεν έγινε.
Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου έπεσε και η πολύ πιο φιλική νέα κυβέρνηση Κ. Μητσοτάκη που εκλέχθηκε τον Απρίλη του 1990 υπέγραψε τη νέα συμφωνία για την παραμονή των βάσεων με τις υπογραφές, εκ μέρους της Ελλάδος, του Αντώνη Σαμαρά ως Υπουργού Εξωτερικών και του Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη ως Υπουργού Εθνικής Άμυνας. Από την πλευρά των ΗΠΑ αντιστοίχως υπέγραψαν ο Ντικ Τσέινι, τότε Υπουργός Εθνικής Άμυνας και ο Μάικλ Σωτήρχου, πρέσβης των ΗΠΑ εκείνη την περίοδο στην Ελλάδα. [15]
Νέο στοιχείο; Η κατ’ έτος ανανέωση της Συμφωνίας και ο εμπλουτισμός της μέσω Μνημονίων Κατανόησης (Memorandum of Understanding) επί διαφόρων ειδικών ζητημάτων. [16]
Στα Χανιά, η είδηση για υπογραφή νέας Συμφωνίας, σε πλήρη αντίθεση με τις βουλές των πολιτών, οδήγησε σε γενικευμένη εξέγερση που έμεινε στην ιστορία ως «γεγονότα της Νομαρχίας.
Χιλιάδες πολίτες των Χανίων επί τρεις ημέρες συγκρουόταν με τις αστυνομικές δυνάμεις. Η κατάσταση ήταν ανεξέλεγκτη, και ο νομός κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. [17]
Όμως τίποτα δεν άλλαξε. Η Συμφωνία είχε υπογραφεί και το μόνο που έμεινε ήταν οι μνήμες των γεγονότων που προέκυψαν από την αντίδραση του Χανιώτικου λαού στην επιβολή από την πολιτική τάξη της χώρας μιας πραγματικότητας ενάντια στην εκφρασμένη βούληση του, ένας “σπόρος για τους μελλοντικούς αγώνες”. [18]
“Δικαίωμα Ζωής – Έξω οι Βάσεις”, έγραψαν οι διαδηλωτές στο κτίριο της Νομαρχίας
Κρυμμένη πίσω από τους καπνούς η πρώην νομαρχία Χανίων
Από τα γεγονότα της Νομαρχίας της 23ης Ιούλη 1990 στα Χανιά
Το καθεστώς γενικευμένης ετεροδικίας
Το ιδιαίτερο καθεστώς των βάσεων εμπλουτίστηκε στις 13 Ιουνίου του 2001 όταν στις Βρυξέλλες, υπογράφηκε μεταξύ των Υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας Γ. Παπανδρέου (υπό την κυβέρνηση Κ. Σημίτη) και ΗΠΑ, Κόλιν Πάουελ συμπληρωματική συμφωνία με τον τίτλο «Συνολική Τεχνική Συμφωνία μεταξύ Ελληνικής Δημοκρατίας και ΗΠΑ».
Με τη συγκεκριμένη συμφωνία εγκαθιδρύθηκε καθεστώς γενικευμένης ετεροδικίας για όλους τους Αμερικάνους.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια αναβάθμιση του καθεστώτος που ήδη ίσχυε ώστε να συμπεριλαμβάνονται, στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό, με κρατική αποστολή στην Ελλάδα. [19]
Πλέον στην Ελλάδα, πέραν του προσωπικού των βάσεων και των νατοϊκών εγκαταστάσεων, καθεστώς ετεροδικίας ισχύει για κάθε άλλο αμερικάνο πολίτη, εφόσον του δίδεται «χρίσμα» μέλους κάποιας αποστολής. Έτσι, μέλος οποιασδήποτε αποστολής των ΗΠΑ, εφόσον διαπράττει έγκλημα στην Ελλάδα, δεν κινδυνεύει να τιμωρηθεί από τον ελληνικό νόμο αφού οι ελληνικές αρχές έχουν παραιτηθεί από το δικαίωμα άσκησης ποινικής δίωξης κατά αμερικάνων.
Η «μη τέλεια Δημοκρατία», όπως είχε χαρακτηρίσει ο Τρούμαν το καθεστώς της Ελλάδας, σχεδόν 50 χρόνια μετά, σε σημεία της μοιάζει όλο και πιο έντονα με αποικία. [20]
Σύμφωνα με το άρθρο 4 περί ποινικής δικαιοδοσίας:
«Η Ελληνική Δημοκρατία αναγνωρίζει την ιδιαίτερη σημασία της ασκήσεως πειθαρχικού ελέγχου από τις στρατιωτικές αρχές των Ηνωμένων Πολιτειών στα μέλη της δυνάμεως και την επίδραση που έχει ο έλεγχος αυτός στην επιχειρησιακή ετοιμότητα. Οι αρμόδιες Ελληνικές αρχές, συμφώνως προς τις διατάξεις του Αρθρου 7, παράγραφος 3 (γ) της ΝΑΤΟ SOFA και της MDCA, θα εξετάσουν ταχέως και συμπαθώς την παραίτηση από το πρωταρχικό τους δικαίωμα για την άσκηση ποινικής δικαιοδοσίας».
Και συνεχίζει:
«Σε κάθε περίπτωση η παραίτηση θα θεωρείται παρασχεθείσα, εάν, εντός 45 ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία ελήφθη το αίτημα από τη Μεικτή Επιτροπή, η αρμόδια Ελληνική αρχή δεν έχει γνωστοποιήσει στις στρατιωτικές αρχές των Ηνωμένων Πολιτειών ότι το αίτημα απερρίφθη ή δεν έχει ζητήσει διευκρινίσεις επί του αιτήματος». [21]
Η Συμφωνία, παρά κάποιες αρχικές αντιδράσεις, έγινε δεκτή. [22]
Από τότε, το καθεστώς των βάσεων εμπλουτίστηκε και με νέες Συμφωνίες, όπως το «Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και του Ανώτατου Στρατηγείου Συμμαχικών Δυνάμεων της Ευρώπης (Supreme Headqarters Allied Power Europe – SHAPE) σχετικά με την παροχή υποστήριξης Φιλοξενούντος Έθνους κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ» το οποίο ψηφίστηκε τον Αύγουστο του 2009, από θερινό τμήμα της Βουλής με διαδικασία κατεπείγοντος τόσο από τη Νέα Δημοκρατία όσο και από το ΠΑΣΟΚ.
Μεταξύ των προβλέψεων του Μνημονίου είναι η διέλευση ΝΑΤΟικών στρατευμάτων από τη χώρα και η ανάπτυξη από μέρους τους οποιασδήποτε δραστηριότητας επιθυμούν, χωρίς να χρειάζεται κανενός είδους συμφωνία με την κυβέρνηση ή έγκριση της Βουλής.
Επίσης, δίνεται νομική κάλυψη ακόμα και σε χρησιμοποίηση – εμπλοκή των ΝΑΤΟικών δυνάμεων στο εσωτερικό της χώρας και της εδαφικής ακεραιότητας, αφού επιτρέπει τη δράση τους και σε περιπτώσεις κρίσεων και έκτακτων καταστάσεων. [23]
Το «Κρηπίδωμα Κ-14»
Μετά, υπάρχουν και οι απόρρητες συμφωνίες.
Ένα παράδειγμα σχετικά πρόσφατο αποτελεί η συμφωνία, «για τη χρήση του Κρηπιδώματος Κ-14/Σούδας – Ναυστάθμου Κρήτης» (Συμφωνία ΠΝ – US NAVY περί χρήσης κρηπιδώματος Κ-14 Ναυστάθμου Κρήτης (17 Δεκ 1994))
Το «Κρηπίδωμα Κ-14», χρησιμοποιείται για τον ελλιμενισμό αεροπλανοφόρων και πυρηνοκίνητων υποβρυχίων.
Πρόκειται για μια καλά φρουρούμενη προβλήτα, βάθους 14 μέτρων (τα συμβατικά πολεμικά πλοία συνήθως χρησιμοποιούν προβλήτες βάθους πέντε μέτρων), η οποία κατασκευάστηκε για χρήση του ΝΑΤΟ, πλην όμως το 1990, επί κυβερνήσεως Κ. Μητσοτάκη (και με τη δικαιολογία της έλευσης στην Κρήτη του προέδρου Μπους), ανέλαβαν τον εκσυγχρονισμό και την ανακατασκευή της καταβάλλοντας το 94% των εξόδων. Το υπόλοιπο 6% των εξόδων κατέβαλαν το ΝΑΤΟ και η ελληνική κυβέρνηση.
Από τότε το «Κρηπίδωμα Κ-14» ανήκει ουσιαστικά στους Αμερικανούς, οι οποίοι είναι αυτοί που παραχωρούν άδεια για ελλιμενισμό οποιουδήποτε άλλου νατοϊκού σκάφους. [24]
Άξιοι ευσήμων
Τα χρόνια πέρασαν και λίγα πράγματα άλλαξαν. Η Βάση της Σούδας όλα αυτά τα χρόνια βρέθηκε πολλές φορές στο επίκεντρο των εξελίξεων. Όπως στον Αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1973.
Όπως ανέφερε και ο ναύαρχος του 6ου Στόλου Όλμο Ζούμγουλντ, σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον το 1975:
«Tο δημοκρατικό Iσραήλ διασώθηκε το 1973 μόνο χάρη στην ύπαρξη της φασιστικής Πορτογαλίας, όπου προσγειώνονταν τα αεροπλάνα της αμερικανικής αερογέφυρας (σ.σ.: βάση Aζορών) της φασιστικής Iσπανίας, υπεράνω της οποίας ανεφοδιάζονταν, και της φασιστικής Eλλάδας, από τα λιμάνια της οποίας επιχειρούσαν ο 6ος στόλος και οι νηοπομπές». («Bήμα», 4.5.76).
Ενώ για τη στάση της Ελλάδας και τον ρόλο των βάσεων είπε:
«Tην εποχή των συγκρούσεων μεταξύ Aιγύπτου και Iσραήλ, τον Oκτώβριο του 1973, με επισκέφθηκε στην Oυάσιγκτον ο τότε αρχηγός του Eλληνικού Nαυτικού Eπιτελείου, ο οποίος βρισκόταν εκείνες τις ημέρες στην Oυάσιγκτον και μου είπε: Mην ακούτε τι λένε στην Eλλάδα δημοσίως. Nα χρησιμοποιήσετε τις βάσεις σας στην Eλλάδα όπως θέλετε». [25]
Στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας η βάση της Σούδας εξυπηρέτησε τις επιχειρησιακές ανάγκες του ΝΑΤΟ είτε ως κατασκοπευτικό κέντρο είτε ως κέντρο για τις επιχειρήσεις των ΝΑΤΟϊκών αεροπορικών επιθέσεων. [26]
Παρόμοιο ρόλο έπαιξε και στην επίθεση των ΗΠΑ στη Λιβύη το 1986 [27], αλλά και στην επίθεση στον Περσικό Κόλπο το 1991 (Καταιγίδα της Ερήμου) [28], στον 2ο πόλεμο του Κόλπου το 2003 (Σοκ και Δέος), στον πόλεμο στο Αφγανιστάν το 2003 [29] και στον πόλεμο της Λιβύης το 2011 [30]. Συμμετοχή είχε και στον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία ενώ υπήρχαν πληροφορίες ότι κεντρικό ρόλο έπαιξε και στην καταστροφή των χημικών της Συρίας ως Κέντρο Συντονισμού [31].
Η προσφορά της βάσης της Σούδας στην εξυπηρέτηση των αμερικανικών σχεδίων στην περιοχή είναι ιδιαίτερα σημαντική κι αυτό καταγράφεται διαρκώς σε εκθέσεις, αναλύσεις στρατιωτικών ινστιτούτων, υπενθυμίζεται από υψηλόβαθμα στελέχη, ως και προέδρους των ΗΠΑ. [32,33]
Όπως ο πρόεδρος Τζωρτζ Μπους ο οποίος με δήλωσή του στις 19 Ιουλίου του 1991, επί κυβέρνησης Κώστα Μητσοτάκη, και κατά την επίσκεψή του στα Χανιά και στη Βάση της Σούδας, παρουσία του τότε πρωθυπουργού Κώστα Μητσοτάκη, του Υπουργού Εξωτερικών Αντώνη Σαμαρά και του Υπουργού Αμύνης Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, είπε για τη συμβολή της Βάσης στον 1ο Πόλεμο του Κόλπου:
“Από τις 2 Αυγούστου του 1990 η Σούδα συντήρησε 97 πλοία, φόρτωσε και ξεφόρτωσε 13.000 τόνους, εξυπηρέτησε 31.000 πτήσεις και τροφοδότησε αεροσκάφη με 4.500 λίβρες υγρών καυσίμων. Λειτούργησε 24 ώρες το 24ώρο με εξουθενωτικούς ρυθμούς, 300-400% πιο γρήγορα από τους κανονικούς. Κάθε μέρα η βάση καλούνταν να διατηρεί τον ανεφοδιασμό των γραμμών και κάθε μέρα έπραττε το καθήκον της κατά τρόπον άψογον” [34]
Αμέσως μετά, ο πρόεδρος έσπευσε να παρασημοφορήσει το προσωπικό των βάσεων, για την προσφορά τους και τη συμβολή της Σούδας στη νίκη στον πόλεμο του Κόλπου. [35]
Από την επίσκεψη Τζωρτζ Μπους στη Βάση της Σούδας τον Ιούλιο του 1991
Το προεδρικό αεροσκάφος που μετέφερε τον Μπους στη Σούδα
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας που έδωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζωρτζ Μπους στη Βάση της Σούδας – Στο χώρο βρισκόταν πέραν του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη, ο Υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς και ο Υπουργός Αμύνης Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης
Παρόμοια εύσημα για τη λειτουργία της Σούδας έλαβε και η κυβέρνηση Κώστα Σημίτη όταν υψηλόβαθμοι παράγοντες των ΗΠΑ, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Τα Νέα» (1/4/2008) σημείωναν:
«Η αεροναυπηγική βάση της Σούδας ήταν το Νο2 στήριγμά μας στις επιχειρήσεις στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν μετά το 2001» [36]
Άξιοι ευσήμων λοιπόν.
Η Ελλάδα έχει συμβατικές υποχρεώσεις
Σε όλες αυτές τις περιόδους, οι πολιτικοί, από τον χουντικό πρωθυπουργό Σπύρο Μαρκεζίνη έως τον Ανδρέα Παπανδρέου, και τον Αλέξη Τσίπρα, παροδικά και φαινομενικά μόνο εξέφραζαν αντιρρήσεις αλλά εν τέλει ικανοποιούσαν κάθε αίτημα.
Όπως το 2003, όταν ο Χρήστος Πρωτόπαππας, ως εκπρόσωπος της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ και σε ερώτηση δημοσιογράφου για το τι θα κάνει με τη βάση της Σούδας η κυβέρνηση ενόψει και της επέμβασης των ΗΠΑ στο Ιράκ έκανε ξεκάθαρο ότι:
«Υπάρχουν διεθνείς συμφωνίες της χώρας, οι οποίες τηρούνται. Και δεν είναι σημερινές, είναι πριν από πολλά χρόνια και ισχύουν επί πολλά χρόνια. Σας πληροφορώ ότι δε συμβαίνει αυτό μόνον με την Ελλάδα, συμβαίνει με πάρα πολλές χώρες». [37,38]
Και πώς τήρησε τις συμφωνίες η Ελλάδα;
Μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα μέχρι και λίγες ημέρες μετά την έναρξη της επιδρομής των ΗΠΑ στο Ιράκ, κατά τον 2ο Πόλεμο του Κόλπου, στην αεροπορική βάση είχαν προσγειωθεί 1.726 μεταγωγικά και 193 μαχητικά αεροσκάφη, αμερικανικά και βρετανικά. [39] Στη δε ναυτική βάση της Σούδας ελλιμενίστηκαν μέσα στο Φλεβάρη 86 «συμμαχικά» πολεμικά πλοία, ανάμεσά τους πυρηνοκίνητα αεροπλανοφόρα και υποβρύχια. [40]
Το μήνυμα επαναλαμβάνεται διαρκώς, αλλάζουν μόνο τα λόγια, αλλάζουν οι κυβερνήσεις και οι υπουργοί, όμως επαναλαμβάνεται, λες και για να αποτυπωθεί όσο πιο ξεκάθαρα στο μυαλό των πολιτών το αναπόφευκτο, η απουσία εναλλακτικής.
Kαι ο τότε Υπουργός Εθνικής Αμύνης της κυβέρνησης Καραμανλή κ. Ευάγγελος Μεϊμαράκης, είπε το 2006: «Η Ελλάδα εδώ και πολλά χρόνια έχει συμβατικές υποχρεώσεις απέναντι στους συμμάχους της, τις οποίες και εκπληρώνει», για την περίπτωση χρήσης των εγκαταστάσεων σε επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν. [41, 42]
Πιο πρόσφατα και όταν σε αίτημα του ΝΑΤΟ για ανεφοδιασμό σκαφών ζητήθηκαν τα λιμάνια του Ηρακλείου και των Χανίων, ο πρώην Υπουργός Εθνικής Άμυνας της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ προσέφερε επιπλέον και τη Λέρο και τη Λήμνο. [43] Άλλωστε, κατά δήλωση του κ. Καμμένου, η Κρήτη είναι το «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» των ΗΠΑ:
«Η Κρήτη, με τις εκτεταμένες υψηλής ποιότητας και επιχειρησιακής αξίας αεροναυτικές της εγκαταστάσεις και τις μοναδικές, σε συμμαχικό επίπεδο, εγκαταστάσεις ναυτικής εκπαίδευσης, υποστήριξης και επισκευών ναυτικών μονάδων και οπλικών συστημάτων, αποτελεί ένα, κομβικά τοποθετημένο, “γιγάντιο αεροπλανοφόρο”. [44, 45]
Δίχως αμφισβήτηση ή αμφιβολίες, η Ελλάδα έχει υποχρεώσεις. Και τις εκπληρώνει.
Είναι “αναπόφευκτο”.
Διαβάστε ολόκληρη την έρευνα του “Α.τ.Κ.” για τις βάσεις της Σούδας ΕΔΩ.
Παραπομπές:
1. Αλέκος Χατζηκώστας, Φλεβάρης 1958: Πώς το αστικό κράτος αντιμετώπιζε τον αγώνα κατά των βάσεων, atexnos.gr
2. Γιώργος Πετρόπουλος, 12 Οκτώβρη 1953: Η Συμφωνία για τις βάσεις στην Ελλάδα, εφημερίδα «Ριζοσπάστης»,
3. Γιώργος Πετρόπουλος, Η ελληνοαμερικάνικη Συμφωνία για τις βάσεις, εφημερίδα «Ριζοσπάστης»,
4. Γιώργος Πετρόπουλος, Έξω οι Βάσεις του Θανάτου, εφημερίδα “Ριζοσπάστης“,
5. Γιώργος Πετρόπουλος, 12 Οκτώβρη 1953: Η Συμφωνία για τις βάσεις στην Ελλάδα, εφημερίδα «Ριζοσπάστης»,
6. Truman Doctrine, President Harry S. Truman’s address before a joint session of Congress, March 12, 1947,
8. Γιώργος Πετρόπουλος, 12 Οκτώβρη 1953: Η Συμφωνία για τις βάσεις στην Ελλάδα, εφημερίδα «Ριζοσπάστης»,
9. “Έξω οι βάσεις του θανάτου”: 12 Οκτωβρίου 1953 – 12 Οκτωβρίου 2014 – 61 χρόνια από τη Συμφωνία του αίσχους, agonaskritis.gr
10. Νίκος Χασαπόπουλος, Τι χρωστάμε στους Αμερικάνους: Μυστικές είναι οι «συμβατικές υποχρεώσεις» που απορρέουν από τις συμφωνίες με τις ΗΠΑ, tovima.gr
16. Οι αμερικάνικες στρατιωτικές βάσεις στην Ελλάδα, εφημερίδα «Ριζοσπάστης»
17. 25 χρόνια μετά τα γεγονότα «ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΜΑΤ» της Νομαρχίας – Όταν ο Μητσοτάκης είπε στα σώματα ασφαλείας: «Εσείς είστε το κράτος», εφημερίδα “Αγώνας της Κρήτης”
18. Γιάννης Αγγελάκης, “O σπόρος που έχει σπαρεί, αργά ή γρήγορα καρπίζει”: Το πρωτοπόρο πείραμα της Επιτροπής Φορέων και τι έχει να μας διδάξει σήμερα – Η μαρτυρία του Κ. Ντουντουλάκη, εφημερίδα “Αγώνας της Κρήτης”
19. Στέφανος Κρητικός, Η εγκατάσταση των αμερικάνικων βάσεων στην Ελλάδα, εφημερίδα «Ριζοσπάστης»
21. Συνολική Τεχνική Συμφωνία μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, 10 Φεβρουαρίου 2003, nomoi.info
22. Δεκτή έγινε από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής η τεχνική συμφωνία Ελλάδας – ΗΠΑ, news.in.gr
23. Γεράσιμος Λιβιτσάνος, Όλη η Ελλάδα μια Νατοϊκή βάση, εφημερίδα «ΠΡΙΝ»,
24. Νίκος Χασαπόπουλος, Τι χρωστάμε στους Αμερικάνους: Μυστικές είναι οι «συμβατικές υποχρεώσεις» που απορρέουν από τις συμφωνίες με τις ΗΠΑ, εφημερίδα “ΤΟ ΒΗΜΑ”
25. Ο ρόλος της Βάσης της Σούδας στον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1973, το ψεύτικο «όχι» του Μαρκεζίνη και πώς οι φασίστες των χωρών του νότου έσωσαν το Ισραήλ, εφημερίδα «Αγώνας της Κρήτης»
26. Στέφανος Νικήτας, Η στρατηγικής σημασίας βάση της Σούδας και οι «διευκολύνσεις» στους Αμερικάνους, news247.gr
29. Η Ακροδεξιά προπαγάνδα και ο φαύλος κύκλος της τρομοκρατίας, vathikokkino.gr
30. Κώστας Μαρδάς, Όταν η Σούδα σκότωσε τον Καντάφι, onalert.gr
31. Ποιος είναι ο ρόλος της βάσης της Σούδας στη διαδικασία καταστροφής των χημικών της Συρίας;, εφημερίδα “Αγώνας της Κρήτης”
32. ΑΗΙ, Lexington Institute Co-host Presentation Announcing Release of Souda Bay White Paper, ahiworld.org
33. Daniel Goure, Souda Bay: NATO’s Military Gem in the Eastern Mediterranean, lexingtoninstitute.org
34. George W. Bush, Remarks to United States and Greek Armed Forces in Souda Bay, Crete, July 19, 1991, presidency.ucsb.edu
35. Για ένα λεπτομερή απολογισμό των συνεπειών στο περιβάλλον από αυτές τις δραστηριότητες δες εφημερίδα “Αγώνας της Κρήτης”, Τετάρτη 12 Μαρτίου 2003, σ.27
36. Νίκος Μπογιόπουλος, Η Σούδα και τα «Παράσημα»…, εφημερίδα “Ριζοσπάστης”
40. Στρατηγικής σημασίας βάση για τα σχέδια των Αμερικάνων, εφημερίδα «Ριζοσπάστης»
41. Έχουμε υποχρεώσεις: Διαθέσιμη η Σούδα για τους συμμάχους, δηλώνει ο Β. Μεϊμαράκης, news.in.gr
42. Η χώρα μας έχει συμβατικές υποχρεώσεις, επαναλαμβάνει η κυβέρνηση για τη Σούδα, news.in.gr
43. Έτοιμη η Αθήνα να διευκολύνει τα πλοία του ΝΑΤΟ που θα περιπολούν στο Αιγαίο, εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ»
44. «Αεροπλανοφόρο που δε μπορεί να βυθιστεί»: Σε εκδήλωση για τη γεωστρατηγική σημασία της βάσης της Σούδας στο Καπιτώλιο ο Πάνος Καμμένος – Διαθέσιμη όποτε τη χρειαστούν, λέει ο Υπ. Άμυνας, εφημερίδα «Αγώνας της Κρήτης»
45. Η Ελλάδα, η γεωγραφία της και ο Ιμπεριαλιστικός πόλεμος, εφημερίδα “Ριζοσπάστης” – «Γιγάντιο αεροπλανοφόρο» η Κρήτη: Με αναφορά στη σημασία των νατοϊκών εγκαταστάσεων η ομιλία Καμμένου στη Σούδα, εφημερίδα “Αγώνας της Κρήτης”
Στο επίκεντρο της δικαστικής και κοινωνικής επικαιρότητας των Χανίων βρίσκεται σήμερα, Τρίτη 3 Μαρτίου, η υπόθεση πλειστηριασμού πρώτης κατοικίας στον Αποκόρωνα, η οποία έχει πυροδοτήσει νέο κύμα αντιδράσεων από συλλογικότητες της Κρήτης. Με φόντο την προγραμματισμένη εκποίηση του ακινήτου στις 18 Μαρτίου, η Αγωνιστική Κίνηση κατά των Πλειστηριασμών Χανίων οργανώνει συγκέντρωση διαμαρτυρίας στο Δικαστικό Μέγαρο της πόλης, όπου εκδικάζεται το αίτημα αναστολής της διαδικασίας, επαναφέροντας το ζήτημα της προστασίας της λαϊκής κατοικίας από τις απαιτήσεις των επενδυτικών κεφαλαίων (funds).
Η περίπτωση του συγκεκριμένου δανειολήπτη από την περιοχή του Αποκόρωνα περιγράφεται από τα μέλη της Αγωνιστικής Κίνησης ως ενδεικτική της πίεσης που υφίστανται χιλιάδες νοικοκυριά. Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, ο ιδιοκτήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με την απώλεια της κατοικίας του, παρά το γεγονός ότι έχει ήδη καταβάλει σημαντικά ποσά για την εξυπηρέτηση του στεγαστικού του δανείου επί σειρά ετών.
Η πλευρά των διαμαρτυρόμενων κάνει λόγο για ένα «βαρέλι δίχως πάτο», υποστηρίζοντας ότι οι καταβολές των δανειοληπτών συχνά απορροφώνται από τόκους και προσαυξήσεις, χωρίς να μειώνεται ουσιαστικά το κεφάλαιο. Στην προκειμένη περίπτωση, το fund που διαχειρίζεται το δάνειο φέρεται να εμμένει σε απαιτήσεις δυσβάσταχτων ποσών, οδηγώντας τον πολίτη σε οικονομική ασφυξία και, τελικά, στην απειλή του πλειστηριασμού.
Η δικαστική μάχη και η κοινωνική κινητοποίηση
Η σημερινή εκδίκαση της αναστολής στα δικαστήρια των Χανίων αποτελεί το τελευταίο θεσμικό ανάχωμα πριν από την καταληκτική ημερομηνία της 18ης Μαρτίου. Η Αγωνιστική Κίνηση κατά των Πλειστηριασμών υπογραμμίζει στην παρέμβασή της ότι η υπόθεση αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής που πλήττει τον κοινωνικό ιστό της υπαίθρου και των πόλεων.
«Πρόκειται για μια πολιτική που οδηγεί στον ξεριζωμό από τις ρίζες μας και στην αποστέρηση του κόπου μιας ζωής», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο δελτίο τύπου της οργάνωσης. Το κάλεσμα για συμμετοχή στη συγκέντρωση στα δικαστήρια έχει ως στόχο την άσκηση κοινωνικής πίεσης και την ανάδειξη της ανάγκης για νομοθετική προστασία της πρώτης κατοικίας, με σύνθημα «κανένας και καμία μόνη» απέναντι στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.
Πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις
Η κινητοποίηση στα Χανιά έρχεται σε μια συγκυρία όπου οι πλειστηριασμοί από εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων έχουν αυξηθεί κατακόρυφα, προκαλώντας έντονο προβληματισμό στις τοπικές κοινωνίες της Κρήτης. Η ρητορική της Αγωνιστικής Κίνησης εστιάζει στον ηθικό και κοινωνικό αντίκτυπο της απώλειας ακινήτων που χτίστηκαν με τις οικονομίες γενεών, τονίζοντας ότι η κατοικία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και όχι απλώς ένα χρηματοοικονομικό προϊόν.
Ομόφωνα και με βαθιά συγκινησιακή φόρτιση ενέκρινε το Δημοτικό Συμβούλιο Αποκορώνου την πρόταση του Δημάρχου Χαράλαμπου Κουκιανάκη για την αδελφοποίηση του Δήμου με την περιοχή Waterfront της Βοστώνης, στην καρδιά της Ελληνικής Ομογένειας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η απόφαση αυτή συνιστά στρατηγική επιλογή πολιτιστικής, κοινωνικής και αναπτυξιακής εξωστρέφειας, με θεσμική βάση στον Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και στο ισχύον πλαίσιο διεθνών συνεργασιών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η πρωτοβουλία γεννήθηκε από την ίδια την κοινωνία, όπως αναφέρεται στο σχετικό αίτημα του Πολιτιστικού Συλλόγου Εμπρόσνερου, ενώ στην περιοχή Waterfront της Βοστώνης η ονομασία αποδίδει ουσιαστικά τη σημασία του «Εμπρόσνερου» — μια συμβολική γέφυρα που ενώνει δύο τόπους με κοινή ιστορική μνήμη και πολιτιστική ρίζα.
Η προγραμματισμένη παρουσία 52 μελών της Ομογένειας στον Αποκόρωνα, με αφορμή πολιτιστικές δράσεις και σεμινάριο χορού, καθώς και η προτεινόμενη τελετή αδελφοποίησης στο ανοιχτό θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», προσδίδουν στην απόφαση ουσιαστικό και βιωματικό χαρακτήρα. Η Βοστώνη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της Ελληνικής Διασποράς παγκοσμίως.
Η αδελφοποίηση ενισχύει τη διατήρηση της ελληνικής και κρητικής πολιτιστικής ταυτότητας στη Διασπορά και δημιουργεί θεσμικές γέφυρες για ανταλλαγές μαθητών, νέων, χορευτικών και μουσικών σχημάτων. Όπως σημειώνει ο Δήμαρχος Αποκορώνου Χαράλαμπος Κουκιανάκης, «σήμερα δημιουργούμε μια σχέση με διάρκεια και διατήρηση Ελληνικών Αξιών στην άλλη άκρη της Γης, μιας και η Ομογένεια διαφυλάσσει τη γλώσσα, την Ορθόδοξη πίστη, τις οικογενειακές και κοινοτικές αξίες».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η αδελφοποίηση δίνει θεσμική υπόσταση στον δεσμό καταγωγής, λειτουργεί ως αντίβαρο στην πολιτιστική αφομοίωση και δημιουργεί για τους Έλληνες τρίτης και τέταρτης γενιάς ένα ζωντανό σημείο αναφοράς. Οι επιτυχημένες αδελφοποιήσεις οδηγούν σε αύξηση θεματικού και πολιτιστικού τουρισμού, ενίσχυση «roots tourism» (τουρισμός ριζών), δημιουργία μικρής κλίμακας επενδυτικών επαφών, καθώς και πρόσβαση σε πολιτιστικές και ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.
Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου στέλνει ένα καθαρό μήνυμα: «Ο Αποκόρωνας δεν περιορίζεται γεωγραφικά. Εκτείνεται όπου χτυπά ελληνική καρδιά. Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, άνθρωποι που κράτησαν ζωντανή τη μνήμη της πατρίδας συναντούν θεσμικά τον τόπο καταγωγής τους». Η αδελφοποίηση αυτή χαρακτηρίζεται από τον Δήμο ως γέφυρα ιστορίας, πολιτισμού και προοπτικής.
Με μία απόφαση που έφερε πολλές συζητήσεις η Ελλάδα έγινε μέρος της πολεμικής σύρραξης στον Αραβικό Κόλπο καθώς έστειλε την υπερσύγχρονη φρεγάτα τύπου Belharra «Κίμων», που φέρει προηγμένες αντιαεροπορικές και αντιβαλλιστικές δυνατότητες. αλλά και η φρεγάτα «Ψαρά», τύπου MEKO, με το περίφημο σύστημα αντι-drone «Κένταυρος», και μία τετράδα μαχητικών F-16 Viper στην Κύπρο. Παράλληλα σήμερα μεταβαίνει στη Λευκωσία και ο Έλληνας υπουργός Άμυνας, Νίκος Δένδιας.
Η κυβέρνηση με την κίνηση αυτή θέλησε να δείξει ότι συμπαραστέκεται εμπράκτως στην Κυριακή Δημοκρατία καθώς χθες χτυπήθηκε από Ιρανικά drone η Βρετανική βάση στο Ακρωτήρι. Οι πύραυλοι εκτοξεύθηκαν από τον Λίβανο θέτοντας σε ετοιμότητα τις στρατιωτικές δυνάμεις στην Μεγαλόνησο.
Το αίτημα συνδρομής υποβλήθηκε από τον Νίκο Χριστοδουλίδη, δεδομένου ότι η Κύπρος δεν έχει αντι-drone εξοπλισμό και καθώς ο στρατηγός των Φρουρών της Επανάστασης απείλησε ανοιχτά ότι το Ιράν θα χτυπήσει τη Μεγαλόνησο, με το επιχείρημα ότι εκεί «οι Αμερικανοί έχουν μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος των αεροσκαφών τους».
«Θα εκτοξεύσουμε πυραύλους κατά της Κύπρου με τέτοια ένταση που οι Αμερικανοί θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν το νησί», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Σαρντάρ Τζαμπαρί.
Φόβοι για τη Σούδα
Με δεδομένο ωστόσο ότι οι Ιρανοί έχουν απειλήσουν ότι θα χτυπήσουν τις Αμερικανικές βάσεις σε όλες τις χώρες, στο κάδρο μπαίνει και η Σούδα, στην οποία έχουν ληφθεί έκτακτα μέτρα ασφαλείας καθώς βρίσκεται στην εμβέλεια των Ιρανικών πυραύλων.
Ανάλογα μέτρα ασφαλείας έχουν ληφθεί και για τη βάση στην Αλεξανδρούπολη, για Πρεσβείες στην Ελλάδα, με έμφαση στην Πρεσβεία των Η.Π.Α. και του Ισραήλ, αλλά και για επιχειρήσεις συμφερόντων των δύο χωρών.
Όσοι διαφώνησαν με την απόφαση της κυβέρνησης λένε ότι με την κίνηση αυτή η Ελλάδα μπαίνει στο κάδρο των χωρών που θα αντιμετωπίσουν τα αντίποινα των Ιρανών. Υποστηρίζουν μάλιστα ότι η χώρα μας θα έπρεπε να πάρει θέση υπέρ της εκτόνωσης της κρίσης.
Ακόμα επισημαίνουν ότι παρά το γεγονός ότι χτυπήθηκε η βρετανική βάση ο Βρετανός υπουργός Άμυνας έσπευσε να τονίσει ότι η χώρα του δεν συμμετέχει στις επιθέσεις στο Ιράν.
Ενημέρωση της αντιπολίτευσης
Μετά την απόφαση της κυβέρνησης να σταλεί στρατιωτική βοήθεια στην Κύπρο και καθώς τα κόμματα της αριστεράς αντέδρασαν έντονα η κυβέρνηση αποφάσισε ο πρωθυπουργός να ενημερώσει όλους τους πολιτικούς αρχηγούς.
Σήμερα, στις 12 το μεσημέρι, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θα συναντήσει τον Νίκο Ανδρουλάκη, στο γραφείο του στη Βουλή, μετά από αίτημα του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος ζήτησε να ενημερωθεί για τις προτεραιότητες και τις θέσεις της χώρας για τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή.
Ο Σωκράτης Φάμελλος ζήτησε να υπάρξει συμβούλιο πολιτικών, ωστόσο έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να συναντηθεί με τον πρωθυπουργό.
Ο Αλέξης Χαρίτσης από την πλευρά του δεν αναμένεται να συναντηθεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, καθώς έχει ζητήσει ενημέρωση στη βουλή και εφόσον χρειαστεί συμβούλιο πολιτικών αρχηγών, ενώ άμεση ενημέρωση της Βουλής ζητά και το ΚΚΕ
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα τοποθετηθεί για το θέμα την Τετάρτη στο Κοινοβούλιο, στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου για την επιστολική ψήφο, ενώ την ίδια ημέρα ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, θα συγκαλέσει εκτάκτως το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής.
Την ίδια ώρα πάντως εκφράζονται φόβοι σχετικά με την είσοδο Ιρανών στην χώρα αποφασισμένων είτε να κάνουν τρομοκρατικά χτυπήματα είτε να προκαλέσουν δολιοφθορές.
Μέτρα για τρομοκρατικά χτυπήματα
Κυβερνητικά στελέχη έλεγαν ότι θα ληφθούν δρακόντεια μέτρα ασφαλείας σε αεροδρόμια, λιμάνια ενώ όπως είπε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, τα μέτρα για την έγκριση αιτήσεων ασύλου από το Ιράν θα γίνουν πολύ πιο αυστηρά.
Σε ότι αφορά τον επαναπατρισμό Ελλήνων αυτό θα γίνει όταν αποκατασταθεί η εναέρια κυκλοφορία και το επιτρέψουν οι συνθήκες επί του εδάφους.
Για την ώρα η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη και όλα δείχνουν ότι θα αργήσει να ομαλοποιηθεί. Με δεδομένο ότι είναι μεγάλος ο κατάλογος των χωρών που περιμένει το άνοιγμα των αεροδρομίων, η μεταγωγή των πολιτών αναμένεται να γίνει με στρατιωτικά μεταγωγικά.
Συνεχίζεται αύριο η δίκη των δύο επιθεωρητών-ελεγκτών της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για παράβαση καθήκοντος, όπως ανακοίνωσαν το Τμήμα Διαφάνειας και ο Τομεάρχης Διαφάνειας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Παύλος Πολάκης. Οι κατηγορούμενοι είχαν επιφορτιστεί να διενεργήσουν έρευνα για την καθυστέρηση στην υλοποίηση της σύμβασης 717 με την ΕΡΓΟΣΕ, η οποία αποδείχθηκε καθοριστική για τη μοιραία σύγκρουση και το θάνατο 57 συνανθρώπων μας, ενώ προκάλεσε ζημία για το ελληνικό Δημόσιο άνω των 3.000.000 €.
Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, στο πόρισμά τους οι δύο ελεγκτές κατέληγαν ότι «δεν θα πρέπει να αποδοθούν ποινικές ευθύνες στα όργανα της Διευθύνουσας Υπηρεσίας και της Προϊσταμένης Αρχής της ΕΡΓΟΣΕ», βγάζοντας καθαρούς τους πάντες.
Η δίκη είχε ξεκινήσει τον περασμένο Νοέμβριο. Το Δικαστήριο είχε κάνει δεκτή την παράσταση των συγγενών των θυμάτων για την υποστήριξη της κατηγορίας και παράλληλα είχε καλέσει δεσμευτικά το Ελληνικό Δημόσιο διά του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους να παρασταθεί για την υποστήριξη της κατηγορίας, έτσι ώστε να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του στο πλάι των συγγενών και όχι απέναντί τους.
Ωστόσο, όπως καταγγέλλουν το Τμήμα Διαφάνειας και ο Τομεάρχης Διαφάνειας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, το ΝΣΚ ζήτησε για την παράστασή του τη γνώμη της ΕΑΔ, η οποία απάντησε αρνητικά. Έτσι αύριο το ΝΣΚ θα παραστεί ξανά για την υπεράσπιση των κατηγορουμένων και όχι του Δημοσίου συμφέροντος, ενώ ταυτόχρονα επιχείρησαν να αναιρέσουν την απόφαση του δικαστηρίου αντί να συμμορφωθούν με αυτήν.
«Πρόκειται για μια μεθόδευση άνευ προηγουμένου. Στην Ελλάδα 2.0 το κράτος δικαίου γίνεται κάθε μέρα κουρελόχαρτο στα χέρια ανθρώπων πραγματικά αδίστακτων», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση.
Τέλος, ο Τομεάρχης Διαφάνειας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με την ιδιότητα του Β’ Αντιπροέδρου της Ειδικής Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας, και ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δηλώνουν ότι θα κάνουν ό,τι είναι δυνατόν έτσι ώστε η ΕΑΔ και η Διοικήτρια κ. Ρογκάκου να λογοδοτήσουν στη Βουλή ενώπιον της επιτροπής, «μήπως και μάθουμε επιτέλους τι φοβάται άραγε η – με φωτογραφική τοποθέτηση – διοικήτρια της Αρχής και πρωταγωνιστεί σε αυτές τις αισχρές μεθοδεύσεις κατά των συγγενών και του δημοσίου συμφέροντος».
Κλιμάκιο της ΕΥΠ που βρίσκεται στο νησί φέρεται να παρακολουθούσε και να προσήγαγε έναν Γεωργιανό λίγο πριν εγκαταλείψει τη χώρα μέσω του αεροδρομίου των Σπάτων, καθώς φέρεται να φωτογράφισε ευαίσθητες εγκαταστάσεις και κινήσεις πλοίων με κατεύθυνση τον περσικό κόλπο
Σε εξέλιξη βρίσκεται ένα θρίλερ στη Σούδα, στην Κρήτη, με την προσαγωγή ενός υπόπτου που εξετάζεται για κατασκοπεία της ναυτικής νατοϊκής βάσης.
Κλιμάκιο της ΕΥΠ που βρισκόταν στο νησί φέρεται να παρακολουθούσε και να προσήγαγε στην Αθήνα έναν 36χρονο Γεωργιανό λίγο πριν φύγει από τη χώρα μέσω του αεροδρομίου «Ελ. Βενιζέλος», καθώς φέρεται να φωτογράφισε ευαίσθητες εγκαταστάσεις και κινήσεις πλοίων και ειδικά του αμερικανικού αεροπλανοφόρου “ USS Ford”, που πρόσφατα απέπλευσε για να συμμετάσχει στις επιχειρήσεις που λαμβάνουν χώρα στον περσικό κόλπο.
Μάλιστα, για να ήταν έτοιμος να αποχωρήσει, ενδεχομένως είχε ολοκληρώσει τις όποιες ενέργειές του και να είχε στείλει κρυπτογραφημένα στον αποδέκτη τους όσα είχε καταγράψει.
Το χρονικό της υπόθεσης
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο 36χρονος πήγε στη Σούδα στις 3 Φεβρουαρίου και έκλεισε ξενοδοχείο στον κόλπο.
Στις 16 Φεβρουαρίου, προσπάθησε μάλιστα να κλείσει δωμάτιο στο ίδιο ξενοδοχείο με την προνονομιακή θέα που είχε κλείσει και το περασμένο καλοκαίρι ο Αζέρος, που συνελήφθη για τον ίδιο λόγο και στις 24 Φεβρουαρίου κατελήφθη να περιφέρεται πάλι στον κόλπο και να φωτογραφίζει, ενώ σήμερα επέστρεψε στην Αθήνα και αποφασίστηκε η επιχείρηση της ΕΥΠ για την προσαγωγή του και την ανάκρισή του.
Από τις Αρχές τηρείται σιγή ασυρμάτου για την υπόθεση που αντιμετωπίζεται ως σοβαρή λόγω και της χρονικής συγκυρίας και βεβαίως εξετάζεται αν ο αποδέκτης ήταν οι ιρανικές μυστικές υπηρεσίες (κάτι που θεωρείται βέβαιο), που κατά καιρούς στρατολογούν Αζέρους ή άλλες εθνικότητες από την γύρω περιοχή για τέτοιου είδους αποστολές, όπως είχε γίνει και το περασμένο καλοκαίρι στη Σούδα και όπως έχει γίνει και σε αντίστοιχες περιπτώσεις στην Κύπρο, με την διαφορά ότι πλέον πρόκειται για μία εμπόλεμη περίοδο.
Σύμφωνα πάντα με πληροφορίες, έχει βρεθεί στην κατοχή πλούσιο ψηφιακό υλικό που τον ενοχοποιεί και αναμένεται από την ΕΥΠ να παραδοθεί στις αστυνομικές Αρχές για να συλληφθεί και να σχηματιστεί δικογραφία σε βάρος του για κατασκοπεία.
Σαφές μήνυμα προς την Ουάσινγκτον και τους Ευρωπαίους συμμάχους της έστειλε η Τεχεράνη, με τον Ιρανό πρέσβη στην Ισπανία να προειδοποιεί ότι το Ιράν «θα επιτεθεί σε οποιαδήποτε αμερικανική βάση στην Ευρώπη, εάν χρειαστεί».
Ο Ρεζά Ζαμπίμπ, μιλώντας για τις τελευταίες εξελίξεις, υποστήριξε ότι η χώρα του είναι «ικανή να αντιδράσει», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης σε ευρωπαϊκό έδαφος, εφόσον -όπως είπε- το επιβάλλουν οι συνθήκες.
Η δήλωση αυτή προκάλεσε άμεση κινητοποίηση στη Μαδρίτη. Ο υπουργός Εσωτερικών της Ισπανίας έδωσε εντολή για ενίσχυση της επιτήρησης και των μέτρων ασφαλείας σε ολόκληρη τη χώρα, υπό τον φόβο πιθανών απειλών ή αντιποίνων.
Το διπλωματικό και στρατιωτικό παρασκήνιο συνδέεται με την απόφαση της Ισπανίας να μην επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρήση κοινώς διαχειριζόμενων βάσεων στο ισπανικό έδαφος για επιθέσεις κατά του Ιράν. Μετά την άρνηση αυτή, οι ΗΠΑ προχώρησαν στην απόσυρση αριθμού αεροσκαφών ανεφοδιασμού KC-135 από βάσεις στην Κάντιθ και τη Σεβίλλη.
Παράλληλα, τα αμερικανικά αντιτορπιλικά USS Bulkeley και USS Roosevelt, τα οποία είχαν αποπλεύσει από την Κάντιθ την προηγούμενη εβδομάδα, συμμετείχαν στις επιθέσεις κατά ιρανικών στόχων, όπως επιβεβαίωσαν αμερικανικές πηγές.
Η Θεσσαλονίκη ετοιμάζεται να υποδεχθεί την πνευματική παρακαταθήκη ενός από τους επιδραστικότερους διευθυντές φωτογραφίας της παγκόσμιας κινηματογραφίας. Στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεων του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, την Παρασκευή 13 Μαρτίου, παρουσιάζεται η αυτοβιογραφία του βραβευμένου με Όσκαρ Γουόλτερ Λάσαλι (1926–2017), του ανθρώπου που ταύτισε το όνομά του με το ρεύμα του Free Cinema και «φώτισε» με απαράμιλλο τρόπο το ελληνικό τοπίο στη μεγάλη οθόνη.
Το βιβλίο με τίτλο «Περιπλανώμενος Κινηματογραφιστής» (The Wandering Cinematographer), το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πυξίδα της Πόλης σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων και τον Φιλολογικό Σύλλογο «Ο Χρυσόστομος», δεν αποτελεί απλώς μια παράθεση αναμνήσεων. Πρόκειται για το χρονικό της ζωής ενός καλλιτέχνη που υπήρξε κεντρική φιγούρα του Βρετανικού Νέου Κύματος, εισάγοντας καινοτόμες πρακτικές που άλλαξαν την αισθητική του σινεμά.
Ο Λάσαλι υπήρξε πρωτοπόρος στη χρήση των ελαφριών μηχανών λήψης και του φυσικού φωτισμού, απορρίπτοντας τη στείρα τεχνική των μεγάλων στούντιο προς όφελος μιας πιο αληθινής, οργανικής προσέγγισης της εικόνας. Παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του πιστός στις ανεξάρτητες παραγωγές χαμηλού προϋπολογισμού, αποδεικνύοντας ότι η καλλιτεχνική ποιότητα δεν είναι πάντα συνάρτηση των μεγάλων κεφαλαίων, αλλά της οξυδερκούς ματιάς του δημιουργού.
Η ελληνική κορύφωση και το Όσκαρ του «Ζορμπά»
Αν και η καριέρα του εκτεινόταν σε διεθνές επίπεδο, ο Λάσαλι συνδέθηκε άρρηκτα με τον ελληνικό πολιτισμό μέσα από τη μακροχρόνια και στενή συνεργασία του με τον Μιχάλη Κακογιάννη. Η καλλιτεχνική αυτή συμπόρευση έφτασε στο απόγειό της το 1964, όταν ο Λάσαλι τιμήθηκε με το Όσκαρ Φωτογραφίας για το εμβληματικό έργο «Αλέξης Ζορμπάς».
Η σχέση του με την Ελλάδα, ωστόσο, ξεπέρασε τα όρια της επαγγελματικής επιτυχίας. Ο κορυφαίος κινηματογραφιστής ανέπτυξε έναν βαθύ δεσμό με τον τόπο και ειδικότερα με τα Χανιά, την πόλη που επέλεξε για να περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Εκεί, ανάμεσα στους ανθρώπους και το φως που τόσο αγάπησε, βρίσκεται πλέον και η τελευταία του κατοικία, επισφραγίζοντας μια σχέση ζωής που ξεκίνησε από τα πλατό και κατέληξε σε μια συνειδητή επιλογή εντοπιότητας.
Η εκδήλωση στο «Πράσινο Δωμάτιο»
Η παρουσίαση της αυτοβιογραφίας του θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 13 Μαρτίου στις 17:00, στο Πράσινο Δωμάτιο του κινηματογράφου «Ολύμπιον», αποτελώντας ένα από τα κεντρικά σημεία αναφοράς του φετινού φεστιβάλ. Για την προσωπικότητα και το έργο του Λάσαλι θα συζητήσει μια ομάδα διακεκριμένων ανθρώπων του χώρου, φωτίζοντας διαφορετικές πτυχές της πολυδιάστατης δράσης του.
Στο πάνελ των ομιλητών θα συμμετάσχουν ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Ορέστης Ανδρεαδάκης, ο κριτικός κινηματογράφου Γιάννης Γκροσδάνης, ο αρχιτέκτονας και πρόεδρος του Φιλολογικού Συλλόγου «Ο Χρυσόστομος», Κώστας Μαυρακάκης, καθώς και ο κινηματογραφιστής Γιώργος Φρέντζος. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Ματθαίος Φραντζεσκάκης, εκδότης και διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, ο οποίος υπήρξε και ένας από τους βασικούς συντελεστές για την υλοποίηση αυτής της έκδοσης.
Ενώ η παγκόσμια κοινή γνώμη παραμένει διχασμένη ανάμεσα στους υποστηρικτές και τους πολέμιους της στρατιωτικής εμπλοκής των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, η ουσία της αψιμαχίας βρίσκεται μακριά από τα προφανή αίτια. Αν και είναι αναμφισβήτητο πως το καθεστώς της Τεχεράνης παραμένει βαθιά αυταρχικό, ερχόμενο όλο και συχνότερα σε ρήξη με ένα σημαντικό μέρος του ίδιου του λαού του, η αμερικανική παρέμβαση ελάχιστα σχετίζεται με την προστασία των δημοκρατικών αξιών.
Η ιστορική αναδρομή καταδεικνύει πως οι ΗΠΑ δεν ενεργούν με γνώμονα την πίστη στη δημοκρατία, αλλά στη βάση της γεωστρατηγικής σκοπιμότητας. Από την ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου Σαλβαδόρ Αλιέντε στη Χιλή και την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του Πινοσέτ, μέχρι τη στήριξη του καθεστώτος των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα, η Ουάσιγκτον έχει αποδείξει πως τα δικαιώματα των πολιτών έπονται των συμφερόντων της. Σήμερα, το Ισραήλ λειτουργεί ως ο κύριος βραχίονας αυτών των συμφερόντων στην περιοχή, όχι επειδή «έχει δίκιο», αλλά επειδή εξυπηρετεί τον αμερικανικό σχεδιασμό.
Η προσχηματική ευκαιρία της Διπλωματίας και ο πραγματικός στόχος της «αλλαγής καθεστώτος»
Παρά τις μαρτυρίες διπλωματών από το Ομάν που επιβεβαιώνουν ότι το Ιράν ήταν έτοιμο να συμφωνήσει σε όλους τους όρους των ΗΠΑ, η επίθεση προχώρησε.
Ο λόγος είναι απλός: η στιγμή κρίθηκε ιδανική για μια βίαιη αλλαγή καθεστώτος (regime change).
Ο στόχος δεν είναι η απελευθέρωση των γυναικών ή η ανατροπή των μουλάδων, αλλά η εγκαθίδρυση μιας ελεγχόμενης ηγεσίας που θα διακόψει την κρίσιμη συνεργασία με το Πεκίνο.
Η πραγματική αιτία της επίθεσης δεν είναι το Ιράν, αλλά η Κίνα…
Η οικονομική συρρίκνωση των ΗΠΑ έναντι της κινεζικής ανόδου
Όπως αναφέρει και ο καθηγητής Δημήτρης Καλτσώνης σε συνέντευξή του στο news247, η πραγματικότητα είναι ότι οι ΗΠΑ βλέπουν το παγκόσμιο αποτύπωμά τους να συρρικνώνεται:
Πριν 50 χρόνια: Το αμερικανικό ΑΕΠ αποτελούσε το 28% του παγκόσμιου πλούτου.
Πριν 20 χρόνια: Το ποσοστό έπεσε στο 23,5%.
Σήμερα: Περιορίζεται μόλις στο 15,6%.
Στον αντίποδα, η Κίνα αναδεικνύεται ως ο απόλυτος νικητής της παγκοσμιοποίησης. Το μερίδιό της στη διεθνή μεταποίηση από 31% το 2004, αναμένεται να αγγίξει το 45% το 2030.
Η δυναμική της είναι συγκλονιστική: το 2024 η Κίνα ναυπήγησε πλοία μεγαλύτερης χωρητικότητας από όσα κατασκεύασαν οι ΗΠΑ από το 1945 μέχρι σήμερα, ενώ εγκατέστησε υπερδιπλάσια βιομηχανικά ρομπότ από ό,τι οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Γερμανία μαζί.
Η στρατιωτική υπεροπλία ως το τελευταίο ανάχωμα
Βλέποντας την οικονομική πρωτοκαθεδρία να χάνεται, οι ΗΠΑ καταφεύγουν στο μόνο πεδίο όπου υπερισχύουν: τη στρατιωτική ισχύ. Με έναν προϋπολογισμό που αγγίζει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια και ένα δίκτυο 750 βάσεων σε 80 χώρες, επιχειρούν να επιβάλουν την κυριαρχία τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η βάση της Σούδας διαδραματίζει κομβικό ρόλο. Είναι το σημείο ελέγχου μέσω του οποίου η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ανακόψει την πορεία της Κίνας, χτυπώντας τους ενεργειακούς της τροφοδότες. Το Ιράν δίνει το 80% του πετρελαίου του στην Κίνα· μια αλλαγή καθεστώτος εκεί θα ήταν το ίδιο πλήγμα που επιδιώχθηκε στη Βενεζουέλα, την πύλη εισόδου του Πεκίνου στη Λατινική Αμερική.
Ο χρόνος που τελειώνει
Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι το παράθυρο ευκαιρίας κλείνει.
Η Κίνα αυξάνει τον αμυντικό της προϋπολογισμό κατά 7% ετησίως και οι ειδικοί εκτιμούν πως σε πέντε χρόνια θα έχει επιτύχει πυρηνική ισοτιμία με την Αμερική.
Ο χρόνος τελειώνει και η Ουάσιγκτον επιλέγει να αντιστρέψει την πραγματικότητα με τον μόνο τρόπο που της έχει απομείνει: τα όπλα.
Όχι, για τη Δημοκρατία, όχι για τις γυναίκες του Ιράν, αλλά για τα γεωστρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ.
