Στο χωριό Χαμπούς (Habboush) του νοτίου Λιβάνου, ο ήχος που διέκοψε την ησυχία της νύχτας δεν ήταν μια αεροπορική επιδρομή. Ήταν ο ήχος ενός παιδιού που ούρλιαζε για βοήθεια.
Ο Χασέμ (Hashem), ένας διασώστης στο χωριό, άκουσε τις κραυγές να προέρχονται από ένα ισραηλινό τετρακόπτερο (quadcopter) που πετούσε από πάνω.
Μιλώντας στο Middle East Eye, είπε ότι αυτό δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος ενός μοτίβου που έχει γίνει όλο και πιο οικείο στους κατοίκους που παραμένουν στα χωριά του νότου.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που αυτά τα drones πετούν πάνω από εμάς και μεταδίδουν διαφορετικούς ήχους», δήλωσε ο Χασέμ.
«Χθες, ήταν ο ήχος παιδιών που ούρλιαζαν και εκλιπαρούσαν για βοήθεια. Πριν από αυτό, μετέδωσαν τον ήχο ενός ασθενοφόρου. Άλλη φορά ήταν το Κοράνι. Άλλη φορά, ήταν η φωνή μιας γυναίκας που καλούσε σε βοήθεια. Το ζούμε αυτό σχεδόν κάθε μέρα».
Για τους ανθρώπους που αποφάσισαν να μείνουν στα σπίτια τους στο νότιο Λίβανο παρά την ισραηλινή κατοχή και τους καθημερινούς βομβαρδισμούς, τα ισραηλινά τετρακόπτερα έχουν γίνει μια μόνιμη παρουσία στον ουρανό.
Παρακολουθούν, εκδίδουν προειδοποιήσεις, μεταδίδουν μηνύματα και ήχους, και μετατρέπουν τη νύχτα σε ένα ψυχολογικό πεδίο μάχης.
Κάτοικοι και διασώστες λένε ότι, πέρα από τον εκφοβισμό, οι ισραηλινές δυνάμεις χρησιμοποιούν αυτούς τους ήχους αγωνίας για να παρασύρουν τους ανθρώπους έξω από τα σπίτια ή τα καταφύγιά τους, είτε μέσω του φόβου, είτε της περιέργειας, είτε του ενστίκτου να βοηθήσουν.
Ο Χασέμ είπε ότι η πρώτη αντίδραση στο άκουσμα τέτοιων ήχων είναι σχεδόν αυτόματη.
«Όταν ακούς αυτές τις φωνές στη σιωπή της νύχτας, το πρώτο σου ένστικτο είναι να βγεις έξω και να δεις τι συμβαίνει», είπε. «Αυτό συνέβη και σε μένα χθες. Αλλά γρήγορα κατάλαβα ότι έπρεπε να προέρχεται από το drone, επειδή ήταν αδύνατο να υπάρχουν παιδιά στο χωριό εκείνη την ώρα, ειδικά γύρω στα μεσάνυχτα».
Πιστεύει ότι ο στόχος είναι εν μέρει να εξαπλωθεί ο φόβος σε όσους παραμένουν στα χωριά και να τους ωθήσει να φύγουν αφού τους εξαντλήσει ψυχολογικά. Αλλά βλέπει επίσης έναν άλλο, πιο άμεσο σκοπό.
«Δεδομένου ότι πολλά χωριά είναι πλέον άδεια από αμάχους, με μόνο μαχητές της αντίστασης να απομένουν σε ορισμένες περιοχές, νομίζω ότι ο στόχος μπορεί επίσης να είναι να παρασύρουν κάποιον έξω και να τον εντοπίσουν», δήλωσε ο Χασέμ.
Η εμπειρία της Γάζας
Η τακτική αυτή δεν είναι νέα στους πρόσφατους πολέμους του Ισραήλ.
Στην Γάζα, οργανώσεις δικαιωμάτων, δημοσιογράφοι και κάτοικοι έχουν τεκμηριώσει τη χρήση ισραηλινών τετρακοπτέρων εξοπλισμένων με μεγάφωνα για τη μετάδοση ήχων κλαιόντων παιδιών, γυναικών που ουρλιάζουν και εκκλήσεων για βοήθεια σε κατοικημένες περιοχές και προσφυγικούς καταυλισμούς, ιδιαίτερα τη νύχτα.
«Όταν ακούς αυτές τις φωνές στη σιωπή της νύχτας, το πρώτο σου ένστικτο είναι να βγεις έξω και να δεις τι συμβαίνει» — Hashem, διασώστης
Κάτοικοι στη Γάζα δήλωσαν ότι οι ήχοι μερικές φορές έκαναν τους ανθρώπους να πιστεύουν ότι άμαχοι εκεί κοντά βρίσκονταν σε κίνδυνο, μόνο και μόνο για να συνειδητοποιήσουν αργότερα ότι οι κραυγές προέρχονταν από μικρά drones που πετούσαν πάνω από τις γειτονιές τους.
Στην Γάζα, τα τετρακόπτερα δεν ήταν μόνο εργαλεία παρακολούθησης. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, γιατροί, κάτοικοι και οργανώσεις δικαιωμάτων ανέφεραν τη χρήση τους πάνω από δρόμους, σπίτια και νοσοκομεία, όπου αναπτύχθηκαν για την παρακολούθηση των κινήσεων, την έκδοση εντολών, τον εκφοβισμό αμάχων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για να ανοίξουν πυρ.
Η χρήση τους με μεγάφωνα έγινε μέρος μιας ευρύτερης μορφής ψυχολογικού πολέμου: να προκαλεί σύγχυση στους αμάχους, να θολώνει τη γραμμή μεταξύ πραγματικών και ηχογραφημένων ήχων και να υπονομεύει ένα από τα πιο βασικά ανθρώπινα ένστικτα – την παρόρμηση να ανταποκριθεί κανείς σε μια κραυγή για βοήθεια.
Σήμερα, οι κάτοικοι στο νότιο Λίβανο λένε ότι βλέπουν στοιχεία αυτής της ίδιας μεθόδου να μεταφέρονται στα χωριά τους, αν και σε ένα διαφορετικό πλαίσιο. Οι πόλεις τους έχουν καταστραφεί ή σχεδόν ερημώσει, οικογένειες βρίσκονται παγιδευμένες μεταξύ του εκτοπισμού και της προσωρινής επιστροφής, και ένας πόλεμος που έχει αναδιαμορφώσει τη σχέση μεταξύ των ανθρώπων, του ήχου και της κίνησης.
Ελέγχοντας το ηχοτοπίο
Ο Τάρεκ Μαζαάνι (Tarek Mazaani), από την κατεστραμμένη νότια πόλη Χούλα (Houla), γνωρίζει αυτή την πίεση από πρώτο χέρι. Το σπίτι του καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2024. Αργότερα μετακόμισε στη Ζαουτάρ αλ-Σαρκίγια (Zawtar al-Sharqiya) κατά τη διάρκεια της κατάπαυσης του πυρός, προτού οι ανανεωμένες μάχες τον Μάρτιο τον εκτοπίσουν ξανά.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Μαζαάνι ίδρυσε τη «Συγκέντρωση των Ανθρώπων των Πόλεων των Νοτίων Συνόρων», μια ομάδα που έκανε εκστρατεία για το δικαίωμα των κατοίκων να επιστρέψουν στα κατεστραμμένα χωριά τους και για να ξεκινήσει η ανοικοδόμηση.
Στις 12 Οκτωβρίου 2025, όπως λέει, ο ισραηλινός στρατός έστειλε τετρακόπτερα πάνω από αρκετά χωριά του νότου, μεταδίδοντας προειδοποιητικά μηνύματα που καλούσαν τους κατοίκους να μην του μιλούν και να τον μποϊκοτάρουν. Τα μηνύματα τον κατηγορούσαν ότι ανήκει στη Χεζμπολάχ.
Ο Μαζαάνι θυμήθηκε το περιστατικό ενώ ήταν εκτοπισμένος για άλλη μια φορά, μιλώντας από αυτό που είχε γίνει ο τρίτος εκτοπισμός του. Το σπίτι όπου είχε βρει καταφύγιο στη Ζαουτάρ αλ-Σαρκίγια έχει επίσης καταστραφεί έκτοτε, δήλωσε στο MEE.
«Όταν ο ισραηλινός στρατός το έκανε αυτό, έπρεπε να φύγω από το σπίτι από ανησυχία για τη ζωή των κατοίκων και των γειτόνων στο οικιστικό συγκρότημα όπου διέμενα», δήλωσε ο Μαζαάνι. «Ένιωσαν ότι θα μπορούσαν να με στοχοποιήσουν μετά από αυτά τα μηνύματα. Άφησα την οικογένειά μου και πήγα κάπου αλλού».
Είπε ότι οι προειδοποιήσεις σταμάτησαν αργότερα, αφού η υπόθεσή του έγινε θέμα δημόσιου ενδιαφέροντος, καλύφθηκε από αρκετά διεθνή μέσα ενημέρωσης και προκάλεσε δηλώσεις αλληλεγγύης από ανώτερα επίσημα πρόσωπα.
Αλλά για τον Μαζαάνι, ο αντίκτυπος του περιστατικού ξεπέρασε τη δική του ασφάλεια. Η μετάδοση του ονόματός του πάνω από τα χωριά του νότου, όπως είπε, ήταν ένα μήνυμα προς την κοινότητα γύρω του όσο και ένα μήνυμα προς τον ίδιο: οποιοσδήποτε δραστηριοποιούνταν στο ζήτημα της επιστροφής, οποιοσδήποτε αμφισβητούσε τον εκτοπισμό ή οποιοσδήποτε απαιτούσε ανοικοδόμηση θα μπορούσε να σημαδευτεί, να απειληθεί ή να απομονωθεί κοινωνικά.
Οι μαρτυρίες του Χασέμ και του Μαζαάνι αποκαλύπτουν ένα άλλο επίπεδο του πολέμου στο νότιο Λίβανο. Δεν είναι μόνο ένας πόλεμος αεροπορικών επιδρομών, καταστροφής και εκτοπισμού, αλλά και ελέγχου του ψυχολογικού και ακουστικού τοπίου της ζωής των αμάχων.
Αυτή η χρήση του ήχου φέρνει τους αμάχους σε μια αδύνατη θέση. Το να ανταποκριθείς μπορεί να σημαίνει ότι πέφτεις σε παγίδα· το να το αγνοήσεις μπορεί να σημαίνει ότι γυρίζεις την πλάτη σε μια πραγματική έκκληση για βοήθεια. Ανάμεσα σε αυτές τις πιθανότητες, ο φόβος συσσωρεύεται, η εμπιστοσύνη διαβρώνεται και η παραμονή στο χωριό μετατρέπεται σε μια καθημερινή μάχη νεύρων.
Στο νότιο Λίβανο, όπου η μακρά μνήμη της κατοχής διασταυρώνεται με τον ανανεωμένο εκτοπισμό, αυτά τα τετρακόπτερα θεωρούνται κάτι παραπάνω από απλή στρατιωτική τεχνολογία. Βιώνονται ως επέκταση του ισραηλινού ελέγχου: να πετούν από πάνω, να παρακολουθούν, να προβάλλουν ασώματες φωνές και να αναγκάζουν τους κατοίκους να αμφισβητούν κάθε ήχο και κίνηση γύρω τους.
