Η πρόσφατη επίθεση που δέχθηκε ένα τετράχρονο αγόρι στον Βατόλακκο Χανίων από σκύλο που αποτελούσε διασταύρωση Πίτμπουλ με Ντόγκο Αρτζεντίνο επαναφέρει με επιτακτικό τρόπο το ζήτημα της νομιμότητας και της διαχείρισης συγκεκριμένων φυλών στην Ελλάδα.
Η συζήτηση γύρω από το αν ορισμένοι σκύλοι πρέπει να επιτρέπονται βάσει της γενετικής τους ταυτότητας ή της συμπεριφοράς τους παραμένει ένα σύνθετο διεθνές ζήτημα, με τη νομοθεσία να διαφέρει ριζικά από χώρα σε χώρα, θέτοντας συχνά σε αντιπαράθεση την ελευθερία της ιδιοκτησίας με τη δημόσια ασφάλεια.
Το ελληνικό πλαίσιο
Σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα δεν διαθέτει έναν εθνικό κατάλογο «απαγορευμένων φυλών». Στην ελληνική επικράτεια, η κατοχή ενός Πίτμπουλ, ενός Ντόγκο Αρτζεντίνο ή μιας διασταύρωσης αυτών των δύο δεν θεωρείται παράνομη από μόνη της. Ωστόσο, το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, και συγκεκριμένα ο Νόμος 4830/2021 (πρόγραμμα «Άργος»), επιβάλλει αυστηρές υποχρεώσεις στους ιδιοκτήτες.
Οι πρόνοιες του νόμου εστιάζουν στην υπεύθυνη ιδιοκτησία, απαιτώντας την υποχρεωτική στείρωση των ζώων ή την παροχή δείγματος DNA σε ένα εθνικό μητρώο. Παράλληλα, ο νόμος ορίζει ότι εάν ένας σκύλος χαρακτηριστεί ως «επικίνδυνος» —συνήθως μετά από μια απρόκλητη επίθεση— ο ιδιοκτήτης έρχεται αντιμέτωπος με βαρύτατες ποινικές και αστικές ευθύνες. Κεντρικό σημείο της νομοθεσίας αποτελεί επίσης η διαρκής εποπτεία, καθώς οι σκύλοι σε δημόσιους ή κοινόχρηστους χώρους πρέπει να βρίσκονται υπό τον πλήρη έλεγχο του ιδιοκτήτη.
Στην περίπτωση του Βατόλακκου, οι αναφορές υποδεικνύουν ότι το ζώο βρισκόταν δεμένο εντός ιδιωτικής αυλής.
Η διεθνής οπτική και οι απαγορεύσεις ανά χώρα
Ενώ στην Ελλάδα η προσέγγιση είναι ρυθμιστική, σε άλλες δικαιοδοσίες εφαρμόζεται η Breed-Specific Legislation (BSL), η οποία απαγορεύει ρητά την κατοχή συγκεκριμένων φυλών.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, βάσει του νόμου για τους επικίνδυνους σκύλους του 1991, τόσο τα Πίτμπουλ όσο και τα Ντόγκο Αρτζεντίνο συγκαταλέγονται στις απαγορευμένες φυλές. Μια διασταύρωση των δύο θα οδηγούσε σε κατάσχεση και πιθανή θανάτωση του ζώου, εκτός εάν υπάρξει ειδική δικαστική εξαίρεση.
Αντίστοιχα, στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, οι περισσότερες πολιτείες έχουν απαγορεύσει την εισαγωγή και την κατοχή τέτοιων τύπων σκύλων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η νομιμότητα παρουσιάζει μια αποσπασματική εικόνα, καθώς εξαρτάται από τις κατά τόπους δημοτικές αρχές, με ορισμένες πόλεις να απαγορεύουν πλήρως τις «ράτσες-ταύρους» και άλλες να μην επιβάλλουν κανέναν περιορισμό.
Η φυσιογνωμία και η ισχύς της διασταύρωσης
Η κατανόηση της επικινδυνότητας ενός τέτοιου περιστατικού απαιτεί την εξέταση των χαρακτηριστικών της συγκεκριμένης διασταύρωσης. Ο συνδυασμός ενός Πίτμπουλ με ένα Ντόγκο Αρτζεντίνο δημιουργεί ένα ζώο με εξαιρετική φυσική δύναμη.
Το βάρος ενός τέτοιου σκύλου κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 30 και 45 κιλών, συνδυάζοντας την επιμονή και την ενέργεια του Πίτμπουλ με το προστατευτικό ένστικτο και τη μεγάλη ισχύ δαγκώματος του Ντόγκο Αρτζεντίνο.
Πρόκειται για ζώα που απαιτούν σταθερή εκπαίδευση και υψηλή πνευματική και σωματική εκτόνωση, καθώς η συμπεριφορά τους μπορεί να καταστεί απρόβλεπτη σε περιβάλλοντα με ελλιπή επίβλεψη.
Η νομική πραγματικότητα: Από τη φυλή στην αμέλεια
Ανεξάρτητα από τη νομιμότητα της φυλής, η στιγμή που ένα ζώο προκαλεί βλάβη —όπως στη δραματική περίπτωση του 4χρονου αγοριού— μετατοπίζει το νομικό ενδιαφέρον από τη «ράτσα» στην ατομική αμέλεια.
Όταν ένας σκύλος προκαλεί «βαριά σωματική βλάβη», ο ιδιοκτήτης μπορεί να διωχθεί για ποινική αμέλεια.
Εκτός από το ποινικό σκέλος, προκύπτει και η αστική ευθύνη για το εκτεταμένο ιατρικό κόστος της αποκατάστασης, δεδομένου ότι το παιδί υποβλήθηκε σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις στο πρόσωπο και το κεφάλι.
