Του Τζόναθαν Φέντον-Χάρβεϊ
Η άνοδος του δεξιού λαϊκισμού έχει γίνει καθοριστικό χαρακτηριστικό του πολιτικού τοπίου της Ευρώπης, με την αντιμεταναστευτική, αντιμουσουλμανική και εθνικιστική ρητορική να κερδίζει έδαφος σε πολλές χώρες.
Ενώ η προσοχή έχει επικεντρωθεί στον ρόλο κυβερνήσεων όπως των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας στην ενίσχυση αυτού του λόγου, καθώς και σε επιχειρηματικές προσωπικότητες όπως ο Ίλον Μασκ και ο Πίτερ Θιλ, ένας άλλος εξωτερικός παράγοντας εμπλέκεται στους πολιτισμικούς πολέμους της Ευρώπης: τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Τον Δεκέμβριο του 2025, ο ηγέτης του Reform UK, Νάιτζελ Φάρατζ, επισκέφθηκε τα ΗΑΕ σε ένα ταξίδι που χρηματοδοτήθηκε από τις αρχές των Εμιράτων, με τις πτήσεις, τη διαμονή και τη φιλοξενία να δηλώνονται στο βρετανικό μητρώο συμφερόντων των μελών του κοινοβουλίου.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο Φάρατζ συνάντησε ανώτατους αξιωματούχους στο Αμπού Ντάμπι, με τις συζητήσεις να καλύπτουν, σύμφωνα με πληροφορίες, θέματα ασφάλειας και πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της αντίθεσης στη Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Έκτοτε, ο Φάρατζ δήλωσε ότι θα χαρακτήριζε την Αδελφότητα ως τρομοκρατική οργάνωση –μια θέση που υποστηρίζουν εδώ και καιρό τα ΗΑΕ– εάν κερδίσει τις επόμενες γενικές εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Γύρω στην ίδια περίοδο, ο Βρετανός ακροδεξιός υποκινητής Τόμι Ρόμπινσον ταξίδεψε προκαλώντας αντιδράσεις στα ΗΑΕ, προκαλώντας διαδικτυακές αντιδράσεις δεδομένου του ιστορικού του στην αντι-ισλαμική ακτιβιστική δράση και των κατά τα άλλα αυστηρών νόμων της χώρας περί ρητορικής μίσους και βλασφημίας.
Στα μέσα του 2025, το Υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης και Επιστημονικής Έρευνας των ΗΑΕ αφαίρεσε τα πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου από τη λίστα των εγκεκριμένων ιδρυμάτων για κρατικά χρηματοδοτούμενες υποτροφίες, μια κίνηση που σταμάτησε τις νέες υποστηριζόμενες από την κυβέρνηση θέσεις σπουδών για φοιτητές από τα Εμιράτα στη Βρετανία.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, αξιωματούχοι των Εμιράτων εξέφρασαν ανησυχίες στους Βρετανούς ομολόγους τους σχετικά με την ιδεολογική έκθεση στα πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Ωστόσο, επικριτές και αναλυτές υποστηρίζουν ότι μια τέτοια πίεση ενέχει τον κίνδυνο να εργαλειοποιήσει το υπάρχον ισλαμοφοβικό αίσθημα στο Ηνωμένο Βασίλειο για να προωθήσει την εκστρατεία του Αμπού Ντάμπι κατά της Αδελφότητας.
Αυταρχική σταθερότητα και Μουσουλμανική Αδελφότητα
Αυτές οι επαφές εντάσσονται σε μια πολύ παλαιότερη εχθρότητα των Εμιράτων απέναντι στο πολιτικό Ισλάμ.
Ήδη από το 2006, ο Πρόεδρος Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ φέρεται να είχε προειδοποιήσει Αμερικανούς διπλωμάτες ότι «αν γίνονταν εκλογές αύριο, η Μουσουλμανική Αδελφότητα [των ΗΑΕ] θα κέρδιζε».
Πολλοί άνθρωποι είδαν τις εξεγέρσεις της Αραβικής Άνοιξης το 2011 ως μια ελπιδοφόρα ευκαιρία για δημοκρατική αλλαγή σε ολόκληρη την περιοχή. Αντίθετα, τα ΗΑΕ παρακολουθούσαν τα γεγονότα με τρόμο, θεωρώντας τα ως πλατφόρμες για να κερδίσει εξουσία η Μουσουλμανική Αδελφότητα, καθώς παρατάξεις που συνδέονταν με την Αδελφότητα κέρδισαν εκλογές στην Τυνησία και την Αίγυπτο.
Εν τω μεταξύ, τα ΗΑΕ εξαπέλυσαν μια σαρωτική καταστολή κατά του κόμματος αλ-Ισλάχ στα ΗΑΕ, αντιμετωπίζοντας τις πολιτικές ισλαμικές ομάδες ως υπαρξιακή απειλή για τη μοναρχική εξουσία, ένα δόγμα που αργότερα επισημοποιήθηκε με την απόφασή τους να χαρακτηρίσουν τη Μουσουλμανική Αδελφότητα ως τρομοκρατική οργάνωση.
«Στον πυρήνα βρίσκεται ένα ιδεολογικό εγχείρημα: το βαθύ κράτος του MbZ βλέπει οποιοδήποτε οργανωμένο πολιτικό Ισλάμ ως υπαρξιακό αντίπαλο της “αυταρχικής σταθερότητας”», δήλωσε στο The New Arab ο Ανδρέας Κριγκ (Andreas Krieg), αναπληρωτής καθηγητής στο King’s College του Λονδίνου.
«Ο μπαμπούλας της “Αδελφότητας” έχει γίνει ένα μετα-αφήγημα που έχει σχεδιαστεί για να συμπεριλάβει ένα ευρύ φάσμα επικριτών, άλλων μουσουλμάνων και άλλων όχι, οι οποίοι τάσσονται υπέρ της πολιτικής φιλελευθεροποίησης και αντιτίθενται στο αντίθετο αφήγημα των Εμιράτων», δήλωσε στο TNA.
Η αντίθεση στη Μουσουλμανική Αδελφότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Το Αμπού Ντάμπι παρείχε υποστήριξη σε αντεπαναστατικές ομάδες που αντιτίθεντο στην Αδελφότητα, συμπεριλαμβανομένης κυρίως της έγκρισης της στρατιωτικής ανατροπής του Προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι στην Αίγυπτο το 2013, ο οποίος ήταν επικεφαλής του κλάδου της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο, και φέρεται να υποστήριξε το κοσμικό κόμμα Νιντάα Τουνές της Τυνησίας ως εναλλακτική λύση στο κίνημα Ενάχντα (Ennahda).
Αυτές οι προτεραιότητες παρέμειναν σταθερές με την πάροδο του χρόνου. Τα ΗΑΕ ενεπλάκησαν στη συνέχεια με άτομα όπως ο Χαλίφα Χαφτάρ της Λιβύης και οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) του Σουδάν, θεωρώντας τους ως στρατηγικά αντίβαρα σε ισλαμιστικές ομάδες.
Αν και είναι αλήθεια ότι τα εμπορικά συμφέροντα έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαμόωσή της εξωτερικής πολιτικής των Εμιράτων, ιδίως όσον αφορά τη διασφάλιση ορυχείων χρυσού στο Σουδάν –ένας παράγοντας που συμβάλλει στη συνεχιζόμενη σύγκρουση– οι περιφερειακές συμμαχίες του Αμπού Ντάμπι καθοδηγούνται επίσης σταθερά από την αμοιβαία αντίθεση στο πολιτικό Ισλάμ.
Διαμορφώνοντας τον πολιτικό λόγο της Ευρώπης
Επιπλέον, οι αναλυτές προειδοποιούν τώρα ότι αυτός είναι ένας βασικός παράγοντας πίσω από το φλερτ των Εμιράτων με Ευρωπαίους πολιτικούς παράγοντες.
«Στην Ευρώπη, αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο τίθεται σε λειτουργία μέσω υποδομών λόμπι – φλερτ με την ελίτ, εμπλοκή με την ακροδεξιά, εμπλοκή με δεξαμενές σκέψης και υποστήριξη από “ειδικούς” σχολιαστές», δήλωσε ο Δρ Κριγκ.
Αυτή η στρατηγική ενισχύεται μέσω επιχειρήσεων πληροφόρησης που τέμνονται με το λαϊκιστικό οικοσύστημα της Ευρώπης. Ο Μαρκ Όουεν Τζόουνς (Marc Owen Jones), καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Northwestern στο Κατάρ και ερευνητής σε θέματα παραπληροφόρησης, δήλωσε στο The New Arab ότι τα δίκτυα παραπληροφόρησης που συνδέονται με τα ΗΑΕ εκμεταλλεύονται εσκεμμένα τα ακροδεξιά αφηγήματα στην Ευρώπη, αξιοποιώντας υπάρχοντα ισλαμοφοβικά στερεότυπα για να προωθήσουν μια ατζέντα που επίσημα επικεντρώνεται στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, αλλά συχνά μετατρέπεται σε μια ευρύτερη αντιμουσουλμανική εχθρότητα.
Προειδοποιεί επίσης ότι τέτοιου είδους δραστηριότητες περνούν συχνά μέσα από παραδοσιακά ιδρύματα που δεν είναι κατάλληλα εξοπλισμένα για να τις εντοπίσουν, επιτρέποντας σε μηνύματα που ευθυγραμμίζονται με το κράτος να κυκλοφορούν υπό το πρόσχημα της ανεξάρτητης εμπειρογνωμοσύνης.
Όσοι παρακολουθούν τις επιχειρήσεις πληροφόρησης που συνδέονται με τον Κόλπο έχουν προειδοποιήσει για την εμφάνιση στενά συντονισμένων οικοσυστημάτων «disinfluencers» που δραστηριοποιούνται σε όλη την Ευρώπη.
Ο Τζόουνς περιέγραψε επίσης πώς ομάδες νεαρών σχολιαστών από τα Εμιράτα εμφανίστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε ιστότοπους ψευδών ειδήσεων και σε δυτικά φόρουμ πολιτικής, χρησιμοποιώντας συχνά παρόμοιες μεθόδους παραγωγής, μοιραζόμενοι δίκτυα ενίσχυσης και εμφανιζόμενοι στις ίδιες θεσμικές πλατφόρμες.
Αυτό που μπορεί να φαίνεται ως μια ανεξάρτητη συλλογή φωνών χαρακτηρίζεται ακριβέστερα ως ένα επικοινωνιακό οικοσύστημα δομημένο έτσι ώστε να εισάγει προοπτικές ευθυγραμμισμένες με το κράτος στον ευρωπαϊκό λόγο, με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα να τοποθετείται συχνά ως βασική επεξηγηματική ανησυχία για ζητήματα όπως η μετανάστευση και η ασφάλεια.
Κεντρικό πρόσωπο σε αυτό το δίκτυο είναι ο Άμτζαντ Τάχα (Amjad Taha), μια προσωπικότητα με έδρα το Αμπού Ντάμπι, τον οποίο οι αναλυτές περιγράφουν ως disinfluencer: ένα άτομο του οποίου η προβολή και η υποτιθέμενη αυθεντία επιμένουν παρά το τεκμηριωμένο ιστορικό του στη διάδοση ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών, και του οποίου τα μηνύματα συχνά ευθυγραμμίζονται με τα συμφέροντα ασφαλείας των Εμιράτων και των συμμάχων τους.
Δεξιά μέσα ενημέρωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο, αναζητώντας αυτό που παρουσιάζουν ως «μετριοπαθείς» μουσουλμανικές φωνές, έχουν δώσει βήμα στον Τάχα, συμβάλλοντας στη διάδοση επιζήμιων επιχειρημάτων.
Το 2025, το GB News αναγκάστηκε να καταβάλει «σημαντική αποζημίωση» μετά τη μετάδοση ψευδών ισχυρισμών του Τάχα ότι η ανθρωπιστική οργάνωση Islamic Relief, με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, είχε χρηματοδοτήσει «τρομοκράτες».
Οι ισχυρισμοί αυτοί αναφέρθηκαν επίσης από την Daily Mail προτού ανακληθούν. Τον Ιανουάριο του 2026, ο Τάχα έγραψε επιπλέον ένα άρθρο γνώμης στους The Times προειδοποιώντας για υποτιθέμενη δραστηριότητα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στα πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου, μια κίνηση που οι επικριτές λένε ότι απηχούσε και ενίσχυε το ευρύτερο αφήγημα των ΗΑΕ, δεδομένης της περικοπής των υποτροφιών για φοιτητές από τα Εμιράτα στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Δίκτυα επιρροής και πολιτική αντιστάθμιση κινδύνου
Από κρατικό επίπεδο, τα ΗΑΕ επεδίωξαν να επηρεάσουν την ευρωπαϊκή συζήτηση εμπλέκοντας δεξαμενές σκέψης για την προώθηση αφηγημάτων ασφάλειας και οικονομίας που ευθυγραμμίζονται με τα συμφέροντά τους, θολώνοντας τα όρια μεταξύ έρευνας, άσκησης πίεσης (λόμπι) και στρατηγικής επικοινωνίας.
Ο αριστερός Γάλλος πολιτικός Ζαν-Λυκ Μελανσόν (Jean-Luc Mélenchon) υποστήριξε στο ιστολόγιό του τον Δεκέμβριο του 2025 ότι το κόμμα του στοχοποιήθηκε από προσπάθειες επιρροής που συνδέονται με τα Εμιράτα, περιγράφοντας τη Γαλλία ως χώρο ξένης παρέμβασης με στόχο την απαξίωση των επικριτών της πολιτικής των ΗΑΕ.
Αντίθετα, στη Γαλλία, έχουν επίσης εγερθεί ερωτήματα σχετικά με τους δεσμούς μεταξύ του πολιτικού κύκλου της Μαρίν Λεπέν (Marine Le Pen) και οικονομικών διακανονισμών που αφορούν τράπεζες με έδρα τα ΗΑΕ, εντείνοντας τις ευρύτερες ανησυχίες για έμμεση εμπλοκή των Εμιράτων στα ευρωπαϊκά πολιτικά οικοσυστήματα. Αυτοί οι ισχυρισμοί αποτελούν μέρος ευρύτερων καταγγελιών ότι οι προσπάθειες επιρροής που συνδέονται με τα Εμιράτα έχουν επιδιώξει να απαξιώσουν Ευρωπαίους πολιτικούς που θεωρούνται υπερβολικά ανεκτικοί απέναντι στο πολιτικό Ισλάμ, συμπεριλαμβανομένων προσωπικοτήτων που επικεντρώνονται κυρίως στην καταπολέμηση της ισλαμοφοβίας.
Εκτός από τον επηρεασμό της ιδεολογίας και του αφηγήματος, υπάρχει και ένα πρακτικό πολιτικό σκεπτικό σε λειτουργία, το οποίο υποδηλώνει ότι το Αμπού Ντάμπι προσαρμόζεται στο μεταβαλλόμενο πολιτικό κλίμα στην Ευρώπη.
«Τα ΗΑΕ επιδιώκουν επίσης να καλλιεργήσουν δίκτυα με δεξιούς παράγοντες ως μέτρο αντιστάθμισης έναντι της πιθανής ανόδου τους στην εξουσία σε χώρες όπως η Γαλλία ή το Ηνωμένο Βασίλειο», δήλωσε στο The New Arab ο Σεμπάστιαν Ζονς (Sebastian Sons), ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Εφαρμοσμένης Έρευνας σε Συνεργασία με την Ανατολή (CARPO).
Πέρα από την αντιμετώπιση της Αδελφότητας, το Αμπού Ντάμπι επιδιώκει υποστήριξη για τα ευρύτερα συμφέροντά του. Μετά τη συνάντησή του με αξιωματούχους των Εμιράτων, ο Νάιτζελ Φάρατζ υποστήριξε την ανεξαρτησία της Σομαλιλάνδης, και ο Τόμι Ρόμπινσον τάχθηκε υπέρ του Μεταβατικού Συμβουλίου της Νότιας Υεμένης (STC) – στάσεις που αντανακλούν ευθυγράμμιση με την εξωτερική πολιτική των Εμιράτων, ιδίως την υποστήριξή τους σε αυτονομιστικές ομάδες στο Κέρας της Αφρικής και τη νότια Αραβία.
Αυτό σηματοδοτεί ότι το Αμπού Ντάμπι επιδιώκει να αποκτήσει περισσότερους συμμάχους σε ένα μεταβαλλόμενο ευρωπαϊκό πολιτικό τοπίο. Σε τελική ανάλυση, το Αμπού Ντάμπι φαίνεται να εμπλέκεται στρατηγικά με το αναδυόμενο ακροδεξιό κίνημα της Ευρώπης, προωθώντας ένα αντι-ισλαμιστικό αφήγημα ασφάλειας που συγχωνεύει όλο και περισσότερο θέματα καταπολέμησης του εξτρεμισμού με στοιχεία λαϊκιστικού λόγου και αυξημένου ελέγχου της κοινωνικής ζωής των μουσουλμάνων.
Αν και η μελλοντική κατεύθυνση της ακροδεξιάς στην Ευρώπη παραμένει αβέβαιη, είναι προφανές ότι εξωτερικοί παράγοντες επηρεάζουν το πλαίσιο εντός του οποίου διεξάγονται αυτές οι συζητήσεις, με επιπτώσεις που εκτείνονται πέρα από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και επηρεάζουν ευρύτερες μουσουλμανικές κοινότητες εντός της Ευρώπης.
* Ο Τζόναθαν Φέντον-Χάρβεϊ (Jonathan Fenton-Harvey) είναι δημοσιογράφος και ερευνητής που επικεντρώνεται σε συγκρούσεις, γεωπολιτική και ανθρωπιστικά ζητήματα στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
