Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι που θα καθορίσει την κοινωνική και περιβαλλοντική ταυτότητα της Γαύδου για τις επόμενες δεκαετίες βρίσκεται το ακριτικό νησί, με την πρόσφατη αντιπαράθεση μεταξύ της Δημοτικής Αρχής και της συλλογικότητας Gavdos Seafront Collective να λαμβάνει διαστάσεις δομικής σύγκρουσης. Με αφορμή τις επίσημες ανακοινώσεις της Δημάρχου, Λίλιαν Στεφανάκη, για την επιβολή νέου καθεστώτος διαχείρισης στις εμβληματικές παραλίες του Λαυρακά και του Άη Γιάννη, η συλλογικότητα παρεμβαίνει με ένα εκτενές υπόμνημα θέσεων. Υποστηρίζει ότι η επιχειρούμενη «προστασία» μέσω αστυνομικών επεμβάσεων στερείται κοινωνικής νομιμοποίησης και απειλεί να διαλύσει το μοναδικό βιώσιμο τουριστικό και κοινωνικό μοντέλο που αναπτύχθηκε οργανικά στο νησί επί δεκαετίες.

Το έλλειμμα διαβούλευσης και ο κίνδυνος του κοινωνικού διχασμού

Η παρέμβαση της συλλογικότητας εκκινεί από τη διαπίστωση ότι αποφάσεις τέτοιας κλίμακας, που μεταβάλλουν ριζικά το καθεστώς χρήσης δημόσιων εκτάσεων, δεν μπορούν να λαμβάνονται ερήμην της τοπικής κοινωνίας. Σε έναν τόπο με τα χαρακτηριστικά της Γαύδου, όπου η απόσταση από την ηπειρωτική χώρα καθιστά την αλληλεγγύη και τη συνεννόηση όρους επιβίωσης, η επιβολή μέτρων χωρίς καθολική αποδοχή θεωρείται παράγοντας πόλωσης.

«Η Γαύδος δεν είναι ένας οποιοσδήποτε τόπος. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς κοινωνική συγκατάθεση δεν προστατεύουν την κοινότητα· τη διχάζουν, καλλιεργώντας θυμό και καχυποψία εκεί όπου θα έπρεπε να κυριαρχεί η κοινή φροντίδα», αναφέρει χαρακτηριστικά η Gavdos Seafront Collective.

Η συλλογικότητα αμφισβητεί την πρακτική ικανότητα του Δήμου να διαχειριστεί αποτελεσματικά το εκτενές και απομονωμένο κεδρόδασος, επισημαίνοντας ότι τα χρονίζοντα προβλήματα των απορριμμάτων, της πυροπροστασίας και των υποδομών δεν επιλύονται με απαγορεύσεις, αλλά απαιτούν πόρους και προσωπικό που, όπως υποστηρίζουν, ο Δήμος δεν διαθέτει.

Η ελεύθερη κατασκήνωση ως πυλώνας της τοπικής οικονομίας και κοινωνίας

Μια από τις κεντρικές ενστάσεις της συλλογικότητας αφορά την επιχειρούμενη μετάβαση σε ένα «συμβατικό» μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο αποκλείει την ελεύθερη κατασκήνωση. Η Gavdos Seafront Collective υποστηρίζει ότι η πραγματικότητα του νησιού καθιστά αυτή τη μετάβαση πρακτικά ανέφικτη, καθώς η Γαύδος στερείται των αναγκαίων τουριστικών υποδομών, η δημιουργία των οποίων θα απαιτούσε χρόνια και τεράστια κεφάλαια.

Επιπλέον, αναδεικνύεται μια αθέατη πτυχή της τοπικής οικονομίας: οι ελεύθεροι κατασκηνωτές περιγράφονται ως ένας οργανικός ιστός που στηρίζει το νησί. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται:

• Τεχνίτες και μάστορες που έχουν επισκευάσει πολλές από τις επιχειρήσεις στον Άη Γιάννη και το Σαρακήνικο.

• Επιστήμονες και γιατροί που παρέχουν πρώτες βοήθειες και υποστηρίζουν έρευνες για το νησί κατά την αιχμή της θερινής περιόδου.

• Εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό που δύσκολα θα αντικατασταθεί από εποχικούς εργαζόμενους, δεδομένης της έλλειψης στέγασης και της μικρής τουριστικής σεζόν.

Περιβαλλοντική προστασία ή πρόσχημα για «βαριά» ανάπτυξη;

Η συλλογικότητα θέτει ένα καίριο ερώτημα σχετικά με το περιεχόμενο της «προστασίας» που επαγγέλλεται η Δημοτική Αρχή. Προειδοποιεί ότι αν η απαγόρευση της κατασκήνωσης αποτελεί προοίμιο για την κατασκευή ξενοδοχειακών μονάδων ή βαριών υποδομών (δρόμοι, αποχετεύσεις, ηλεκτρισμός) κοντά στο κεδρόδασος, τότε η περιβαλλοντική επιβάρυνση θα είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη.

Παράλληλα, η σύγκριση της Γαύδου με προορισμούς όπως το Φαράγγι της Σαμαριάς ή ο Μπάλος χαρακτηρίζεται ως παραπλανητική. Η γεωγραφική απομόνωση του νησιού (24 ναυτικά μίλια από τη νότια Κρήτη) καθιστά αδύνατη την ένταξή του σε συμβατικά πακέτα ημερήσιων εκδρομών. Η συλλογικότητα υποστηρίζει ότι η ελκυστικότητα της Γαύδου βασίζεται ακριβώς στην αίσθηση ελευθερίας και την εναλλακτική κοινότητα, στοιχεία που κινδυνεύουν με εξαφάνιση υπό το νέο καθεστώς.

Αντί για την αστυνόμευση, η Gavdos Seafront Collective προτείνει την αξιοποίηση του «κοινωνικού κεφαλαίου» που αποτελούν οι χιλιάδες άνθρωποι που αγαπούν και φροντίζουν το νησί. Επισημαίνουν ότι τα καλύβια και οι άτυπες υποδομές αποτελούν μέρος ενός ιδιαίτερου τρόπου κατοίκησης και σχέσης με τη φύση, ο οποίος έχει αναπτύξει δικούς του κανόνες και ήπιους τρόπους διαχείρισης προβλημάτων μέσα από μια μακρά παράδοση διαλόγου.

Διαβάστε την ανακοίνωση της συλλογικότητας:

ΠΟΙΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΤΗ ΓΑΥΔΟ;

Με αφορμή την ανακοίνωση της Δημάρχου Γαύδου για τον Λαυρακά και τον Άη Γιάννη, χρειάζεται να ειπωθούν ορισμένα πράγματα καθαρά.

Η Δήμαρχος παρουσιάζει τις πρόσφατες επιχειρήσεις στις παραλίες ως αναγκαίο βήμα για την «προστασία» του τόπου. Όμως αποφάσεις τέτοιας κλίμακας, που μπορούν να καθορίσουν το μέλλον της Γαύδου για πολλά χρόνια, δεν μπορούν να λαμβάνονται χωρίς ουσιαστική διαβούλευση, χωρίς τη συγκατάθεση της κοινωνίας του νησιού και χωρίς ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τις κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές τους συνέπειες.

Η Γαύδος δεν είναι ένας οποιοσδήποτε τόπος. Είναι ένα μικρό, ακριτικό νησί, με πολλαπλά επίπεδα ευαλωτότητας, όπου η κοινωνική συνοχή, η συνεννόηση και η αλληλεγγύη δεν είναι πολυτέλειες. Είναι όροι επιβίωσης. Σε τέτοιους τόπους, αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς σχεδόν καθολική αποδοχή δεν προστατεύουν την κοινότητα. Τη διχάζουν. Δημιουργούν πόλωση, θυμό και καχυποψία εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχει κοινή φροντίδα για το μέλλον του τόπου.

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι ο Λαυρακάς, ο Άη Γιάννης και το κεδρόδασος είναι περιοχές μεγάλης περιβαλλοντικής αξίας. Το ερώτημα είναι άλλο: ποιος μπορεί πραγματικά να τις προστατεύσει, με ποια μέσα, με ποια γνώση και με ποια κοινωνική νομιμοποίηση; Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κανένα πειστικό προηγούμενο που να δείχνει ότι ο Δήμος Γαύδου διαθέτει τους πόρους, τις υποδομές, το προσωπικό και τη βούληση να διαχειριστεί αποτελεσματικά μια τόσο εκτενή και απομονωμένη περιοχή. Τα προβλήματα με τα σκουπίδια, τον κίνδυνο πυρκαγιάς, την έλλειψη βασικών υποδομών και την πρακτική δυσκολία εποπτείας δεν λύνονται με αστυνομικές επιχειρήσεις και απαγορεύσεις. Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος να επιδεινωθούν.

Από την άλλη, η μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης χωρίς την ελεύθερη κατασκήνωση παρουσιάζεται από την κα Στεφανάκη σαν αυτονόητη.

Είναι όμως;

Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και καθιστά μια τέτοια μετάβαση από εξαιρετικά αβέβαιη έως πρακτικά ανέφικτη.

Πρώτον, γιατί δεν υπάρχουν οι αναγκαίες τουριστικές υποδομές και η δημιουργία τους θα χρειαστεί χρόνια, ανθρώπους και πόρους.

Δεύτερον, γιατί μεγάλο μέρος της τοπικής οικονομίας στηρίζεται άμεσα ή έμμεσα στους ελεύθερους κατασκηνωτές, οι οποίοι δεν είναι μόνο επισκέπτες. Είναι και εργαζόμενοι στις τοπικές επιχειρήσεις, μάστορες και τεχνίτες που έχουν επισκευάσει πολλές από τις ταβέρνες και τα λοιπά καταστήματα στον Άη Γιάννη και στο Σαρακήνικο. Είναι, πολλές φορές, γιατροί που παρέχουν πρώτες βοήθειες στην έντονη περίοδο της καλοκαιρινής κίνησης. Είναι επιστήμονες που με πολλούς τρόπους έχουν υποστηρίξει έρευνες και μελέτες για τη Γαύδο, προσφέροντας πρακτική βοήθεια και δημόσια προβολή. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι, και κυρίως η κοινότητα που συγκροτούν, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντικατασταθούν από ένα συμβατικό εποχικό εργατικό δυναμικό, όταν υπάρχουν χαμηλοί μισθοί, έλλειψη στέγασης, μικρή σεζόν και δύσκολες συνθήκες διαβίωσης.

Τρίτον, δεν υπάρχουν πολλά παραδείγματα απομακρυσμένων προστατευόμενων περιοχών που προσελκύουν ικανό αριθμό επισκεπτών όταν η παραμονή κοντά στον ίδιο τον τόπο ενδιαφέροντος γίνεται αβέβαιη ή αδύνατη. Στην περίπτωση της Γαύδου, ο τόπος ενδιαφέροντος είναι ακριβώς το τοπίο, οι παραλίες, το κεδρόδασος και η εμπειρία της παραμονής εκεί. Δύσκολα θα έρθουν επισκέπτες στη Γαύδο εάν στερηθούν αυτήν τη δυνατότητα. Αν φυσικά η απάντηση της Δημάρχου σε αυτήν την ανάγκη είναι η κατασκευή ξενοδοχείων ή άλλων βαριών υποδομών κοντά ή μέσα στο κεδρόδασος του Λαυρακά και του Άη Γιάννη, τότε ας το πει ξεκάθαρα και ας σταματήσει να επικαλείται την περιβαλλοντική προστασία. Γιατί σε αυτήν την περίπτωση μιλάμε για πολύ μεγαλύτερη περιβαλλοντική επιβάρυνση: δρόμους, αποχετεύσεις, ηλεκτρισμό, νερό, απορρίμματα, μεταφορές. Αυτό δεν συνάδει με καμία σοβαρή ρητορική προστασίας της φύσης.

Τέταρτον, η απαγόρευση ή συρρίκνωση της ελεύθερης κατασκήνωσης θα οδηγήσει πιθανότατα σε περαιτέρω μείωση της τουριστικής περιόδου. Η Γαύδος δεν είναι εύκολος τόπος για συμβατικό τουρισμό, ιδιαίτερα το καλοκαίρι με τον καύσωνα, κάτι που με την κλιματική αλλαγή θα γίνει ακόμη δυσκολότερο για δραστηριότητες όπως η πεζοπορία. Αυτό σημαίνει ότι δεν μιλάμε απλώς για αλλαγή τουριστικού μοντέλου. Μιλάμε για πιθανή διάλυση του μοναδικού βιώσιμου τουριστικού μοντέλου που αναπτύχθηκε οργανικά στο νησί μέσα από δεκαετίες πειραματισμού, πρακτικής, δημιουργίας κοινότητας και προσαρμογής στο περιβάλλον.

Τα καλύβια, τα πηγάδια, οι άτυπες υποδομές και η κοινότητα των παραλιών δεν είναι απλώς «καταπατήσεις». Είναι μέρος ενός ιδιαίτερου τρόπου κατοίκησης, φροντίδας και σχέσης με τον τόπο. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα είναι ιδανικά ή ότι δεν χρειάζονται κανόνες. Γι’ αυτό και η ίδια η κοινότητα της παραλίας έχει χτίσει μια μακρά παράδοση διαλόγου, για να λύνει τα προβλήματά της μέσα από καινοτόμες λύσεις και ήπιους τρόπους τήρησης των κανόνων που η ίδια έχει θεσπίσει. Το να ξηλώνεις βίαια τις δομές που συγκροτούν την ταυτότητα ενός τόπου, χωρίς να έχεις καταλάβει τι ακριβώς καταστρέφεις, οδηγεί σε περισσότερη αυθαιρεσία, όχι λιγότερη.

Πέμπτον, οι οικονομικοί πόροι που θα απαιτούνταν για ένα νέο τουριστικό μοντέλο είναι πολύ μεγαλύτεροι από τις δυνατότητες του ντόπιου πληθυσμού. Αν η Γαύδος σπρωχτεί προς ένα μοντέλο που απαιτεί μεγάλες επενδύσεις, οργανωμένες εγκαταστάσεις και ιδιωτικά κεφάλαια, τότε όλοι καταλαβαίνουμε ποιοι θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν και ποιοι θα αποκλειστούν. Και τότε η προστασία της φύσης μπορεί πολύ εύκολα να μετατραπεί σε πρόσχημα για την είσοδο ενός άλλου, πολύ πιο επιβαρυντικού μοντέλου ανάπτυξης.

Η σύγκριση με τη Σαμαριά ή τον Μπάλο είναι επίσης παραπλανητική. Πρόκειται για περιοχές μέσα στην Κρήτη, πολύ πιο εύκολα ενταγμένες σε ημερήσιες εκδρομές, τουριστικές ροές και προγράμματα λίγων ημερών. Η Γαύδος απέχει 24 ναυτικά μίλια από τη νότια Κρήτη. Δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένας ακόμη σταθμός σε ένα συμβατικό τουριστικό πακέτο. Η γεωγραφική της απόσταση είναι μέρος της ιδιαιτερότητάς της, αλλά και μέρος της δυσκολίας της.

Οι τόποι δεν γίνονται ελκυστικοί μόνο από το φυσικό τους τοπίο. Γίνονται ελκυστικοί από την ιστορία τους, τις πρακτικές τους, τους ανθρώπους τους, τις μνήμες τους, την αίσθηση ελευθερίας και κοινότητας που δημιουργούν μέσα στον χρόνο.

Η Γαύδος έγινε αυτό που είναι γιατί φιλοξένησε μια εναλλακτική κοινότητα, έναν τρόπο ζωής και μια σχέση με τη φύση που δεν βασίστηκε ούτε στην ιδιοκτησία ούτε στην κατανάλωση.

Σε μια περίοδο που πολλά νησιά της Ελλάδας προσπαθούν να διατηρήσουν την ιδιαιτερότητά τους απέναντι στην ομογενοποίηση του μαζικού τουρισμού, η Δημοτική Αρχή της Γαύδου επιτίθεται ακριβώς σε αυτό που έκανε το νησί μοναδικό.

Το μέγεθος της αγάπης και του νοιαξίματος αυτής της κοινότητας είναι ενδεικτικό. Χιλιάδες άνθρωποι, σε ομάδες, συζητήσεις, πορείες και διαδικτυακές συνελεύσεις, αγωνιούν για τη Γαύδο και προσπαθούν να σκεφτούν τι μπορούν να κάνουν για να αποτρέψουν πρακτικές που θεωρούν παράλογες και επιβλαβείς. Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι εχθροί του τόπου. Είναι ένα τεράστιο κοινωνικό κεφάλαιο. Βάζουν χρόνο, χρήμα, ενέργεια, γνώση και αγάπη. Κάθε σοβαρή δημοτική αρχή θα έπρεπε να αναζητά έξυπνους τρόπους να τους κινητοποιήσει και να τους αξιοποιήσει για το καλό του νησιού. Το να τους εξοργίζει, να τους απομακρύνει και να τους πολεμά είναι μια απερίσκεπτη επιλογή που βλάπτει τις δυνατότητες και τη βιωσιμότητα της Γαύδου στον χρόνο.

Η Γαύδος χρειάζεται προστασία. Αλλά προστασία δεν σημαίνει αστυνομία, ξήλωμα, αποκλεισμός και επιβολή από τα πάνω. Προστασία σημαίνει φροντίδα, κανόνες που βγαίνουν μέσα από διάλογο, σεβασμός στην τοπική ιδιαιτερότητα, συμμετοχή όσων αγαπούν και στηρίζουν τον τόπο, και πραγματική ικανότητα διαχείρισης των προβλημάτων.

Στη σύλληψη ενός 18χρονου ημεδαπού προχώρησαν οι αστυνομικές αρχές στο Ηράκλειο, ο οποίος κατηγορείται για παραβάσεις της νομοθεσίας περί ζωοκλοπής.

Η σύλληψη πραγματοποιήθηκε προχθές, στις 23 Ιουνίου 2025 το απόγευμα, από αστυνομικούς του Τμήματος Αστυνομικών Επιχειρήσεων Ηρακλείου.

Σύμφωνα με την καταγγελία, ο 18χρονος την 22 Απριλίου 2026 αφαίρεσε από αγρόκτημα ιδιοκτησίας 63χρονου ημεδαπού επτά χοίρους.

Μετά τη σύλληψή του, σε βάρος του νεαρού σχηματίστηκε δικογραφία για παραβάσεις της νομοθεσίας περί ζωοκλοπής.

Την προανάκριση για την υπόθεση ενεργεί το Αστυνομικό Τμήμα Μινώα Πεδιάδος.

Ο Τομεάρχης Οικονομικών & Ανάπτυξης της Κ.Ο. ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, Βουλευτής Ηρακλείου Χάρης Μαμουλάκης, κατήγγειλε με δήλωσή του την αναδιανομή του πλούτου υπέρ των ισχυρών, συγκρίνοντας τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης των πολιτών με τα μερίσματα που διανέμουν οι συστημικές τράπεζες στους μετόχους τους.

«Ξέρετε τι σημαίνει πολιτική ληστεία με χειροκρότημα; Να δίνουν 500 εκατομμύρια στους πολλούς… και 2,83 δισεκατομμύρια στους λίγους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μαμουλάκης, ασκώντας σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ο ίδιος υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε μέτρα 500 εκατομμυρίων ευρώ και ζητά ευγνωμοσύνη, την ώρα που οι τέσσερις συστημικές τράπεζες μοιράζουν 2,83 δισεκατομμύρια ευρώ στους μετόχους τους, από συνολικά 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ κέρδη.

«Δηλαδή; Για λίγους μετόχους 2,83 δις, αλλά… για δέκα εκατομμύρια πολίτες 500 εκατομμύρια. Αυτό δεν είναι κοινωνική πολιτική. Είναι αναδιανομή υπέρ των ισχυρών», τόνισε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, καταλογίζοντας στην κυβέρνηση συνειδητή επιλογή υπέρ των οικονομικά ισχυρών.

Ο κ. Μαμουλάκης επισήμανε ακόμη ότι τα μέτρα των 500 εκατομμυρίων χρηματοδοτούνται από υπερπλεονάσματα άνω των 6 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία προέρχονται από έναν πληθωριστικό φόρο που «γονατίζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη φορολογική μεταχείριση των μετόχων, οι οποίοι φορολογούνται με 5% στα μερίσματα, όταν οι εργαζόμενοι και οι ελεύθεροι επαγγελματίες φτάνουν έως και 44%.

Ο Τομεάρχης Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ προχώρησε και σε ιστορική αναδρομή, θυμίζοντας τη στάση του κ. Μητσοτάκη το 2019, όταν ως αρχηγός της αντιπολίτευσης κατηγορούσε την κυβέρνηση Τσίπρα ότι τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα είναι εξοντωτικά, πνίγουν την οικονομία και φέρνουν υπερφορολόγηση. «Σήμερα χωρίς μνημόνια, χωρίς καμία ενισχυμένη εποπτεία, χωρίς καμία απαίτηση δανειστών, η κυβέρνησή παρουσιάζει πλεόνασμα πολύ πάνω από τον στόχο», σημείωσε, συμπληρώνοντας: «Τότε που το επέβαλαν οι δανειστές ήταν λιτότητα Τσίπρα. Τώρα που είναι καθαρά δική του επιλογή και συνειδητή αφαίμαξη του ελληνικού λαού, είναι επιτυχία Μητσοτάκη».

Καταλήγοντας, ο κ. Μαμουλάκης χαρακτήρισε την κυβερνητική πολιτική «επικοινωνιακή εξαπάτηση», υποστηρίζοντας ότι «όταν στραγγαλίζεις την κοινωνία για να εμφανίζεις πλεονάσματα και μετά επιστρέφεις ψίχουλα σε παροχές, δεν κάνεις πολιτική στήριξης». Η δήλωση του βουλευτή Ηρακλείου ολοκληρώθηκε με το ερώτημα προς τους πολίτες: «500 εκατομμύρια για τους πολλούς. 2,83 δισεκατομμύρια για τους λίγους. Αυτή είναι η Ελλάδα με κυβέρνηση Μητσοτάκη. Εσύ ακόμα τους εμπιστεύεσαι;».

Τέσσερα χρόνια μετά την καταστροφική πυρκαγιά της 15ης Ιουλίου 2022 στον Δήμο Αγίου Βασιλείου στο Ρέθυμνο, οι βιοπαλαιστές αγρότες της περιοχής παραμένουν απλήρωτοι, με πολλούς εξ αυτών να λαμβάνουν ειδοποιητήρια απόρριψης των αιτήσεων αποζημίωσης και να καλούνται να επιστρέψουν τις προκαταβολές που έλαβαν. Η κατάσταση αυτή οδήγησε την «Λαϊκή Συσπείρωση» Κρήτης να καταθέσει ψήφισμα στο Περιφερειακό Συμβούλιο, ζητώντας την άμεση ικανοποίηση των αιτημάτων των πληγέντων.

Η πυρκαγιά του Ιουλίου 2022 έπληξε τις Δημοτικές Κοινότητες Μελάμπων, Σακτουρίων, Κρύας Βρύσης, Ορνέ, Ροδάκινου και Αγίας Γαλήνης, αφήνοντας πίσω της καμένες εκτάσεις και ελαιώνες που αποτελούσαν την κύρια πηγή εισοδήματος των αγροτών της περιοχής. Σύμφωνα με την επιτροπή αγώνα των πληγέντων, η καταστροφή επιδεινώθηκε από τα ελλιπή έως ανύπαρκτα μέτρα πυροπροστασίας και πυρόσβεσης, ενώ η μετέπειτα διαδικασία αποζημίωσης χαρακτηρίζεται από σειρά προβληματικών χειρισμών.

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα ερωτήματα που εγείρονται σχετικά με τους λόγους απόρριψης των αιτήσεων. Όπως καταγγέλλεται, μεγάλος αριθμός αιτήσεων απορρίπτεται λόγω αλλαγής χρήσης γης, η οποία πραγματοποιήθηκε εν αγνοία των ιδιοκτητών. Συγκεκριμένα, ελαιώνες που είχαν ελεγχθεί από τον ΕΛΓΑ και μέχρι και το 2024 δηλώνονταν ως καλλιέργειες, «βαφτίζονται» βοσκοτόπια. Η αυθαίρετη αυτή αλλαγή επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι ενώ ο ΕΛΓΑ επέβαλλε μέχρι και το 2024 παρακράτηση ασφαλιστικής εισφοράς από τις επιδοτήσεις των πυρόπληκτων, το 2025 η παρακράτηση δεν πραγματοποιήθηκε, καθώς οι καλλιέργειές τους είχαν χαρακτηριστεί βοσκότοποι.

Πρόσθετοι λόγοι απόρριψης αφορούν παραγωγούς που δεν πρόλαβαν να καταβάλλουν την εισφορά του 2022 στον ΕΛΓΑ, με τον οργανισμό να μην κάνει δεκτή την καταβολή τα επόμενα χρόνια, καθώς και παραγωγούς που έκαναν χρήση της παράγραφου 8 του άρθρου 2 της ΚΥΑ 39076/2025 (ΦΕΚ B’ 3347/30.06.2025), η οποία επιτρέπει την ανασύσταση καλλιέργειας σε άλλο αγροτεμάχιο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η αδυναμία πρόσβασης. Ο ΕΛΓΑ αρνείται πλέον να αναγνωρίσει αυτό το δικαίωμα.

Η έλλειψη παράτασης για την υποβολή ενστάσεων από την κυβέρνηση επιδείνωσε την κατάσταση, καθώς οι αγρότες ενημερώθηκαν για την απόρριψη των αιτήσεών τους λίγο πριν τη λήξη της προθεσμίας. Το ζήτημα είχε τεθεί στη συνεδρίαση του Συντονιστικού Οργάνου Πολιτικής Προστασίας Ρεθύμνου στις 4 Νοεμβρίου 2024, ενώ η «Λαϊκή Συσπείρωση» το είχε αναδείξει σε προηγούμενες συνεδριάσεις του Περιφερειακού Συμβουλίου, χωρίς ωστόσο να υπάρξει ενημέρωση για ενέργειες της περιφερειακής αρχής.

Το ψήφισμα που κατέθεσαν οι περιφερειακοί σύμβουλοι Μαρινάκης Αλέκος, Βρύσαλης Δημήτρης και Μανουσάκης Νίκος ζητεί από την κυβέρνηση την άμεση αποζημίωση στο 100% της ζημιάς όλων των πυρόπληκτων βιοπαλαιστών αγροτών, χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και εξηγήσεις για την αλλαγή χρήσης γης που οδήγησε σε απορρίψεις αιτήσεων. Η «Λαϊκή Συσπείρωση» συνδέει τα προβλήματα των αγροτών με την εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την πολιτική των διαδοχικών κυβερνήσεων, ενώ καταγγέλλει την αδυναμία του κράτους να ανταποκριθεί στα λαϊκά συμφέροντα.

Με αφορμή τη διεθνή πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ της “Άνθρωποι, Θεοί και άλλα Πλάσματα” στο 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, είχαμε μιλήσει με την κινηματογραφίστρια Svetlana Strelnikova για τη Γαύδο και τους ανθρώπους της — ένα νησί που επανέρχεται τώρα στην επικαιρότητα.

Υπάρχουν λίγα πράγματα που μοιάζουν τόσο αταίριαστα που, όταν τα αντικρίζουμε, καταλήγουν σουρεαλιστικά. Η εικόνα μίας διμοιρίας ΜΑΤ, με αλεξίσφαιρα γιλέκα, κράνη και προστατευτικές «ασπίδες», σε μία από τις πιο απομακρυσμένες παραλίες της Γαύδου, τον Λαυρακά, που μπορείς να πας μόνο με πεζοπορία ή με σκάφος, ανήκει στην κατηγορία των συνθηκών όπου δύο πράγματα μαζί, όχι απλώς είναι σουρεαλιστικά, είναι εξοργιστικά. Αυτή η επιχείρηση της αστυνομίας με σκοπό την κατεδάφιση των αυτοσχέδιων «σπιτιών» που οι άνθρωποι έχουν κατασκευάσει εδώ και δεκαετίες, μου έφερε στο μυαλό τη συζήτηση που είχα κάνει πριν περίπου έναν χρόνο στο 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης με τη σκηνοθέτιδα Svetlana ή Sveta Strelnikova, με αφορμή το ντοκιμαντέρ της για το «νοτιότερο μέρος της Ευρώπης» – το People Gods, and other creatures.

Το ντοκιμαντέρ «Άνθρωποι, Θεοί και άλλα Πλάσματα» προβλήθηκε στο 27ο ΦΝΘ στην ενότητα “Open Horizons”.

Υπάρχουν ελάχιστα μέρη πλέον παγκοσμίως που να είναι τόσο αγνά, καθαρά και αθώα όσο είναι εκείνο το νησί. Οι άνθρωποι, τους οποίους βίαια οι αστυνομικοί έδιωξαν από εκείνη την παραλία, είναι ο λόγος που η περιοχή είναι τόσο καθαρή. Γιατί μπορεί τα καλοκαίρια, η Γαύδος να είναι ένας επίγειος παράδεισος που ελκύει χιλιάδες τουρίστες – όμως όλοι εκείνοι αφήνουν πίσω τους πολλά περισσότερα από τις πατημασιές τους στην άμμο. Οι άνθρωποι στις «καβάτζες», έτσι λένε τις αυτοσχέδιες καλύβες τους, προσέχουν τη γη γύρω τους γιατί και εκείνη τους φιλοξενεί και τους επιτρέπει να είναι εκεί. Είναι αστείο να προσπαθείς να αφαιρέσεις βίαια από έναν τόπο όλα όσα τον κάνουν αυθεντικό και ίσως ελκυστικό, είναι επίσης επικίνδυνο. Αλλά τα λόγια μίας γυναίκας που πέρασε χειμώνες και καλοκαίρια σε εκείνο τον τόπο με σκοπό να αποθανατίσει την ψυχή του, εξηγούν καλύτερα γιατί η Γαύδος είναι ο τελευταίος παράδεισος της Ευρώπης (ακριβώς όπως είναι).

Με αφορμή, λοιπόν, όσα συμβαίνουν σήμερα στο νησί, επιστρέφουμε σε εκείνη τη συζήτηση…

«Νομίζω πως εμείς, οι άνθρωποι, έχουμε ανάγκη αυτή την ιδέα του ιδανικού, του παραδείσου. Ποτέ δεν θα φτάσουμε τα “ιδανικά” μας, αλλά τα χρειαζόμαστε για να έχουμε μια «προοπτική» – έναν δρόμο προς τον οποίο να εξελιχθούμε.»

Το ντοκιμαντέρ σου με τίτλο «Άνθρωποι, Θεοί και Άλλα Πλάσματα» έκανε πρεμιέρα στο 27ο ΦΝΘ. Ήθελα να σε ρωτήσω, για σένα, ποιοι είναι οι «άνθρωποι», ποιοι οι «θεοί» και ποια τα «άλλα πλάσματα»;

Ο τίτλος προέκυψε από τα πολύ πρώιμα στάδια των γυρισμάτων (ταξίδευα εκεί σχεδόν κάθε χρόνο από το 2014 έως το 2018) , όταν ζούσα στην κοινότητα των λεγόμενων «Ρώσων» (μία κοινότητα πρώην-σοβιετικών επιστημόνων που μετανάστευσαν στην Γαύδο μετά το Τσερνόμπιλ). Ήθελα να δείξω και να κατανοήσω ανθρώπους που αποφάσισαν να θυσιάσουν τη ζωή τους για ιδανικά, για κάτι άυλο, ακόμα και παράξενο. Αυτοί οι άνθρωποι ενδιαφέρονται περισσότερο για τον αόρατο κόσμο παρά για τον ορατό. Είχαν αποδείξεις – τουλάχιστον για τους ίδιους – ότι τα πιο σημαντικά πράγματα συμβαίνουν εκεί. Οι Ρώσοι χρησιμοποιούσαν αυτές τις τρεις λέξεις – άνθρωποι, θεοί και πλάσματα – στις συζητήσεις και στις μελέτες τους. Προσπαθούσαν να κατανοήσουν υπό την επιρροή ποιου θεού ή πνεύματος βρίσκεται ο κάθε άνθρωπος. Στη Γαύδο, μιλούν πολύ για ενέργειες· κάποιοι λένε ότι υπάρχει μια πύλη προς έναν άλλο κόσμο, άλλοι ότι κατάφεραν να βιώσουν την απουσία του χρόνου εκεί, ενώ κάποιοι ισχυρίζονται ότι είδαν τη σπηλιά της Καλυψώς. Όλες αυτές οι ιστορίες είναι τόσο εμπνευσμένες για εμάς τους κινηματογραφιστές. Θα ήταν υπέροχο ίσως να φτιάξω και μια ταινία μυθοπλασίας βασισμένη στις περιπέτειές μου εκεί.

Επίσης, πρέπει να διευκρινίσω ότι ο τίτλος έχει μια δόση ειρωνείας, οπότε μην τον παίρνετε πολύ σοβαρά (ξέρω ότι κάποιοι τον βρίσκουν πομπώδη, αλλά δεν ήταν αυτή η πρόθεση). Αν δεχτούμε την άποψη ότι ο καθένας μας βρίσκεται υπό την επιρροή διαφορετικών ενεργειών (μπορείς να τις αποκαλέσεις θεούς, πνεύματα, ενέργειες – δεν έχει σημασία) και ότι μεταδίδουμε αυτές τις ενέργειες στη Γη, τότε συνεχώς αλλάζουμε, όλα είναι προσωρινά, κ.λπ. Έτσι, το ίδιο άτομο μπορεί να είναι άνθρωπος, θεός ή οποιοδήποτε άλλο πλάσμα – ανάλογα με τις επιλογές του.

«Η παραγωγή του “People, Gods and Other Creatures” κράτησε πολύ περισσότερο απ’ ό,τι περίμενα. Μέσα σε αυτά τα χρόνια, άλλαξα εγώ, άλλαξε ο κόσμος, και τελικά ζούσαμε σε έναν παράδεισο που αποδείχθηκε ότι δεν ήταν παράδεισος.»

Ποιος ήταν ο στόχος σου φτιάχνοντας ένα ντοκιμαντέρ για το νοτιότερο μέρος της Ευρώπης;

Να μοιραστώ τις ανακαλύψεις που κάναμε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού μας. Κάθε φορά που ξεκινώ ένα γύρισμα, έχω μια γενική ιδέα ή, ας πούμε, ένα «κάλεσμα» – ένα μέρος ή ένα θέμα με καλεί. Με τον καιρό, όμως, η οπτική μπορεί να αλλάξει, και αυτό είναι που αγαπώ στο ντοκιμαντέρ: βυθίζεσαι σε μια νέα πραγματικότητα και μαθαίνεις πολλά, τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τον εαυτό σου. Η παραγωγή του “People, Gods and Other Creatures” κράτησε πολύ περισσότερο απ’ ό,τι περίμενα – 8 χρόνια γυρισμάτων και 2 χρόνια μοντάζ. Μέσα σε αυτά τα χρόνια, άλλαξα εγώ, άλλαξε ο κόσμος, και τελικά ζούσαμε σε έναν παράδεισο που αποδείχθηκε ότι δεν ήταν παράδεισος. Θυμήσου πώς ήταν η ζωή στην πανδημία, κι έπειτα ξεκίνησε ο πόλεμος. Ένιωσα μια μεγάλη απογοήτευση για τη δυτική κοινωνία. Έτσι, στην ταινία γίνεται μια έρευνα πάνω στο ερώτημα: Πότε και πώς σταματά ο παράδεισος να είναι παράδεισος; Ολόκληρος ο πλανήτης μας θα μπορούσε να είναι ένας παράδεισος. Δεν νομίζεις;

«Μαγικά πράγματα συνέβησαν στους περισσότερους που έζησαν τη Γαύδο. Πρέπει να είσαι αρκετά ευαίσθητος για να το νιώσεις.»

Γιατί η Γαύδος, ωστόσο; Πώς κατέληξες εκεί και τι ήταν το πιο συναρπαστικό σε ένα νησί σαν αυτό;

Η περιέργειά μου για τους «Ρώσους» και οι Κρητικοί φίλοι μου που μου έλεγαν πως η Γαύδος είναι ένας παραδεισένιος τόπος όπου οι άνθρωποι ζουν σε ειρήνη και αρμονία με ώθησαν προς το νησί. Και πρώτα απ’ όλα, η απουσία του πολιτισμού. Αυτό κάνει αυτόν τον τόπο ξεχωριστό και θα έλεγα πως δημιουργεί μια «καθαρή» ατμόσφαιρα σε σύγκριση με τα πολυσύχναστα μέρη. Σε βοηθά να ακούσεις τον εσωτερικό σου εαυτό, αν το επιθυμείς. Σε βοηθά να επιβραδύνεις και να ζήσεις τη στιγμή – δύο πράγματα που είναι πολυτέλεια στη σύγχρονη κοινωνία, όπου οι άνθρωποι απορροφώνται από τα smartphones τους και ζουν σε πολλές πραγματικότητες ταυτόχρονα. Οπότε, ναι, μέρη όπως η Γαύδος σου προσφέρουν την αληθινή πολυτέλεια.

Αν δεχτούμε την άποψη ότι ο καθένας μας βρίσκεται υπό την επιρροή διαφορετικών ενεργειών – έτσι, το ίδιο άτομο μπορεί να είναι άνθρωπος, θεός ή οποιοδήποτε άλλο πλάσμα – ανάλογα με τις επιλογές του.

Εκείνοι δηλαδή ήταν η αφορμή για το ντοκιμαντέρ που είδαμε;

Αρχικά, σκόπευα να κινηματογραφήσω μόνο αυτή την κοινότητα. Ομολογώ πως, με έναν τρόπο, οι Ρώσοι ήταν δάσκαλοί μου. Έμαθα πολλά από αυτούς, τόσο για τη ζωή όσο και για τον εαυτό μου. Εξάσκησα – και ακόμα εξασκώ – την «σκέψη έξω από τα καθιερωμένα». Πίστευα ότι ήταν σημαντικό να δείξω αυτούς τους ανθρώπους στον κόσμο. Την περίοδο εκείνη, η Ευρώπη βρισκόταν στην αρχή ενός μεγάλου πολέμου – κάτι που οι Ρώσοι είχαν προβλέψει και προσπάθησαν όσο μπορούσαν να αποτρέψουν. Πιστεύουν ότι οι σκέψεις και οι προθέσεις μας δημιουργούν το κοινό μας μέλλον, καθώς – όπως λένε – οι άνθρωποι είναι ένας μεγάλος ενιαίος οργανισμός. Έγραψαν ένα γράμμα προς τη Μέρκελ και μου το διάβασαν όταν τους επισκέφθηκα με την κάμερά μου για πρώτη φορά το 2014. Είχα μείνει άφωνη – «Είστε τρελοί; Πιστεύετε πραγματικά ότι η Άνγκελα Μέρκελ θα διαβάσει το γράμμα σας;». Στην πραγματικότητα, το γράμμα περιείχε μια ιδέα για το πώς να ξεπεράσουμε το πρόβλημα της έλλειψης ενέργειας (που είναι η αιτία πολλών πολέμων) και να επιτρέψουμε στους ανθρώπους να ζουν με ελεύθερη ενέργεια. Θα πεις – «ουτοπία». Είναι, αλλά φυσικά είναι και εφικτό. Όμως, η ανθρώπινη φύση δεν θα μας αφήσει να χτίσουμε έναν καλύτερο κόσμο. Με γοήτευε η ιδέα να αφηγηθώ μια ιστορία όπου οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν χωρίς την παρέμβαση της κυβέρνησης. Αυτό μου φάνηκε ένας ακόμα συναρπαστικός τομέας εξερεύνησης.

«Μην ξεχνάς ότι δεν τραβάμε συνεντεύξεις – διεισδύουμε στις ζωές των χαρακτήρων μας και περνάμε πολύ χρόνο μαζί τους. Θα το παρομοίαζα με μια ιστορία αγάπης.»

Πώς νιώθεις γενικά για τους ανθρώπους εκεί;

Στην αρχή του ταξιδιού μου ήμουν απόλυτα ενθουσιασμένη. Το νησί μου φαινόταν τόσο αγνό και φρέσκο, με ηρεμούσε. Ένιωθα σαν να ήμουν μέσα στην κοιλιά της μητέρας μου. Αλλά όταν έγινε η καθημερινότητά μου, όλα άλλαξαν. Δεν περίμενα τόσες συγκρούσεις σε αυτό το μικροσκοπικό – και, ας το πούμε, φτωχό – μέρος. Για παράδειγμα, υπάρχουν οικογένειες που δεν μιλούν μεταξύ τους εδώ και πάνω από 30 χρόνια. Έγινα μάρτυρας «αναρχικών» που τσακώνονταν για το ποιος θα μείνει κάτω από τον κέδρο που προσέφερε σκιά. Ο ένας έλεγε «είναι δικό μου, ήρθα πρώτος» και ο άλλος «εγώ έχω την ιδιοκτησία της σκιάς». Επίσης, υπήρξαν άνθρωποι που πέθαναν από ατυχήματα, και αυτό με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι στην πραγματικότητα παίρνεις ένα ρίσκο όταν επιλέγεις να ζήσεις σε ένα τόσο απομακρυσμένο μέρος. Αν ήσουν στην πόλη, θα σε έσωζαν, αλλά εδώ μπορεί να πεθάνεις επειδή δεν υπάρχει γιατρός ή εξειδικευμένη περίθαλψη. Η φύση είναι όμορφη, αλλά μπορεί και να γίνει επικίνδυνη.

Μου πήρε καιρό να καταλάβω ότι το νησί δεν είναι ένα μαγικό μέρος – είναι απλώς ένας καθρέφτης της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας.

Αν έπρεπε να διαλέξεις, τι ήταν εκείνο που σου έκανε την μεγαλύτερη εντύπωση;

Με εξέπληξε, το πόσο έντονες ήταν οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων στη Γαύδο. Ο πληθυσμός ήταν πολύ ποικιλόμορφος, και οι άνθρωποι που έμεναν εκεί το έκαναν για διαφορετικούς λόγους – δεν μοιράζονταν τις ίδιες αξίες. Μέτρησα τουλάχιστον πέντε κοινωνικές τάξεις να συνυπάρχουν στο νησί. Έμοιαζε με παρωδία. Αλλά συχνά η αλήθεια κρύβεται στην ειρωνεία. Το νησί είχε όλα τα χαρακτηριστικά της ευρωπαϊκής κοινωνίας και όλες τις κοινωνικές διαστρωματώσεις: πλούσιους, φτωχούς, τοξικομανείς, κλασικές οικογένειες, την ορθόδοξη εκκλησία, ερημίτες, επιχειρηματίες, δασκάλους κ.λπ. Ακόμα και οι μυστηριώδεις Ρώσοι εκπροσωπούσαν μια ξεχωριστή κατηγορία ανθρώπων – τους αναζητητές της αλήθειας, τους πειραματιστές που προσπάθησαν να ζήσουν συνειδητά και σύμφωνα με τους δικούς τους κανόνες. Πήγα εκεί για να ανακαλύψω κάτι εναλλακτικό σε σχέση με τον λεγόμενο «μεγάλο κόσμο». Και τι είδα; Το ίδιο. Οι ίδιες κοινωνικές νόρμες κυβερνούσαν και τη μικρή κοινωνία της Γαύδου. Μου πήρε καιρό να καταλάβω ότι το νησί δεν είναι ένα μαγικό μέρος – είναι απλώς ένας καθρέφτης της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας. Είναι σαν ένας τεράστιος καθρέφτης που κάποιος έβαλε στην άκρη της Ευρώπης, ώστε να μπορούμε να δούμε όλη την εικόνα. Και ήταν τόσο σουρεαλιστικό.

“H Έφη Γιωργάκα, η σύζυγος του βοσκού Νίκου και μητέρα τριών παιδιών, μας δέχτηκε πλήρως. Δεν μου είπε ποτέ: «Μην τραβήξεις αυτό» ή «Σβήσε την κάμερα».”

Ήταν δύσκολο να συνδεθείς με τους ανθρώπους και να τους κάνεις να ανοιχτούν; Υπήρχαν κάποιοι που δεν ήθελαν να μιλήσουν;

Εξαρτάται από τον άνθρωπο. Μην ξεχνάς ότι δεν τραβάμε συνεντεύξεις – διεισδύουμε στις ζωές των χαρακτήρων μας και περνάμε πολύ χρόνο μαζί τους, ώστε να ξεχάσουν την ύπαρξη της κάμερας. Αυτό απαιτεί χρόνο και προσπάθεια. Θα το παρομοίαζα με μια ιστορία αγάπης. Ωστόσο, είναι πολύ πιο δύσκολο να γυρίσεις ταινίες στη Γαύδο απ’ ό,τι σε μια μεγάλη πόλη, όπου μπορείς εύκολα να παραμείνεις αόρατος και κανείς δεν ασχολείται. Στη Γαύδο όμως ασχολούνται: “Ποιος είσαι, ξένε; Τι θα μας φέρεις;”. Κάποιοι πίστευαν ότι ήμασταν δημοσιογράφοι της τηλεόρασης που ήρθαν να ξεσκεπάσουν παράνομες δραστηριότητες και να τους κρίνουν. Στην πραγματικότητα, η δημοσιογραφία δεν έχει καμία σχέση με το παρατηρητικό ντοκιμαντέρ. Αλλά ποιος το ξέρει αυτό; Μόνο οι επαγγελματίες. Η τηλεόραση και το YouTube έκαναν τη ζωή μας πιο δύσκολη ως δημιουργοί ντοκιμαντέρ.

Από ό,τι κατάλαβα, στην Ελλάδα, αν κρατάς κάμερα, σημαίνει ότι δουλεύεις για το κράτος. Αλλά στη Γαύδο δεν συμπαθούν το κράτος. Έτσι, είναι αλήθεια ότι δεν ήταν εύκολο να συνδεθούμε με πολλούς ανθρώπους στη Γαύδο, και αυτό με στεναχωρεί. Για παράδειγμα, ξεκινήσαμε να γυρίζουμε την ιστορία του Μάρκου Χαροτού (ένας εξαιρετικός χαρακτήρας, πολύ κινηματογραφικός), αλλά κάποιοι από τους πελάτες και φίλους του (κυρίως από την κοινότητα της παραλίας) τον προειδοποίησαν ότι δεν θα ξαναέρθουν αν υπάρχει κάμερα. Αναγκαστήκαμε να σταματήσουμε τα γυρίσματα για να μην βλάψουμε τη φήμη του. Ήταν πολύ στενάχωρο για μένα. Ήταν αδύνατον να εξηγήσουμε σε όλους στο νησί ότι δεν ήμασταν δημοσιογράφοι. Αντίθετα, η Έφη Γιωργάκα, η σύζυγος του βοσκού Νίκου και μητέρα τριών παιδιών, μας δέχτηκε πλήρως. Δεν μου είπε ποτέ: «Μην τραβήξεις αυτό» ή «Σβήσε την κάμερα».

«Από ό,τι κατάλαβα, στην Ελλάδα, αν κρατάς κάμερα, σημαίνει ότι δουλεύεις για το κράτος. Αλλά στη Γαύδο δεν συμπαθούν το κράτος.¬

Πώς βλέπεις το νησί σήμερα; Φοβάσαι ότι μπορεί να χάσει την ταυτότητά του με τόσο τουρισμό;

Ανησυχώ γενικά για την Ελλάδα. Είναι λυπηρό που η χώρα έχει γίνει προορισμός μαζικού τουρισμού. Οτιδήποτε αγγίζει ο μαζικός τουρισμός μετατρέπεται σε προϊόν, πεθαίνει και γίνεται απλώς ένα προϊόν. Κοίτα τη Σαντορίνη… πραγματικά θλιβερό. Όπως είπαμε, η Γαύδος είναι ένας καθρέφτης – αντανακλά την κατάσταση του κόσμου. Αγαπώ πολύ αυτή τη χώρα και θα ήθελα να διατηρήσει την ποικιλομορφία και την ταυτότητά της. Αλλά το ερώτημα είναι μεγάλο: πώς μπορούμε να τη βοηθήσουμε να διατηρηθεί χωρίς καταστροφικές αλλαγές; Ή μήπως πρέπει να περάσουμε μέσα από αυτές τις αλλαγές, γιατί αυτό είναι το πνεύμα της εποχής μας; Θα ήταν υπέροχο να αναπτυχθούν κι άλλες βιομηχανίες στην Ελλάδα. Είναι επικίνδυνο μια οικονομία να εξαρτάται τόσο πολύ από τον τουρισμό. Θα ήταν εξαιρετικό να αναπτυχθεί περισσότερο η κινηματογραφική βιομηχανία εδώ.

H Γαύδος είναι ένας καθρέφτης – αντανακλά την κατάσταση του κόσμου

«Η απουσία του πολιτισμού. Αυτό κάνει αυτόν τον τόπο ξεχωριστό και θα έλεγα πως δημιουργεί μια «καθαρή» ατμόσφαιρα»

Έχεις σκεφτεί το μέλλον; Θα ήθελες να επιστρέψεις στη Γαύδο για να γυρίσεις κάτι άλλο ή έχεις άλλα σχέδια στο μυαλό σου;

Αυτή τη στιγμή έχω δύο κινηματογραφικά πρότζεκτ στην Κρήτη, όπου ζω. Ελπίζω να μην χρειαστούν 10 χρόνια για να ολοκληρωθούν! (γελάει) Χαίρομαι στην ιδέα να επιστρέψω στη Γαύδο ως απλός επισκέπτης, χωρίς το βάρος της κάμερας. Ωστόσο… έχω υλικό με την Κέλλυ και τον Νικόλα, τα παιδιά της Έφης, που έχουν περάσει όλη τους τη ζωή στη Γαύδο. Τα κινηματογραφώ από τότε που ήταν 5 και 6 ετών, και σύντομα θα είναι ενήλικες. Αναρωτιέμαι πώς θα νιώσουν αν φύγουν από το νησί και πώς θα προσαρμοστούν στον σύγχρονο κόσμο. Όπως καταλαβαίνεις, η παιδική τους ηλικία ήταν μοναδική… Σίγουρα, είναι κάτι που αξίζει να το σκεφτώ.

Πότε και πώς σταματά ο παράδεισος να είναι παράδεισος; Ολόκληρος ο πλανήτης μας θα μπορούσε να είναι ένας παράδεισος. Δεν νομίζεις;

Στην ταινία, ακούμε πολλούς να λένε ότι αυτό το μέρος έχει κάτι “μαγικό”. Το πιστεύεις;

Ναι, το πιστεύω. Μαγικά πράγματα συνέβησαν στους περισσότερους που έζησαν τη Γαύδο. Πρέπει να είσαι αρκετά ευαίσθητος για να το νιώσεις.

Για μένα, το πιο όμορφο και ασφαλές μέρος στη γη είναι η Γαύδος. Ποιο είναι το δικό σου;

Παραμένω πιστή στην Κρήτη (χαμογελάει).. Την αγαπώ και είμαι χαρούμενη που έχω την ευκαιρία να ζω εδώ.