23.8 C
Chania
Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου, 2026

Δημοσκόπηση AP-NORC: Περίπου 3 στους 10 ενήλικες στις ΗΠΑ και περίπου 5 στους 10 Δημοκρατικούς πιστεύουν ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία κατά των Παλαιστινίων

Μετά από δεκαετίες αξιόπιστης διακομματικής υποστήριξης προς το Ισραήλ, μια νέα δημοσκόπηση των AP-NORC αποκαλύπτει μια δραματική διάβρωση της υποστήριξης προς τον μακροχρόνιο σύμμαχο των ΗΠΑ, με αυξανόμενη αντίθεση από τους Δημοκρατικούς και σημάδια διχασμού μεταξύ των Ρεπουμπλικανών.

Η έρευνα από το Κέντρο Ερευνών Δημοσίων Υποθέσεων The Associated Press-NORC έρχεται σε μια στιγμή που ένα ζήτημα εξωτερικής πολιτικής, το οποίο κάποτε αποτελούσε αντικείμενο συναίνεσης, πολώνει όλο και περισσότερο τους Αμερικανούς κατά μήκος κομματικών και γενεαλογικών γραμμών, ωθούμενο από την κριτική για τη συμπεριφορά του Ισραήλ σχεδόν τρία χρόνια μετά το ξέσπασμα του τελευταίου πολέμου του με τη Χαμάς στη Γάζα.

Περίπου το ένα τρίτο των ενηλίκων στις ΗΠΑ —συμπεριλαμβανομένου σχεδόν του μισού των Δημοκρατικών— πιστεύει ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία κατά των Παλαιστινίων κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, μια κατηγορία που έχει διατυπωθεί από ορισμένες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έχει διαψευστεί κατηγορηματικά από το Ισραήλ και την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Περίπου 2 στους 10 Αμερικανούς λένε ότι το Ισραήλ δεν έχει διαπράξει, και οι υπόλοιποι, περίπου οι μισοί, δεν γνωρίζουν αρκετά για να απαντήσουν.

Ένα παρόμοιο ποσοστό, 30%, των Εβραίων ενηλίκων δηλώνει ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία, αν και περίπου οι μισοί, 49%, λένε ότι δεν έχει διαπράξει.

Ο Χάρολντ Κάλμους (Harold Kalmus), ένας 69χρονος Δημοκρατικός από το Άρντεν του Ντέλαγουερ, ο οποίος περιγράφει τον εαυτό του ως Εβραίο εκ γενετής, δήλωσε ότι θυμάται να είναι περήφανος για το Ισραήλ όταν ήταν νεότερος. Όχι πια.

«Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει απειλή από τη Χαμάς. Και καταλαβαίνω ότι βρίσκονται σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση, αλλά αυτό που έχουν κάνει είναι απλώς μια ανείπωτη φρίκη», δήλωσε για τη στρατιωτική δράση του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων. «Προσπαθούν να αφανίσουν έναν πολιτισμό, κατά τη γνώμη μου».

Πώς διεξήχθη η έρευνα

Το Κέντρο Ερευνών Δημοσίων Υποθέσεων The Associated Press-NORC πραγματοποίησε έρευνα σε 3.040 ενήλικες στις ΗΠΑ από τις 11 έως τις 17 Ιουνίου 2026, μέσω του πάνελ AmeriSpeak της NORC που βασίζεται σε πιθανότητες και έχει σχεδιαστεί για να είναι αντιπροσωπευτικό του πληθυσμού των ΗΠΑ.

Η έρευνα περιλάμβανε 1.022 Εβραίους ενήλικες, γεγονός που επιτρέπει πιο αξιόπιστες εκτιμήσεις για τις απόψεις αυτής της ομάδας. Η στάθμιση της έρευνας διασφαλίζει ότι οι απόψεις τους δεν υπερεκπροσωπούνται στα ευρήματα, προσαρμόζοντας τα αποτελέσματα ώστε κάθε ομάδα να αντικατοπτρίζει το πραγματικό της μερίδιο στον πληθυσμό.

Οι ερωτηθέντες κατηγοριοποιήθηκαν ως Εβραίοι εάν δήλωσαν ότι η θρησκεία τους ήταν η εβραϊκή ή εάν δήλωσαν θρησκευτικά μη ενταγμένοι αλλά ανέφεραν ότι θεωρούν τους εαυτούς τους Εβραίους λόγω του εθνοτικού, πολιτιστικού ή οικογενειακού τους υπόβαθρου.

Τα ευρήματα δείχνουν έντονα διαβρωμένες απόψεις για το Ισραήλ στις ΗΠΑ, σχεδόν τρία χρόνια μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία άφησε πίσω της 1.200 νεκρούς στο Ισραήλ, κυρίως αμάχους, ενώ 251 όμηροι μεταφέρθηκαν πίσω στη Γάζα. Περισσότεροι από 73.000 Παλαιστίνοι έχουν πεθάνει στη Γάζα σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας της Γάζας που διοικείται από τη Χαμάς, το οποίο δεν διακρίνει μεταξύ θανάτων αμάχων και μαχητών, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 1.000 που σκοτώθηκαν από την έναρξη της τελευταίας κατάπαυσης του πυρός. Οι αμερικανικές συμπάθειες είχαν αρχίσει να μετατοπίζονται προς τους Παλαιστίνιους και μακριά από τους Ισραηλινούς από το 2020 περίπου, σύμφωνα με άλλες δημοσκοπήσεις, αλλά έχουν σημειώσει κατακόρυφη πτώση από τότε που ξεκίνησε ο τελευταίος πόλεμος στη Γάζα.

Πολλοί Αμερικανοί, περίπου 4 στους 10, δεν γνωρίζουν αρκετά για να πουν αν η άμεση στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ στην επίθεση της Χαμάς ή οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές του επιχειρήσεις ήταν δικαιολογημένες. Μεταξύ εκείνων που είχαν άποψη σε κάθε περίπτωση, οι περισσότεροι λένε ότι τα αρχικά αντίποινα ήταν δικαιολογημένα — αλλά η πλειοψηφία πιστεύει ότι οι τρέχουσες ενέργειές του δεν είναι.

Περίπου τα τρία τέταρτα των Εβραίων ενηλίκων δήλωσαν ότι η αρχική απάντηση του Ισραήλ ήταν δικαιολογημένη, αλλά μόνο περίπου 4 στους 10 πιστεύουν το ίδιο για τις συνεχιζόμενες επιχειρήσεις του.

Μόνο περίπου το ένα τρίτο των ενηλίκων στις ΗΠΑ θεωρεί το Ισραήλ ως ένα «εξαιρετικά» ή «πολύ» σημαντικό ζήτημα για τους ίδιους προσωπικά. Ωστόσο, αποτελεί ένα φλέγον θέμα στην αμερικανική πολιτική, καθώς η σχέση μεταξύ των δύο χωρών παραμένει τεταμένη, μόλις τέσσερις μήνες πριν από τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές που θα καθορίσουν την ισορροπία δυνάμεων στο Κογκρέσο για τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς (JD Vance) επέκρινε πρόσφατα Ισραηλινούς ηγέτες που έχουν εκφράσει απογοήτευση για τον Τραμπ, ενώ ένθερμοι επικριτές του Ισραήλ νίκησαν πρόσφατα Δημοκρατικούς που υποστηρίζονταν από το κατεστημένο στις προκριματικές εκλογές της Νέας Υόρκης και του Κολοράντο.

Μειώνεται η υποστήριξη των Δημοκρατικών προς το Ισραήλ

Η δημοσκόπηση των AP-NORC αποκαλύπτει μια αποφασιστική μεταστροφή εντός του Δημοκρατικού Κόμματος.

Περίπου το 58% των Δημοκρατικών λέει τώρα ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν «υπερβολικά» τους Ισραηλινούς, σημειώνοντας άνοδο από το 45% σε δημοσκόπηση των AP-NORC από τον Ιανουάριο του 2024, όταν ο πρώην Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν (Joe Biden) βρισκόταν στην εξουσία. Αυτό περιλαμβάνει το 51% των Εβραίων Δημοκρατικών στη νέα δημοσκόπηση.

Περίπου 6 στους 10 Δημοκρατικούς, το 62%, λένε ότι οι ΗΠΑ «δεν υποστηρίζουν αρκετά» τους Παλαιστίνιους, παρουσιάζοντας άνοδο από το 49% το 2024. Οι νεότεροι Δημοκρατικοί —εκείνοι ηλικίας 45 ετών και κάτω— εξακολουθούν να είναι πιο πιθανό σε σχέση με τους γηραιότερους να λένε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν υποστηρίζουν αρκετά» τους Παλαιστίνιους, αλλά οι γηραιότεροι Δημοκρατικοί πλησιάζουν τους νεότερους ομολόγους τους. Περίπου το 57% των γηραιότερων Δημοκρατικών λέει τώρα ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να κάνουν περισσότερα για τους Παλαιστίνιους, σημειώνοντας άνοδο από το 39% πριν από δύο χρόνια.

Η Τζόι Τζένικ (Joy Jennik), μια 73χρονη Δημοκρατική από το Μπρούκφιλντ του Ουισκόνσιν, δήλωσε ότι δεν είχε έντονη άποψη για τη σχέση των ΗΠΑ με το Ισραήλ παρά μόνο μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου.

Τώρα, πιστεύει ότι το Ισραήλ είναι ένοχο γενοκτονίας.

«Η Λωρίδα της Γάζας, δεν έχει απομείνει πολύ από αυτήν. Αυτοί οι καημένοι οι άνθρωποι μόλις που επιβιώνουν», δήλωσε η Τζένικ, συνταξιούχος καθηγήτρια οικιακής οικονομίας.

Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα παραμένει στο πλευρό του Ισραήλ, αλλά λιγότερο μεταξύ των νέων Ρεπουμπλικανών

Μόλις ένα μικρό ποσοστό των Ρεπουμπλικανών, το 13%, περιγράφει τις ενέργειες του Ισραήλ ως γενοκτονία, αν και υπάρχει ένα εμφανές ηλικιακό χάσμα. Περίπου 2 στους 10 Ρεπουμπλικανούς κάτω των 45 ετών λένε ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία, ενώ περίπου 1 στους 10 Ρεπουμπλικανούς ηλικίας 45 ετών και άνω λέει το ίδιο.

Συνολικά, το 60% των Ρεπουμπλικανών περιγράφει την υποστήριξη των ΗΠΑ προς το Ισραήλ ως «σχεδόν σωστή». Μόνο περίπου 2 στους 10 Ρεπουμπλικανούς λένε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν «υπερβολικά» τους Ισραηλινούς, αν και οι Ρεπουμπλικανοί κάτω των 45 ετών είναι πιο πιθανό να το πουν αυτό.

Το ποσοστό των Ρεπουμπλικανών συνολικά που λένε ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν «υπερβολικά» το Ισραήλ δεν έχει αλλάξει σημαντικά από το 2024, αλλά το ποσοστό εκείνων που λένε ότι οι ΗΠΑ «δεν υποστηρίζουν αρκετά» έχει συρρικνωθεί από το 39% στο 15%.

Ο Μάικ Καρντόνα (Mike Cardona), ένας 70χρονος Ρεπουμπλικανός από προάστιο του Φοίνιξ, δήλωσε ικανοποιημένος με το επίπεδο υποστήριξης που παρέχουν οι ΗΠΑ στο Ισραήλ και απορρίπτει την άποψη ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία.

«Θα ήθεσαν να είχαν μπει πιο σκληρά και καλύτερα», δήλωσε ο Καρντόνα, συνταξιούχος πωλητής βιομηχανικών ειδών, για τη στρατιωτική δράση του Ισραήλ στη Γάζα. «Δυστυχώς, κάποιοι αθώοι θα πληγωθούν, αλλά η Χαμάς και η Χεζμπολάχ δεν το έλαβαν ποτέ αυτό υπόψη όταν σκότωναν παιδιά και γυναίκες στο Ισραήλ».

Ο Νετανιάχου είναι ευρέως μη δημοφιλής, ενώ οι απόψεις για τον Μαμντάνι είναι διχασμένες

Στις συνεντεύξεις, αρκετοί ερωτηθέντες τόνισαν ότι η κριτική τους προς το Ισραήλ επικεντρωνόταν στους ηγέτες του, ιδιαίτερα στον Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου (Benjamin Netanyahu), ο οποίος θεωρείται στενά ευθυγραμμισμένος με τον Τραμπ μετά από επανειλημμένες συγκρούσεις με Δημοκρατικούς προέδρους.

Συνολικά, μόνο το 20% των ενηλίκων στις ΗΠΑ έχει θετική γνώμη για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ενώ περίπου οι διπλάσιοι, το 38%, έχουν αρνητική γνώμη. Περίπου το 41% δεν γνωρίζει αρκετά για να έχει άποψη.

Ο Νετανιάχου είναι ιδιαίτερα μη δημοφιλής μεταξύ των Εβραίων ενηλίκων: περίπου 6 στους 10 τον βλέπουν αρνητικά, ενώ περίπου το ένα τρίτο τον βλέπει θετικά.

Οι νεότεροι ενήλικες, ανεξαρτήτως κόμματος, είναι πιο πιθανό από τους μεγαλύτερους σε ηλικία να δηλώνουν ότι δεν έχουν άποψη για τον Νετανιάχου. Όμως, ενώ οι μεγαλύτεροι Ρεπουμπλικανοί βλέπουν τον Νετανιάχου πιο θετικά παρά αρνητικά, οι απόψεις των νεότερων Ρεπουμπλικανών κλίνουν προς το αρνητικό.

Ο Δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζοράν Μαμντάνι (Zohran Mamdani) έχει κερδίσει προβολή ως ένθερμος επικριτής του Ισραήλ, και το 27% των ενηλίκων στις ΗΠΑ έχει θετική γνώμη για τον 34χρονο δημοκρατικό σοσιαλιστή. Ένα άλλο 28% των ενηλίκων στις ΗΠΑ έχει αρνητική γνώμη, ενώ το 44% δεν γνωρίζει αρκετά για να εκφέρει άποψη.

Οι Εβραίοι ενήλικες, οι οποίοι στην πλειονότητά τους αυτοπροσδιορίζονται ως Δημοκρατικοί, έχουν πιο θετική άποψη για τον Μαμντάνι παρά για τον Νετανιάχου, με το 44% να βλέπει θετικά τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, το 39% να τον βλέπει αρνητικά και το 17% να δηλώνει ότι δεν γνωρίζει αρκετά για να απαντήσει.

Περίπου οι μισοί από τους Δημοκρατικούς συνολικά έχουν θετική εντύπωση για τον Μαμντάνι και μόνο περίπου 1 στους 10 έχει αρνητική άποψη γι’ αυτόν, ενώ οι υπόλοιποι, περίπου το 39%, δεν έχουν άποψη.

Στο μεταξύ, η σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ δεν βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της σκέψης πολλών Αμερικανών καθώς σκέφτονται τις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές.

Για ανθρώπους όπως ο Μάικλ Ρίπκα (Michael Ripka), ένας 34χρονος τεχνικός σκηνής από το Κάσπερ του Ουαϊόμινγκ, ο οποίος συνήθως ψηφίζει τους Ρεπουμπλικανούς, η οικονομία είναι μακράν το πιο σημαντικό πράγμα στο μυαλό του.

«Τα πάντα είναι εξωφρενικά ακριβά», είπε. Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, πρόσθεσε, είναι «100% ένας πολύ μεγάλος αντιπερισπασμός».

Συλλυπητήρια επιστολή Τάσου Βάμβουκα για την απώλεια του Γιάννη Περράκη

Χάσαμε τον Δήμαρχο Γιάννη Περράκη, έναν άξιο άνθρωπο με μεγάλη προσφορά στα κοινά του τόπου μας, ένα πολύπειρο αυτοδιοικητικό, που νοιαζόταν και αγωνιούσε για τα θέματα της Σούδας και των Χανίων μέχρι το τέλος και είχα την ευκαιρία να το διαπιστώσω πριν δύο μέρες που μιλήσαμε. Με τίμησε με την κάθοδό του στο ψηφοδέλτιο της παράταξής μας και με την συνεισφορά του στο έργο μας, από την θέση του προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου Χανίων. Γιάννη καλό σου ταξίδι! Τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένεια και τους οικείους του.

Τάσος Βάμβουκας

τ. Δήμαρχος Χανίων

 

Το σχόλιο της Μαρίας Δεναξά για το ξενοδοχείο – έκτρωμα κοντά στην παραλία του Σαρακήνικου στη Μήλο: “Εικόνα από την ανάπτυξη και τις επενδύσεις της μούφας”

Καυστικό το σχόλιο της δημοσιογράφου Μαρίας Δεναξά στην φωτογραφία που ανέρτησε ο Μιχάλης Αλτούβας από το ξενοδοχείο που κτίζεται παράνομα στην προστατευόμενη παραλία του Σαρακήνικου της Μήλου:

Eικόνα από την ανάπτυξη και τις επενδύσεις της μούφας! Η απόλυτη καταστροφή σε ότι έχει απομείνει όρθιο σ αυτή τη χώρα. Σειρά πήραν οι όμορφιες και οι παρθένες περιοχές της Ελλάδας!

Σημειώνουμε ότι το μεγάλο ξενοδοχειακό συγκρότημα (White Coast) επεκτεινόταν κοντά στην παραλία του Σαρακήνικου, στη Μήλο, προκαλώντας αναβρασμό και αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία και όχι μόνο.

Η μονάδα είχε ξεκινήσει τις εργασίες στον Μύτακα, παρ’ ότι οι αρμόδιοι φορείς έχουν προχωρήσει σε νομικές ενέργειες εναντίον της.

Το συγκρότημα έχει ήδη επεκταθεί και έχει φτάσει σχεδόν μέχρι τη θάλασσα. H περιοχή όπου πραγματοποιούνται οι εργασίες είναι δύο χιλιόμετρα μακριά από το Σαρακήνικο.

Ο Δήμος Μήλου έχει προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας και αναμένει την εξέταση της υπόθεσης, η οποία ωστόσο καθυστερεί, την ίδια στιγμή που οι εργασίες επέκτασης της ξενοδοχειακής μονάδας συνεχίζονται.

Όπως αναφέρουν πηγές, η εταιρεία που κατέχει το συγκρότημα, έχει λάβει την απόφαση να αυξήσει τις σουίτες από 30 που είναι σήμερα, σε 271, με πισίνες και όλες τις ανέσεις.

Βάσει του αρχικού σχεδίου, το White Coast προβλέπεται να αυξήσει τη χωρητικότητά του, φτάνοντας συνολικά σε επιφανεία τα 29.421,73 τ.μ..

Σύμφωνα με αναφορές, η επέκταση της ξενοδοχειακής μονάδας γίνεται σε προστατευμένη περιοχή και εκτός σχεδίου πόλης. Η επέκταση του White Coast πραγματοποιείται σε μια ζώνη του Μύτακα, η οποία είναι ενταγμένη στο εθνικό σύστημα προστατευόμενων περιοχών του ν. 3937/2011 και εντός χαρακτηρισμένου ως καταφυγίου άγριας ζωής, στο σημείο Γουρνάδο-Φυλακωπή Τριοβασάλου Μήλου.

 

Έκθεση «Τρεις δρόμοι: Constantine Manos, Nikos Economopoulos, Enri Canaj» MUSEO TZORTZI στον Άγιο Νικόλαο με τη στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης

Η έκθεση «Τρεις δρόμοι: Constantine Manos, Nikos Economopoulos, Enri Canaj» που παρουσιάζεται στο MUSEO TZORTZI στον Άγιο Νικόλαο, σε συνδιοργάνωση με το MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, το Μουσείο Μπενάκη, την GREEN PROJECT, την Περιφέρεια Κρήτης και το Δήμο Αγίου Νικολάου, υπό την Αιγίδα της Πρεσβείας της Αλβανίας στην Ελλάδα, από τις 11 Ιουλίου έως τις 15 Νοεμβρίου 2026, είναι μια πρωτότυπη πρόταση όσο κι ένας φόρος τιμής.

Με όχημα τη φωτογραφία δρόμου, κυρίαρχη καλλιτεχνική τάση του φωτογραφικού μέσου στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, γεφυρώνει τρεις γενιές δημιουργών με κοινό σημείο αναφοράς τη σχέση τους με την Ελλάδα και τη συμμετοχή τους ως μέλη στο φημισμένο πρακτορείο Magnum Photos, που έγραψε από την ίδρυσή του το 1947 μέχρι σήμερα, σε ικανό βαθμό, την ιστορία του σύγχρονου κόσμου σε εικόνες.

Ο Ελληνοαμερικανός Constantine Manos τη δεκαετία του ΄60 ψηλαφεί τη χώρα σαν σύγχρονος Οδυσσέας, αναζητώντας να επουλώσει το λανθάνον τραύμα της μετανάστευσης. Ο Νίκος Οικονομόπουλος διασχίζει την Ελλάδα και τα Βαλκάνια τις τελευταίες δυο δεκαετίες του 20ού αιώνα εστιάζοντας σε μεγάλο βαθμό σε εύθραυστες μειονότητες και αναταραγμένες κοινότητες. Ο Ελληνοαλβανός Enri Canaj, αντίστοιχα, επισκέπτεται τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα μια πατρίδα που δεν γνώρισε κανονικά, αλλά έχει αποτυπωθεί βαθιά στις μνήμες των παιδικών χρόνων και η οποία κατοικεί ακόμη τις οικογενειακές αφηγήσεις.

Η ζωντανή εκφραστικότητα του στιγμιότυπου, η προσήλωση στον καθημερινό, μη προνομιούχο άνθρωπο, ο βαλκανικός χώρος ως μήτρα κοινών βιωμάτων και τραυμάτων, η μελαγχολική ενίοτε λιτότητα των ασπρόμαυρων τόνων σε έναν σύγχρονο κόσμο που ενδύεται πλέον με λαμπρά κορεσμένα χρώματα, ενώνουν τις τρεις γενιές δημιουργών, που διατήρησαν μεταξύ τους διαδοχικά σχέση στήριξης και/ή μαθητείας. Διασχίζοντας την έκθεση εντοπίζει κανείς επίσης αυθόρμητα ιστορικές, αισθητικές και κοινωνικές συνάφειες στο έργο των τριών φωτογράφων, καθώς αποστάζουν από τον κόσμο το ουσιώδες της ζωής και της φωτογραφίας.

Τα έργα των Constantine Manos και Νίκου Οικονομόπουλου προέρχονται από τη συλλογή των Φωτογραφικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Αθήνα.

 

Επιμέλεια: Ηρακλής Παπαϊωάννου, Επιμελητής MOMUS-Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

 

Artists’ Talks

MUSEO TZORTZI (Πρώην Δημοτική Πινακοθήκη, Πεζόδρομος 28ης Οκτωβρίου 10, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη)

Κυριακή, 12 Ιουλίου 2026, 18:00-20:00

Ο φωτογράφος Enri Canaj συζητά με τον επιμελητή της έκθεσης, Ηρακλή Παπαϊωάννου, και το κοινό για το έργο τους και τις διαστάσεις της φωτογραφίας δρόμου στη σύγχρονη εποχή.

Η συζήτηση θα διεξαχθεί στα ελληνικά, χωρίς διερμηνεία.

Συμμετοχή ελεύθερη.

 

Ο Constantine Manos (1934-2025) γεννήθηκε στην Κολούμπια της Νότιας Καρολίνας από Έλληνες γονείς και άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην παγκόσμια φωτογραφία. Σε ηλικία μόλις δεκαεννέα ετών προσλήφθηκε ως επίσημος φωτογράφος της Συμφωνικής Ορχήστρας της Βοστόνης, ενώ αργότερα σπούδασε αγγλική λογοτεχνία και εργάστηκε στη Νέα Υόρκη για τα περιοδικά Esquire, Life και Look.

Από το 1961 έως το 1963 ο Manos έζησε στην Ελλάδα, δημιουργώντας τη σειρά A Greek Portfolio που εκδόθηκε ως λεύκωμα το 1972. Το έργο του βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Φωτογραφίας της Αρλ και την Έκθεση Βιβλίου της Λειψίας, ενώ το 1963 εξασφάλισε την αποδοχή του ως τακτικού μέλους στο θρυλικό πρακτορείο Magnum Photos. Φωτογραφίες του φιλοξενούνται σε κορυφαία ιδρύματα όπως το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστόνης, το Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγου, το Μουσείο Καλών Τεχνών του Χιούστον, το George Eastman House στο Ρότσεστερ και το Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα.

Το 1982 ο Manos πέρασε από την ασπρόμαυρη στην έγχρωμη φωτογραφία. Το 1995 κυκλοφόρησε το βιβλίο American Color, ακολουθούμενο το 2000 από το American Color 2. Το 2003 απέσπασε το Leica Medal of Excellence, μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις στον χώρο.

Ο δεσμός του Manos με την Ελλάδα υπήρξε καθοριστικός και για την επόμενη γενιά. Ο Νίκος Οικονομόπουλος, γεννημένος στην Πελοπόννησο το 1953, σπούδασε νομικά και εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην Πάρμα της Ιταλίας πριν αφιερωθεί στη φωτογραφία. Έγινε μέλος του Magnum Photos το 1990 μετά από πρόταση του ίδιου του Constantine Manos, και οι φωτογραφίες του άρχισαν να δημοσιεύονται σε εφημερίδες και περιοδικά σε όλο τον κόσμο.

Την ίδια περίοδο ο Οικονομόπουλος άρχισε να ταξιδεύει και να φωτογραφίζει εκτεταμένα στα Βαλκάνια. Η σειρά αυτή κέρδισε το Mother Jones Award για έργο σε εξέλιξη. Ολοκληρώνοντας το πρότζεκτ των Βαλκανίων το 1994, έγινε πλήρες μέλος του Magnum Photos. Το βιβλίο του In the Balkans κυκλοφόρησε το 1995 στη Νέα Υόρκη και την Αθήνα.

Τη δεκαετία του 1990 ο Οικονομόπουλος άρχισε να δουλεύει με θέματα συνόρων και διέλευσής τους, φωτογραφίζοντας τους κατοίκους της «Πράσινης Γραμμής» στην Κύπρο, τους παράτυπους μετανάστες της ελληνοαλβανικής μεθορίου και τη μαζική μετανάστευση των Αλβανών του Κοσόβου. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 άρχισε να φωτογραφίζει κοινότητες Ρομά και άλλες μειονότητες. Το 2002 κυκλοφόρησε η αναδρομική έκδοση Οικονομόπουλος, Φωτογράφος, που παρουσιάστηκε ως έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη το 2005. Ο Οικονομόπουλος έχει στραφεί στην έγχρωμη φωτογραφία και περνά τον περισσότερο χρόνο του εκτός Ελλάδας, ταξιδεύοντας, διδάσκοντας και φωτογραφίζοντας σε όλο τον κόσμο.

Η παράδοση συνεχίζεται με τον Enri Canaj, γεννημένο στα Τίρανα της Αλβανίας το 1980. Εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Ελλάδα το 1991 και σπούδασε φωτογραφία στην Αθήνα. Το 2007 συμμετείχε σε πρόγραμμα του British Council για τη μετανάστευση, παρακολουθώντας εργαστήριο ετήσιας διάρκειας με τον Νίκο Οικονομόπουλο. Από το 2008 συνεργάζεται με σημαντικά εθνικά και διεθνή μέσα και είναι πλέον μέλος του Magnum Photos.

Με έδρα την Αθήνα, ο Canaj έχει εκθέσει το έργο του ευρέως στην Ελλάδα καθώς και στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Γαλλία, την Ελβετία, την Ιταλία και τη Γερμανία, ενώ έκανε ατομική έκθεση στο φεστιβάλ φωτογραφίας Rencontres d’Arles. Το έργο του έχει τιμηθεί με βραβεία και διακρίσεις, και έχει δημοσιευτεί σε μέσα όπως Times Magazine, CNN, The Guardian, New York Times, Financial Times, Newsweek, National Geographic, Le Monde και Wall Street Journal.

Ο Canaj έχει συνεργαστεί με ιδρύματα και θεσμούς όπως το Princeton University, την UNICEF, το Melissa – Network of Migrant Women στην Ελλάδα, τη MSF, το Solidarity Now, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Η διαδοχή των τριών φωτογράφων αποτυπώνει μια μοναδική ελληνική παρουσία στο Magnum Photos, από τον Constantine Manos που άνοιξε τον δρόμο τη δεκαετία του 1960, στον Νίκο Οικονομόπουλο που συνέχισε με τα Βαλκάνια και τα σύνορα, έως τον Enri Canaj που φέρνει τη ματιά του μετανάστη στην καρδιά της σύγχρονης ευρωπαϊκής φωτογραφίας.

ΣΥΡΙΖΑ Χανίων: Θλίψη για τον αιφνίδιο θάνατο του πρώην Δημάρχου Σούδας Γιάννη Περάκη

Η Νομαρχιακή Επιτροπή Χανίων του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία εκφράζει τη βαθιά της θλίψη για τον αιφνίδιο χαμό του Γιάννη Περάκη, πολίτη με πολύτιμη προσφορά στην κοινωνία από όποια θέση την υπηρέτησε στη ζωή του.

Στη μακρόχρονη θητεία του ως Δήμαρχος Σούδας, πιστεύοντας στον θεσμό της αυτοδιοίκησης, κατάφερε να δημιουργήσει ένα Δήμο που να καλύπτει όλες τις ανάγκες των κατοίκων σε ένα μικρό γεωγραφικά χώρο, κάτι που σήμερα δεν είναι ακόμα δεδομένο και εύκολο να επιτευχθεί.

Ο Γιάννης Περάκης υπήρξε υπέρμαχος του διαλόγου και των συνεργασιών σε πολιτικό και αυτοδιοικητικό επίπεδο. Το έργο και η διαδρομή του αποτελούν παράδειγμα για όσους με αξιοπρέπεια και ειλικρίνεια θέλουν να υπηρετήσουν τα κοινά.

Η Νομαρχιακή Επιτροπή Χανίων εκφράζει τα ειλικρινή και θερμά της συλλυπητήρια στην οικογένεια και τους οικείους του και εύχεται δύναμη και κουράγιο σε αυτές τις δύσκολες στιμές.

Κοινή παρέμβαση Δήμων Κισσάμου και Καντάνου-Σελίνου για το νομικό κενό για την προστασία Μπάλου και Λαφονησίου

Οι Δήμοι Κισσάμου και Καντάνου – Σελίνου εκφράζουν έντονο προβληματισμό για τη νομική αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί στις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 της Δυτικής Κρήτης, μετά την έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας χωρίς την άμεση έκδοση του απαιτούμενου Προεδρικού Διατάγματος.

Σύμφωνα με το δελτίο τύπου που υπογράφουν ο δήμαρχος Κισσάμου Γιώργος Μυλωνάκης και ο δήμαρχος Καντάνου – Σελίνου Αντώνιος Περράκης, η έγκριση της μελέτης αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα μιας διαδικασίας τριών σταδίων. Για να αποκτήσει μια περιοχή πλήρη και μόνιμη νομική προστασία, απαιτείται η εκπόνηση του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος και η έγκρισή του από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), η υπογραφή του από τον αρμόδιο Υπουργό και η τελική δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Μέχρι πρόσφατα, ο Μπάλος, το Ελαφονήσι και η Φαλάσαρνα προστατεύονταν από προσωρινές αλλά σαφείς ρυθμίσεις μέσω Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων (ΚΥΑ).

Οι δύο Δήμοι, η Περιφέρεια Κρήτης, οι τοπικές Επιτροπές Σχεδίων Δράσης και οι βουλευτές του νομού Χανίων είχαν ζητήσει εγκαίρως την παράταση αυτών των προσωρινών αποφάσεων, με στόχο να διατηρηθεί το υφιστάμενο καθεστώς προστασίας μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας για το τελικό Προεδρικό Διάταγμα.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επέλεξε ωστόσο να μην ανανεώσει την ισχύ τους, ενώ για τον ίδιο λόγο δεν παρατάθηκε και η προστασία για τα «Απάτητα Βουνά» στα Λευκά Όρη.

Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ παρουσιάζει την έγκριση των Μελετών ως σημαντικό βήμα προόδου, απαραίτητο και για την εκπλήρωση των στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης, υποστηρίζοντας ότι οι μελέτες παράγουν ήδη δεσμεύσεις για τη Διοίκηση.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη κυβερνητική εξαγγελία για την προστασία 13 νέων «απάτητων παραλιών» στη χώρα. Στην πράξη όμως, οι εξαγγελίες για τις 13 νέες παραλίες δεν έχουν ακόμη νομική ισχύ, καθώς εκκρεμεί η έκδοση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης.

Το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι περιοχές Μπάλος, Γραμβούσα, Ελαφονήσι και Φαλάσαρνα, όπου οι παλαιότερες προστατευτικές αποφάσεις έπαψαν να ισχύουν και η νέα εγκεκριμένη Μελέτη δεν αρκεί από μόνη της για να επιβάλει περιορισμούς.

Την επιβεβαίωση αυτού του νομικού κενού παρέχει το ίδιο το Σώμα Επιθεώρησης του Υπουργείου. Με επίσημο έγγραφό του, οι Ελεγκτές διευκρινίζουν ότι η έγκριση μιας Μελέτης (ΕΠΜ) αποτελεί επιστημονικό προσχέδιο τεκμηρίωσης, δεν αποτελεί νόμο του κράτους και δεν είναι άμεσα εκτελεστή από τις υπηρεσίες.

Οι απαγορεύσεις, οι χρήσεις γης και οι έλεγχοι καθίστανται υποχρεωτικοί μόνο μετά την τελική έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος. Παράλληλα, οι Ελεγκτές επισημαίνουν ότι η παλαιότερη νομοθετική διάταξη που υποχρέωνε τις υπηρεσίες να εφαρμόζουν τις Μελέτες μέχρι να εκδοθεί το Προεδρικό Διάταγμα έχει καταργηθεί με νόμο από το 2020. Κατά συνέπεια, χωρίς τις παλιές αποφάσεις σε ισχύ και χωρίς ακόμη Προεδρικό Διάταγμα, οι ευαίσθητες αυτές περιοχές της Δυτικής Κρήτης στερούνται άμεσα εφαρμοστέου νομικού πλαισίου προστασίας.

Οι φόβοι για αιώνια θεσμική εκκρεμότητα επιβεβαιώνονται από το παράδειγμα της Πελοποννήσου. Η αντίστοιχη ΕΠΜ για τις περιοχές Natura της Λακωνίας και της Μεσσηνίας εγκρίθηκε από τον Μάρτιο του 2023. Αν και το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος ετοιμάστηκε και στάλθηκε, μέχρι σήμερα η ΕΠΜ της Λακωνίας και της Μεσσηνίας δεν έχει γίνει Προεδρικό Διάταγμα.

Οι δύο Δήμοι ζητούν από την Κυβέρνηση και την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ την επιτάχυνση της έκδοσης του Προεδρικού Διατάγματος για τις προστατευόμενες περιοχές της Δυτικής Κρήτης, με ορισμό σαφούς χρονοδιαγράμματος για τη διαβίβασή του στο ΣτΕ.

Ζητούν επίσης επίσημη και τακτική ενημέρωση για την εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και θέσμιση προσωρινής μεταβατικής ρύθμισης που θα θωρακίζει τις περιοχές από κάθε είδους αυθαιρεσία μέχρι τη δημοσίευση του τελικού Προεδρικού Διατάγματος στο ΦΕΚ.

Όπως τονίζουν, η ολοκλήρωση της θεσμικής προστασίας του μοναδικού φυσικού πλούτου και της παγκοσμίως αναγνωρισμένης βιοποικιλότητας της Δυτικής Κρήτης αποτελεί κοινή ευθύνη της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας, συνταγματική επιταγή του άρθρου 24 και διαχρονική υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές.

23η Ετήσια Έκθεση–Γιορτή Κρητικών Προϊόντων 2026 υπό την αιγίδα του Επιμελητηρίου Χανίων

Το Επιμελητήριο Χανίων ανακοίνωσε τη διεξαγωγή της 23ης Ετήσιας Έκθεσης–Γιορτής Κρητικών Προϊόντων, Οικοτεχνίας και Χειροτεχνίας, η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 7 έως τις 9 Αυγούστου 2026 στο Εκθεσιακό Κέντρο Κρήτης στις Γούβες Ηρακλείου.

Η έκθεση διοργανώνεται από τον Αναπτυξιακό Σύλλογο Γυναικών Επιχειρηματιών Κρήτης και τελεί υπό την αιγίδα του Επιμελητηρίου Χανίων. Αποτελεί έναν σημαντικό θεσμό για την προβολή της τοπικής παραγωγής, της γυναικείας επιχειρηματικότητας και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων της Κρήτης.

Ο Αναπτυξιακός Σύλλογος Γυναικών Επιχειρηματιών Κρήτης θα παραχωρήσει κιόσκια για την προβολή γυναικείων επιχειρήσεων–μελών του Επιμελητηρίου Χανίων.

Τα μέλη του Επιμελητηρίου Χανίων που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στην έκθεση μπορούν να εκδηλώσουν ενδιαφέρον έως τη Δευτέρα 13 Ιουλίου 2026 στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο epimel@chania-cci.gr.

Ο Ανθυποσμήναγος που πέθανε στο τροχαίο στο Ακρωτήρι ήταν ο πρώτος μεταπτυχιακός φοιτητής που τιμήθηκε με το Βραβείο Ευθυμίου Κουμεντάκη – Του απονέμεται τιμητικά ο Μεταπτυχιακός τίτλος

Σοκ και βαρύ πένθος προκαλεί ο αιφνίδιος θάνατος του 33χρονου Ανθυποσμηναγού της Πολεμικής Αεροπορίας, Ιωάννη Μισσιούδη, σε θανατηφόρο τροχαίο δυστύχημα που σημειώθηκε νωρίς το πρωί της Δευτέρας στο Ακρωτήρι Χανίων.

Το τραγικό περιστατικό, το οποίο συνέβη κατά τη μετακίνηση του αξιωματικού προς την εργασία του, δεν βύθισε στο πένθος μόνο τις Ένοπλες Δυνάμεις και την 115 Πτέρυγα Μάχης, αλλά συγκλόνισε εξίσου την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα της Κρήτης.

Ο εκλιπών, πέρα από τη στρατιωτική του ιδιότητα, αποτελούσε έναν διακεκριμένο μεταπτυχιακό φοιτητή, με το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) να αποχαιρετούν μια εξέχουσα προσωπικότητα.

Το χρονικό της σύγκρουσης στο Ακρωτήρι Χανίων

Το δυστύχημα σημειώθηκε όταν η μοτοσικλέτα την οποία οδηγούσε ο 33χρονος αξιωματικός συγκρούστηκε με απορριμματοφόρο όχημα του Δήμου Πλατανιά. Η σύγκρουση μεταξύ των δύο οχημάτων ήταν σφοδρή, με αποτέλεσμα ο νέος άνδρας να χάσει τη ζωή του. Το περιστατικό έλαβε χώρα τη στιγμή που ο Ανθυποσμηναγός κατευθυνόταν προς την αεροπορική βάση της Σούδας προκειμένου να αναλάβει την προγραμματισμένη υπηρεσία του.

Ο αναπάντεχος χαμός του αξιωματικού στην άσφαλτο επανέφερε άμεσα και με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο τις έντονες ανησυχίες της τοπικής κοινωνίας αναφορικά με την επικινδυνότητα του συγκεκριμένου τμήματος του οδικού δικτύου της περιοχής, θέτοντας εκ νέου ζητήματα οδικής ασφάλειας.

Η ακαδημαϊκή αριστεία και η βράβευση του Γιάννη Μισιούδη

Παράλληλα με την επιχειρησιακή του πορεία στην Πολεμική Αεροπορία, ο Ιωάννης Μισιούδης είχε αναπτύξει μια αξιοσημείωτη παρουσία στον χώρο των γραμμάτων και της επιστημονικής έρευνας. Η είδηση του θανάτου του, ο οποίος επήλθε στις 6 Ιουλίου 2026, κινητοποίησε άμεσα το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του ΙΤΕ (ΙΜΣ-ΙΤΕ), τα οποία προχώρησαν στην έκδοση κοινού ψηφίσματος για την απώλειά του.

Όπως έγινε γνωστό από τις πανεπιστημιακές αρχές, ο Γιάννης Μισιούδης ήταν ο πρώτος φοιτητής του μεταπτυχιακού προγράμματος στις Θεατρικές και Κινηματογραφικές Σπουδές που τιμήθηκε με το υψηλού κύρους Βραβείο Ευθυμίου Κουμεντάκη. Η συγκεκριμένη διάκριση του είχε απονεμηθεί καθώς κατάφερε να αριστεύσει και να καταλάβει την πρώτη θέση κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις του προγράμματος, οι οποίες διενεργήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2024.

Το κοινό ψήφισμα και η τιμητική απονομή του τίτλου σπουδών

Στο επίσημο κείμενό τους, οι εκπρόσωποι του Τμήματος Φιλολογίας και του ΙΜΣ-ΙΤΕ εκφράζουν τα βαθύτερα συλλυπητήριά τους προς την οικογένεια του 33χρονου για την οδυνηρή αυτή απώλεια. Στο κοινό ψήφισμα, η πανεπιστημιακή κοινότητα προχωρά σε μια συγκινησιακά φορτισμένη αλλά δίκαιη αποτίμηση του χαρακτήρα του, αναφέροντας χαρακτηριστικά:

«[Πρόκειται για έναν] άριστο άνθρωπο που έλαμψε στα μαθήματα και τις συντροφιές με το φωτεινό πνεύμα του, τον πλούτο των ενδιαφερόντων του, την καλοσύνη, τη σεμνότητα, την ωριμότητα και τη συνέπειά του.»

Οι συνάδελφοι και οι καθηγητές του συμπληρώνουν με έμφαση πως η κοινότητά τους δεν θα είναι ποτέ η ίδια χωρίς τον φωτεινό και χαμογελαστό Γιάννη. Ως ελάχιστο δείγμα αναγνώρισης της ακαδημαϊκής του προσφοράς και της αριστείας του, αποφασίστηκε ομόφωνα να απονεμηθεί τιμητικά στον Γιάννη Μισιούδη το Δίπλωμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Θεατρικές και Κινηματογραφικές Σπουδές.

Διατλαντικό και Αραβικό εμπόριο σκλάβων: Μια αντικειμενική ιστορική ανατομία των δικτύων δουλείας και ο ρόλος των αφρικανικών βασιλείων

Η ιστορική αποτίμηση του θεσμού της δουλείας παραμένει ένα από τα πιο σύνθετα και ευαίσθητα ζητήματα της παγκόσμιας ιστοριογραφίας. Η σύγκριση ανάμεσα στο Διατλαντικό εμπόριο σκλάβων, το οποίο οργανώθηκε από ευρωπαϊκές δυνάμεις, και το Αραβικό εμπόριο (διαμέσου της Σαχάρας και του Ινδικού Ωκεανού), αναδεικνύει δύο συστήματα που προκάλεσαν ανείπωτο ανθρώπινο πόνο, βασανιστήρια και την απώλεια εκατομμυρίων ζωών.

Οι ιστορικοί αποφεύγουν γενικά τη χρήση του όρου «χειρότερο», καθώς και οι δύο πλευρές επέφεραν βαθιές πληγές στην ανθρωπότητα, όμως οι δύο αυτοί θεσμοί διέφεραν ριζικά ως προς τη διάρκεια, τη φύση του θεσμού, τα ποσοστά θνησιμότητας και τις μακροπρόθεσμες κοινωνικές και δημογραφικές επιπτώσεις τους.

Η βιομηχανοποιημένη φύση και ο φυλετικός ρατσισμός του Διατλαντικού εμπορίου

Το Διατλαντικό εμπόριο σκλάβων εκκίνησε τον 15ο αιώνα και διήρκεσε έως τον 19ο αιώνα, καλύπτοντας μια περίοδο περίπου 400 ετών. Παρά τη συγκριτικά μικρότερη χρονική του διάρκεια, η ένταση και η κλίμακα του φαινομένου υπήρξαν τεράστιες, καθώς υπολογίζεται ότι περίπου 12 με 12,5 εκατομμύρια Αφρικανοί επιβιβάστηκαν βίαια σε πλοία με προορισμό την αμερικανική ήπειρο.

Το σύστημα αυτό χαρακτηρίστηκε από μια εξαιρετικά οργανωμένη, καπιταλιστική και «βιομηχανοποιημένη» δομή, όπου οι άνθρωποι αντιμετωπίζονταν αποκλειστικά ως εμπόρευμα και περιουσιακό στοιχείο (chattel slavery).

Το κύριο αντικείμενο της δουλείας ήταν η σκληρή αγροτική εργασία σε μεγάλες φυτείες ζαχαροκάλαμου, βαμβακιού και καπνού υπό απάνθρωπες συνθήκες.

Παράλληλα, το διατλαντικό μοντέλο βασίστηκε και γέννησε τη θεωρία της φυλετικής ανωτερότητας, καθιστώντας τη δουλεία θεσμό μόνιμο και κληρονομικό.

Αν ένας άνθρωπος γεννιόταν από μητέρα σκλάβα, παρέμενε σκλάβος για πάντα, χωρίς κανένα δικαίωμα κοινωνικής ενσωμάτωσης.

Διάρκεια, δημογραφικά δεδομένα και η φρίκη του ακρωτηριασμού στην Ανατολή

Στον αντίποδα, το Αραβικό ή Ανατολικό εμπόριο σκλάβων παρουσιάζει μια πολύ μεγαλύτερη χρονική έκταση, καθώς ξεκίνησε πριν από την άνοδο του Ισλάμ, συστηματικοποιήθηκε από τον 7ο αιώνα και συνεχίστηκε σε ορισμένες περιοχές μέχρι και τον 20ό αιώνα, ξεπερνώντας τα 1.300 χρόνια διάρκειας.

Λόγω αυτού του διευρυμένου χρονικού ορίζοντα, οι εκτιμήσεις των ιστορικών για τον αριθμό των θυμάτων ποικίλλουν ευρέως, κυμαινόμενες από 11 έως 18 εκατομμύρια ανθρώπους.

Το δίκτυο αυτό δεν περιλάμβανε μόνο πληθυσμούς από την Αφρική, αλλά επεκτεινόταν σε Ευρωπαίους από την περιοχή της Μεσογείου καθώς και κατοίκους της Κεντρικής Ασίας.

Η φύση του αραβικού εμπορίου ήταν κυρίως προσανατολισμένη στην οικιακή εργασία, τη στελέχωση του στρατού και τα χαρέμια.

Σε αντίθεση με το διατλαντικό μοντέλο, όπου πλειοψηφούσαν οι άνδρες για τις αγροτικές εργασίες, εδώ τα δύο τρίτα των σκλάβων ήταν γυναίκες, που προορίζονταν για οικιακές βοηθοί ή παλλακίδες, και ευνούχοι.

Οι άνδρες σκλάβοι υποβάλλονταν συχνά σε πλήρη ευνουχισμό, δηλαδή ολοκληρωτική αφαίρεση των γεννητικών οργάνων, προκειμένου να εργαστούν σε χαρέμια ή ως φρουροί.

Η θνησιμότητα από τη συγκεκριμένη διαδικασία ήταν τρομακτική, καθώς εκτιμάται από 70% έως 90%.

Το στοιχείο αυτό εξηγεί ιστορικά την απουσία μιας μεγάλης και ορατής αφρικανικής διασποράς στον αραβικό κόσμο, σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στην Αμερική.

Παρά τη φρίκη των ακρωτηριασμών, ο θεσμός εμφάνιζε μεγαλύτερη κοινωνική κινητικότητα και δεν ήταν αυστηρά φυλετικός ή μόνιμα κληρονομικός.

Βάσει του ισλαμικού νόμου, τα παιδιά που γεννιούνταν από μια σκλάβα και τον ιδιοκτήτη της ήταν ελεύθερα, ενώ υπήρχαν και θρησκευτικές παροτρύνσεις για την απελευθέρωση των δούλων.

Συγκριτική ανάλυση των δύο συστημάτων δουλείας

Χαρακτηριστικό Διατλαντικό Εμπόριο (Ευρωπαίοι) Αραβικό Εμπόριο
Διάρκεια ~400 χρόνια (15ος – 19ος αι.) ~1.300+ χρόνια (7ος – 20ός αι.)
Αριθμός Θυμάτων ~12 – 12,5 εκατομμύρια ~11 – 18 εκατομμύρια
Κύριος Σκοπός Φυτείες, βαριά χειρωνακτική εργασία Οικιακή εργασία, στρατός, χαρέμια
Κληρονομικότητα Αυστηρά κληρονομική και ισόβια Πιο ελαστική, δυνατότητα απελευθέρωσης
Φυλετικός Διαχωρισμός Απόλυτος (λευκοί εναντίον μαύρων) Λιγότερο θεσμικά φυλετικός
Μακροπρόθεσμο Αποτύπωμα Δημιουργία σύγχρονης μαύρης διασποράς και συστημικού ρατσισμού στη Δύση Δημογραφική αφομοίωση ή εξαφάνιση λόγω μαζικού ευνουχισμού των ανδρών

Η εσωτερική γεωπολιτική της Αφρικής και η εμπλοκή των τοπικών βασιλείων

Μια κρίσιμη αλλά συχνά παραγνωρισμένη πτυχή της ιστορικής πραγματικότητας είναι η ενεργός συμμετοχή των ίδιων των Αφρικανών στο εμπόριο σκλάβων, στοιχείο απαραίτητο για την πλήρη κατανόηση της λειτουργίας και των δύο συστημάτων.

Οι Ευρωπαίοι και οι Άραβες έμποροι σπάνια εισχωρούσαν οι ίδιοι στο εσωτερικό της αφρικανικής ηπείρου για να αιχμαλωτίσουν πληθυσμούς. Αντίθετα, βασίζονταν σε τοπικά αφρικανικά βασίλεια, ελίτ και εμπόρους, οι οποίοι τους προμήθευαν με σκλάβους στις παράκτιες περιοχές.

Η κατανόηση αυτού του φαινομένου απαιτεί την αποδόμηση της σύγχρονης αντίληψης περί ενιαίας «αφρικανικής» ταυτότητας, η οποία δεν υπήρχε κατά τον 16ο ή 17ο αιώνα.

Οι πληθυσμοί αυτοπροσδιορίζονταν αποκλειστικά ως μέλη συγκεκριμένων φυλών, εθνοτήτων και βασιλείων, όπως οι Ασάντι (Ashanti), οι Γιορούμπα (Yoruba) και το Νταχομέι (Dahomey). Ό

ταν, για παράδειγμα, το Βασίλειο της Δαχομέης πουλούσε αιχμαλώτους στους Ευρωπαίους, δεν θεωρούσε ότι εμπορευόταν δικούς του ανθρώπους, αλλά ξένους, εχθρούς ή εγκληματίες από αντίπαλα κράτη με τα οποία βρισκόταν σε πολεμική σύγκρουση.

Η δουλεία προϋπήρχε στην Αφρική πολύ πριν από την άφιξη των ξένων δυνάμεων, λειτουργώντας ως αποτέλεσμα αιχμαλωσίας σε πολέμους μεταξύ φυλών, χρεών (όπου κάποιος εργαζόταν ως εγγύηση) ή τιμωρίας για σοβαρά αδικήματα.

Ωστόσο, η παραδοσιακή αφρικανική δουλεία εμφάνιζε συχνά διαφοροποιήσεις, καθώς οι σκλάβοι μπορούσαν μερικές φορές να εξαγοράσουν την ελευθερία τους, να παντρευτούν ελεύθερους ή να δουν τα παιδιά τους να γεννιούνται ελεύθερα.

Ο «φαύλος κύκλος» των εξοπλισμών και οι ισχυρές αυτοκρατορίες των ακτών

Slaves on the West Coast of Africa, c.1833 (oil on canvas) by Biard, Francois Auguste (1798-1882)

Η εγκατάσταση των Ευρωπαίων στις ακτές της Δυτικής Αφρικής ανέτρεψε τις υφιστάμενες ισορροπίες, εισάγοντας εμπορεύματα μεγάλης αξίας για τους τοπικούς ηγεμόνες, όπως υφάσματα, μέταλλα, αλκοόλ και, κυρίως, πυροβόλα όπλα.

Το γεγονός αυτό εγκλώβισε τα αφρικανικά κράτη σε μια τρομακτική γεωπολιτική παγίδα:

«Αν ένα αφρικανικό βασίλειο αρνιόταν να πουλήσει σκλάβους για να πάρει όπλα, το γειτονικό του βασίλειο θα το έκανε. Το γειτονικό βασίλειο, έχοντας πλέον ευρωπαϊκά όπλα, θα μπορούσε εύκολα να επιτεθεί και να υποδουλώσει το πρώτο.»

Αυτός ο μηχανισμός ανάγκασε πολλά βασίλεια να εισέλθουν στο εμπόριο σκλάβων απλώς ως μέσο επιβίωσης, ώστε να μην πέσουν τα ίδια θύματα των γειτόνων τους.

Ορισμένα αφρικανικά κράτη μετέτρεψαν το εμπόριο αυτό σε κύρια οικονομική τους δραστηριότητα, πλουτίζοντας και επεκτείνοντας την κυριαρχία τους.

Το Βασίλειο της Δαχομέης (στο σημερινό Μπενίν) διέθετε έναν εξαιρετικά οργανωμένο στρατό, διάσημο για τις γυναίκες πολεμίστριές του, τις «Αμαζόνες της Δαχομέης», πραγματοποιώντας συνεχείς επιδρομές αποκλειστικά για τη σύλληψη σκλάβων.

Η Αυτοκρατορία Ασάντι (στη σημερινή Γκάνα) πλούτισε ελέγχοντας τους δρόμους του χρυσού και των σκλάβων προς τα ευρωπαϊκά οχυρά των ακτών, ενώ η Αυτοκρατορία Όγιο (στη σημερινή Νιγηρία) χρησιμοποίησε το ισχυρό ιππικό της για τον ίδιο σκοπό.

Η εξάρτηση αυτή ήταν τόσο βαθιά, ώστε όταν η Μεγάλη Βρετανία αποφάσισε να καταργήσει το εμπόριο σκλάβων στις αρχές του 19ου αιώνα, πολλοί Αφρικανοί βασιλιάδες έστειλαν αντιπροσωπείες για να διαμαρτυρηθούν, καθώς η οικονομία τους βασιζόταν πλέον απόλυτα από αυτό.

Oι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των δικτύων δουλείας

Η ιστορική ανάλυση καταδεικνύει ότι το εμπόριο σκλάβων δεν αποτελούσε μια απλή διαδικασία μονομερούς αρπαγής, αλλά ένα παγκόσμιο, κυνικό οικονομικό δίκτυο. Η απάντηση στο ποιο σύστημα υπήρξε «χειρότερο» εξαρτάται από το κριτήριο που υιοθετείται.

Αν το κριτήριο είναι η ένταση, η βιομηχανική απανθρωπιά, ο θεσμικός ρατσισμός και η ισόβια, κληρονομική σκλαβιά, το Διατλαντικό εμπόριο αποτιμάται ως το πλέον καταστροφικό για την κοινωνική δομή των πληθυσμών.

Αν, αντιθέτως, το κριτήριο είναι η χρονική διάρκεια, ο συνολικός αριθμός των θυμάτων σε βάθος χρόνου και η φρίκη πρακτικών όπως ο μαζικός ευνουχισμός, το Αραβικό εμπόριο υπήρξε εξίσου σαρωτικό για την αφρικανική ήπειρο.

Η ζήτηση και τα μέσα παρεχόταν από τους Ευρωπαίους και τους Άραβες εμπόρους, όμως η προσφορά βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε Αφρικανούς ηγεμόνες που εκμεταλλεύτηκαν τις εσωτερικές συγκρούσεις της ηπείρου για δικό τους όφελος.

Η κατανόηση αυτών των παραμέτρων παραμένει κρίσιμη για την αντικειμενική αποτίμηση των μακροπρόθεσμων συνεπειών της δουλείας στην παγκόσμια ιστορία και τη γεωγραφία των σύγχρονων πληθυσμών.

Ηράκλειο: Πυρκαγιά σε ανελκυστήρα του ΠαΓΝΗ αναδεικνύει ελλείψεις στην πυρασφάλεια – Έντονη διαμαρτυρία του Σωματείου Εργαζομένων

Η πρόσφατη εκδήλωση πυρκαγιάς σε ανελκυστήρα ακαθάρτων του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου (ΠαΓΝΗ) στις Βούτες επαναφέρει στο προσκήνιο το κρίσιμο ζήτημα της ασφάλειας των νοσηλευτικών ιδρυμάτων και την κατάσταση των δημόσιων υποδομών υγείας.

Με επίσημο δελτίο τύπου που εξέδωσε το Σωματείο Εργαζομένων του νοσοκομείου την Τρίτη 7 Ιουλίου 2026, καταγγέλλονται σοβαρά κενά στα συστήματα πρόληψης, συντήρησης και πυρασφάλειας, τα οποία οι εργαζόμενοι αποδίδουν στη συστηματική υποχρηματοδότηση και υποστελέχωση.

Το συμβάν, το οποίο αντιμετωπίστηκε άμεσα χάρη στην ετοιμότητα του προσωπικού προτού λάβει μεγαλύτερες διαστάσεις, κινητοποιεί τον συνδικαλιστικό φορέα σε μια συνολική κριτική της υγειονομικής πολιτικής και της διαχείρισης των νοσοκομειακών εγκαταστάσεων.

Οι δυσχέρειες κατά την κατάσβεση και τα προβλήματα πρόσβασης

Σύμφωνα με την επίσημη αναφορά του Σωματείου, η προσπάθεια κατάσβεσης της φωτιάς από το προσωπικό, πριν από την άφιξη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, έφερε στην επιφάνεια συγκεκριμένες υλικοτεχνικές ελλείψεις στα μέσα ενεργητικής πυροπροστασίας του ιδρύματος. Ειδικότερα, οι εργαζόμενοι κατέγραψαν ότι σε μία από τις πυροσβεστικές φωλιές του κτηρίου η μάνικα δεν διέθετε παροχή νερού, ενώ σε έτερη φωλιά σημειώθηκε πλήρης απουσία του απαραίτητου εύκαμπτου σωλήνα κατάσβεσης.

Επιπλέον, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων επισημαίνουν ότι η προσέγγιση των οχημάτων έκτακτης ανάγκης στον χώρο του συμβάντος παρουσίασε εμπόδια. Λόγω των εν εξελίξει κατασκευαστικών έργων για την ανέγερση του πέμπτου κτηρίου του νοσοκομειακού συγκροτήματος, δεν υπήρχε άμεση πρόσβαση για τα πυροσβεστικά οχήματα.

Τα περιστατικά αυτά, κατά την ηγεσία του Σωματείου, εντάσσονται σε μια μακρά λίστα επικίνδυνων συμβάντων που επηρεάζουν καθημερινά την ασφάλεια των υγειονομικών, των νοσηλευόμενων και των συνοδών τους.

Η κριτική στις ανακαινίσεις και το ζήτημα της υποστελέχωσης

Η διοίκηση του Σωματείου συνδέει το συγκεκριμένο περιστατικό με μια γενικότερη υποβάθμιση των τεχνικών υπηρεσιών στα νοσοκομεία της χώρας, αποδίδοντάς την σε μια διαχρονική πολιτική που αντιμετωπίζει τα αναγκαία προληπτικά μέτρα ως «κόστος», ακολουθώντας τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κυβερνήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, οι εργαζόμενοι εκφράζουν την έντονη αντίθεσή τους στον χαρακτήρα των ανακαινίσεων των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) που υλοποιούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Στην ανακοίνωσή τους, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων αναφέρουν χαρακτηριστικά:

«Οι κυβερνητικές φιέστες και το γλεντοκόπι που στήνεται με επιχειρηματικούς ομίλους στα δημόσια νοσοκομεία για τις ανακαινίσεις των ΤΕΠ, “με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης” (οι οποίοι προέρχονται από τη φορολεηλασία του λαού), δεν μπορούν να κουκουλώσουν την εγκληματική πολιτική της υποχρηματοδότησης και της υποστελέχωσης.»

Κατά την εκτίμηση του συνδικαλιστικού οργάνου, η κυβέρνηση, οι υγειονομικές περιφέρειες και οι διοικήσεις των νοσοκομείων υποβαθμίζουν συστηματικά τις τεχνικές δομές, υπονομεύοντας ακόμη και την ελάχιστη προληπτική συντήρηση.

Παράλληλα, καταγγέλλεται η είσοδος εργολάβων και ιδιωτών στις τεχνικές υπηρεσίες και στην παροχή υπηρεσιών υγείας, την ώρα που οι παμπάλαιες υποδομές συνυπάρχουν με διαρθρωτικά προβλήματα, όπως τα ράντζα στους διαδρόμους, οι πολύωρες αναμονές στα επείγοντα, οι μακροχρόνιες λίστες χειρουργείων, ο πεπαλαιωμένος ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός και οι πτώσεις σοβάδων.

Το διεκδικητικό πλαίσιο για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών

Απέναντι στην υfιστάμενη κατάσταση, το Σωματείο Εργαζομένων του ΠαΓΝΗ διαμορφώνει ένα πλαίσιο άμεσων διεκδικήσεων, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν συμβιβάζεται με τις εφαρμοζόμενες πολιτικές. Οι εργαζόμενοι αξιώνουν τον ολοκληρωμένο εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων με την πλήρη εφαρμογή μέτρων παθητικής και ενεργητικής πυροπροστασίας, στα οποία περιλαμβάνονται συστήματα πυρανίχνευσης, συναγερμού, πυρόσβεσης και ασφαλείς οδεύσεις διαφυγής.

Επιπλέον, ζητείται η διενέργεια ολοκληρωμένων εκτιμήσεων επικινδυνότητας, ο τακτικός έλεγχος και η προληπτική συντήρηση όλων των ηλεκτρομηχανολογικών δικτύων, καθώς και η κατάρτιση σχεδίων έκτακτης ανάγκης με αποκλειστικό κριτήριο την προστασία ασθενών, εργαζομένων και επισκεπτών.

Το πλαίσιο συμπληρώνεται από αιτήματα για την ουσιαστική εκπαίδευση του προσωπικού μέσω τακτικών ασκήσεων ετοιμότητας, την επαρκή στελέχωση των τεχνικών και υγειονομικών υπηρεσιών καθώς και του ΕΚΑΒ με μόνιμο προσωπικό, και τη συγκρότηση εσωτερικών υπηρεσιών προστασίας με Τεχνικούς Ασφάλειας και Ιατρούς Εργασίας. Τέλος, ζητείται γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης και αυστηρός έλεγχος της εφαρμογής των μέτρων από τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς.