27.9 C
Chania
Κυριακή, 26 Ιουλίου, 2026

Ο μεγαλύτερος αρχαιοελληνικός γρίφος ρίχνει το γάντι στην ΑΙ: Θα καταφέρει να «διαβάσει» τον Δίσκο της Φαιστού;

Από κρυπτογραφημένες επιστολές βασιλιάδων μέχρι μυστηριώδη μεσαιωνικά χειρόγραφα, η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει νέους δρόμους στην αποκάλυψη μυστικών που παρέμεναν κρυμμένα για αιώνες.

Εκεί όπου όλοι απέτυχαν

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν πλέον εξελιγμένα συστήματα AI για να αναγνωρίζουν σύμβολα, να εντοπίζουν μοτίβα και να αποκρυπτογραφούν κείμενα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν αδύνατο να διαβαστούν.

Ανάμεσα στις μεγαλύτερες προκλήσεις που παραμένουν μπροστά τους βρίσκεται ένας από τους πιο διάσημους αρχαιολογικούς γρίφους όλων των εποχών: ο Δίσκος της Φαιστού.

Μυστήριο

Για περισσότερα από 100 χρόνια, ο πήλινος δίσκος που βρέθηκε στο ανάκτορο της Φαιστού στην Κρήτη αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της αρχαιολογίας. Τα σύμβολά του έχουν μελετηθεί από κορυφαίους γλωσσολόγους, αρχαιολόγους και ειδικούς στην αποκρυπτογράφηση κωδίκων, όμως το μήνυμα που κρύβει παραμένει άγνωστο.

4.000 χρόνια πριν

Ο Δίσκος της Φαιστού, ηλικίας περίπου 4.000 ετών, περιλαμβάνει 241 αποτυπωμένα σύμβολα σε σπειροειδή διάταξη. Η γραφή του θεωρείται μοναδική, καθώς δεν έχει βρεθεί άλλο κείμενο που να χρησιμοποιεί το ίδιο σύστημα σημείων, ενώ η γλώσσα στην οποία είναι γραμμένος παραμένει άγνωστη.

Λείπει το βασικό κλειδί

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την αποκρυπτογράφησή του τόσο δύσκολη. Σε πολλές περιπτώσεις ιστορικών κωδίκων, οι ερευνητές μπορούν να αναζητήσουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα, να συγκρίνουν γράμματα ή σύμβολα με γνωστές γλώσσες και να χρησιμοποιήσουν στατιστικές μεθόδους.

Στην περίπτωση όμως του Δίσκου της Φαιστού, λείπει το βασικό «κλειδί»: ένα μεγαλύτερο σώμα κειμένων που θα μπορούσε να αποκαλύψει τη σημασία των συμβόλων.

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη δείξει τις δυνατότητές της σε αντίστοιχες περιπτώσεις. Ερευνητές κατάφεραν με τη βοήθεια μηχανικής μάθησης να αποκρυπτογραφήσουν άγνωστους κώδικες, όπως το λεγόμενο Borg cipher, ένα χειρόγραφο 408 σελίδων από τη Βιβλιοθήκη του Βατικανού που παρέμενε ακατανόητο για περισσότερα από 400 χρόνια.

Το σύστημα AI βοήθησε τους επιστήμονες να εντοπίσουν μοτίβα και να αποκαλύψουν ότι το κείμενο περιείχε μεταξύ άλλων παλιές ιατρικές συνταγές και πρακτικές θεραπείας.

Παρόμοια εργαλεία έχουν χρησιμοποιηθεί και για την ανάγνωση κρυπτογραφημένων επιστολών, όπως εκείνες της Μαρίας Στιούαρτ, βασίλισσας της Σκωτίας, αποκαλύπτοντας πολιτικές συνωμοσίες και άγνωστες πτυχές της ζωής της.

Οι επιστήμονες πλέον προσπαθούν να δημιουργήσουν συστήματα που δεν θα περιορίζονται μόνο στη μεταγραφή ενός παλιού χειρογράφου, αλλά θα μπορούν να αναλύουν απευθείας εικόνες αρχαίων κειμένων, να αναγνωρίζουν άγνωστα σύμβολα και να προτείνουν πιθανές ερμηνείες.

Απόλυτη πρόκληση

Σε αυτό το νέο πεδίο έρευνας, ο Δίσκος της Φαιστού αποτελεί την απόλυτη πρόκληση. Τα σύμβολά του, όπως και άλλες αρχαίες γραφές που παραμένουν άγνωστες —όπως η Γραμμική Α— θα μπορούσαν να αποτελέσουν το επόμενο μεγάλο «τεστ» για τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης.

Αν η AI καταφέρει τελικά να αποκρυπτογραφήσει τον Δίσκο της Φαιστού, η ανακάλυψη δεν θα αφορά μόνο την ανάγνωση ενός αρχαίου κειμένου. Θα μπορούσε να ανοίξει ένα νέο παράθυρο στον μινωικό πολιτισμό και να αποκαλύψει πληροφορίες για μια εποχή της οποίας η φωνή παραμένει σιωπηλή εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Ο Γιάννης εκθέτει τον Λιόλιο για τη μη συμμετοχή του στους τελευταίους αγώνες της Εθνικής: «Η Ομοσπονδία δεν πλήρωσε την ασφάλεια στο ΝΒΑ ως όφειλε»

Ο Γιάννης Αντετοκούνμπο βρέθηκε καλεσμένος του Ανέστη Ευαγγελόπουλου στο Podcast «AnesTea» για παραχώρησε μια πολύ ωραία συνέντευξη.

Ανάμεσα στα όσα ενδιαφέροντα είπε ο Έλληνας σταρ του NBA που την νέα σεζόν θα αγωνίζεται στο Μαϊάμι για λογαριασμό των Χιτ, ήταν και η αναφορά του στη μη συμμετοχή του στην εθνική ομάδα. Ειδικότερα, ο Γιάννης εξήγησε ότι η ομοσπονδία του Λιόλιου δεν πλήρωσε την ασφάλεια του συμβολαίου του Αντετοκούνμπο στο NBA.

«Είμαι ο μόνος NBAer. Για να πας στην εθνική, πρέπει η ομοσπονδία να πληρώσει μια ασφάλεια για παίξω. Δεν ξέρω αν ισχύει αυτό για τους αθλητές που παίζουν στην Ευρωλίγκα, αλλά για τους παίκτες του NBA που έχουν μεγάλα συμβόλαια, αν πάω εγώ και τραυματιστώ όσο παίζω στη FIBA να μπορεί η ασφάλεια να πληρώνει το συμβόλαιο που έχω με τους Μπακς ή τώρα με τους Μαϊάμι Χιτ.

Δεν το ξέρει πολύς κόσμος. Πιστεύαμε ότι με τη Ρουμανία και την Πορτογαλία είναι εύκολα να κερδίσεις. Κάναμε το λάθος και τους υποτιμήσαμε. Τώρα έχουμε δύο ματς μπροστά μας. Αν κληθώ λογικά θα είμαι εκεί. Αν κληθούμε όλοι, θα είμαι εκεί».

ieidiseis.gr

Μόλις σε 30 εταιρείες πήγε το 40% των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης – Η λίστα των εκλεκτών

Τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης δεν «πότισαν» ισότιμα την αγορά. Τροφοδότησαν κυρίως λίγους, πολύ μεγάλους ομίλους, αφήνοντας τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με τα ψίχουλα.

Τα τελευταία επίσημα στοιχεία που ανακοινώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα επιβεβαιώνουν την εικόνα των τελευταίων ετών: πάνω από τις μισές δανειακές συμβάσεις του 2025 αφορούσαν μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όμως σε αξία οι ΜμΕ πήραν μόλις περίπου το ένα έκτο της συνολικής πίτας των δανείων.

Το υπόλοιπο –πάνω από το 80%– κατευθύνθηκε σε μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις με επενδυτικά σχέδια δεκάδων ή και εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, όπως αυτά που αποτυπώνονται στη λίστα των 30 μεγαλύτερων δικαιούχων (βλέπε πίνακας παρακάτω).

Μέχρι τις 16 Μαρτίου 2026 είχαν υπογραφεί 605 δανειακές συμβάσεις στο πλαίσιο του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), συνολικού επενδυτικού ύψους 19,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 8,1 δισ. ευρώ αφορούσαν άμεσα δάνεια του ίδιου του Μηχανισμού, με χαμηλό επιτόκιο.

Συνολικά, οι 30 μεγάλες επιχειρήσεις που έλαβαν τα μεγαλύτερα ποσά, έφτασαν τα 6,7 δισ. Ευρώ από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, ποσό που αντιστοιχεί σε περισσότερο από 40% του συνολικού πακέτου των δανειων του ΤΑΑ 16,7 δισ. Ευρώ που έχουν προβλεφθεί για όλη τη διάρκεια των δανείων.

Μόνο οι δύο μεγαλύτεροι δικαιούχοιΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, απορρόφησαν πάνω από 1,9 δισ. ευρώ δανείων ΤΑΑ, ποσό που ξεπερνά συνδυαστικά τα –μικρά– δάνεια εκατοντάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Η ΑΔΜΗΕ Α.Ε. συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσό, 1,115 δισ. ευρώ, ενώ ακολουθεί η ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. με 796 εκατ. ευρώ, εταιρεία που ελέγχεται από τη ΔΕΗ και, μέσω αυτής, από το Ελληνικό Δημόσιο.

Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Integrated Resort Complex Ελληνικού Α.Ε., η εταιρεία πίσω από το καζίνο-ρεσόρτ του Ελληνικού, με 399 εκατ. ευρώ, ιδιοκτησίας της κοινοπραξίας ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Hard Rock International.

Ακολουθούν η Δημόσια Εταιρεία Συμμετοχών ΑΔΜΗΕ Α.Ε. με 370 εκατ. ευρώ και η ΔΕΗ Οπτικές Επικοινωνίες Α.Ε. με 290 εκατ. ευρώ, και οι δύο «μέσα» στον ευρύτερο κρατικό ενεργειακό όμιλο της ΔΕΗ, όπου το Δημόσιο έχει το 33,4% και ο αμερικανικό επενδυτικό Fund CVC ποσοστό περίπου 17%.

Την έκτη θέση καταλαμβάνει η Olympic Εμπορικές και Τουριστικές Επιχειρήσεις Α.Ε., θυγατρική της Aegean Airlines, της οικογένειας Βασιλάκη, με 269 εκατ. ευρώ.

Έβδομη έρχεται η ΔΕΣΦΑ Α.Ε. με 261 εκατ. ευρώ, την οποία ελέγχει η ιταλική κοινοπραξία Senfluga (Italgas–Snam) σε συνεργασία με το Ελληνικό Δημόσιο.

Στην όγδοη θέση βρίσκεται η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή Αντλησιοταμίευση Α.Ε., θυγατρική του ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ του Γιώργου Περιστέρη, με 250 εκατ. ευρώ.

Ακολουθεί η ίδια η ΔΕΗ Α.Ε. με 204 εκατ. ευρώ, στην οποία βασικοί μέτοχοι είναι πλέον το Ελληνικό Δημόσιο και το επενδυτικό fund CVC Capital Partners.

Τη δεκάδα κλείνει η Ελληνικός Χρυσός Α.Ε., θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold, με 200 εκατ. Ευρώ.

Αν δούμε την κατανομή σε κλάδους, η συγκέντρωση είναι εμφανής: Πάνω από το 80% των δανείων του ΤΑΑ κατευθύνθηκε σε μόλις τρεις κλάδους: στην ενέργεια (34,6% των δανείων, 137 συμβάσεις, επενδύσεις 6,1 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,8 δισ. ευρώ δάνεια ΤΑΑ), στον τουρισμό (27,2% με 241 συμβάσεις και επενδύσεις 4,9 δισ. ευρώ) και στη βιομηχανία (23,5% με 141 συμβάσεις και επενδύσεις 5,1 δισ. ευρώ). Τα δάνεια αυτά χορηγούνται με ιδιαίτερα ευνοϊκά επιτόκια, 1% για μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις και 0,35% για μικρές, επίπεδα πολύ χαμηλότερα από τα αντίστοιχα επιτόκια της αγοράς.

Παρά το γεγονός ότι η φάση συμβασιοποίησης των δανείων ολοκληρώθηκε εντός του 2026, οι εκταμιεύσεις των δανείων ΤΑΑ θα συνεχιστούν έως και το 2029. Τραπεζικοί κύκλοι εκτιμούν ότι οι εκταμιεύσεις δανείων ΤΑΑ από τις τράπεζες μπορεί να ξεπεράσουν τα 4 δισ. ευρώ μέσα στο 2026 και να κινηθούν γύρω στα 5 δισ. ευρώ τη διετία 2027–2028, κάτι που εξηγεί γιατί το ΤΑΑ παραμένει η βασική ελπίδα των τραπεζών για κερδοφορία, τουλάχιστον έως το 2028.

Την ίδια στιγμή, από τα υπογεγραμμένα δάνεια της τετραετίας 2022–2025 έχει εκταμιευθεί μόλις περίπου το 60%, στοιχείο που δείχνει ότι το ΤΑΑ θα συνεχίσει να τροφοδοτεί με ρευστότητα για κάποιο διάστημα ακόμα και μετά τη λήξη του.

ieidiseis.gr

Η Ζωή δεν θα πάει Μέγαρο για τη Γιορτή της Δημοκρατίας αλλά σε εκδήλωση για την Παλαιστίνη: «Not my President λένε στην Αμερική για τον Τραμπ. Not our President λέμε κι εμείς για τον Τασούλα»

Νέα μετωπική επίθεση κατά του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα εξαπέλυσε η Ζωή Κωνσταντοπούλου, προαναγγέλλοντας πως η Πλεύση Ελευθερίας δεν θα συμμετάσχει ούτε φέτος στις εκδηλώσεις για την 52η επέτειο της Αποκατάστασης της Δημοκρατίας.

Μιλώντας σε εκδήλωση του κόμματός της με θέμα το Σύνταγμα, το κράτος δικαίου και τη Δικαιοσύνη, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας ξιφούλκησε κατά του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα, επικαλούμενη παλαιότερη δήλωσή του από το βήμα της Βουλής, αμφισβητώντας ευθέως τα δημοκρατικά του αισθήματα.

Για πρώτη φορά στη Μεταπολίτευση έχουμε Πρόεδρο της Δημοκρατίας που μπόρεσε να αρθρώσει από το βήμα της Βουλής τη φράση ότι «δεν είναι και τόσο δημοκράτης».

«Not my President λένε στην Αμερική για τον Τραμπ. Not our President λέμε κι εμείς για τον Τασούλα», ανέφερε χαρακτηριστικά, για να προσθέσει πως όσο ο Κωνσταντίνος Τασούλας παραμένει στο ύπατο πολιτειακό αξίωμα, η Πλεύση Ελευθερίας δεν πρόκειται να δώσει το «παρών» στη δεξίωση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Μάλιστα, δεν έκρυψε την ευχή της «να είναι ο πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας που θα πέσει με μομφή», ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τους τόνους της αντιπαράθεσης.

Η ίδια χαρακτήρισε τη δεξίωση στο Προεδρικό Μέγαρο «θέαμα δημοσίων σχέσεων», υποστηρίζοντας ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας «θα έπρεπε να ελέγχεται και όχι να κοσμεί τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας».

Αντί της εκδήλωσης στο Προεδρικό Μέγαρο, η Πλεύση Ελευθερίας θα συμμετάσχει σε ανοιχτή εκδήλωση για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του παλαιστινιακού λαού, επιλέγοντας να δώσει διαφορετικό πολιτικό στίγμα την ημέρα της επετείου.

Προσφυγή με καταγγελίες για «φωτογραφικό διαγωνισμό» 133 εκ. ευρώ στη σίτιση των μεταναστών

Του Βασίλη Ανδριανόπουλου

Φωτογραφικές διατάξεις, παράνομοι όροι, αθέμιτος ανταγωνισμός και εύνοια άλλων οικονομικών φορέων. Ιδιαιτέρως αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία της προσφυγής -βρίσκεται σε γνώση του iEidiseis- που υπέβαλε εταιρεία προς την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ), αναφορικά με την διακήρυξη του διαγωνισμού ύψους 133 εκατομμυρίων ευρώ που διενεργεί το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου για τη σίτιση στις προσφυγικές δομές της χώρας. Σύμφωνα με την προσφυγή, κάποιοι από τους όρους που υπάρχουν στη διακήρυξη, ευνοούν εταιρείες που κέρδισαν την προηγούμενη διαγωνιστική διαδικασία το 2021.

«Δύναται να ανέλθει έως 265 εκατ. ευρώ»

Όπως σημειώνεται στην προσφυγή, η επίμαχη συμφωνία-πλαίσιο, θα έχει διετή διάρκεια και θα υποδιαιρείται σε εννέα τμήματα, με βάση το γεωγραφικό κριτήριο, ήτοι: Τμήμα 1 «Φυλάκιο», Τμήμα 2 «Βόρεια Ελλάδα Α», Τμήμα 3 «Βόρεια Ελλάδα Β», Τμήμα 4 «Νότια Ελλάδα Α», Τμήμα 5 «Νότια Ελλάδα Β», Τμήμα 6 «Λέσβος», Τμήμα 7 «Σάμος – Χίος και λοιπά νησιά Βορείου Αιγαίου», Τμήμα 8 «Κως – Λέρος, λοιπά νησιά Νοτίου Αιγαίου» και Τμήμα 9 «Κρήτη».

Η συνολική αρχική εκτιμώμενη αξία της διετούς συμφωνίας-πλαίσιο ανέρχεται σε 132.985.560 ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ενώ προβλέπεται και δικαίωμα προαίρεσης έως ποσοστό 100%. Ως αποτέλεσμα, η συνολική εκτιμώμενη αξία δύναται να ανέλθει έως 265.971.120 ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.

Σημειώνεται πως κριτήριο ανάθεσης είναι η πλέον οικονομικά συμφέρουσα προσφορά, ενώ η συμφωνία-πλαίσιο προβλέπεται να συναφθεί σε δύο οικονομικούς φορείς ανά τμήμα, κατά σειρά μειοδοσίας, εφόσον υφίσταται επαρκής αριθμός παραδεκτών προσφορών. Ως καταληκτική ημερομηνία παραλαβής των προσφορών ορίστηκε η 22η Ιουλίου 2026.

«Περιορίζουν αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό»

Βάσει όσων αναφέρονται στην προσφυγή, η προσφεύγουσα εταιρεία «συγκαταλέγεται στους οικονομικούς φορείς προς τους οποίους απευθύνεται η προσβαλλόμενη διακήρυξη, δοθέντος ότι διαθέτει την απαιτούμενη επαγγελματική δραστηριότητα, τεχνογνωσία, επιχειρησιακή οργάνωση, εμπειρία και πραγματική δυνατότητα παροχής των ζητούμενων υπηρεσιών παρασκευής και διανομής γευμάτων».

Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την προσφυγή, η επίμαχη διακήρυξη του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, «περιλαμβάνει σειρά όρων οι οποίοι, αυτοτελώς αλλά και συνδυαστικά ορώμενοι και αξιολογούμενοι, περιορίζουν αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό, ευνοούν υπέρμετρα περιορισμένο αριθμό πολύ μεγάλων οικονομικών φορέων, οι οποίοι στο παρελθόν είχαν αναδειχθεί ανάδοχοι της προηγούμενης σύμβασης, αποδυναμώνουν τη δυνατότητα σύμπραξης, στήριξης σε ικανότητες τρίτων ή υπεργολαβικής συνεργασίας, επιβάλλουν υψηλότατες χρηματοοικονομικές, τεχνικές και ασφαλιστικές απαιτήσεις, και μετακυλίουν στον ανάδοχο δυσανάλογο επιχειρηματικό και οικονομικό κίνδυνο».

«Μη νόμιμος όρος»

Στην επίμαχη διακήρυξη σημειώνεται για τα πρότυπα διασφάλισης ποιότητας και περιβαλλοντικής διαχείρισης, ότι «σε περίπτωση ένωσης οικονομικών φορέων, οι απαιτήσεις της παρούσας παραγράφου 2.2.7 καλύπτεται από κάθε μέλος της ένωσης ξεχωριστά».

Σύμφωνα με την προσφυγή, αυτός ο όρος είναι «μη νόμιμος, διότι εισάγει γενική και αδιάκριτη υποχρέωση κατοχής του συνόλου των απαιτούμενων πιστοποιήσεων από κάθε μέλος της ένωσης, ανεξαρτήτως του ειδικότερου αντικειμένου που πρόκειται να αναλάβει κατά την εκτέλεση της σύμβασης».

Βάσει της προσφυγής, ο επίμαχος όρος της διακήρυξης, τέθηκε «χωρίς να ληφθεί υπ’ όψιν ούτε το πραγματικό αντικείμενο που θα αναλάβει κάθε μέλος της ένωσης οικονομικών φορέων ούτε ο επιμερισμός των συμβατικών υποχρεώσεων μεταξύ των μελών».

Δηλαδή, «οικονομικός φορέας ο οποίος πρόκειται να αναλάβει αποκλειστικά τη μεταφορά ή τη διανομή των γευμάτων υποχρεώνεται να διαθέτει πιστοποιήσεις που σχετίζονται με την παραγωγική διαδικασία ή με άλλες λειτουργίες τις οποίες δεν πρόκειται να ασκήσει», ενώ το αντίστροφο ισχύει και για τον φορέα που θα αναλάβει την παραγωγή.

Επομένως, «οι πιστοποιήσεις παύουν να λειτουργούν ως μέσα διασφάλισης της ποιότητας της συγκεκριμένης δραστηριότητας και μετατρέπονται σε αυτοτελή εμπόδια συμμετοχής».

Κι αυτό συμβαίνει ενώ η υπό ανάθεση σύμβαση περιλαμβάνει πλείστες λειτουργίες όπως παρασκευή γευμάτων, μεταφορά, διανομή, οργάνωση προσωπικού, χρήση παραγωγικών μονάδων, οχημάτων και λοιπού εξοπλισμού.

Επομένως, σύμφωνα με την προσφυγή, «είναι απολύτως πιθανό και επιχειρησιακά εύλογο μια ένωση οικονομικών φορέων να κατανείμει μεταξύ των μελών της τα επιμέρους τμήματα της εκτέλεσης…».

Η «παρανομία» του επίμαχου όρου, καθίσταται σύμφωνα με την προσφυγή εντονότερη «από το γεγονός ότι η διακήρυξη επιτρέπει ως προς άλλα κριτήρια ποιοτικής επιλογής, τη δυνατότητα αθροιστικής κάλυψης των απαιτήσεων από τα μέλη της ένωσης. Ειδικότερα, ως προς την οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια προβλέπεται ότι, σε περίπτωση ένωσης οικονομικών φορέων, οι ελάχιστες προϋποθέσεις μπορούν να καλύπτονται αθροιστικά από όλα τα μέλη της ένωσης. Αντιστοίχως, ως προς την τεχνική και επαγγελματική ικανότητα, η Διακήρυξη προβλέπει ότι οι ελάχιστες απαιτήσεις μπορούν να καλύπτονται αθροιστικά από όλα τα μέλη της ένωσης».

«Απόλυτη απαγόρευση συμμετοχής»

Ως «παράνομη» κρίνεται στην προσφυγή και η απαγόρευση συμμετοχής του ίδιου οικονομικού φορέα σε περισσότερα σχήματα, ακόμη και για διαφορετικά τμήματα. Όπως σημειώνεται, εισάγεται «οριζόντια και απόλυτη απαγόρευση συμμετοχής του ίδιου φορέα σε οποιοδήποτε άλλο σχήμα, ακόμη και όταν πρόκειται για διαφορετικό γεωγραφικό τμήμα, διαφορετικό αντικείμενο εκτέλεσης, διαφορετική επιχειρησιακή ανάγκη ή διαφορετικό ρόλο, όπως λ.χ. δανεισμό εμπειρίας ή υπεργολαβική συμμετοχή. Να σημειωθεί ότι σε κάθε τμήμα συνάπτεται διακριτή σύμβαση».

Δηλαδή, «ενώ η διακήρυξη εμφανίζεται να επιτρέπει συμμετοχή για ένα ή περισσότερα τμήματα, ταυτόχρονα θεσπίζει έναν οριζόντιο αποκλεισμό που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα συνεργασιών, ιδίως μέσω ενώσεων, δανεισμού εμπειρίας και υπεργολαβίας».

Αυτός ο όρος, «δεν πλήττει μόνο τον προσφέροντα που θα ήθελε να συμμετάσχει σε περισσότερα οχήματα. Πλήττει κυρίως τους οικονομικούς φορείς που, λόγω της φύσης του αντικειμένου, χρειάζονται συνεργάτες με ειδική τοπική, τεχνική, παραγωγική ή μεταφορική ικανότητα».

Ως αποτέλεσμα, «μειώνεται τεχνητά η διαθέσιμη αγορά συνεργατών και περιορίζεται ο αριθμός των δυνητικών ανταγωνιστικών σχημάτων, προς όφελος εκείνων των οικονομικών φορέων που διαθέτουν ήδη πλήρη καθετοποίηση και πανελλαδική οργανωτική δομή».

Επομένως, σύμφωνα με την προσφυγή, ο επίμαχος όρος «αντίκειται στις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της αναλογικότητας και της προστασίας του πραγματικού ανταγωνισμού…».

«Παράνομος όρος»

Στους όρους της διακήρυξης αναφέρεται επίσης πως οι οικονομικοί φορείς απαιτείται να διαθέτουν μέσο γενικό ετήσιο κύκλο εργασιών των τριών τελευταίων κλεισμένων διαχειριστικών χρήσεων, ήτοι των ετών 2023, 2024 και 2025, κατά μέσο όρο της τριετίας, ύψους τουλάχιστον ίσου με το 100% της εκτιμώμενης αξίας του Τμήματος για το οποίο υποβάλλουν προσφορά, χωρίς Φ.Π.Α. και μη συμπεριλαμβανομένης της προαίρεσης.

Σε περίπτωση υποβολής προσφοράς σε περισσότερα τμήματα, ο μέσος γενικός ετήσιος κύκλος εργασιών θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσος με το 100% του αθροίσματος της εκτιμώμενης αξίας όλων των τμημάτων για τα οποία υποβάλλεται προσφορά, επίσης χωρίς Φ.Π.Α. και χωρίς την προαίρεση.

Σύμφωνα με την προσφυγή, ο προσβαλλόμενος όρος είναι παράνομος, δυσανάλογος και περιοριστικός του ανταγωνισμού, διότι υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο για την απόδειξη της οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας των συμμετεχόντων».

Άλλωστε, η διακήρυξη «ουδόλως εξηγεί για ποιο λόγο απαιτείται κύκλος εργασιών ίσιος ακριβώς με το 100% της εκτιμώμενης αξίας κάθε τμήματος», ενώ δεν «λαμβάνει υπόψη το πραγματικό ύψος των εκτελεστικών συμβάσεων, τον χρόνο εκτέλεσής τους, την πιθανή τμηματική ανάθεση, τη μεταβλητότητα των αναγκών και την απουσία εγγυημένου ελάχιστου αντικειμένου, ήτοι τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της Συμφωνίας – Πλαισίου».

Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτό δεν ίσχυε στην προηγούμενη διακήρυξη υπηρεσιών σίτισης του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου του 2021. Σύμφωνα με την προσφυγή, τότε «προβλεπόταν κύκλος εργασιών ίσος με το 30% της μέγιστης εκτιμώμενης αξίας για συμμετοχή σε ένα Τμήμα, 24% για συμμετοχή σε δύο Τμήματα, 18% για συμμετοχή σε τρία Τμήματα, 12% για συμμετοχή σε τέσσερα Τμήματα και 6% για συμμετοχή σε πέντε ή περισσότερα Τμήματα».

Παράλληλα, αυτή η απαίτηση σωρεύεται «με την απαίτηση πιστοληπτικής ικανότητας χρηματοδότησης ίσης με το 20% της εκτιμώμενης αξίας, την απαίτηση ασφαλιστικής κάλυψης 20%, την εγγύηση συμμετοχής 2%, την ιδιαίτερα αυστηρή απαίτηση τεχνικής εμπειρίας 50%, την απαίτηση πιστοποιήσεων από κάθε μέλος ένωσης και τον οριζόντιο περιορισμό πολλαπλής συμμετοχής του ίδιου φορέα σε διαφορετικά σχήματα».

Ως αποτέλεσμα, δημιουργείται «ένα ιδιαιτέρως αυστηρό οικονομικό και οργανωτικό πλαίσιο συμμετοχής, το οποίο ευνοεί αντικειμενικά ελάχιστους πολύ μεγάλους και καθετοποιημένους οικονομικούς φορείς…».

«Επιβάλλει πρόσθετη οικονομική απαίτηση»

Στη διακήρυξη προβλέπεται επίσης πως οι οικονομικοί φορείς οφείλουν να διαθέτουν και να αποδεικνύουν πιστοληπτική ικανότητα / γραμμή χρηματοδότησης ποσού τουλάχιστον ίσου με το 20% της συνολικής εκτιμώμενης αξίας του Τμήματος ή των Τμημάτων για τα οποία υποβάλλουν προσφορά, χωρίς Φ.Π.Α. και χωρίς να λαμβάνεται υπ’ όψιν η προαίρεση.

Επίσης προβλέπεται ότι σε περίπτωση συμμετοχής σε περισσότερα Τμήματα, το ως άνω ποσοστό 20% υπολογίζεται αθροιστικά επί της συνολικής εκτιμώμενης αξίας όλων των Τμημάτων συμμετοχής, ενώ ρητώς διευκρινίζεται ότι η σχετική τραπεζική βεβαίωση πρέπει να αφορά δυνατότητα χρηματοδότησης / λήψης δανείου και όχι απλώς όριο έκδοσης εγγυητικών επιστολών.

Σύμφωνα με την προσφυγή, αυτός ο όρος, σε συνδυασμό με το μέγεθος των τμημάτων της διακήρυξης, οδηγεί σε ιδιαιτέρως υψηλές χρηματοοικονομικές απαιτήσεις. Ενδεικτικά, «η αρχική εκτιμώμενη αξία του Τμήματος 2 ανέρχεται σε 22.469.400,00 ευρώ, του Τμήματος 3 σε 22.885.500,00 ευρώ, του Τμήματος 4 σε 18.308.400,00 ευρώ και του Τμήματος 5 σε 19.972.800,00 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ».

Ως αποτέλεσμα, αυτός ο όρος «είναι μη νόμιμος και αντίκειται στις αρχές της αναλογικότητας, της ίσης μεταχείρισης και της ανάπτυξης πραγματικού ανταγωνισμού, διότι επιβάλλει πρόσθετη οικονομική απαίτηση, η οποία ούτε αιτιολογείται ειδικώς ούτε συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες της συγκεκριμένης σύμβασης».

Με άλλα λόγια, «οικονομικός φορέας που επιδιώκει να συμμετάσχει σε περισσότερα Τμήματα υποχρεώνεται να εξασφαλίσει τραπεζική δυνατότητα χρηματοδότησης πολλών εκατομμυρίων ευρώ ήδη πριν από την ανάθεση οποιασδήποτε εκτελεστικής σύμβασης και χωρίς να είναι γνωστό αν θα αναλάβει ποτέ έργο αντίστοιχης οικονομικής αξίας».

Επομένως, όπως σημειώνεται, η διακήρυξη «περιορίζει υπέρμετρα τη δυνατότητα του οικονομικού φορέα να καλύψει τη χρηματοοικονομική αυτή απαίτηση μέσω συνεργασιών…».

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι σύμφωνα με την προσφυγή, η απαίτηση τραπεζικής χρηματοδοτικής δυνατότητας ίσης με το 20% της εκτιμώμενης αξίας όλων των τμημάτων συμμετοχής «δεν λαμβάνει υπ’ όψιν ότι η διακήρυξη αφορά συμφωνία-πλαίσιο και ότι οι πραγματικές ανάγκες θα εξειδικεύονται μέσω επιμέρους εκτελεστικών συμβάσεων. Δεν λαμβάνει επίσης υπ’ όψιν ότι ο αριθμός των σιτιζομένων και το φυσικό αντικείμενο είναι μεταβλητά, ούτε ότι η οικονομική επιβάρυνση του αναδόχου θα προκύπτει σταδιακά κατά την εκτέλεση και όχι αυτομάτως κατά τον χρόνο υποβολής της προσφοράς».

«Συνθήκες συγκέντρωσης της διαδικασίας»

Στη διακήρυξη προβλέπεται επίσης ότι οι οικονομικοί φορείς πρέπει να διαθέτουν ασφαλιστική κάλυψη επαγγελματικής αστικής ευθύνης, η οποία να καλύπτει τόσο τη γενική αστική ευθύνη έναντι τρίτων όσο και την ευθύνη προϊόντος, σε ποσό τουλάχιστον ίσο με το 20% της συνολικής εκτιμώμενης αξίας του Τμήματος ή των Τμημάτων για τα οποία υποβάλλουν προσφορά, χωρίς Φ.Π.Α. και χωρίς συνυπολογισμό του δικαιώματος προαίρεσης. Η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να ανανεώνεται ετησίως και να διατηρείται σε ισχύ έως τη λήξη της σύμβασης, συμπεριλαμβανομένης τυχόν παράτασης».

Πάντως, σύμφωνα με την προσφυγή, η ασφαλιστική κάλυψη «δεν αποδεικνύει την οικονομική ευρωστία του οικονομικού φορέα, αλλά εξασφαλίζει την κάλυψη συγκεκριμένων ασφαλιστικών κινδύνων που ενδέχεται να επέλθουν κατά την εκτέλεση της σύμβασης».

Όμως, «πουθενά δεν αιτιολογείται γιατί το απαιτούμενο ασφαλιστικό όριο πρέπει να αντιστοιχεί στο 20% της εκτιμώμενης αξίας του Τμήματος».

Ως αποτέλεσμα, «ο ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας καλείται, ήδη στο στάδιο της συμμετοχής, να δεσμεύσει ταυτόχρονα, τραπεζική, ασφαλιστική και χρηματοοικονομική δυνατότητα σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο, χωρίς να έχει ακόμη αναλάβει συγκεκριμένη εκτελεστική σύμβαση και χωρίς να είναι βέβαιο ότι θα κληθεί πράγματι να εκτελέσει το αντικείμενο σε έκταση αντίστοιχη προς την εκτιμώμενη αξία των τμημάτων».

Και σε αυτή την περίπτωση, σημειώνεται πως «αντί να διευρύνεται ο ανταγωνισμός, η διακήρυξη καταλήγει να διαμορφώνει συνθήκες συγκέντρωσης της διαδικασίας υπέρ ορισμένου αριθμού οικονομικών φορέων».

«Ευνοούνται οι προηγούμενοι ανάδοχοι»

Κάτι που επίσης προβλέπεται στη διακήρυξη είναι ότι οι οικονομικοί φορείς πρέπει να έχουν εκτελέσει ή να εκτελούν επιτυχώς, κατά το διάστημα από 01.01.2023 έως την καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών, μία ή περισσότερες συμβάσεις με αντικείμενο: α) την παρασκευή και διάθεση γευμάτων με τη μέθοδο cook and serve και β) την πλήρη σίτιση.

Περαιτέρω, η dιακήρυξη ορίζει ότι η συνολική αξία των συμβάσεων αυτών πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον σε ποσοστό 50% της εκτιμώμενης αξίας του Τμήματος ή των Τμημάτων για τα οποία υποβάλλεται προσφορά, μη συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α. και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το δικαίωμα προαίρεσης. Παράλληλα, «όσο περισσότερα τμήματα επιθυμεί να διεκδικήσει ο οικονομικός φορέας, τόσο αυξάνεται αντίστοιχα και η απαιτούμενη συμβατική εμπειρία».

Σύμφωνα με την προσφυγή, αυτή η απαίτηση, λειτουργεί ως «ιδιαιτέρως αυστηρό φίλτρο προεπιλογής», καθώς «ακόμη και για ένα μόνο μεγάλο τμήμα, η απαίτηση εμπειρίας 50% οδηγεί σε απαίτηση προηγούμενων συμβάσεων πολλών εκατομμυρίων ευρώ».

Άλλωστε, όπως αναγράφεται στην προσφυγή, αυτή η απαίτηση, «ιδίως όταν συνδυάζεται με το ποσοτικό όριο του 50%, περιορίζει υπέρμετρα τον ανταγωνισμό, διότι δεν αρκεί ο οικονομικός φορέας να έχει εμπειρία στο ουσιώδες αντικείμενο, αλλά πρέπει να έχει εκτελέσει συμβάσεις πολύ υψηλής αξίας και συγκεκριμένης μορφής».

Είναι αξιοσημείωτο, ότι σύμφωνα με την προσφυγή, ούτε αυτή η απαίτηση συμπεριλαμβανόταν στην προηγούμενη αντίστοιχη διακήρυξη του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου του 2021. Ειδικότερα, τότε, προβλεπόταν «ποσοστό 20% για συμμετοχή σε ένα Τμήμα, 16% για δύο Τμήματα, 12% για τρία Τμήματα, 8% για τέσσερα Τμήματα και 4% για πέντε ή περισσότερα Τμήματα».

Επομένως, και σε αυτή την περίπτωση σύμφωνα με την προσφυγή, «ευνοούνται αποκλειστικά οι εταιρείες που είχαν αναδειχθεί ανάδοχοι της προηγούμενης διαγωνιστικής διαδικασίας…».

«Δεν προσδιορίζεται ο αριθμός σιτιζομένων»

Παράλληλα, σύμφωνα με την προσφυγή, στη διακήρυξη παρατίθεται ένας συνολικός εκτιμώμενος ημερήσιος αριθμός σιτιζομένων, «χωρίς να προσδιορίζεται ο αριθμός των σιτιζομένων ανά δομή, ανά Περιφερειακή Ενότητα, ανά νησί ή ανά σημείο παροχής των υπηρεσιών».

Επομένως, «η γεωγραφική έκταση κάθε Τμήματος έχει άμεση επίδραση στη δυνατότητα υποβολής προσφοράς, στη δυνατότητα ορθής κοστολόγησης και στη δυνατότητα ασφαλούς εκτέλεσης». Ως αποτέλεσμα, «ο προσφέρων καλείται να υποβάλει οικονομική προσφορά και να αναλάβει δεσμεύσεις συμμετοχής χωρίς να γνωρίζει κρίσιμα στοιχεία για την επιχειρησιακή εκτέλεση της σύμβασης», όπως σε ποια σημεία θα έχει παραγωγική μονάδα ή συνεργαζόμενη παραγωγική υποδομή και ποια θα είναι η παραγωγική δυναμικότητα ανά σημείο.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με την προσφυγή, η αναθέτουσα αρχή «θεωρεί επαρκή τη μεταφορά γευμάτων από άλλο νησί ή από την ηπειρωτική Ελλάδα. Σε περίπτωση απαγορευτικού απόπλου, κακοκαιρίας, ακύρωσης δρομολογίων ή άλλης έκτακτης συνθήκης, η μεταφορά έτοιμων γευμάτων από άλλη περιοχή μπορεί να καταστεί πρακτικά αδύνατη…».

ieidiseis.gr

Η Ζωή κατήγγειλε τον Τσίπρα: Για «ντιλ» με τον Μητσοτάκη για το Μάτι

Στο στόχαστρο της Ζωής Κωνσταντοπούλου βρέθηκε ο Αλέξης Τσίπρας, στην εκδήλωση του κόμματος για το κράτος δικαίου με την πρόεδρο της Πλεύσης Ελευθερίας να εξαπολύει σφοδρή επίθεση για τη στάση του τόσο στην τραγωδία στο Μάτι όσο και στις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις.

Όπως ανέφερε, ενώ στις 23 Ιουλίου καιγόταν το Μάτι, ο Νέος Βουτζάς και η Ραφήνα, ο τότε πρωθυπουργός παρέμεινε στη Βοσνία για να παραλάβει, όπως υποστήριξε, βράβευση για την «προδοτική» Συμφωνία των Πρεσπών. Πρόσθεσε ακόμη ότι, όταν επέστρεψε στην Αθήνα, εμφανίστηκε ενώπιον των τηλεοπτικών καμερών «σαν να μη γνώριζε τίποτα», παρότι, κατά τους ισχυρισμούς της, οι αρμόδιες αρχές είχαν ήδη εικόνα για 60-70 νεκρούς.

Συνεχίζοντας την επίθεσή της, η κ. Κωνσταντοπούλου ισχυρίστηκε ότι για την τραγωδία στο Μάτι «δεν υπήρξε ούτε εξεταστική ούτε προανακριτική επιτροπή, ούτε οποιαδήποτε ουσιαστική διερεύνηση και λογοδοσία».

Μάλιστα, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, καταγγέλλοντας ότι ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται σε πολιτική συνδιαλλαγή με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, υποστηρίζοντας ότι αυτός είναι ο λόγος που δεν ζήτησε τη σύσταση εξεταστικής ή προανακριτικής επιτροπής για το Μάτι και, όπως είπε, παρέμεινε σιωπηλός και στις υποθέσεις των Τεμπών, των υποκλοπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ.

ieidiseis.gr

Νάξος: Οι κάτοικοι πρόσφεραν φαγητό και νερό σε 35 μετανάστες που εντοπίστηκαν στη νότια ακτή του νησιού

Μετά από χρόνια και πάλι έχουμε τον εντοπισμό μεταναστών στη Νάξο (!!!)

Τις πρωινές ώρες της Τρίτης 21 Ιουλίου εντοπίστηκαν συνολικά 35 αλλοδαποί στην ευρύτερη περιοχή μεταξύ Αγιασσού και δη στον “Αγιο Σώζων”. 

Ανάμεσα στους 35 βρίσκονται 17 ανήλικοι, ενώ όλοι είναι καλά στην υγεία τους.

Οι πρώτες πληροφορίες αναφέρουν ότι κάτοικοι της περιοχής εντόπισαν νωρίς το πρωί ομάδα ατόμων να κινείται στα βράχια και ενημέρωσαν άμεσα τις αρμόδιες Αρχές. Σύμφωνα με το naxospress.gr μέχρι να φτάσουν οι δυνάμεις του Λιμενικού, τους προσέφεραν νερό και τρόφιμα, καθώς αρκετοί από αυτούς ήταν εμφανώς καταπονημένοι από το ταξίδι.

Άμεση κινητοποίηση του Λιμενικού

Στο σημείο έσπευσαν στελέχη του Λιμενικού Σώματος, τα οποία προχώρησαν στην ασφαλή περισυλλογή των αλλοδαπών και στη μεταφορά τους με τη συνδρομή λεωφορείου.

Στη συνέχεια οι 35 μετανάστες οδηγήθηκαν στη Χώρα της Νάξου, όπου, με τη συνδρομή του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, τους παρασχέθηκαν νερό και τρόφιμα, ενώ παραμένουν υπό την επίβλεψη του Λιμεναρχείου Νάξου έως την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών. Και φιλοξενούνται στο Κλειστό Γυμναστήριο Νάξου, χώρος που είναι υπό κατασκευή αλλά για μία ακόμη φορά δόθηκε για κάλυψη αναγκών…

naxospress.gr

Η σιωπηλή κρίση της «μετα-εγγραμματικής» κοινωνίας: Πώς η τεχνολογία επαναπρογραμματίζει την ανθρώπινη σκέψη και αφανίζει την ανάγνωση

Μια αθόρυβη αλλά καταλυτική μεταμόρφωση συντελείται στον σύγχρονο πολιτισμό, καθώς η συστηματική ανάγνωση βιβλίων υποχωρεί ραγδαία μπροστά στην κυριαρχία της σύντομης ψηφιακής κατανάλωσης.

Η σταδιακή συρρίκνωση του εύρους προσοχής του ανθρώπου σε ελάχιστα δευτερόλεπτα δεν αποτελεί μια απλή πολιτισμική διακύμανση, αλλά σηματοδοτεί την είσοδο σε μια «μετα-εγγραμματική» εποχή.

Στο πλαίσιο έρευνας του δικτύου DW News, η αρθρογράφος Ρόουζ Χόροουιτς (Rose Horowitch) και ο Σουηδός ψυχίατρος και ερευνητής Άντερς Χάνσεν (Anders Hansen) αναλύουν τους μηχανισμούς με τους οποίους η τεχνολογία εκμεταλλεύεται τις εξελικτικές αδυναμίες του εγκεφάλου, αποσπώντας το πολυτιμότερο αγαθό της σύγχρονης κοινωνίας: την ανθρώπινη προσοχή.

Η υποχώρηση του γραπτού λόγου και ο παραλληλισμός με τη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας

Η δραματική μείωση του χρόνου που αφιερώνεται στο βιβλίο δεν εμφανίστηκε αιφνίδια, αλλά αποτελεί εξέλιξη μιας μακράς πορείας που εκκίνησε με την τηλεόραση και επιταχύνθηκε αλματωδώς μέσω των έξυπνων κινητών τηλεφώνων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει η Ρόουζ Χόροουιτς, συγγραφέας του άρθρου «The End of Reading Is Here», το ποσοστό των Αμερικανών που διαβάζουν ένα βιβλίο ή ένα άρθρο σε καθημερινή βάση έχει υποχωρήσει κατά 40% τα τελευταία είκοσι χρόνια. Παράλληλα, η μετάβαση των πλατφορμών από το κείμενο στο βίντεο μικρής διάρκειας εθίζει τον εγκέφαλο στη διαρκή εναλλαγή ερεθισμάτων, καθιστώντας την προσήλωση σε ένα εκτενές κείμενο ιδιαίτερα δυσχερή.

Η Χόροουιτς επισημαίνει ότι η μετατόπιση αυτή επηρεάζει δομικά τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, επικοινωνούμε και προσλαμβάνουμε την πολιτική και τον πολιτισμό. Για να καταδείξει το μέγεθος του κινδύνου, προσφεύγει στον ιστορικό παραλληλισμό της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.

Όπως εξηγεί η συγγραφέας, η νεότερη ιστορική συναίνεση καταρρίπτει τον μύθο της ακαριαίας καταστροφής της βιβλιοθήκης από κάποια πολεμική σύρραξη:

«Η βιβλιοθήκη δεν καταστράφηκε από μια εξωτερική ενέργεια. Καταστράφηκε επειδή κανείς δεν νοιάστηκε αρκετά για να τη συντηρήσει. Παραμελήθηκε. Δεν είχαμε τους Σκοτεινούς Αιώνες επειδή καταστράφηκε η βιβλιοθήκη· γνωρίζουμε ότι οι Σκοτεινοί Αιώνες ήταν εκεί επειδή κανείς δεν νοιάστηκε για τη συντήρησή της. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και σήμερα. Μπορεί να διαβάζουμε περισσότερες λέξεις καθημερινά μέσω γραπτών μηνυμάτων και αναρτήσεων, αλλά δεν αφιερώνουμε χρόνο για να εμβαθύνουμε σε πλούσια και σύνθετα κείμενα».

Η βιολογική ευαλωτότητα της ανάγνωσης και το «χακάρισμα» της προσοχής

Από τη νευροεπιστημονική σκοπιά, ο ψυχίατρος Άντερς Χάνσεν υπογραμμίζει ότι η ανάγνωση δεν αποτελεί μια έμφυτη ή φυσική λειτουργία του ανθρώπου. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν διαθέτει εξειδικευμένο κέντρο ανάγνωσης προγραμματισμένο γονιδιακά, καθώς ο γραπτός λόγος μετρά μόλις 5.000 χρόνια ιστορίας — διάστημα μηδαμινό για την εξελικτική διαδικασία. Πρόκειται για μια επίκτητη δεξιότητα που απαιτεί διαρκή εξάσκηση και, ως εκ τούτου, είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε υποχώρηση αν παύσει να καλλιεργείται.

Ο Χάνσεν συνδέει τη συστηματική εξάσκηση του εγκεφάλου μέσω της ανάγνωσης και της εκπαίδευσης με την αύξηση του δείκτη νοημοσύνης (IQ) τον τελευταίο αιώνα, προειδοποιώντας ότι η εγκατάλειψη αυτών των διαδικασιών ενδέχεται να αντιστρέψει αυτή την ανοδική πορεία.

Αναφερόμενος στη σχέση του χρήστη με τις ψηφιακές οθόνες, ο Σουηδός ερευνητής σημειώνει:

«Δεν αφιερώνουμε τόσο χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επειδή μας αρέσει ή το θεωρούμε ανταποδοτικό. Αφιερώνουμε αυτόν τον χρόνο επειδή έχουμε υποστεί υποκλοπή (hacked). Ο άνθρωπος εξελίχθηκε σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον, όπου η διαρκής σάρωση του γύρω χώρου ήταν απαραίτητη για την επιβίωση. Η εστίαση, την οποία εκτιμούμε τόσο πολύ σήμερα, είναι βιολογικά εύθραυστη. Οι εταιρείες τεχνολογίας εκμεταλλεύτηκαν αυτή την ψυχολογική Αχίλλειο πτέρνα, χρησιμοποιώντας αλγόριθμους και τεχνητή νοημοσύνη που προσαρμόζουν το περιεχόμενο στον καθένα ατομικά, ώστε να μην αποσυνδεθεί ποτέ».

Επιπτώσεις στη συγκέντρωση, την εκπαίδευση και την πολιτική ζωή

Οι συνέπειες της ψηφιακής υπερκατανάλωσης αποτυπώνονται ήδη σε επιστημονικές έρευνες. Μελέτη του Ινστιτούτου Καρολίνσκα στη Σουηδία, που παρακολούθησε περίπου 8.000 μαθητές ηλικίας 10 έως 14 ετών, έδειξε ότι η αυξημένη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μείωσε σημαντικά την ικανότητα συγκέντρωσής τους — επίδραση που δεν παρατηρήθηκε από τη χρήση τηλεόρασης ή βιντεοπαιχνιδιών. Παράλληλα, τα τελευταία 25 χρόνια καταγράφεται υποχώρηση της αναγνωστικής κατανόησης σε ολόκληρη την Ευρώπη, με την πτώση να επιταχύνεται δραματικά την τελευταία επταετία.

Η αλλαγή αυτή επηρεάζει άμεσα και το πολιτικό πεδίο. Όπως τονίζει η Χόροουιτς, η αντικατάσταση του γραπτού λόγου και των εκτενών πολιτικών αναλύσεων από οπτικοακουστικά αποσπάσματα των 5 και 10 δευτερολέπτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ευνοεί απλουστευτικά, συναισθηματικά φορτισμένα και λαϊκιστικά μηνύματα. Οι πολίτες αξιολογούν πλέον τους πολιτικούς με όρους ψυχαγωγίας, ενώ ο χώρος για την παρουσίαση ολοκληρωμένων και σύνθετων πολιτικών προτάσεων συρρικνώνεται.

Η ανάγκη για θεσμική ρύθμιση και τα σημάδια αντίστασης της νέας γενιάς

Παρά τη ζοφερή εικόνα, τόσο η Χόροουιτς όσο και ο Χάνσεν εντοπίζουν περιθώρια αναστροφής της κατάστασης. Έρευνες στη Βρετανία και τη Σουηδία δείχνουν ότι η πλειονότητα των νέων επιθυμεί να διαβάζει περισσότερο, ενώ σχεδόν οι μισοί έφηβοι στη Βρετανία δηλώνουν ότι θα προτιμούσαν να ζουν σε έναν κόσμο χωρίς διαδίκτυο. Παράλληλα, παρατηρείται μια τάση της «Γενιάς Z» (Gen Z) προς το φυσικό βιβλίο και τα αναλογικά μέσα, όπως οι δίσκοι βινυλίου, ως αντίδραση στην εφήμερη φύση της ψηφιακής πραγματικότητας.

Στο επίπεδο της δημόσιας πολιτικής, ο Άντερς Χάνσεν υπογραμμίζει την ανάγκη θέσπισης αυστηρού κανονιστικού πλαισίου για τις τεχνολογικές πλατφόρμες:

«Έχουμε επιδείξει αφέλεια όσον αφορά τη ρύθμιση. Ρυθμίζουμε τα αυτοκίνητα, τα κτίρια και τις γέφυρες επειδή αποτελούν υποδομές της κοινωνίας. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνιστούν επίσης κοινωνική υποδομή. Δεν πρόκειται για διλήμμα αν είσαι υπέρ ή κατά της τεχνολογίας, αλλά για το αν αυτή η τεχνολογία θα αναπτύσσεται με γνώμονα τα συμφέροντα του χρήστη ή της εταιρείας».

Η διαφύλαξη της πολιτισμικής κληρονομιάς

Η μετάβαση σε μια μετα-εγγραμματική κοινωνία θέτει σε διακινδύνευση την πολιτισμική παρακαταθήκη χιλιάδων ετών. Η ανάγνωση δεν αποτελεί μια ελαφρά ή προαιρετική δραστηριότητα, αλλά τον θεμελιώδη μηχανισμό μέσω του οποίου η συσσωρευμένη γνώση, η ιστορία και ο πολιτισμός μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά.

Η αντιμετώπιση της σιωπηλής αυτής κρίσης απαιτεί συλλογικές αποφάσεις σε κοινωνικό και θεσμικό επίπεδο. Η διατήρηση της ικανότητας για βαθιά, κριτική σκέψη και προσήλωση παραμένει το ισχυρότερο αντίδοτο απέναντι στον κατακερματισμό της ανθρώπινης συνείδησης στην ψηφιακή εποχή.

 

Ειρηνοδικείο Χανίων διέγραψε 107.487 ευρώ από χρέος τετραμελούς οικογένειας

Το Ειρηνοδικείο Χανίων εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση-σταθμό που διαγράφει 107.487 ευρώ από συνολικό χρέος 173.500 ευρώ τετραμελούς οικογένειας της πόλης, διασφαλίζοντας παράλληλα την κύρια κατοικία και τα λοιπά περιουσιακά της στοιχεία. Η υπόθεση χειρίστηκε με τη σταθερή καθοδήγηση της Ένωσης Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης.

Το δικαστήριο, αφού μελέτησε την υποβληθείσα αίτηση, αναγνώρισε τη δραματική μείωση των εισοδημάτων των δύο συζύγων —ιδιωτικού και δημοσίου υπαλλήλου αντίστοιχα— λόγω της οικονομικής κρίσης, καθώς και το αυξημένο κόστος της οικογένειας για τις σπουδές των δύο τέκνων τους.

Σύμφωνα με την απόφαση υπαγωγής στον Νόμο 3869/2010, το Ειρηνοδικείο Χανίων αποφάσισε για την οικογένεια ρύθμιση 5ετίας με μηνιαία καταβολή 150 ευρώ για τον σύζυγο και 120 ευρώ για τη σύζυγο, βάσει του άρθρου 8 του νόμου. Παράλληλα, εξαιρέθηκε από την εκποίηση το 50% της εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησίας του κάθε συζύγου, ενώ για τη διάσωση της κατοικίας επιβλήθηκε στον καθένα το ποσό των 33.056 ευρώ σε μηνιαίες δόσεις των 137,73 ευρώ για 20 έτη, σύμφωνα με το άρθρο 9 του ίδιου νόμου.

Η Ένωση Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης εξέφρασε τις θερμές της ευχαριστίες προς την Ελληνική Δικαιοσύνη, σημειώνοντας ότι η απόφαση αυτή αποδεικνύει έμπρακτα ότι οι θεσμοί αφουγκράζονται τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας και στέκονται αρωγοί στους έντιμους πολίτες που λυγίζουν κάτω από το βάρος των οικονομικών κρίσεων, του πληθωρισμού και της συνεχώς αυξανόμενης ακρίβειας.

Η Ένωση καλεί κάθε καταναλωτή που αντιμετωπίζει ανάλογα προβλήματα δανειολήπτη να μην απελπίζεται, αλλά να απευθύνεται έγκαιρα στην Ένωση για έγκαιρη και έγκυρη καθοδήγηση, η οποία παρέχεται δωρεάν. Το τηλέφωνο επικοινωνίας είναι το 2821092306, εργάσιμες ημέρες και ώρες λειτουργίας 9 έως 12 το μεσημέρι.

Γιώργος Σταθάκης: «Τα Χανιά και οι πολλοί που τα αγάπησαν»

Ο πρ. αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης και πρ. υπουργός Οικονομίας γράφει για την ιστορία, την εξέλιξη και την ταυτότητα της πόλης

Κάπου τον Γενάρη ή τον Φλεβάρη η θάλασσα κατακλύζει τη δυτική πλευρά του ενετικού λιμανιού στα Χανιά, αυτήν που βλέπει το ανοιχτό πέλαγος, ανάμεσα στον Φάρο και τον Φιρκά, παρά τα τσιμεντένια μπλόκια που ποντίστηκαν εκεί για να συγκρατήσουν την ορμή της. Η θάλασσα δεν ενοχλούσε τα ενετικά πλοία που τα αποτραβούσαν στα Νεώρια τους χειμερινούς μήνες αναμένοντας την άνοιξη για τα συνήθη εμπορικά ταξίδια τους. Μα δεν ενοχλούσε και τους εμπόρους, την εβραϊκή συνοικία και την ελληνική του Τοπανά, καλά προφυλαγμένες και αρκούντως υπερυψωμένες για να προστατεύονται από την υγρασία. Εκεί ήταν και τα Προξενεία, πριν μετακινηθούν στη νέα πόλη που φτιάχτηκε με την ανέγερση των Δικαστηρίων, και το άνοιγμα των δρόμων που θα τα συνέδεαν με την Αγορά καθώς κι εκείνου που κατέβαινε από το Ακρωτήρι.

Μα οι ανερχόμενες εμπορικές τάξεις ήταν ακόμα πιο «φιλόδοξες». Ήταν η Χαλέπα και μετά τα εξοχικά στον καταπράσινο Άγιο Ματθαίο, ψηλά στον λόφο, και φυσικά η Νεάρχου, που έγινε ο δρόμος των νεοκλασικών, μαζί με του Μπόλαρη, που σχημάτισαν την επιβλητική νέα πόλη.

Οι Τούρκοι είχαν επιλέξει να μένουν στο κέντρο της Παλιάς Πόλης, στη Σπλάντζια με τον πλάτανο στην πλατεία, και στο Καστέλλι, στον λόφο δίπλα. Ήταν εξάλλου λίγοι. Πήραν τα Μετόχια στον Κάμπο, με τους πέτρινους τοίχους που ακόμα και σήμερα διαβαίνουμε και που απέκτησαν Έλληνες ιδιοκτήτες με το φευγιό και την ανταλλαγή πληθυσμών το 1922.

Οι αφιχθέντες πληθυσμοί χωροθετήθηκαν στη Σπλάντζια και οι πιο πολλοί στη Νέα Χώρα και στον περίγυρο, εκεί όπου η νέα πόλη συναντά τα χωράφια. Με την ορμή και τη μαστοριά τους άλλαξαν την πόλη. Βιοτέχνες, χειροτέχνες, κατασκευαστές, ψαράδες, εργάτες διαμόρφωσαν την οικονομία, που μετασχηματιζόταν ραγδαία.

Εξάλλου η πόλη για χρόνια χρειαζόταν να ζει με την αυτάρκειά της. Γάλα (και αργότερα παγωτά) από τις αγελάδες στον δρόμο της Σούδας, μακαρόνια στην Πλατεία 1866, βαμβακερά εσώρουχα (και αργότερα πλεκτά) από τη βιοτεχνία πίσω από τον Μιναρέ, πάγο από το Ψυγείο δίπλα στην Αγορά, σαπούνια από την ΑΒΕΑ, λαχανικά, κρέας, ψάρι και τυριά από τη Δημοτική Αγορά, αλεύρι από τους Μύλους, γυναικεία παπούτσια από τοπικούς βιοτέχνες, και πολλά υφασματοπωλεία στον Κάτωλα για τους απανταχού διάσπαρτους ραφτάδες, μαζί με τις μοδίστρες για τον ανδρικό και γυναικείο πληθυσμό, και μαλλί για τα πλεκτά που φτιάχνονταν στο σπίτι. Τα παλτά πιο περιζήτητα, ήταν είδος πολυτελείας, με συχνά μπαλώματα, φτιαγμένα για να μεγαλώνουν γενιές παιδιών. Τα παπούτσια το ίδιο.

Οι τράτες στο λιμάνι έφερναν το ψάρι, οι κτηνοτρόφοι το κρέας, η ενδοχώρα συχνά αδιάβατη, είχε ως εναλλακτική τα επίνεια, για τις θαλάσσιες μεταφορές στα Χανιά. Το ρύζι, η ζάχαρη και τα όσπρια χύμα στον τοπικό μπακάλη, με τα βερεσέδια, ενώ ο καφές στα γνωστά καφεκοπτεία. Τα σπίτια ήταν δουλειά των μαστόρων. Τα τούβλα από το τοπικό εργοστάσιο, η ξυλεία αναπόφευκτα από τη Βόρεια Ευρώπη και τα σίδερα από την Αθήνα. Αυτά τα πλήρωναν το περίσσευμα και το εμπόριο σε λάδι, κρασί, πορτοκάλι, ή ό,τι άλλο παρήγαγε σε αφθονία, αλλά με πολύ κόπο, η γη.

Μετά ήρθε η οικονομική και πολεοδομική έκρηξη της Αθήνας από τα τέλη της δεκαετίας του ’50, που απορροφούσε ανθρώπους και κεφάλαια από την επαρχία. Η πρώτη περίοδος ήταν δύσκολη. Στάσιμος πληθυσμός, δυσκολίες προσαρμογής, αλλά εμπιστοσύνη στη δύναμη της πόλης και της ενδοχώρας. Η φυγή του αγροτικού πληθυσμού, η μαζική μετανάστευση αναζήτησε δρόμους προς τον Καναδά την Αυστραλία, την Ευρώπη και φυσικά την Αθήνα. Αυτό ανακούφισε την ενδοχώρα, που σιγά σιγά μπήκε στην εκμηχάνιση. Τρακτέρ εμφανίστηκαν δίπλα στα γαϊδούρια, πριν τα εξαλείψουν.

Η βελτίωση στα εισοδήματα ήταν ορατή. Το ενετικό λιμάνι έσφυζε τη μέρα από ζωή, από τους ανθρώπους που ζούσαν από τη θάλασσα. Το βράδυ ήταν νεκρό. Ίσως με εξαίρεση κάποια στέκια των θαλασσινών. Πρώτοι το ανακάλυψαν κάποιοι νέοι, συγγραφείς ή καλλιτέχνες, από την Ευρώπη, κυρίως Βρετανοί, που αναζητούσαν την έμπνευση μέσα στο περιβάλλον της βαριάς ιστορικότητας που γνώριζαν ότι κουβαλάει. Εξάλλου ο «Ζορμπάς», η ταινία, βρήκε τα κατατόπια για αρκετές σκηνές στις ψαροταβέρνες της περιοχής.

Μετά, κάπου στη δεκαετία του ’60, μέση και τέλος κυρίως, προστέθηκαν οι σχολές οδηγών, οι αμαξάδες απέκτησαν ανταγωνιστές, τα ταξί, και τα νεανικά μπάνια τζουκ μποξ, καθώς η ροκ έκρηξη συμπαρέσυρε κάθε σκέψη, συναίσθημα ή έκφραση. Το μέλλον είναι η νιότη και τίποτα δεν χρειάζεται να περιμένει πλέον. Τα Χανιά ήταν έτοιμα να μεταμορφωθούν, σε ελάχιστο χρόνο. Ήταν τα δραματικά χρόνια με τη Χούντα, την ιδεολογία της και τα κιτς σύμβολά της να είναι σε πλήρη δυσαρμονία με τη νεανική έκρηξη – την πολιτισμική, την ιδεολογική, την πολιτική. Ακανόνιστη και ασαφής, αλλά επιθετική εξ ορισμού, η έλευση της νεολαίας ήθελε την αμεσότητα να κατακυριεύει τον κόσμο. Πού να χωρέσει η νεολαία σε μια πόλη που για καφέ έπρεπε να πάει στα ξενοδοχεία (Ξενία ή Κύδων), ίσως σε κάποιο παραδοσιακό ζαχαροπλαστείο, και να αρκεστεί στις ροκ συναυλίες την Κυριακή πρωί στους κινηματογράφους, που θα έληγαν στις 2 το μεσημέρι που ξεκινούσαν οι ταινίες. Η φυγή έμοιαζε μονόδρομος.

Και μετά όλα μεταμορφώθηκαν σε μια ξέφρενη πορεία χωρίς τέλος. Διστακτικά στην αρχή, επιταχυνόμενα στη συνέχεια, πριν ξεφύγουν πέρα από κάθε όριο. Το Λιμάνι και η Παλιά Πόλη έγιναν τόποι κατανάλωσης. Οι ψαράδες εξαφανίστηκαν, το καρνάγιο έγινε ντίσκο, ο Πάλας, το παραδοσιακό καφενείο, έγινε Παλάς, το Τελωνείο αίθουσα πολιτισμού, μαζί με το παλιό Διοικητήριο απέναντι. Η πόλη ένα ατελείωτο ρεντρουμάδικο. Το Κολόμπο έγινε σύμβολο μιας νέας γενιάς ημιτελούς επικοινωνίας με τους επισκέπτες. Η πολιτικοποίηση της αντιδικτατορικής γενιάς έδωσε τη θέση της στο πολιτικό σύστημα της μεταπολίτευσης, που θα εξέφραζε τη ρήξη, με την οικονομική αναβάθμιση πολλών στρωμάτων, σύμβολο μιας κλιμακούμενης μικροϊδιοκτησίας, που θα αντλούσε πόρους από τον τουρισμό, το μικρεμπόριο και τις κατασκευές.Παράλληλα, ένα νέο κύμα μετοίκων βρέθηκε στα Χανιά. Η πόλη έγινε πόλος έλξης. Η ομορφιά της σαγήνευε ανά δεκαετία νέες γενιές ανθρώπων, που την επέλεγαν για να ζήσουν και να δημιουργήσουν. Οι μέτοικοι ήταν πολλοί, ίσως και το ένα τέταρτο των κατοίκων της. Αναπόφευκτα ζωντάνεψαν την πόλη. Εκπαιδευτικοί, πανεπιστημιακοί, φροντιστές, καλλιτέχνες, μικροεπιχειρηματίες, αναρχικοί, τεχνίτες και μαστόροι, κομμωτές, γυναίκες και άνδρες που παντρεύτηκαν ντόπιους εμπλούτισαν την πόλη με νέα δημιουργικότητα, με πολιτισμό, υπόκωφο στην αρχή, πιο έντονο στη συνέχεια. Το πιο σημαντικό όλων ήταν η διάχυση και η συγχώνευση μετοίκων και ντόπιων, που αίφνης από κοινού δημιούργησαν ένα αδιάβατο σύμπαν με ισορροπημένες μέριμνες, με διάθεση εξισορρόπησης, με πολλά όχι πριν ειπωθεί ένα ναι, με μια ζωντανή κοινωνία, όπου τα ίχνη της πόλης ζωντάνευαν, μιλούσαν, αναστυλώνονταν αντί να πεθάνουν, έστω όχι στην πιο αυθεντική μορφή τους, αλλά με διαυγή διάθεση συμβιβασμού, όπου κάθε σημάδι δήλωνε την προέλευσή του και ότι αυτό έφτιαξε τούτο τον μοναδικό τόπο. Όπως κανένα στοιχείο δεν είχε παρασυρθεί τότε από το εφήμερο –γιατί σ’ αυτή την περίπτωση θα είχε εξαφανιστεί–, έτσι και σήμερα, πολύ περισσότερο, κανένα στοιχείο δεν πρέπει να παραδοθεί στο εφήμερο του «τώρα».

Η πόλη φάνηκε κατά καιρούς να χάνει τον προσανατολισμό της, την ιστορία της, τη δυνατότητα να αντισταθεί, να ισορροπήσει, να αναστοχαστεί, να αναζητήσει, να αποφασίσει για το μέλλον της. Την ξανάβρισκε σύντομα. Τα τελευταία χρόνια τα φεστιβάλ βιβλίου και σινεμά έλκουν κόσμο από μια ευρύτερη διεθνή σκηνή και εντυπωσιάζουν τους καλεσμένους με τη συμμετοχή των ντόπιων μιας αντικειμενικά μικρής πόλης, δυσανάλογης με το πολιτισμικό της μπόι.

Τα κύματα συνεχίζουν να μπαίνουν στο λιμάνι κάθε Γενάρη ή Φλεβάρη. Όσοι έζησαν στα Χανιά, αιώνες τώρα, πάντα αγαπούσαν αυτά τα κύματα. Όπως και οι διαδοχικές γενιές Χανιωτών που κράτησαν την πόλη ως σμαραγδένια ύπαρξη στα εύκολα και στα δύσκολα.