Συνέντευξη Τύπου για την 1η Γιορτή Παγωτού θα παραχωρηθεί τη Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026, στις 11.00 το πρωί, στην Αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου Χανίων.
Την εκδήλωση διοργανώνει το Σωματείο Ζαχαροπλαστών και Παγωτοποιών Χανίων, σε συνεργασία με τον Δήμο Χανίων. Την πρωτοβουλία στηρίζουν η Περιφέρεια Κρήτης και το Επιμελητήριο Χανίων.
Στη Συνέντευξη Τύπου θα παρευρεθεί ο Αντιδήμαρχος Τουρισμού & Επιχειρηματικότητας Νεκτάριος Ψαρουδάκης, καθώς και εκπρόσωποι των διοργανωτών.
Η εκδήλωση της 17ης Ιουνίου στον Δημοτικό Κήπο αναμένεται να αναδείξει την πλούσια παράδοση της παραγωγής παγωτού στα Χανιά, συγκεντρώνοντας επαγγελματίες του κλάδου και το κοινό της πόλης.
Το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης και το Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου (ΠΣΚΗ) παρουσιάζουν για πρώτη φορά από κοινού το αριστούργημα του Ερρίκου Ίψεν «Τα Άσπρα Άλογα», με μία επιπλέον παράσταση να προστίθεται στα Χανιά λόγω μεγάλης ζήτησης του κοινού.
Η ιστορική αυτή συνεργασία εγκαινιάζει μια νέα εποχή εξωστρέφειας και ουσιαστικής πολιτιστικής ανταλλαγής στην Κρήτη, φέρνοντας στη σκηνή ένα από τα βαθύτερα έργα του Νορβηγού δραματουργού. Η σκηνοθεσία είναι του καλλιτεχνικού διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, Νικορέστη Χανιωτάκη, ενώ στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Τζον Ρόσμερ εμφανίζεται ο Νίκος Πουρσανίδης, πλαισιωμένος από τους Νικήτα Τσακίρογλου, Ντάνη Γιαννακοπούλου, Ελένη Κρίτα και Γεράσιμο Σκαφίδα.
Το έργο, γνωστό και με τον πρωτότυπο τίτλο «Ρόσμερσχολμ», γράφτηκε το 1886 και αποτελεί τετράπρακτο δράμα που τοποθετείται ανάμεσα σε δύο ακόμη σπουδαία κείμενα του Ίψεν, την «Αγριόπαπια» και την «Κυρά της θάλασσας». Πρόκειται για μια δημιουργία ωριμότητας, όπου ο συγγραφέας αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στο προσωπικό όνειρο και την αμείλικτη κοινωνία, δέσμια των συμβάσεων και των προγονικών επιταγών.
Η υπόθεση εκτυλίσσεται στο απομονωμένο παλιό αρχοντικό του Ρόσμερσχολμ, σε μια μικρή παραθαλάσσια πόλη των νορβηγικών φιόρδ. Ένα χρόνο μετά την απώλεια της συζύγου του και μία ημέρα πριν τις εκλογές, ο πρώην ιερέας Τζον Ρόσμερ δέχεται την επίσκεψη του κυβερνήτη και κουνιάδου του, Αντρέας Κρολ, ο οποίος ζητά την υποστήριξή του για την επανεκλογή του. Η έντονη αλληλεπίδραση του Ρόσμερ με τη Ρεβέκκα, μια νέα γυναίκα, ανατρέπει τις ισορροπίες και τις συντηρητικές ιδέες του τόπου. Εκεί συγκρούεται το παλιό με το νέο, η ελευθερία με τις ενοχές, ενώ ένας έρωτας γεννιέται και οι ήρωες αναζητούν απαντήσεις για έναν θάνατο γεμάτο μυστικά.
Στο σημείωμά του, ο σκηνοθέτης Νικορέστης Χανιωτάκης επισημαίνει ότι «στις μέρες μας, που παλεύουμε κόντρα σε προκαταλήψεις, πολιτικούς εκφοβισμούς και κοινωνικές ανισότητες, τα Άσπρα Άλογα έρχονται να μας υπενθυμίσουν πόσο σημαντική είναι η ελευθερία σκέψης και ποιες είναι οι πραγματικές αξίες της ζωής». Ο Ίψεν δημιουργεί στο Ρόσμερσχολμ ένα πεδίο αντιπαράθεσης παλιών και νέων ιδεών, όπου προοδευτικοί και συντηρητικοί εξίσου διεφθαρμένοι συνυπάρχουν, ενώ ο λαός γνωρίζει αλλά ποτέ δεν επεμβαίνει. Ο σκηνοθέτης ευχαριστεί το Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου και προσωπικά τον καλλιτεχνικό του διευθυντή Μύρωνα Μιχαηλίδη για την ουσιαστική συνεργασία.
Η καλλιτεχνική ομάδα συμπληρώνεται από τον Θοδωρή Οικονόμου στην πρωτότυπη μουσική, την Άννα Μαχαιριανάκη στα σκηνικά, την Ιωάννα Καλαβρού στα κοστούμια, τη Βαρβάρα Μακράκη ως βοηθό σκηνοθέτη, τον Πάτροκλο Σκαφίδα στις φωτογραφίες και το βίντεο, και τη Βίνα Ευστρατιάδου στην επιμέλεια μακιγιάζ. Ειδικές ευχαριστίες απευθύνονται στη Χρύσω Χαραλάμπους και τη χορογράφο Ντέπυ Γοργογιάννη για την πολύτιμη βοήθειά τους.
Η διανομή περιλαμβάνει τη Ντάνη Γιαννακοπούλου ως Ρεβέκκα Γουέστ, την Ελένη Κρίτα ως Κυρία Έλσεθ, τον Γεράσιμο Σκαφίδα ως Κυβερνήτη Αντρέας Κρολ, τον Νίκο Πουρσανίδη ως Τζον Ρόσμερ, τον Νικήτα Τσακίρογλου ως Ούλρικ Μπρέντελ, και τον ίδιο το Νικορέστη Χανιωτάκη ως Πίτερ Μόρτενσγκορ.
Οι παραστάσεις στα Χανιά θα πραγματοποιηθούν στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης» την Τρίτη 16 Ιουνίου στις 21:00 και την Τετάρτη 17 Ιουνίου στις 18:15 και στις 21:00. Η προσθήκη της απογευματινής παράστασης της Τετάρτης έγινε λόγω της εξαιρετικά μεγάλης ζήτησης που παρουσιάστηκε από το κοινό.
Το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει το trailer της παράστασης στον σύνδεσμο https://youtu.be/QaI0BUY-0vw. Η ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων είναι διαθέσιμη μέσω της ιστοσελίδας https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/aspra-aloga/, ενώ εισιτήρια διατίθενται και στο ταμείο του θεάτρου μιάμιση ώρα πριν από κάθε παράσταση.
Με πέντε συνολικά παραστάσεις σε Ηράκλειο και Χανιά, η συμπαραγωγή αυτή αποτελεί σταθμό για τα καλλιτεχνικά δρώμενα του νησιού, φέρνοντας κοντά δύο σημαντικούς θεσμούς σε μια κοινή προσπάθεια ανάδειξης του κλασικού ρεπερτορίου.
Η δυναμική του τουρισμού κρουαζιέρας στα Χανιά επιβεβαιώνεται εκ νέου με τον ταυτόχρονο κατάπλου δύο μεγάλων κρουαζιερόπλοιων στο λιμάνι της Σούδας το πρωί της Παρασκευής. Περισσότεροι από 4.000 επισκέπτες κατέκλυσαν την πόλη, δίνοντας ισχυρή ώθηση στην τοπική αγορά και επιβεβαιώνοντας τη θέση της δυτικής Κρήτης στον διεθνή χάρτη της κρουαζιέρας, σε μια περίοδο όπου ο προορισμός κινείται στους ρυθμούς της σταθερής ανόδου που επισφραγίστηκε από τα ιστορικά υψηλά μεγέθη του περασμένου έτους.
Οι λεπτομέρειες των αφίξεων και τα δρομολόγια των πλοίων
Το πρώτο κρουαζιερόπλοιο που έδεσε στο λιμάνι της Σούδας νωρίς το πρωί της Παρασκευής ήταν το Brilliance of the Seas. Το πλοίο, το οποίο μεταφέρει 2.428 επιβάτες, κατέπλευσε στα Χανιά προερχόμενο από τη Σαντορίνη, ενώ το πρόγραμμά του προβλέπει αναχώρηση νωρίς το απόγευμα με επόμενο προορισμό το Κατάκολο.
Σχεδόν ταυτόχρονα, στο λιμάνι κατέπλευσε και το Marella Discovery, μεταφέροντας 1.743 επιβάτες. Το συγκεκριμένο κρουαζιερόπλοιο έφτασε στην Κρήτη προερχόμενο από τη Λεμεσό της Κύπρου και αναμένεται να αποπλεύσει το απόγευμα της ίδιας ημέρας με κατεύθυνση το λιμάνι του Πειραιά. Συνολικά, 4.171 επιβάτες είχαν την ευκαιρία να αποβιβαστούν και να περάσουν μια καλοκαιρινή ημέρα του Ιουνίου, γνωρίζοντας τα αξιοθέατα και την αγορά της πόλης των Χανίων.
Η ασφάλεια των φυλακών δεν κρίνεται πλέον μόνο στους φράχτες, τις σκοπιές και τα συστήματα ελέγχου εισόδου. Τα τελευταία χρόνια, μια νέα απειλή έχει κάνει την εμφάνισή της διεθνώς και πλέον καταγράφεται όλο και συχνότερα και στην Ελλάδα: τα drones που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά απαγορευμένων αντικειμένων μέσα σε σωφρονιστικά καταστήματα.
Το πιο πρόσφατο περιστατικό σημειώθηκε στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Χανίων, όταν προσωπικό της Υπηρεσίας Εξωτερικής Φρούρησης Καταστημάτων Κράτησης εντόπισε το απόγευμα της 6ης Ιουνίου μη επανδρωμένο αεροσκάφος να προσεγγίζει τις εγκαταστάσεις με κατεύθυνση προς τους χώρους προαυλισμού. Μετά την ενεργοποίηση του συστήματος anti-drone, το drone εξουδετερώθηκε και κατέπεσε κοντά σε σκοπιά του καταστήματος. Λίγο αργότερα, εντοπίστηκε σε ταράτσα του συγκροτήματος σακούλα που είχε ριφθεί προηγουμένως από αυτό.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση των Αρχών, περιείχε πέντε κινητά τηλέφωνα με τους φορτιστές τους, δύο ρούτερ ασύρματης σύνδεσης, τρεις κάρτες SIM, τέσσερα ζεύγη ακουστικών, πέντε μεταλλικές λάμες σιδηροπρίονου, έναν αναδιπλούμενο σουγιά τύπου «πεταλούδα», έναν μεταλλικό κόφτη, αναρριχητικό σχοινί μήκους περίπου 20 μέτρων, έναν κρίκο ασφάλισης αναρρίχησης και δύο κλειδιά τύπου Allen. Μάλιστα, σύμφωνα με τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής, πρόκειται για το πέμπτο περιστατικό αποτροπής εισαγωγής απαγορευμένων αντικειμένων μέσω drone σε σωφρονιστικό κατάστημα της χώρας μέσα στο 2026.
Για τον Νικόλαο Τσούμα, Director of Flight Operations στη Vanguard Drones, το συγκεκριμένο περιστατικό αποτελεί μία ακόμη ένδειξη ότι η εγκληματικότητα έχει ήδη μεταφερθεί και στον εναέριο χώρο. «Στην Ελλάδα δεν έχουμε ακόμη, τουλάχιστον δημόσια, μια ενιαία στατιστική εικόνα για να πούμε με ακρίβεια πόσα τέτοια περιστατικά συμβαίνουν κάθε χρόνο. Όμως δεν μιλάμε πλέον για θεωρητικό κίνδυνο. Το περιστατικό στις φυλακές της Αγιάς στα Χανιά δείχνει ότι το ζήτημα έχει περάσει και στην ελληνική πραγματικότητα», αναφέρει χαρακτηριστικά, μιλώντας στο parapolitika.gr.
Αναγκαία η αλλαγή στον τρόπο φύλαξης των σωφρονιστικών καταστημάτων
Και παρόλο που στην Ελλάδα τα καταγεγραμμένα περιστατικά με drones είναι περιορισμένα σε αριθμό, στο εξωτερικό η εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Σύμφωνα με στοιχεία του βρετανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης, στην Αγγλία και την Ουαλία καταγράφηκαν 1.712 περιστατικά drones σε φυλακές την περίοδο Απριλίου 2024 – Μαρτίου 2025, παρουσιάζοντας αύξηση 43% σε σχέση με το προηγούμενο δωδεκάμηνο. Για τον κ. Τσούμα, τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να σχεδιάζεται η ασφάλεια των σωφρονιστικών καταστημάτων. «Κατά τη γνώμη μου, οι φυλακές δεν θα πρέπει να φυλάσσονται πλέον μόνο από το έδαφος. Πρέπει να φυλάσσονται και από τον εναέριο χώρο. Το drone παρακάμπτει την περίμετρο, τον φράχτη και τον κλασικό έλεγχο. Αυτό αλλάζει όλη τη λογική της φύλαξης», τονίζει.
“Ένα μικρό drone με μικρό φορτίο μπορεί να δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα ασφαλείας”
Οι τεχνολογικές δυνατότητες των drones αυξάνονται συνεχώς. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ειδικό, στις φυλακές η πραγματική απειλή δεν μετριέται με βάση το βάρος που μπορεί να μεταφέρει ένα drone. «Σήμερα οι δυνατότητες των drones έχουν αυξηθεί πάρα πολύ. Δεν χρειάζεται όμως να μιλάμε μόνο για μεγάλα φορτία. Σε μια φυλακή, ακόμη και λίγα εκατοντάδες γραμμάρια μπορεί να δημιουργήσουν τεράστιο κενό ασφαλείας. Ένα κινητό, μια κάρτα SIM, μια μικρή ποσότητα ναρκωτικών ή ένα αιχμηρό αντικείμενο μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες μέσα σε ένα σωφρονιστικό κατάστημα», λέει χαρακτηριστικά. Όπως εξηγεί, υπάρχουν μικρά εμπορικά drones που μπορούν να επιχειρούν σε αποστάσεις αρκετών εκατοντάδων μέτρων, ενώ άλλες εμπορικές πλατφόρμες διαθέτουν πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες μεταφοράς φορτίου. Παράγοντες όπως ο άνεμος, η θερμοκρασία, η κατάσταση της μπαταρίας, το βάρος του φορτίου και ο τρόπος πτήσης επηρεάζουν πάντοτε τις πραγματικές επιδόσεις. «Δεν θα πρέπει να βλέπουμε το drone μόνο σαν μηχάνημα. Πρέπει να βλέπουμε την αποστολή που μπορεί να εκτελέσει. Ένα μικρό drone με μικρό φορτίο μπορεί να δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα ασφαλείας», σημειώνει.
Η νύχτα ευνοεί τους δράστες
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τις Αρχές είναι η έγκαιρη ανίχνευση ενός drone πριν αυτό φτάσει στον στόχο του. «Είναι δύσκολο, ειδικά τη νύχτα. Ένα μικρό drone έχει χαμηλό οπτικό ίχνος, μπορεί να πετάξει χαμηλά, να πλησιάσει γρήγορα, να αφήσει το φορτίο και να φύγει μέσα σε λίγα λεπτά. Το θέμα δεν είναι απλώς να το εντοπίσεις. Το θέμα είναι να το δεις εγκαίρως και να καταλάβεις τι κάνει», διευκρινίζει ο ειδικός, προσθέτοντας ότι η ανθρώπινη παρατήρηση από μόνη της δεν επαρκεί πλέον. «Τη νύχτα η ανθρώπινη παρατήρηση από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζονται ακουστικά συστήματα ανίχνευσης (acoustic), ηλεκτροοπτικά και υπέρυθρα συστήματα (EO/IR), παθητική ανίχνευση ραδιοσυχνοτήτων (passive RF), ραντάρ μικρών στόχων και σύντηξη δεδομένων από πολλαπλούς αισθητήρες, ώστε να δημιουργείται μία ενιαία επιχειρησιακή εικόνα», επισημαίνει. Κατά τον ίδιο, εξίσου σημαντικός είναι ο ανθρώπινος παράγοντας. «Το προσωπικό ασφαλείας πρέπει να εκπαιδευτεί για να ερμηνεύει αυτό το σύνθετο πεδίο και να ενσωματώσει τακτικές που θα του επιτρέπουν να αναγνωρίζει και να εξουδετερώνει τέτοιους υψηλού επιπέδου κινδύνους»
Η νέα γενιά anti-drone συστημάτων
Σήμερα, η προστασία από μη επανδρωμένα αεροσκάφη δεν βασίζεται σε μία μόνο τεχνολογία. «Η αντιμετώπιση των drones δεν μπορεί να βασίζεται σε μία μόνο τεχνολογία. Χρειάζεται πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική anti-drone. Δηλαδή συνδυασμός αισθητήρων, λογισμικού, επιχειρησιακής εικόνας και σωστής αντίδρασης από το προσωπικό ασφαλείας». Σύμφωνα με τον κ. Τσούμα, οι βασικές τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται σήμερα διεθνώς περιλαμβάνουν την ανίχνευση ραδιοσυχνοτήτων (RF detection), τα ηλεκτροοπτικά και υπέρυθρα συστήματα (electro-optical / infrared sensors), τα ραντάρ μικρής εμβέλειας, τους ακουστικούς αισθητήρες (acoustic detection) και τα συστήματα σύντηξης δεδομένων (data fusion). «Πλέον δεν αρκεί να βλέπουμε απλώς ότι κάτι πετάει. Πρέπει να μπορούμε να γνωρίζουμε τι είναι, πού βρίσκεται, προς τα πού κινείται, αν είναι εξουσιοδοτημένο ή όχι και, όπου είναι τεχνικά εφικτό, να υπάρχει εκτίμηση ή εντοπισμός της θέσης του χειριστή».
Η σημασία της έγκαιρης προειδοποίησης
Για τον ειδικό, η αξία ενός σύγχρονου anti-drone συστήματος δεν περιορίζεται στην τεχνική ανίχνευση. «Το σημαντικότερο δεν είναι μόνο η τεχνική ανίχνευση. Είναι η επιχειρησιακή αξιοποίηση της πληροφορίας. Ένα σύγχρονο anti-drone σύστημα πρέπει να δίνει εικόνα εναέριου χώρου σε πραγματικό χρόνο, να συνδέεται με Κέντρα Επιχειρήσεων Ασφαλείας, να κρατά αρχείο συμβάντων για μεταγενέστερη ανάλυση ή δικαστική χρήση και να επιτρέπει τη δημιουργία λευκών λιστών για τα εξουσιοδοτημένα drones». Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στη χρήση παρεμβολέων. «Η εξουδετέρωση με jammer είναι μια πολύ ευαίσθητη νομικά και επιχειρησιακά διαδικασία. Δεν μπορεί να γίνεται ανεξέλεγκτα, γιατί μπορεί να επηρεάσει επικοινωνίες, ασφάλεια πτήσεων ή άλλες κρίσιμες λειτουργίες. Γι’ αυτό σε πολλές περιπτώσεις η πρώτη και πιο κρίσιμη γραμμή άμυνας είναι ο νόμιμος παθητικός εντοπισμός, η ταυτοποίηση, η έγκαιρη προειδοποίηση και η σωστή επιχειρησιακή αντίδραση».
Ένας άνθρωπος ή ολόκληρο κύκλωμα;
Όσον αφορά το περιστατικό στις φυλακές Χανίων, ο κ. Τσούμας λέει πως μια τέτοια πτήση drone μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμη και από έναν χειριστή με βασικές γνώσεις. «Τα σύγχρονα drones είναι εύχρηστα, διαθέτουν σταθεροποίηση, GPS, αυτόματη επιστροφή και μεγάλη ακρίβεια χειρισμού». Παρόλα αυτά, εξηγεί ότι η επιχειρησιακή διάσταση μιας τέτοιας ενέργειας είναι πολύ πιο σύνθετη.
«Όταν μιλάμε για φυλακή, χρειάζεται γνώση του χώρου, σωστή επιλογή χρόνου, προετοιμασία φορτίου, πιθανό σημείο ρίψης και ενδεχομένως πληροφορία από μέσα ή συνεννόηση με άτομο εκτός φυλακής. Τεχνικά μπορεί να το κάνει ένας μεμονωμένος χειριστής. Επιχειρησιακά όμως τέτοιες ενέργειες συχνά δείχνουν σχεδιασμό, συντονισμό και πιθανή οργανωμένη εμπλοκή».
Από το λαθρεμπόριο μέχρι την επιτήρηση στόχων
Η μεταφορά απαγορευμένων αντικειμένων στις φυλακές αποτελούν μόνο μία από τις πολλές πιθανές χρήσεις των drones για παράνομες δραστηριότητες. «Τα drones μπορούν να χρησιμοποιηθούν γενικά για μεταφορά ναρκωτικών ή απαγορευμένων αντικειμένων, παράνομη επιτήρηση στόχων, παραβίαση ιδιωτικότητας, αναγνώριση χώρων πριν από διάρρηξη ή επίθεση, παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών, παρενόχληση αεροδρομίων ή ακόμη και μεταφορά επικίνδυνου φορτίου», σύμφωνα με τον ειδικό.
Όπως επισημαίνει, η πραγματική απειλή δεν βρίσκεται στην ίδια την τεχνολογία αλλά στον τρόπο χρήσης της. «Το drone δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν παιχνίδι. Είναι πλατφόρμα. Μπορεί να μεταφέρει κάμερα, αισθητήρα, φορτίο ή άλλο εξοπλισμό. Η απειλή αλλάζει ανάλογα με την πρόθεση του χειριστή και το φορτίο που έχει πάνω του». Η Europol έχει ήδη αναφερθεί στη χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων από εγκληματικές και τρομοκρατικές ομάδες για δραστηριότητες όπως η επιτήρηση, το λαθρεμπόριο και οι επιθέσεις.
«Το drone πολλαπλασιάζει την απόσταση δράσης του εγκληματία. Του επιτρέπει να επιχειρεί χωρίς να μπαίνει ο ίδιος μέσα στην περίμετρο ασφαλείας. Αυτό αλλάζει τη φιλοσοφία της φύλαξης. Δεν κοιτάμε πλέον μόνο τον φράχτη και την πύλη. Κοιτάμε και τι μπορεί να έρθει από πάνω».
Η επόμενη ημέρα της ασφάλειας
Ο κ. Τσούμας εκτιμά ότι τα επόμενα χρόνια η χρήση drones για παράνομες δραστηριότητες θα αυξηθεί. «Τα drones γίνονται πιο οικονομικά, πιο εύκολα στη χρήση, πιο αθόρυβα, πιο αυτόνομα και πιο ικανά. Αυτό είναι θετικό για τις νόμιμες εφαρμογές, όπως η πολιτική προστασία, οι επιθεωρήσεις, η γεωργία ακριβείας, η έρευνα και διάσωση και η ασφάλεια. Όμως κάθε ισχυρή τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και παράνομα». Παράλληλα, επισημαίνει ότι δεν πρέπει να συγχέεται η αντιμετώπιση των παράνομων drones με το ευρωπαϊκό πλαίσιο U-space.
«Το U-space δεν είναι anti-drone σύστημα και δεν είναι μηχανισμός κατάρριψης παράνομων drones. Είναι το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ψηφιακή διαχείριση της κυκλοφορίας ΣμηΕΑ σε συγκεκριμένες γεωγραφικές ζώνες». Αναφέρεται επίσης στο Remote Identification, δηλαδή την απομακρυσμένη αναγνώριση των drones, που αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου.
“Δεν πρέπει να δαιμονοποιούμε τα drones”
Ωστόσο, κατά τον ίδιο, η ουσία βρίσκεται αλλού. «Δεν πρέπει να δαιμονοποιούμε τα drones. Το drone δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι η εγκληματική χρήση του. Η απάντηση δεν είναι ο φόβος απέναντι στην τεχνολογία. Η απάντηση είναι οργάνωση, εκπαίδευση, σωστό κανονιστικό πλαίσιο και επιχειρησιακή ετοιμότητα». «Η επόμενη ημέρα στην προστασία φυλακών, κρίσιμων υποδομών, συνόρων και δημόσιων χώρων δεν είναι απλώς να αγοράσουμε ένα anti-drone σύστημα. Είναι να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο δόγμα επιτήρησης: τεχνολογία, εκπαιδευμένο προσωπικό, διαδικασίες, κέντρο επιχειρήσεων και άμεση δυνατότητα αξιολόγησης της απειλής. Ο εναέριος χώρος είναι πλέον κανονικό πεδίο ασφαλείας και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοιο», καταλήγει ο κ. Τσούμας.
Έντονο προβληματισμό προκαλεί η επαναλαμβανόμενη παραβατικότητα γύρω από τη λειτουργία των χώρων στάθμευσης στο Ελαφονήσι Κισάμου στα Χανιά, μια περιοχή εξαιρετικού φυσικού κάλλους και διεθνούς τουριστικού ενδιαφέροντος.
Παρά τη θέσπιση νέων, αυστηρότερων όρων λειτουργίας με σκοπό την προστασία του ευαίσθητου οικοσυστήματος της παραλίας από την ανεξέλεγχτη πρόσβαση οχημάτων, επιτήδειοι βρίσκουν τρόπο να κερδοσκοπούν εις βάρος των επισκεπτών που πλέον αναγκάζονται να παρκάρουν τα αμάξια τους στα πάρκινγκ που έχουν δημιουργηθεί σε κάποια απόσταση από την παραλία. Η πρόσφατη παρέμβαση των αστυνομικών αρχών κατέδειξε ότι αυθαίρετες πρακτικές ορισμένων …επομένουν, οδηγώντας στη σύλληψη υπευθύνου για 6η φορά.
Οι διώξεις για παρακώλυση συγκοινωνιών και η αναζήτηση του ιδιοκτήτη
Κατά τη διάρκεια στοχευμένου ελέγχου που πραγματοποίησε η αστυνομία στις 11 Ιουνίου, οι αρχές προχώρησαν στην αυτόφωρη σύλληψη ενός υπαλλήλου ιδιωτικού χώρου στάθμευσης. Ο συγκεκριμένος εργαζόμενος εντοπίστηκε να κατευθύνει συστηματικά τα διερχόμενα οχήματα προς την επιχείρηση στην οποία απασχολείται, εφαρμόζοντας τη μέθοδο της άγρας πελατών.
Ο συλληφθείς οδηγήθηκε ενώπιον του Εισαγγελέα Πρωτοδικών Χανίων, αντιμετωπίζοντας επισήμως τις κατηγορίες της άγρας πελατών καθώς και της παρακώλυσης συγκοινωνιών, καθώς η δραστηριότητά του προκαλούσε προβλήματα στην ομαλή κυκλοφορία της περιοχής. Παράλληλα, οι διωκτικές αρχές σχημάτισαν δικογραφία και σε βάρος του ιδιοκτήτη της επιχείρησης στάθμευσης. Ο ιδιοκτήτης απουσίαζε κατά τη διάρκεια του αστυνομικού ελέγχου και αναζητείται από τις αρχές στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας.
Η διεθνής αναγνώριση και το πλήγμα στην ταξιδιωτική εμπειρία
Το Ελαφονήσι αποτελεί ένα διεθνές σημείο αναφοράς, έχοντας αναδειχθεί ως η δεύτερη καλύτερη παραλία στον κόσμο, γεγονός που συνεπάγεται τη συγκέντρωση χιλιάδων επισκεπτών από την Ελλάδα και το εξωτερικό κάθε καλοκαιρινή περίοδο. Η διατήρηση της ποιότητας του τουριστικού προϊόντος συνδέεται άμεσα με την εικόνα ευνομίας που εκπέμπει ο τόπος.
Η συσσώρευση παραπόνων και οι συχνές καταγγελίες των τουριστών για τις πιεστικές πρακτικές άγρας πελατών αναδεικνύουν την ανάγκη για πιο ριζικές και μόνιμες λύσεις. Πόσες φορές πρέπει κάποιος να κάνει το ίδιο αδίκημα για να υπάρξουν πραγματικές συνέπειες;
Η επανάληψη του ίδιου αδικήματος για πολλοστή φορά από την ίδια επιχείρηση υπογραμμίζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, καθώς και τη σημασία της συνεχιζόμενης επιτήρησης, ώστε η τουριστική κίνηση και η οικονομική δραστηριότητα να αναπτύσσονται σε περιβάλλον πλήρους νομιμότητας και σεβασμού προς τον δημόσιο χώρο και τον επισκέπτη.
Στην εκτίμηση ότι η Ελλάδα έχει εξαντλήσει τα όρια των αντοχών της όσον αφορά την υποδοχή μεταναστών προχώρησε η βουλευτής Χανίων, Σέβη Βολουδάκη, στο πλαίσιο συνέντευξής της στο «protothema». Με αφορμή το υπό ψήφιση νομοσχέδιο, το οποίο εισάγει ταχύτερες διαδικασίες διαχωρισμού των εισερχομένων και θεσμοθετεί τους λεγόμενους «κόμβους επιστροφών» σε χώρες εκτός Ευρώπης, η κ. Βολουδάκη αποτύπωσε τη μεταβολή της ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στο μεταναστευτικό ζήτημα, ενώ παράλληλα ανέλυσε τα δεδομένα της ραγδαίας αύξησης των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών στην Κρήτη.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο και οι «κόμβοι επιστροφών» στην Αφρική
Το νέο νομοσχέδιο φέρνει σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση των ατόμων που εισέρχονται στη χώρα, προβλέποντας έναν άμεσο διαχωρισμό με βάση το αν διαθέτουν προσφυγικό προφίλ ή όχι. Παράλληλα, εισάγεται η διάταξη για τους «κόμβους επιστροφών», η οποία ορίζει ότι για όσους εισέρχονται παράνομα και το αίτημα ασύλου τους απορρίπτεται τελεσίδικα σε δεύτερο βαθμό, θα υπάρχει η δυνατότητα μεταφοράς τους σε δομές εκτός της ευρωπαϊκής ηπείρου, με έμφαση σε αφρικανικά κράτη.
«Έχουν γίνει σχετικές συζητήσεις, καταρχάς μεταξύ των Ευρωπαίων εταίρων μας, αλλά και με κάποιες από τις συγκεκριμένες χώρες», δήλωσε η κ. Βολουδάκη.
Η ίδια διευκρίνισε ότι για την εξέλιξη αυτών των διαβουλεύσεων προέχει η θεσμική ψήφιση της διάταξης, ώστε να υπάρξει η απαραίτητη νομική βάση προτού δημοσιοποιηθούν συγκεκριμένα ονόματα χωρών.
Η αλλαγή πλεύσης της Ευρώπης και η εξάντληση του οικονομικού μοντέλου
Η βουλευτής υπενθύμισε τη στάση των Ευρωπαίων εταίρων το 2019, όταν οι χώρες πρώτης υποδοχής, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Κύπρος και η Μάλτα, αντιμετωπίζονταν με σκεπτικισμό όταν ζητούσαν αυστηρότερα μέτρα.
Σήμερα, σημειώνει, η κατάσταση έχει μεταβληθεί ριζικά, καθώς αναγνωρίζεται ότι το προηγούμενο μοντέλο κάλυψης αναγκών σε εργατικό δυναμικό μέσω άτυπων ροών έχει εξαντληθεί.
Με δεδομένες τις γεωπολιτικές κρίσεις, όπως οι συγκρούσεις στο Σουδάν που αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους, η παραμονή όλων αυτών των πληθυσμών σε ευρωπαϊκό έδαφος κρίνεται ανέφικτη.
Η γεωμετρική αύξηση των ροών στην Κρήτη και οι τοπικές δομές
Η συζήτηση στράφηκε και στην Κρήτη, την εκλογική περιφέρεια της βουλευτού, όπου η ραγδαία αύξηση των αφίξεων προκάλεσε κατά διαστήματα έντονες αντιδράσεις από τις τοπικές κοινωνίες.
Η κ. Βολουδάκη χαρακτήρισε τις αντιδράσεις αυτές «απολύτως δικαιολογημένες», παραθέτοντας τα επίσημα μεγέθη των προηγούμενων ετών. Ενώ πριν από δύο χρόνια οι αφίξεις στο νησί ανέρχονταν σε μόλις 400 και την επόμενη χρονιά αυξήθηκαν σε 4.000, πέρυσι ο αριθμός των ατόμων που εισήλθαν παράνομα άγγιξε τις 20.000.
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, εξήγησε ότι λειτουργούν αποκλειστικά προσωρινές δομές στα Χανιά και στο Ηράκλειο —με παράλληλη αναζήτηση καταλληλότερου χώρου για τη δεύτερη— όπου πραγματοποιείται μόνο η πρώτη ταυτοποίηση πριν από την άμεση μετακίνηση των ατόμων σε οργανωμένες δομές της ενδοχώρας, είτε κλειστού τύπου για όσους στερούνται προσφυγικού προφίλ είτε σε δομές φιλοξενίας για τους πραγματικούς πρόσφυγες.
Νόμιμες οδοί, διμερείς συμφωνίες και η κριτική στα πολιτικά άκρα
Απαντώντας στο ερώτημα εάν η Ελλάδα δεν αντέχει άλλους πρόσφυγες και μετανάστες, η κ. Βολουδάκη επιβεβαίωσε αυτή τη θέση, τονίζοντας ότι οι ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό στον πρωτογενή τομέα ή στις κατασκευές πρέπει να καλύπτονται αποκλειστικά μέσω της νόμιμης οδού και διμερών συμφωνιών.
Ως παράδειγμα ανέφερε τη συγκεκριμένη συμφωνία με την Αίγυπτο για καθορισμένες ειδικότητες, σημειώνοντας ότι τα παράνομα κυκλώματα διακινητών θησαυρίζουν επειδή η πληροφορία για τις νόμιμες διαδικασίες δεν φτάνει στους ενδιαφερόμενους στην Αίγυπτο.
Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική τόσο στην Αριστερά όσο και στην Άκρα Δεξιά. Κατηγόρησε την Αριστερά για εμμονή στην ιδεολογία των ανοιχτών συνόρων και τη λογική του 2015, που οδήγησε σε καταστάσεις όπως αυτή της Μόριας την περίοδο 2015-2019. Από την άλλη πλευρά, χαρακτήρισε ανεφάρμοστες τις προτάσεις της Άκρας Δεξιάς, επισημαίνοντας ότι το διεθνές δίκαιο επιτάσσει τη διάσωση στη θάλασσα όταν άνθρωποι αποπλέουν από τη Λιβύη και βρίσκονται σε κατάσταση κινδύνου εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, απορρίπτοντας παράλληλα τις ακραίες ρητορικές που ακούγονται από ορισμένους κύκλους.
Ακολουθεί το απόσπασμα από τη συνέντευξη:
Δημοσιογράφος: «Αυτό το οποίο ψηφίζεται στο παρόν νομοσχέδιο είναι, καταρχάς, ένας πολύ πιο γρήγορος και άμεσος διαχωρισμός όλων όσων εισέρχονται στη χώρα μας, ανάλογα με το αν έχουν προσφυγικό προφίλ ή όχι. Παράλληλα, ψηφίζεται και μια διάταξη που θεσπίζει τους λεγόμενους «κόμβους επιστροφών».
Αυτό σημαίνει ότι για τους ανθρώπους που έχουν εισέλθει παράνομα στη χώρα, αν εξεταστεί σε δεύτερο βαθμό το αίτημα ασύλου τους και κριθεί οριστικά ότι δεν διαθέτουν προσφυγικό προφίλ, θα μπορούν να μεταφέρονται σε δομές εκτός Ευρώπης —σε αυτές τις χώρες της Αφρικής που συζητούσαμε. Έχουν γίνει αντίστοιχες συζητήσεις με αυτά τα κράτη;»
Σέβη Βολουδάκη: «Έχουν γίνει σχετικές συζητήσεις, καταρχάς μεταξύ των Ευρωπαίων εταίρων μας, αλλά και με κάποιες από τις συγκεκριμένες χώρες. Αντιλαμβάνεστε, όμως, ότι θα πρέπει πρώτα η διάταξη αυτή να ψηφιστεί θεσμικά, ώστε να έχουμε τη νομική δυνατότητα να το πράξουμε, και στη συνέχεια οι διαβουλεύσεις να προχωρήσουν σε βάθος, ώστε να είμαστε σε θέση να δημοσιοποιήσουμε ονόματα χωρών.»
Δημοσιογράφος: «Ας ξεκινήσουμε από την ουσία. Η ουσία είναι ότι η Ευρώπη αρχίζει επιτέλους να κινητοποιείται μπροστά σε ένα νέο, ιδιαίτερα σημαντικό κύμα μετανάστευσης.»
Σέβη Βολουδάκη: «Κοιτάξτε να δείτε, το 2019, όταν εμείς ως χώρα επισημαίναμε ορισμένα πράγματα —καθώς ανήκουμε στα κράτη πρώτης υποδοχής που σηκώνουν το μεγαλύτερο μεταναστευτικό βάρος μαζί με την Ιταλία και, σε μικρότερο βαθμό, την Ισπανία, την Κύπρο και τη Μάλτα— μας αντιμετώπιζαν με σκεπτικισμό. Όταν τονίζαμε ότι πρέπει να λάβουμε αυστηρότερα μέτρα και ότι η μεταναστευτική πολιτική οφείλει να είναι δίκαιη αλλά αυστηρή, οι Ευρωπαίοι εταίροι δεν ήθελαν να ακούσουν μια τέτοια προσέγγιση.
Σήμερα, όμως, όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν μετατοπιστεί προς αυτή τη γραμμή. Αντιλαμβάνονται πλέον ότι η παρούσα κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί. Ίσως πριν από μερικά χρόνια κάποια κράτη να επεδίωκαν να καλύψουν ανάγκες σε εργατικό δυναμικό, αλλά πλέον το μοντέλο αυτό έχει εξαντληθεί. Πρέπει να βρεθεί άλλη λύση, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι πολεμικές συγκρούσεις, για παράδειγμα στο Σουδάν, αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους. Είναι αδύνατον όλοι αυτοί οι πληθυσμοί να καταλήξουν και να παραμείνουν σε ευρωπαϊκό έδαφος.»
Δημοσιογράφος: «Στην Κρήτη, όπου εκλέγεστε και πολιτεύεστε, υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από τις τοπικές κοινωνίες κατά διαστήματα.»
Σέβη Βολουδάκη: «Προφανώς και υπήρξαν, και οι αντιδράσεις αυτές είναι απολύτως δικαιολογημένες. Τις ίδιες ακριβώς αντιδράσεις είχαμε βιώσει και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου όταν πρωτοξεκίνησαν οι ροές. Είναι απόλυτα φυσιολογικό για μια κοινωνία που δεν είχε αντιμετωπίσει ποτέ ξανά μεταναστευτικό πρόβλημα, να αιφνιδιάζεται από μια τέτοια γεωμετρική αύξηση.
Αναλογιστείτε τα μεγέθη: ενώ πριν από δύο χρόνια είχαμε μόλις 400 αφίξεις στην Κρήτη και την επόμενη χρονιά φτάσαμε τις 4.000, πέρυσι αγγίξαμε τους 20.000 μετανάστες που εισήλθαν παράνομα στο νησί.
Με μια τέτοια ραγδαία αυξητική τάση, είναι εξαιρετικά δύσκολο για τους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες, που επωμίζονται ξαφνικά ένα τόσο μεγάλο βάρος, να το αποδεχτούν. Για τον λόγο αυτό, λειτουργούν αποκλειστικά προσωρινές δομές —μία στα Χανιά και μία στο Ηράκλειο, όπου για το τελευταίο είναι αλήθεια ότι αναζητούμε έναν νέο, καταλληλότερο χώρο. Σε αυτές τις δομές γίνεται απλώς η πρώτη ταυτοποίηση των ανθρώπων, και στη συνέχεια μετακινούνται άμεσα σε οργανωμένες δομές της ενδοχώρας: είτε σε κλειστού τύπου, αν πρόκειται για άτομα χωρίς προσφυγικό προφίλ, είτε στις αντίστοιχες δομές φιλοξενίας, αν πρόκειται για πραγματικούς πρόσφυγες.»
Δημοσιογράφος: «Άρα, το συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα δεν ανέχεσαι άλλους πρόσφυγες και μετανάστες;»
Σέβη Βολουδάκη: «Θεωρώ πως όχι, η χώρα δεν αντέχει άλλο βάρος. Έχουμε καταφέρει να μειώσουμε σημαντικά την ανεργία μας, και οι όποιες ανάγκες μας σε ανθρώπινο δυναμικό στον πρωτογενή τομέα ή στις κατασκευές πρέπει να καλύπτονται αποκλειστικά με νόμιμο τρόπο, μέσω διμερών συμφωνιών.
Έχουμε υπογράψει, για παράδειγμα, μια πολύ συγκεκριμένη διμερή συμφωνία με την Αίγυπτο, η οποία ορίζει καθορισμένες ειδικότητες και επαγγέλματα, επιτρέποντας στους εργαζόμενους να έρχονται μέσω της νόμιμης οδού. Δυστυχώς, τα παράνομα κυκλώματα ανθίζουν επειδή οι σύγχρονοι δουλέμποροι θησαυρίζουν, καθώς δεν φτάνει στους ανθρώπους αυτούς στην Αίγυπτο η πληροφορία ότι μπορούν να μετακινηθούν νόμιμα, με ασφάλεια, και χωρίς να χρειάζεται να πληρώσουν υπέρογκα ποσά στους διακινητές.»
Σέβη Βολουδάκη: «Από την πλευρά της Άκρας Δεξιάς ακούγονται συχνά κραυγές και προτάσεις που είναι εντελώς ανεφάρμοστες. Μου θυμίζει λίγο το γνωστό μανιφέστο του ΣΥΡΙΖΑ επί Τσίπρα, όπου υπόσχονταν πράγματα εξαιρετικά ευχάριστα στα αυτιά του κόσμου. Προφανώς, δεν υπάρχει κανένας λογικός άνθρωπος που να μην επιθυμεί την ειρήνη, την αλληλεγγύη και την κοινωνική συνοχή. Το ζήτημα όμως είναι πώς μπορείς να τα εφαρμόσεις όλα αυτά στην πράξη.
Όταν η Άκρα Δεξιά μάς ασκεί κριτική ρωτώντας “γιατί τους φέρνετε;”, λες και τους προσκαλούμε εμείς, παραγνωρίζει την πραγματικότητα. Δεν μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα όταν οι άνθρωποι αυτοί αποπλέουν από τη Λιβύη και εισέρχονται στα δικά μας χωρικά ύδατα. Αν δεν τους αναχαιτίσει η ίδια η χώρα τους και βρεθούν σε κατάσταση κινδύνου στη θάλασσα, η μόνη επιλογή που επιτάσσει το διεθνές δίκαιο είναι η διάσωση. Διαφορετικά, θα πνιγούν.
Ακούμε βέβαια και ακραίες φωνές που λένε “πνίξτε τους”, ακόμα και από κόμματα που θεωρούν ότι έχουν την αποκλειστικότητα της χριστιανικής πίστης, κρατώντας ένα ιδιότυπο “χριστιανόμετρο” που εμείς οι υπόλοιποι δεν διαθέτουμε.
Από την άλλη μεριά, έχουμε την Αριστερά, η οποία εξακολουθεί να υποστηρίζει την ιδεολογία των ανοιχτών συνόρων, ζητώντας ουσιαστικά να επιστρέψουμε στη χαοτική λογική του 2015. Το ζήσαμε αυτό: είχαμε ανοιχτά σύνορα, τους περιμέναμε, κι υπήρχε η λογική ότι οι άνθρωποι απλώς “λιάζονται” στις πλατείες.
Η Ελλάδα σήμερα δεν βρίσκεται εκεί, δεν θέλουμε να επιστρέψουμε εκεί και δεν πρόκειται να επιτρέψουμε ξανά ντροπιαστικές εικόνες όπως αυτές της περιόδου 2015-2019 με τη Μόρια. Η χώρα μας δεν είναι δικτατορία για να έχει ερμητικά κλειστά σύνορα, αλλά ούτε και ξέφραγο αμπέλι. Τα σύνορά μας είναι και θα παραμείνουν αυστηρά ελεγχόμενα. Αυτό είναι το βασικό μας χαρακτηριστικό και η επιτυχία του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση θα κριθεί ακριβώς από το αν θα μπορέσει να εφαρμοστεί αποτελεσματικά στην πράξη, αποτελώντας ένα μεγάλο βήμα για την πάταξη της παράνομης μετανάστευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.»
Σοβαρά προβλήματα που προκαλούν έντονη ανασφάλεια στους πολίτες και θέτουν σε άμεσο κίνδυνο περιουσιακά δικαιώματα δεκαετιών φέρνει στο προσκήνιο η εξέλιξη της διαδικασίας κτηματογράφησης σε πολλές περιοχές της Κρήτης. Με κοινή ανακοίνωσή τους, οι Νομαρχιακές Επιτροπές του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνου και Χανίων υπογραμμίζουν τις δυσλειτουργίες του συστήματος, κάνοντας λόγο για κυβερνητική προχειρότητα η οποία επιβαρύνει αναίτια τους κατοίκους του νησιού και απειλεί ευθέως τον πρωτογενή τομέα της τοπικής οικονομίας.
Το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Κρήτης και οι δασικοί χάρτες
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζουν οι τοπικές οργανώσεις, ένα από τα βασικότερα ζητήματα εντοπίζεται στους κτηματολογικούς πίνακες, όπου χιλιάδες εκτάσεις εμφανίζονται ως δασικές ή ως ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου. Η καταγραφή αυτή πραγματοποιείται παρά το γεγονός ότι εκκρεμεί η εξέταση των αντιρρήσεων στους δασικούς χάρτες ή δεν υφίστανται επαρκή στοιχεία που να θεμελιώνουν τα δικαιώματα κυριότητας του κράτους. Παράλληλα, εντοπίζονται εκτεταμένα σφάλματα σε όρια, εμβαδά και ιδιοκτησιακά στοιχεία, τα οποία οι πολίτες, μαζί με τους δικηγόρους και τους μηχανικούς τους, καλούνται να διορθώσουν μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες δύο μηνών.
Η κατάσταση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις θεσμοθετημένες ιδιαιτερότητες του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Κρήτης. Όπως επισημαίνεται στην κοινή ανακοίνωση, βάσει του άρθρου 62 εδ. β’ του νόμου 998/1979 και της πάγιας νομολογίας του Αρείου Πάγου, η απλή επίκληση της δασικής μορφής ενός ακινήτου από το Δημόσιο δεν επαρκεί για τη θεμελίωση κυριότητας. Το νομικό αυτό πλαίσιο ενισχύθηκε περαιτέρω με το άρθρο 152 του νόμου 4819/2021, το οποίο ορίζει ότι το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα κυριότητας σε δάση, δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις στην Κρήτη, εφόσον δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή αποδεικτικά στοιχεία. Ως εκ τούτου, οι κομματικές επιτροπές τονίζουν χαρακτηριστικά ότι «οι πολίτες δεν μπορούν για ακόμα μία φορά να υποχρεώνονται κατά παράνομο τρόπο να αποδεικνύουν ότι οι περιουσίες τους, τους ανήκουν».
Οι επιπτώσεις στον αγροτικό κόσμο και η οριοθέτηση των οικισμών
Οι παρενέργειες της διαδικασίας επεκτείνονται άμεσα και στον πρωτογενή τομέα της Κρήτης, δημιουργώντας συνθήκες οικονομικής αβεβαιότητας για τους παραγωγούς. Σε περιπτώσεις όπου καλλιεργήσιμες εκτάσεις καταγράφονται λανθασμένα ως δημόσια περιουσία, ελλοχεύει ο άμεσος κίνδυνος οι εκτάσεις αυτές να κριθούν μη επιλέξιμες για τη χορήγηση αγροτικών ενισχύσεων και επιδοτήσεων, χωρίς καμία υπαιτιότητα των ίδιων των αγροτών και κτηνοτρόφων.
Η συγκεκριμένη αναστάτωση δεν λειτουργεί μεμονωμένα, αλλά συσσωρεύεται σε ένα ήδη βεβαρημένο περιβάλλον για την κρητική ύπαιθρο, η οποία επηρεάζεται παράλληλα από την εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος 129/2025 για την οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Το αποτέλεσμα αυτών των αλλεπάλληλων παρεμβάσεων είναι ότι χιλιάδες κάτοικοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την αμφισβήτηση των ιδιοκτησιών τους, επωμιζόμενοι υψηλό οικονομικό κόστος για τη διόρθωση των σφαλμάτων της διοίκησης, την ώρα που κυριαρχεί η ανησυχία για τη βιωσιμότητα των ελαιώνων και των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.
Ακολουθεί ολόκληρη η κοινή Ανακοίνωση των Νομαρχιακών Επιτροπών ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνου και Χανίων για την Κτηματογράφηση:
Η κυβερνητική προχειρότητα θέτει σε κίνδυνο τις περιουσίες χιλιάδων πολιτών στην Κρήτη.
Η διαδικασία κτηματογράφησης σε πολλές περιοχές της Κρήτης έχει αναδείξει σοβαρά προβλήματα που δημιουργούν ανασφάλεια στους πολίτες και θέτουν σε κίνδυνο περιουσιακά δικαιώματα που ασκούνται και αναγνωρίζονται αναντίρρητα επί δεκαετίες.
Ένα βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι χιλιάδες εκτάσεις εμφανίζονται στους κτηματολογικούς πίνακες ως δασικές ή ακόμη και ως ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου, παρότι εκκρεμεί η εξέταση αντιρρήσεων στους δασικούς χάρτες ή δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να θεμελιώνουν δικαιώματα κυριότητας του Δημοσίου. Παράλληλα, καταγράφονται σφάλματα σε όρια, εμβαδά και ιδιοκτησιακά στοιχεία, τα οποία θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα των κατοίκων της περιοχής και καλούνται οι ίδιοι οι πολίτες να τα διορθώσουν μέσα σε ασφυκτικές δίμηνες προθεσμίες για τους ίδιους, αλλά και τους δικηγόρους και μηχανικούς.
Ιδιαίτερα στην Κρήτη το ιδιοκτησιακό καθεστώς παρουσιάζει διαχρονικές ιδιαιτερότητες, αφού σύμφωνα με το άρθρο 62 εδ. β’ ν.998/1979 και την πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου, μόνη η επίκληση από το Δημόσιο της δασικής μορφής ενός ακινήτου δεν αρκεί για να θεμελιώσει το δικαίωμα κυριότητας του επ’ αυτής. Αυτό επιβεβαιώνεται περαιτέρω από το άρθρο 152 του ν. 4819/2021, σύμφωνα με το οποίο το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαίωμα κυριότητας σε δάση, δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις στην Κρήτη για τις οποίες δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή στοιχεία απόδειξης της κυριότητάς του. Συνεπώς, οι πολίτες δεν μπορούν για ακόμα μία φορά να υποχρεώνονται κατά παράνομο τρόπο να αποδεικνύουν ότι οι περιουσίες τους, τους ανήκουν.
Επιπροσθέτως, είναι κρίσιμο για τον πρωτογενή τομέα του νησιού μας να καταστεί σαφές ότι σε περιπτώσεις που εμφανίζονται καλλιεργήσιμες εκτάσεις ως ιδιοκτησία του Δημοσίου, κινδυνεύουν οι εκτάσεις αυτές να θεωρηθούν μη επιλέξιμες για τη χορήγηση ενισχύσεων, χωρίς υπαιτιότητα των παραγωγών.
Η αναστάτωση που προκαλεί η διαδικασία κτηματογράφησης έρχεται να προστεθεί στην ήδη μεγάλη ανασφάλεια που έχει δημιουργήσει στην κρητική ύπαιθρο η εφαρμογή του Π.Δ. 129/2025 για την οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Η κυβέρνηση οφείλει να αντιληφθεί ότι η συσσώρευση τέτοιων παρεμβάσεων οδηγεί χιλιάδες πολίτες σε αβεβαιότητα ως προς τα περιουσιακά τους δικαιώματα και εντείνει την ανησυχία για την αναπτυξιακή προοπτική των τοπικών κοινωνιών.
Το αποτέλεσμα όλων των ανωτέρω, είναι χιλιάδες Κρητικοί να βρίσκονται αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο αμφισβήτησης της περιουσίας τους, να επιβαρύνονται με σημαντικό οικονομικό κόστος για τη διόρθωση λαθών της διοίκησης και να δημιουργείται αβεβαιότητα για αγροτικές εκτάσεις, ελαιώνες και κτηνοτροφικές περιουσίες.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι οι πρώτες κτηματολογικές εγγραφές σε πολλές περιοχές της Κρήτης αναμένεται να οριστικοποιηθούν έως το τέλος του 2026. Δεδομένων των σοβαρών εκκρεμοτήτων που εξακολουθούν να υφίστανται, των λαθών που έχουν καταγραφεί, καθώς και της πολυπλοκότητας και του υψηλού κόστους της διαδικασίας που απαιτείται για τη διόρθωσή τους, είναι επιβεβλημένη η παράταση των σχετικών προθεσμιών οριστικοποίησης. Σε διαφορετική περίπτωση, υπάρχει ο κίνδυνος να παγιωθούν εσφαλμένες εγγραφές και να δημιουργηθούν τετελεσμένα σε βάρος των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων χιλιάδων πολιτών, οι οποίοι δεν ευθύνονται για τις αδυναμίες και τις καθυστερήσεις της διοίκησης.
Οι Νομαρχιακές επιτροπές του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής ζητούν:
Την απόσυρση της διεκδίκησης από το Ελληνικό Δημόσιο των εκτάσεων στις οποίες δεν διαθέτει τεκμήρια κυριότητας, όπως αυτά ορίζονται στο νόμο και την πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου.
Την άμεση αναστολή κάθε διαδικασίας που οδηγεί σε αμφισβήτηση ιδιωτικών περιουσιών μέχρι να ολοκληρωθεί η εξέταση των αντιρρήσεων επί των δασικών χαρτών.
Τη γενναία παράταση των προθεσμιών για ενστάσεις και διορθώσεις, ώστε οι πολίτες να έχουν πραγματική δυνατότητα προστασίας των δικαιωμάτων τους.
Τη χορήγηση παράτασης των προθεσμιών οριστικοποίησης των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών στις περιοχές της Κρήτης όπου εξακολουθούν να υφίστανται εκκρεμότητες, σφάλματα και αμφισβητήσεις ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.
Τη λήψη ειδικής νομοθετικής πρωτοβουλίας για την αντιμετώπιση των ιδιοκτησιακών ιδιαιτεροτήτων της Κρήτης, που σχετίζονται με χρησικτησίες, κληροτεμάχια, αναδασμούς κλπ.
Τη διασφάλιση ότι κανένας αγρότης ή κτηνοτρόφος δεν θα χάσει επιδοτήσεις και ενισχύσεις εξαιτίας διοικητικών λαθών και εκκρεμοτήτων.
Η ιδιοκτησία των Κρητικών δεν πρέπει να γίνει θύμα της κυβερνητικής προχειρότητας και ανεπάρκειας. Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει άμεσα λύσεις, πριν οι συνέπειες για χιλιάδες πολίτες και για την παραγωγική δραστηριότητα του τόπου μας γίνουν μη αναστρέψιμες.
Ο Ισραηλινός Υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ (Itamar Ben-Gvir) προέτρεψε το υπουργικό συμβούλιο πολιτικής και ασφάλειας να απαγάγει και να φυλακίσει γυναίκες και παιδιά από τον Λίβανο ως τακτική ψυχολογικού πολέμου κατά της Χεζμπολάχ, σύμφωνα με μια διαρροή κεκλεισμένων των θυρών που δημοσιεύθηκε από το εβραϊκό ειδησεογραφικό μέσο Walla.
Κατά τη διάρκεια μιας υπουργικής συνάντησης υψηλού επιπέδου που εξέταζε διευρυμένους στρατιωτικούς σχεδιασμούς, ο Μπεν-Γκβιρ απαίτησε από το Τελ Αβίβ να εγκαταλείψει τη συμβατική στρατηγική και να στοχεύσει ρητά στον κοινωνικό και οικογενειακό πυρήνα του λιβανέζικου δικτύου αντίστασης.
«Πρέπει να σκεφτούμε έξω από τα καθιερωμένα όσον αφορά τη Χεζμπολάχ», υποστήριξε ο Μπεν-Γκβιρ προς τα υπόλοιπα μέλη του συμβουλίου, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Ο Ισραηλινός υπουργός πρόσθεσε ότι, παράλληλα με την κατάληψη εδαφών στον νότο και την εντατικοποίηση των θανατηφόρων πληγμάτων κατά του προσωπικού, οι ισραηλινές δυνάμεις θα πρέπει να συγκεντρώνουν ενεργά αμάχους.
«Θα πρέπει να συλλάβουμε τις γυναίκες και τα παιδιά τους και να τους κλείσουμε στη φυλακή· αυτό είναι που τους πονάει περισσότερο», δήλωσε.
Την πρόθεσή του να παρουσιάσει ανοιχτά στην ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ τις αποσιωπημένες πτυχές και τις εναλλακτικές θεωρίες γύρω από την επίθεση στο αμερικανικό πλοίο USS Liberty από το Ισραήλ ανακοίνωσε ο βουλευτής Τόμας Μάσι (Thomas Massie). Ο Αμερικανός πολιτικός σκοπεύει να αμφισβητήσει την επίσημη εκδοχή των γεγονότων, βασιζόμενος σε μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν το περιστατικό, ανοίγοντας εκ νέου έναν φάκελο που παραμένει στο επίκεντρο έντονων γεωπολιτικών συζητήσεων.
Η στρατηγική της ομιλίας και οι δύο υποθέσεις
Κατά τον σχεδιασμό της παρέμβασής του στην αίθουσα του Κογκρέσου, ο κ. Μάσι εξέτασε αρχικά τη δυνατότητα να αφιερώσει μέρος του χρόνου του στην ανάγνωση των ονομάτων των 34 θυμάτων της επίθεσης. Όπως ο ίδιος εξήγησε, η διαδικασία αυτή θα απαιτούσε λιγότερο από δύο λεπτά —ίσως ενάμισι λεπτό— γεγονός που του επιτρέπει να αξιοποιήσει τον υπόλοιπο χρόνο για να αναπτύξει μια ευρύτερη και βαθύτερη διάσταση της υπόθεσης. Στόχος του είναι να παρουσιάσει τις εκτιμήσεις εκείνων που συνδέονται στενά με το συμβάν, οι οποίες αποκλίνουν από το επίσημο αφήγημα.
Στο επίκεντρο της παρουσίασής του βρίσκονται δύο κυρίαρχες εναλλακτικές θεωρίες, οι οποίες επικεντρώνονται ευθέως στο κίνητρο της ισραηλινής πλευράς:
Η υπόθεση της «ψευδούς σημαίας» (False Flag): Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι η επίθεση από το Ισραήλ σχεδιάστηκε ως μια επιχείρηση παραπλάνησης με σκοπό να ενοχοποιηθεί η Αίγυπτος. Απώτερος στόχος της ενέργειας αυτής φέρεται να ήταν η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στη σύγκρουση, γεγονός που θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν ευρύτερο πόλεμο με τη συμμετοχή τόσο της Αιγύπτου όσο και της Ρωσίας.
Η υπόθεση της εξάλειψης της επιτήρησης: Η συγκεκριμένη προσέγγιση, η οποία έχει προβληθεί συχνά σε διάφορα ντοκιμαντέρ, αναφέρει ότι το Ισραήλ στοχοποίησε εσκεμμένα το σκάφος για να τυφλώσει τις δυνατότητες συλλογής πληροφοριών που διέθετε. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, η ισραηλινή πλευρά δεν επιθυμούσε την παρουσία ενός αμερικανικού πλοίου που θα παρακολουθούσε τις ευαίσθητες στρατιωτικές επιχειρήσεις που εξελίσσονταν σε ολόκληρη τη χερσόνησο του Σινά.
Η απάντηση στις επικρίσεις περί συνωμοσιολογίας
Ο Αμερικανός νομοθέτης εμφανίζεται απόλυτα συνειδητοποιημένος για τις αντιδράσεις και τις κατηγορίες που αναμένεται να αντιμετωπίσει μόλις φέρει το θέμα στο προσκήνιο.
«Μόλις παρουσιάσω την επίσημη έκθεση μαζί με αυτές τις δύο εναλλακτικές απόψεις, αναμένω πλήρως ότι θα μου κολληθεί η ετικέτα του συνωμοσιολόγου», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Μάσι.
Απαντώντας προκαταβολικά στους επικριτές του, οι οποίοι ενδέχεται να ισχυριστούν ότι προβαίνει σε αυτή την κίνηση με σκοπό την αυτοπροβολή ή την προσέλκυση του ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης, ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η προσπάθειά του δεν αποφέρει κανένα οικονομικό όφελος, τονίζοντας ότι δεν ενεργεί σε καμία περίπτωση για τα ψηφιακά «κλικ».
Η σοβαρή μαρτυρία επιζώντος και οι ευθύνες της Ουάσιγκτον
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της ομιλίας του, ο Τόμας Μάσι επεδίωξε να έρθει σε επαφή με τους ίδιους τους πρωταγωνιστές των γεγονότων, ζητώντας τη γνώμη ενός επιζώντος του USS Liberty για το περιεχόμενο της τοποθέτησής του.
«Υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που θέλετε να πω σε αυτά τα πέντε λεπτά; Κάτι που αισθάνεστε ότι πρέπει να ειπωθεί και δεν έχει αναφερθεί ακόμα;», ρώτησε ο βουλευτής.
Η απάντηση του επιζώντος υπήρξε καταπέλτης για την τότε πολιτική ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, στρεφόμενη ευθέως κατά του τότε Προέδρου Λίντον Μπ. Τζόνσον (Lyndon B. Johnson). Ο επιζών επιβεβαίωσε την εκτίμηση ότι το πλήρωμα παγιδεύτηκε εσκεμμένα προκειμένου το πλοίο να βυθιστεί από το Ισραήλ στο πλαίσιο μιας επιχείρησης ψευδούς σημαίας, με σκοπό την πυροδότηση ενός μεγαλύτερου πολέμου.
«Ναι, κύριε Βουλευτά. Μας παγίδευσαν», ανέφερε ο επιζών. «Όπως γνωρίζετε καλά, ο Πρόεδρος Λίντον Μπ. Τζόνσον μας έστειλε εκεί εντελώς μόνους. Ζητήσαμε ρητά συνοδεία αντιτορπιλικών και μας την αρνήθηκαν δύο φορές».
Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις του επιζώντος, η Ουάσιγκτον αρνήθηκε κακόβουλα τη συνοδεία και άφησε το πλήρωμα αβοήθητο για 17 ώρες, προκειμένου να κατευνάσει το σιωνιστικό καθεστώς.
Η 17ωρη αναμονή και η ανάκληση των αεροσκαφών
Ένα από τα πιο σκοτεινά σημεία της υπόθεσης, στο οποίο ο κ. Μάσι υποσχέθηκε να δώσει ιδιαίτερη έμφαση κατά την παρουσίασή του στο Κογκρέσο, είναι η πολύωρη καθυστέρηση της αποστολής βοήθειας. «Θα φροντίσω οπωσδήποτε να αναφέρω ότι χρειάστηκαν 17 ώρες. Αυτές πρέπει να ήταν 17 απίστευτα μοναχικές ώρες», σημείωσε ο βουλευτής.
Από την πλευρά του, ο επιζών περιέγραψε τις δραματικές στιγμές της αναμονής, αποκαλύπτοντας ότι το πλήρωμα είχε αρχικά ενημερωθεί πως υπήρχε κινητοποίηση για τη διάσωσή τους.
«Ήταν [μοναχικές ώρες], αλλά αρχικά γνωρίζαμε ότι τα αεροπλάνα ήταν καθ’ οδόν για να μας βοηθήσουν. Μάλιστα, το τελευταίο μήνυμα που λάβαμε ήταν: “Η βοήθεια έρχεται”», ανέφερε ο επιζών.
Ωστόσο, η βοήθεια δεν έφτασε ποτέ εγκαίρως, καθώς, όπως καταγγέλλει η ίδια πηγή, οι εντολές από την Ουάσιγκτον οδήγησαν στην ανάκληση των αεροσκαφών διάσωσης δύο φορές, αφήνοντας τους άνδρες του USS Liberty εκτεθειμένους.
🚨 WTF?! A USS Liberty survivor confirms President LBJ intentionally set them up to be sunk by Israel as a false flag.
He reveals Washington maliciously denied escorts and called back rescue planes twice, leaving them to die for 17 hours to appease the Zionist regime. https://t.co/Rl8YC7W8tMpic.twitter.com/ffDAfASCxi
Σημείωμα της Σύνταξης: Το παρόν ρεπορτάζ βάθους και η μακροοικονομική ανάλυση βασίζονται στα στοιχεία, τα επιχειρήματα και το δοκιμιακό υλικό από τη δημοσίευση του ιστορικού και συγγραφέα Ρούτγκερ Μπρέγκμαν (Rutger Bregman) με τίτλο «Why Smart People Keep Getting AI Wrong?».
Η σύγχρονη πολιτική και πνευματική ιστορία χαρακτηρίζεται από περιόδους κατά τις οποίες συγκροτημένες κοινωνικές ομάδες αδυνατούν να αντιληφθούν το μέγεθος και την ταχύτητα των επερχόμενων τεκτονικών μεταβολών, καταφεύγοντας σε μηχανισμούς συλλογικής αρνήσεως. Ενώ προ δύο δεκαετιών η αμφισβήτηση των επιστημονικών δεδομένων για την κλιματική αλλαγή αποτελούσε ιδεολογικό γνώρισμα της συντηρητικής παρατάξεως, σήμερα παρατηρείται μια αξιοσημείωτη μετατόπιση: η άρνηση των δομικών δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης εξελίσσεται σε μείζονα αγκύλωση των φιλελεύθερων, προοδευτικών και ακαδημαϊκών κύκλων. Η υποτίμηση των αλγοριθμικών συστημάτων και η υποβάθμισή τους σε απλά εργαλεία στατιστικής μιμήσεως δεν συνιστά απλώς μια εσφαλμένη εκτίμηση, αλλά μια δομική αυταπάτη. Την ίδια στιγμή, η Σίλικον Βάλεϊ ενορχηστρώνει τη μεγαλύτερη υποδομική και κεφαλαιακή δόμηση στην ιστορία του ανθρωπίνου είδους, θέτοντας τις κοινωνίες προ του κινδύνου να βρεθούν απροετοίμαστες απέναντι σε μια μη αναστρέψιμη αναδιοργάνωση του παγκόσμιου οικονομικού και πολιτικού γίγνεσθαι.
Από το 2006 στο 2026: Η ιστορική αναλογία της συλλογικής άρνησης
Το έτος 2006, ο πρώην υποψήφιος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Αλ Γκορ παρουσίασε το ντοκιμαντέρ «Μια Ενοχλητική Αλήθεια» (An Inconvenient Truth). Σε μια εμβληματική σκηνή της ταινίας, πίσω από τον ομιλητή δέσποζε μια γιγαντιαία οθόνη που αποτύπωνε τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα ($CO_2$) στην ατμόσφαιρα σε βάθος εκατοντάδων χιλιάδων ετών, καθοδηγώντας το κοινό μέσα από τις διαδοχικές εποχές των παγετώνων. Προκειμένου να δείξει την επικείμενη κατακόρυφη άνοδο των εκπομπών εντός των επομένων πενήντα ετών, ο Αλ Γκορ αναγκάστηκε να επιβιβαστεί σε έναν ανυψωτικό μηχανισμό, καθώς η κόκκινη γραμμή του διαγράμματος υπερέβαινε τα όρια της οθόνης. Παρά την επιστημονική τεκμηρίωση, η οποία του απέφερε ένα βραβείο Όσκαρ και το Νόμπελ Ειρήνης, οι αρνητές της κλιματικής αλλαγής κινητοποιήθηκαν άμεσα. Η στρατηγική τους βασίστηκε στη σταδιακή μετατόπιση των επιχειρημάτων: αρχικά ισχυρίστηκαν ότι ο πλανήτης δεν υπερθερμαίνεται, στη συνέχεια παραδέχθηκαν την άνοδο της θερμοκρασίας αλλά αμφισβήτησαν την ανθρώπινη υπαιτιότητα, κατόπιν υποστήριξαν ότι οι συνέπειες δεν θα είναι δραματικές και, τελικά, αποφάνθηκαν ότι για το πρόβλημα ευθύνεται η Κίνα και ότι το κόστος διορθώσεως είναι δυσβάσταχτο.
Είκοσι έτη μετά, η μεθοδολογική αυτή προσέγγιση επαναλαμβάνεται αυτούσια, αλλά από διαφορετική πολιτική αφετηρία. Οι δημοσιογράφοι, οι ακαδημαϊκοί και η προοδευτική διανόηση —οι ίδιοι κύκλοι που προασπίζονταν την εγκυρότητα της κλιματικής επιστήμης— επιδεικνύουν σήμερα απέναντι στην απειλή της Τεχνητής Νοημοσύνης την ίδια ακριβώς συμπεριφορά που επέδειξε η συντηρητική παράταξη απέναντι στην κλιματική κρίση. Η πεποίθηση ότι η αλγοριθμική νοημοσύνη αποτελεί μια παροδική διαφημιστική έξαρση ή μια χρηματοοικονομική φούσκα εμποδίζει την έγκαιρη θεσμική προετοιμασία των δημοκρατικών κρατών, τη στιγμή που οι δυνατότητες των μηχανών αναπτύσσονται με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου.
Η ανατομία της σκεπτικιστικής συναίνεσης: Το δόγμα των «στοχαστικών παπαγάλων»
Τον Μάρτιο του 2023, ο Νόαμ Τσόμσκι, εκ των πλέον επιφανών διανοητών της σύγχρονης εποχής, δημοσίευσε ένα άρθρο γνώμης στους New York Times υπό τον τίτλο «Η ψευδής υπόσχεση του ChatGPT» (The False Promise of ChatGPT). Στο κείμενο αυτό, ο Τσόμσκι υποστήριξε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ανίκανη για πραγματική σκέψη, αδυνατεί να αναπτύξει ηθική κρίση ή να κατανοήσει την έννοια της αιτιότητας, και χαρακτήρισε τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ως μια «δυσκίνητη στατιστική μηχανή για αντιστοίχιση προτύπων». Η θέση αυτή δεν αποτελούσε μια περιθωριακή άποψη, αλλά εξέφραζε την κυρίαρχη πνευματική συναίνεση. Το περιοδικό The New Yorker, σε εκτενή ανάλυσή του, παρομοίασε το ChatGPT με ένα «παραμορφωμένο αρχείο JPEG του διαδικτύου», ένας συμπιεστής που απομνημονεύει ελαττωματικά τον παγκόσμιο ιστό και παράγει παραισθήσεις για το υπόλοιπο περιεχόμενο.
Το σκεπτικιστικό αυτό κίνημα απέκτησε το κεντρικό του σύνθημα ήδη από το 2021, μέσω της εργασίας της γλωσσολόγου Έμιλι Μπέντερ και της επιστήμονος υπολογιστών Τίμνιτ Γκέμπρου, οι οποίες εισήγαγαν τον όρο «στοχαστικοί παπαγάλοι» (stochastic parrots). Η βασική τους πεποίθηση ήταν ότι οι μηχανές αυτές απλώς μιμούνται τη δομή της ανθρώπινης γλώσσας χωρίς να διαθέτουν ικανότητα ορθολογικής σκέψεως, και ότι η όλη προσπάθεια της Σίλικον Βάλεϊ θα προσέκρουε σύντομα σε ένα ανυπέρβλητο τεχνολογικό τείχος. Αν και ορισμένες από τις επισημάνσεις τους αποδείχθηκαν ακριβείς —όπως η πλημμυρίδα ψηφιακών απορριμμάτων στο διαδίκτυο, οι προκαταλήψεις των δεδομένων εκπαιδεύσεως και η τεράστια ενεργειακή δαπάνη— η κεντρική τους εκτίμηση περί επικείμενης καθιζήσεως της τεχνολογικής εξελίξεως κατέρρευσε ολοσχερώς εντός της επόμενης τριετίας.
Η κατάρρευση των προγνώσεων: Τα εμπειρικά τεκμήρια της αλγοριθμικής υπεροχής
Η πραγματικότητα των τελευταίων τριών ετών διέψευσε συστηματικά τις θεωρίες περί απλής στατιστικής μιμήσεως. Τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν πλέον κατακτήσει πρώτα βραβεία σε διαγωνισμούς ζωγραφικής και συγγραφής χωρίς οι κριτές να γνωρίζουν τη μηχανική τους προέλευση, πέτυχαν στις επίσημες εξετάσεις αδειοδοτήσεως του ιατρικού επαγγέλματος στις Ηνωμένες Πολιτείες και ξεπέρασαν τους γιατρούς σε μελέτες διάγνωσης. Παράλληλα, η πρώτη κλινική δοκιμή ενός ψηφιακού θεραπευτή Τεχνητής Νοημοσύνης κατέγραψε μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης των ασθενών κατά 50% εντός οκτώ εβδομάδων. Σε επιστημονικό επίπεδο, τα μοντέλα κατέκτησαν χρυσό μετάλλιο στη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα, επίλυσαν μαθηματικά προβλήματα που παρέμεναν άλυτα για δεκαετίες και ξεπέρασαν κατόχους διδακτορικών τίτλων (PhDs) σε εξειδικευμένες ερωτήσεις του πεδίου τους, οι οποίες είχαν σχεδιαστεί έτσι ώστε να μην μπορούν να απαντηθούν μέσω μιας απλής αναζήτησης στο διαδίκτυο.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, αφορά την ικανότητα των συστημάτων να βελτιώνουν αυτόνομα τον εαυτό τους. Στα κορυφαία εργαστήρια Τεχνητής Νοημοσύνης, περισσότερο από το 90% του προγραμματιστικού κώδικα γράφεται σήμερα από τις ίδιες τις μηχανές. Η ερευνητική ομάδα METR (Model Evaluation & Threat Research) καταγράφει από το 2019 το μέγεθος της προγραμματιστικής εργασίας που μπορεί να ολοκληρώσει αυτόνομα μια Τεχνητή Νοημοσύνη, μετρούμενο σε ανθρώπινο χρόνο εργασίας ενός ειδικευμένου προγραμματιστή:
Το 2022, η μηχανή μπορούσε να εκτελέσει αυτόνομα εργασία 30 δευτερολέπτων.
Το 2023, το όριο ανήλθε στα 4 λεπτά.
Το 2024, έφτασε τα 40 λεπτά.
Το 2025, διευρύνθηκε στις 6 ώρες.
Στις αρχές του 2026, η Τεχνητή Νοημοσύνη ολοκληρώνει αυτόνομα εργασία 12 ωρών.
Καθώς οι δυνατότητες των συστημάτων διπλασιάζονται κάθε τρεις μήνες, η καμπύλη του διαγράμματος METR αποδεικνύεται πολύ πιο απότομη και άμεση από εκείνη που παρουσίασε ο Αλ Γκορ για το κλίμα. Η απόσταση από την πλήρη ανατροπή δεν μετράται πλέον σε ορίζοντα πεντηκονταετίας, αλλά εντός της επόμενης πενταετίας. Οι επικριτές που απαξίωσαν την τεχνολογία εξετάζοντας τα πρώιμα μοντέλα του 2023, υπέπεσαν στο σφάλμα να κρίνουν την ιστορική εξέλιξη μιας γεωλογικής εποχής με βάση τα πρώτα της δευτερόλεπτα.
Η μεγαλύτερη υποδομική και κεφαλαιακή δόμηση στην ιστορία της ανθρωπότητας
Η κλίμακα της επερχόμενης μεταβολής αποτυπώνεται με απόλυτη σαφήνεια στα οικονομικά μεγέθη της βιομηχανίας. Τα κεφάλαια που επενδύουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί για την κατασκευή κέντρων δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης συνιστούν τη μεγαλύτερη υποδομική δόμηση στην καταγεγραμμένη ιστορία του ανθρωπίνου είδους. Η χρηματοδοτική αυτή επέλασις υπερβαίνει κατά πολύ το Σύστημα Διαπολιτειακών Αυτοκινητοδρόμων των Ηνωμένων Πολιτειών, τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, το πρόγραμμα προσσεληνώσεως «Απόλλων» και το Πρόγραμμα Μανχάταν μαζί.
Ενδεικτικό της καταστάσεως είναι ότι η εταιρεία Meta του Μαρκ Ζάκερμπεργκ κατασκευάζει αυτή τη στιγμή ένα ενιαίο κέντρο δεδομένων στη Λουιζιάνα, το οποίο, με την ολοκλήρωσή του, θα καλύπτει έκταση σχεδόν τετραπλάσια από το Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης. Η Amazon δαπανά για υποδομές κέντρων δεδομένων μέσα σε ένα έτος ποσά που υπερβαίνουν τον συνολικό ετήσιο αμυντικό προϋπολογισμό της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.
Συνολικά, οι εταιρείες Microsoft, Google, Meta και Amazon πρόκειται να επενδύσουν εντός του 2026 τριπλάσια κεφάλαια για την υποδομή της Τεχνητής Νοημοσύνης από όσα προέβλεπε το ιστορικό Σχέδιο Μάρσαλ για την πλήρη ανοικοδόμηση ολόκληρης της Ευρώπης μετά το πέρας του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν ότι η βιομηχανία δεν αντιμετωπίζει την τεχνολογία ως μια παροδική τάση, αλλά ως τη νέα υλική βάση του παγκόσμιου παραγωγικού μοντέλου.
Η φύση της οικονομικής επέλασης: Φούσκα ή θεμελίωση του μέλλοντος;
Απέναντι στην πρωτοφανή κεφαλαιακή κινητοποίηση των τεχνολογικών ομίλων, οι επικριτές και οι αρνητές της αλγοριθμικής αναπτύξεως προβάλλουν το επιχείρημα της χρηματοοικονομικής παρακρούσεως. Κατά την οπτική τους, οι επενδύσεις σε γιγαντιαία κέντρα δεδομένων δεν ανταποκρίνονται σε μια πραγματική, οργανική ζήτηση της αγοράς, αλλά αποτελούν μια κερδοσκοπική έξαρση, μια επικοινωνιακή απάτη ή, στην καλύτερη περίπτωση, μια οικονομική φούσκα. Προς επίρρωση της θέσεώς τους, οι σκεπτικιστές επιστρατεύουν συγκεκριμένα εμπειρικά δεδομένα: μια ευρέως διαδοθείσα μελέτη του Τεχνολογικού Ινστιτούτου Μασαχουσέτης (MIT) κατέγραψε ότι το 95% των εταιρικών πιλοτικών προγραμμάτων Τεχνητής Νοημοσύνης παρουσιάζει μηδενική μετρήσιμη απόδοση. Παράλληλα, η σουηδική εταιρεία Klarna, αφού αντικατέστησε 700 υπαλλήλους εξυπηρετήσεως πελατών με αλγοριθμικά συστήματα, αναγκάστηκε να προχωρήσει αθόρυβα σε επαναπροσλήψεις λόγω της έντονης δυσφορίας των καταναλωτών, ενώ η McDonald’s τερμάτισε ένα τριετές πείραμα αυτοματοποιημένης παραγγελιοληψίας όταν το σύστημα άρχισε να προσθέτει αλλοπρόσαλλα υλικά στα προϊόντα.
Ωστόσο, η δημοσιογραφική και μακροοικονομική ανάλυση αποδεικνύει ότι τα περιστατικά αυτά δεν κλονίζουν τη δομική δυναμική της τεχνολογικής επεκτάσεως. Αν εξετασθεί ο ρυθμός υιοθετήσεως από τους χρήστες, η σύγκριση είναι αποκαλυπτική: η εφαρμογή Instagram χρειάστηκε δυόμισι έτη για να προσελκύσει 100 εκατομμύρια χρήστες —επίδοση που αποτελούσε την ταχύτερη καταγεγραμμένη ανάπτυξη στην ιστορία. Το ChatGPT επέτυχε το ίδιο ακριβώς ορόσημο εντός δύο μηνών, αναπτυσσόμενο με ταχύτητα δεκαπενταπλάσια.
Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα οικονομικά μεγέθη των εξειδικευμένων εργαστηρίων. Τα ετήσια ρυθμισμένα έσοδα (annualized revenue) της εταιρείας Anthropic ανήρχοντο τον Ιανουάριο του 2025 στο 1 δισεκατομμύριο δολάρια, τον Μάιο του ίδιου έτους στα 3 δισεκατομμύρια, και πλέον διαμορφώνονται στα 44 δισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για μια σαραντατετραπλάσια αύξηση εντός 15 μηνών, μέγεθος που καθιστά την Anthropic την ταχύτερα αναπτυσσόμενη επιχείρηση στην ιστορία του παγκόσμιου καπιταλισμού, ξεπερνώντας τα ιστορικά πρότυπα της Standard Oil του Ροκφέλερ ή της Microsoft κατά την απαρχή των προσωπικών υπολογιστών.
Η προσεκτική αποδόμηση της προαναφερθείσας μελέτης του MIT, όπως επεσήμανε ο αναλυτής Ρομπ Ουίμπλιν, αποκαλύπτει μια σοβαρή στατιστική παρερμηνεία. Το ποσοστό αποτυχίας 95% συμπεριέλαβε αυθαίρετα ένα 80% επιχειρήσεων οι οποίες δεν είχαν καν ξεκινήσει τη δοκιμή αλγοριθμικών συστημάτων. Η παρουσίαση αυτού του δεδομένου ως τεκμηρίου αποτυχίας είναι μεθοδολογικά έκθετη. Αντίθετα, μεταξύ των εταιρειών που πράγματι ενσωμάτωσαν την τεχνολογία, το 25% κατέγραψε επιτυχή αποτελέσματα εντός ενός εξαμήνου, ενώ το 90% του εργατικού δυναμικού αυτών των οργανισμών χρησιμοποιεί πλέον συστηματικά και καθημερινά το ChatGPT ή το Claude στην εργασία του.
Ακόμη, όμως, και στην περίπτωση μιας μελλοντικής χρηματοοικονομικής διορθώσεως, η ιστορική αναλογία των σιδηροδρομικών φουσκών του 19ου αιώνα διδάσκει ότι οι υποδομές επιβιώνουν της κρίσης. Οι σιδηροδρομικές φούσκες κατέστρεψαν πολλούς επενδυτές, αλλά κληροδότησαν στην ανθρωπότητα το σιδηροδρομικό δίκτυο που τροφοδότησε τη Βιομηχανική Επανάσταση. Με τον ίδιο τρόπο, ακόμη και αν οι μισές εταιρείες της Σίλικον Βάλεϊ πτωχεύσουν, τα κέντρα δεδομένων, οι μικροεπεξεργαστές, τα γλωσσικά μοντέλα και οι επιχειρησιακές δυνατότητες θα παραμείνουν άθικτα, αφήνοντας πίσω τους έναν πολιτισμό μόνιμα αναδιοργανωμένο γύρω από τη μηχανική νοημοσύνη.
Το σημείο καμπής: Η αυτοπαραγωγή αλγορίθμων και η απώλεια του ανθρώπινου ελέγχου
Η μεταβολή που συντελείται στο εσωτερικό της τεχνολογικής βιομηχανίας υπερβαίνει την απλή αυτοματοποίηση καθημερινών εργασιών γραφείου και αγγίζει τον πυρήνα της ίδιας της παραγωγικής διαδικασίας του λογισμικού. Το γεγονός ότι το 90% του κώδικα στα Leading Labs γράφεται ήδη από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης προοικονομεί την κατάργηση του ανθρώπινου παράγοντα ως του κύριου ρυθμιστή της τεχνολογικής εξελίξεως. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί στην ενεργοποίηση αυτού που οι αναλυτές ονομάζουν «κλειστό βρόχο» ή «αεροτροχό» (flywheel effect), όπου η υφιστάμενη Τεχνητή Νοημοσύνη αναλαμβάνει τον σχεδιασμό και τη δόμηση της επόμενης, ισχυρότερης γενιάς αλγορίθμων.
Ο Τζακ Κλαρκ, συνιδρυτής της Anthropic, προσδιορίζει την πιθανότητα επιτεύξεως αυτής της αυτόνομης αλγοριθμικής αυτοπαραγωγής στο 60% με ορίζοντα το έτος 2028. Η σημασία αυτής της προβλέψεως έγκειται στο ότι δεν υποστηρίζεται πλέον αποκλειστικά από στελέχη της βιομηχανίας που επιδιώκουν την ανύψωση των εταιρικών αποτιμήσεων, αλλά επιβεβαιώνεται από ανεξάρτητους ακαδημαϊκούς ερευνητές, οι οποίοι δεν διαθέτουν μετοχικό συμφέρον στην κούρσα των εξοπλισμών και οι οποίοι αναθεωρούν συστηματικά τις εκτιμήσεις τους προς το εγγύτερο μέλλον.
Η εξάλειψη του ανθρώπινου παράγοντα από τη διαδικασία του προγραμματισμού αίρει το τελευταίο φυσικό ανάχωμα στην ταχύτητα της τεχνολογικής προόδου. Μέχρι σήμερα, κάθε βήμα προς τα εμπρός απαιτούσε τη μεσολάβηση ανθρώπινων ομάδων, γεγονός που επέβαλε συγκεκριμένους χρονικούς περιορισμούς. Από τη στιγμή που η μηχανή θα αναλάβει την αυτοβελτίωσή της, ο χρονικός ορίζοντας συμπιέζεται δραματικά: τα έτη μετατρέπονται σε μήνες και οι μήνες σε εβδομάδες, καθώς κάθε νέα γενιά αλγορίθμων θα κατασκευάζει την επόμενη με ταχύτητα εκθετικά μεγαλύτερη από την προηγούμενη.
Υπαρξιακοί κίνδυνοι πρώτης γραμμής: Βιοασφάλεια και η διευκόλυνση του εξτρεμισμού
Οι πρακτικές συνέπειες αυτής της ανεξέλεγκτης αλγοριθμικής ισχύος γίνονται ορατές με ιδιαίτερη ένταση στον τομέα της βιοασφάλειας. Κατά τη διάρκεια δοκιμών ασφάλειας (pressure testing) που διενεργήθηκαν προ της δημόσιας κυκλοφορίας ενός εκ των κορυφαίων γλωσσικών μοντέλων, ο David Relman, καθηγητής μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και σύμβουλος της κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών για βιολογικές απειλές, κατέγραψε δεδομένα που προκάλεσαν έντονη ανησυχία. Το αλγοριθμικό σύστημα καθοδήγησε τον ερευνητή με απόλυτη ακρίβεια στη μεθοδολογία τροποποιήσεως ενός παθογόνου οργανισμού ώστε να καταστεί ανθεκτικός στις υφιστάμενες ιατρικές θεραπείες, προσδιορίζοντας παράλληλα τους τρόπους διασποράς του, εντοπίζοντας συγκεκριμένα κενά ασφάλειας σε πραγματικό σύστημα μαζικής μεταφοράς και αναλύοντας τη στρατηγική για τη μεγιστοποίηση των απωλειών και την αποφυγή του εντοπισμού.
Το επιχείρημα ορισμένων σκεπτικιστών ότι οι πληροφορίες αυτές είναι ήδη προσβάσιμες μέσω μιας απλής αναζήτησης στο διαδίκτυο καταρρίπτεται από τα πραγματολογικά στοιχεία. Σε head-to-head επιστημονικές μελέτες, τα εξελιγμένα μοντέλα ξεπέρασαν το 94% των διδακτόρων ιολογίας στην ανάλυση εξειδικευμένων εργαστηριακών πρωτοκόλλων. Η πρακτική εφαρμογή αυτής της δυνατότητας καταγράφηκε τον Νοέμβριο του περασμένου έτους στην Ινδία, όπου οι αστυνομικές αρχές προχώρησαν στη σύλληψη ενός 35χρονου ιατρού, ο οποίος ενεργούσε για λογαριασμό του Ισλαμικού Κράτους. Ο συλληφθείς επιχειρούσε να απομονώσει την εξαιρετικά θανατηφόρα τοξίνη ricin από σπόρους κίκεως, λαμβάνοντας αναλυτικές οδηγίες και συμβουλές για την προετοιμασία της επίθεσης απευθείας από το ChatGPT.
Η ιστορική αναδρομή αναδεικνύει το μέγεθος της ποιοτικής μεταβολής που εισάγει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην προσβασιμότητα σε όπλα μαζικής καταστροφής. Τη δεκαετία του 1990, η ιαπωνική μεσσιανική αίρεση Aum Shinrikyo, διαθέτοντας τεράστια οικονομική επιφάνεια, επιστημονικά στελέχη από τα κορυφαία πανεπιστήμια της Ιαπωνίας και ένα υπερσύγχρονο εργαστήριο αξίας 30 εκατομμυρίων δολαρίων στους πρόποδες του όρους Φούτζι, επιχείρησε να προχωρήσει στη μαζική παραγωγή βιολογικών και χημικών παραγόντων.
Παρά τις οργανωμένες αποστολές τους στην Αφρική, δεν κατάφεραν να αποκτήσουν πρόσβαση στο στέλεχος του ιού Έμπολα, και η επίθεσή τους στο μετρό του Τόκιο το 1995 περιορίστηκε στη χρήση του χημικού παράγοντα σαρίν, προκαλώντας τον θάνατο 12 ανθρώπων, καθώς οι χημικές ουσίες δεν μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Σήμερα, η ανάγκη για εξειδικευμένη ακαδημαϊκή υποδομή και χρηματοδότηση αυτού του μεγέθους έχει εξαλειφθεί: οποιοσδήποτε εξτρεμιστικός πυρήνας μπορεί να παραγγείλει αλληλουχίες DNA μέσω διαδικτύου, με μια ψηφιακή κρύπτη να τον καθοδηγεί βήμα προς βήμα στη διαχείριση και τη διασπορά ενός ιογενούς παράγοντα.
Η ψηφιακή ευπάθεια των κρίσιμων υποδομών και τα όρια της εταιρικής συνείδησης
Οι κίνδυνοι που απορρέουν από την αλγοριθμική εξέλιξη επεκτείνονται και στο επίπεδο του κυβερνοπολέμου και της ασφάλειας των κρίσιμων εθνικών υποδομών. Τον Απρίλιο, το Ινστιτούτο Ασφάλειας Τεχνητής Νοημοσύνης του Ηνωμένου Βασιλείου (UK AI Security Institute) δημοσιοποίησε τις επίσημες αξιολογήσεις του για δύο νέα συστήματα αιχμής: το μοντέλο Mythos της Anthropic και το GPT 5.5 της OpenAI. Τα πορίσματα της κρατικής υπηρεσίας κατέδειξαν ότι αμφότερα τα συστήματα διαθέτουν πλέον την ικανότητα να εντοπίζουν αυτόνομα και να εκμεταλλεύονται κρίσιμα κενά ασφαλείας στα υπολογιστικά συστήματα που υποστηρίζουν τη λειτουργία του σύγχρονου κόσμου, όπως τα δίκτυα ηλεκτροδοτήσεως, τα συστήματα υδροδοτήσεως και οι κρατικές βάσεις δεδομένων.
Η αντίδραση της κατασκευάστριας εταιρείας Anthropic υπήρξε ενδεικτική της σοβαρότητας της καταστάσεως. Η διοίκηση του ομίλου αποφάσισε να μην προχωρήσει στη δημόσια διάθεση του συστήματος Mythos, περιορίζοντας την πρόσβαση σε αυτό αποκλειστικά σε μια κλειστή ομάδα αμυντικών αναλυτών κυβερνοασφάλειας, προκειμένου να παράσχει στις κρατικές αρχές ένα χρονικό πλεονέκτημα προετοιμασίας έναντι των επικείμενων απειλών.
Η απόφαση αυτή, αν και κρίνεται θετική, αναδεικνύει ένα βαθύ θεσμικό κενό: μια ιδιωτική επιχείρηση, με δυνατότητα αποκομίσεως κερδών δισεκατομμυρίων δολαρίων, προχώρησε στην απόσυρση ενός προϊόντος της όχι λόγω της υπάρξεως κάποιου ρυθμιστικού πλαισίου ή κρατικής νομοθεσίας, αλλά αποκλειστικά λόγω μιας εσωτερικής απόφασης συνειδήσεως των στελεχών της.
Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνει ότι στην παρούσα φάση της αλγοριθμικής επέλασης δεν υφίσταται κανένας επίσημος νομικός έλεγχος, και η ασφάλεια των κοινωνιών εξαρτάται από την προαίρεση των ιδιοκτητών των τεχνολογικών ομίλων. Ωστόσο, η εταιρική συνείδηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει την επίσημη κρατική πολιτική.
