Σε κλίμα οδύνης, αλλά και έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη, τοποθετήθηκε για το πολύνεκρο ναυάγιο που σημειώθηκε το βράδυ της Τρίτης, 3 Φεβρουαρίου, ανοιχτά της Χίου. Σε παρέμβασή της στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ERTnews, η υφυπουργός επιβεβαίωσε τον θάνατο 15 ανθρώπων, ενώ ανέλυσε τη στρατηγική της κυβέρνησης για το μεταναστευτικό, την ώρα που το νέο σχετικό νομοσχέδιο τίθεται προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής.
Ούτε λίγο ούτε πολύ, πριν διεξαχθεί καν έρευνα, η Υφυπουργός Μετανάστευσης αιτιολόγησε τον θάνατο 15 μεταναστών και των τραυματισμό άλλων 24 σε περιστατικό που σημειώθηκε το βράδυ της Τρίτης ανοιχτά της Χίου.
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε η κ. Βολουδάκη στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews, το περιστατικό δεν περιορίστηκε σε ένα τυπικό ναυάγιο, αλλά περιελάμβανε μια βίαιη αναμέτρηση.
Η κ. Βολουδάκη υποστήριξε ότι οι διακινητές άνοιξαν πυρ και επιχείρησαν να εμβολίσουν το σκάφος του Λιμενικού Σώματος, σε μια προσπάθεια να διαφύγουν ή να αποτρέψουν τη σύλληψη. «Γυναίκες και άντρες του Λιμενικού δρουν καθημερινά σε συνθήκες πολέμου», σημείωσε χαρακτηριστικά η Υφυπουργός, τονίζοντας ότι η δράση των διακινητών εκτείνεται πλέον από τα παράλια της Τουρκίας προς το Ανατολικό Αιγαίο μέχρι τη νέα «πύλη εισόδου» στη Νότια Κρήτη, με σκάφη που αναχωρούν από το Τομπρούκ της Λιβύης.
Η ελληνοτουρκική συνεργασία και η μείωση των ροών
Παρά τη σφοδρότητα του περιστατικού, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Μετανάστευσης εκτιμά ότι η λειτουργική σχέση Ελλάδας και Τουρκίας στον τομέα της διαχείρισης του μεταναστευτικού δεν έχει κλονιστεί. Η κ. Βολουδάκη εμφανίστηκε καθησυχαστική ως προς το ενδεχόμενο μιας νέας επιδείνωσης στο «θέατρο» του Ανατολικού Αιγαίου, παραθέτοντας συγκεκριμένα δεδομένα που δείχνουν αισθητή μείωση των ροών τόσο στον Έβρο —όπου καθοριστικό ρόλο παίζει ο φράχτης— όσο και στα νησιά.
Η συνεργασία των δύο χωρών φαίνεται να αποδίδει σε επίπεδο επιχειρησιακής συνεννόησης, καθώς, όπως εξήγησε η Υφυπουργός, υφίσταται πλέον δίαυλος ενημέρωσης όταν εντοπίζονται ύποπτα σκάφη εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων. «Θέλω να ελπίζω ότι αυτό είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό που οφείλεται αποκλειστικά στους διακινητές και το εμπόριο ανθρώπινων ψυχών», ανέφερε, αποσυνδέοντας την τραγωδία από το γενικότερο διπλωματικό κλίμα.
Η στροφή της Ευρώπης προς την αυστηροποίηση
Το ναυάγιο στη Χίο σημειώνεται σε μια χρονική συγκυρία όπου η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική μετατοπίζεται σε σαφώς αυστηρότερες κατευθύνσεις. Η κ. Βολουδάκη, μεταφέροντας το κλίμα από το πρόσφατο άτυπο συμβούλιο Υπουργών στην Κύπρο, επισήμανε ότι η ανάγκη για ένα πιο στιβαρό πλαίσιο διαχείρισης της παράνομης μετανάστευσης αποτελεί πλέον κοινό ζητούμενο για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις χώρες της πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Κύπρος και η Μάλτα, αλλά αγκαλιάζεται και από τα βόρεια κράτη-μέλη. Η αυστηροποίηση των κανόνων εισόδου και η ενίσχυση της προστασίας των συνόρων φαίνεται να αποτελούν τον κεντρικό πυλώνα της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής, καθώς η πίεση στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης παραμένει σταθερή και οι τραγωδίες στη θάλασσα συνεχίζουν να προκαλούν διεθνή προβληματισμό.
Η στρατηγική των «δύο ταχυτήτων»: Αυστηρότητα και Νόμιμη Μετανάστευση
Με φόντο τη συζήτηση στη Βουλή, η υφυπουργός υπεραμύνθηκε της «διττής» πολιτικής που ακολουθεί η Αθήνα. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση επιδιώκει την περαιτέρω αυστηροποίηση του πλαισίου για την παράνομη μετανάστευση —απορρίπτοντας πρακτικές μαζικών νομιμοποιήσεων όπως αυτές της Ισπανίας— και από την άλλη, ενισχύει τις νόμιμες οδούς για την κάλυψη των κενών στην αγορά εργασίας.
Η κ. Βολουδάκη απάντησε σε δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου (Politico) που κάνουν λόγο για προσέλκυση δεκάδων χιλιάδων εργατών από την Ασία (Ινδία, Μπαγκλαντές, Φιλιππίνες, Βιετνάμ). Διευκρίνισε ότι πρόκειται για ένα αυστηρά οριοθετημένο πλαίσιο «κυκλικής μετανάστευσης», όπου οι εργαζόμενοι θα εισέρχονται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια θα επιστρέφουν στις πατρίδες τους. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι οι μέχρι τώρα διακρατικές συμφωνίες, όπως αυτή με την Αίγυπτο, δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα, γεγονός που οδήγησε στην απόφαση για ενεργότερη εμπλοκή των εταιρειών προσωρινής απασχόλησης και στην απλοποίηση των διαδικασιών για έργα εθνικής σημασίας, όπως ο ΒΟΑΚ στην Κρήτη.
Νέες δομές στην Κρήτη και διαχείριση ασυνόδευτων ανηλίκων
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις υποδομές φιλοξενίας στην Κρήτη. Η υφυπουργός επιβεβαίωσε ότι μέσω τροπολογίας νομιμοποιούνται και βελτιώνονται οι συνθήκες στα κέντρα προσωρινής διαμονής στην Αγιά Χανίων και στην Ιεράπετρα. Στόχος είναι η επίσημη μίσθωση των κτιρίων και η διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών για τις ολιγοήμερες παραμονές μεταναστών πριν τη μεταφορά τους σε δομές της ενδοχώρας. Η κ. Βολουδάκη υπογράμμισε ότι σήμερα στην Κρήτη ο αριθμός των διαμενόντων μεταναστών είναι μηδενικός, καθώς όλοι μεταφέρονται άμεσα σε οργανωμένες δομές, όπως αυτή στο Κουτσόχερο.
Παράλληλα, το νέο νομοσχέδιο φέρνει μια σημαντική αλλαγή στη διαχείριση των ασυνόδευτων ανηλίκων. Καταργείται η ρύθμιση που προέβλεπε αυτόματη δεκαετή παραμονή για όσους ολοκλήρωναν τρεις ή έξι τάξεις ελληνικής εκπαίδευσης. Η απόφαση αυτή ελήφθη καθώς η διάταξη λειτούργησε ως «πόλος έλξης» (pull factor) για ανηλίκους κοντά στην ηλικία των 18 ετών, με την υφυπουργό να διευκρινίζει ότι πλέον κάθε περίπτωση θα κρίνεται εξατομικευμένα με βάση την πραγματική βούληση του παιδιού για ένταξη.
Κράτος Δικαίου και Θρησκευτική Λατρεία
Τέλος, η κ. Βολουδάκη αναφέρθηκε στους ελέγχους για παράνομους χώρους λατρείας στην Αθήνα, τονίζοντας ότι η τήρηση των νόμων είναι απαρέγκλιτη. «Πρέπει να ακολουθούμε κανόνες και νόμους», σημείωσε, αναφέροντας ότι η λειτουργία χώρων λατρείας χωρίς άδεια οδηγεί σε άμεσο κλείσιμο και απέλαση των υπευθύνων, υπογραμμίζοντας ότι ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα και τη θρησκεία εντός της Ε.Ε. συμβαδίζει πάντα με το κράτος δικαίου.
