Η γνωριμία μας με το συγγραφέα του βιβλίου «Μουσείο, Εκπαίδευση και Κοινωνία», εκδόσεις Τόπος, πάει πίσω στη δεκαετία του 1980, στην αμφισβήτηση, στην εκτός των τειχών Αριστερά, μακριά από ορθοδοξίες, στους Αυτόνομους της Φιλοσοφικής, τη συνδικαλιστική παράταξη, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Αυτός στο Ιστορικό – Αρχαιολογικό, εγώ στο Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας. Ακηδεμόνευτος συνδικαλισμός από το φοιτητικό κίνημα ακόμα.
Παρακολούθησα στη συνέχεια την πορεία του Στάθη Γκότση στο Υπουργείο Πολιτισμού και στα εκπαιδευτικά του προγράμματα, στο συνδικαλισμό και στην ενεργό πολιτική παρέμβαση και αρθρογραφία για πολιτιστικά ζητήματα από τη μετατροπή των μεγάλων Μουσείων της χώρας σε Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου μακριά από την Αρχαιολογική Υπηρεσία με επιχειρηματίες στα ΔΣ, το τσιμέντωμα της Ακρόπολης, το Λόφο Παπούρα αλλά και το Λόφο Καστέλι εδώ στα Χανιά.
Στο βιβλίο παρουσιάζεται η προσπάθεια να ανοίξουν , να γίνουν προσβάσιμα τα Μουσεία, με κατάλληλα εκπαιδευτικά προγράμματα, όχι μόνο στα παιδιά ,τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς αλλά και σε πληθώρα περιθωριοποιημένων κοινωνικών ομάδων (ΑΜΕΑ, Ρομά, πρόσφυγες, φυλακισμένους).
Υποστηρίζεται έτσι η θέση ότι ο πολιτισμός και η πολιτιστική κληρονομιά είναι δικαίωμα και αγαθό για όλους, ενώ παλιότερα ήταν προνόμιο μόνο των πλουσιότερων και της άρχουσας τάξης..
Στο βιβλίο αναδεικνύονται σημαντικοί σταθμοί στην Ιστορία της Μουσειακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, όπως η πρωτοποριακή διεθνή συνάντηση της UNESCO με εκπροσώπους 30 χωρών στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας το 1954.
Τα Μουσεία εξελίχθηκαν παράλληλα με την εξέλιξη της κοινωνίας. Ο Διαφωτισμός και ο εκδημοκρατισμός χωρών άνοιξε τα Μουσεία σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Τα τελευταία χρόνια μετά τα κοινωνικά κινήματα για τα δικαιώματα γυναικών, μεταναστών, ενάντια στη σκλαβιά και το δουλεμπόριο κ.ά. πολλά Μουσεία οδηγήθηκαν σε αλλαγές και αναθεωρήσεις.
Η συντηρητική παλινόρθωση στις ΗΠΑ πλήττει και τον πολιτισμό και τα Μουσεία με τον Τραμπ να πιέζει να αφαιρεθούν από αυτά αναφορές και εκθέματα που αφορούν π.χ τους ιθαγενείς της Αμερικής και τους Μαύρους των ΗΠΑ και τη ρατσιστική αντιμετώπισή τους.
Όπως περιγράφει το βιβλίο αναφορικά με τη σχέση Εκπαίδευσης και Μουσείου, το Μουσείο δεν είναι απλά ένας χώρος υποδοχής σχολικών εκδρομών και περιπάτων. Όπως κάθε εκπαιδευτική δράση, η εκπαιδευτική επίσκεψη σε Μουσείο πρέπει να έχει στόχους και μεθοδολογία κατάλληλους για την ηλικία των εκπαιδευομένων, προσαρμοσμένα στους χώρους και τα εκθέματα του Μουσείου. Μπορούν να αξιοποιούνται η δραματοποίηση, το θεατρικό παιχνίδι, η αφήγηση, κατασκευές, δημιουργική έκφραση, επίδειξη τεχνικών, χρήση οπτικοακουστικού υλικού, Μουσειο-παιχνιδότοποι κ.ά.
Π.χ η «Αίθουσα Εμβύθισης» (Immersive Room) στο Μουσείο της πόλης της Λισαβόνας, που θυμίζει κινηματογραφική αίθουσα με οθόνες σε τρεις τοίχους, καθίσματα που κινούνται αναπαριστώντας το μεγάλο σεισμό που έπληξε την πόλη το 1755, σταγόνες από το ταβάνι που πέφτουν αναφέροντας το τσουνάμι που ακολούθησε. Ή το κάστρο Gravenstein της Γάνδης στο Βέλγιο, όπου τα μικρά παιδιά μπαίνουν μέσα αφού πρώτα μεταμφιεστούν με στολές εποχής της δημιουργίας του κάστρου. Άλλα Μουσεία έχουν αξιοποιήσει διαδικτυακές εφαρμογές εικονικής ή επαυξημένης πραγματικότητας, ή για κυνήγι θησαυρού.
Τα έργα τέχνης των Μουσείων, αναφέρει το βιβλίο, είναι σύμβολα του παρελθόντος, προϊόντα συγκεκριμένων κοινωνικοπολιτικών συνθηκών και πολιτισμών. Μας αναγκάζουν σε σύγκριση του παρελθόντος με το παρόν (καλλιεργείται έτσι η Κριτική Σκέψη).
Τα Μουσεία χρησιμοποιούνται συχνά για ιδεολογική – πολιτική προπαγάνδα από κυρίαρχες ελίτ, που μπορεί να αλλοιώνουν ή και να αποσιωπούν την Ιστορία. Στο Μουσείο Μαριονέτας της Λισαβόνας, ανάμεσα στα εκθέματα από όλο τον κόσμο, υπάρχουν και φιγούρες Καραγκιόζη που αναφέρεται ως τουρκικό είδος κούκλας (η Τουρκία περιέλαβε τον Καραγκιόζη ως κομμάτι της άυλης πολιτιστικής της κληρονομιάς με φάκελο που κατέθεσε στην UNESCO το 2010).
Για να αξιοποιούνται τα Μουσεία παιδαγωγικά με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, υπάρχει ανάγκη διαρκούς Επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών στη Μουσειακή Εκπαίδευση. Παράλληλα, πρέπει να δημιουργηθεί και να στελεχωθεί με το απαιτούμενο προσωπικό Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων σε κάθε Μουσείο.
Τα Μουσεία και οι Αρχαιολογικοί Χώροι θα παραμένουν «πέτρες», απλά αντικείμενα, όσο δεν τα αντιμετωπίζουμε ως μια αφορμή σύγκρισης του παρόντος με το παρελθόν, σύγκρισης πολιτισμών και πρακτικών, όσο δεν τα βλέπουμε ως αφορμή συζήτησης και προβληματισμού. Τα οργανωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να δώσουν αυτή τη δυνατότητα με ποικιλία δράσεων που εξάπτουν τη φαντασία, καλλιεργούν την κριτική σκέψη και τη δημιουργικότητα μαζί με το διάλογο για την Ιστορία, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.
Η UNESCO και ο ΟΗΕ έχουν ορίσει 4 πυλώνες για τη Βιωσιμότητα (Αειφορία): Περιβάλλον, Κοινωνία, Οικονομία, Πολιτιστική Κληρονομιά. Κανένα έργο, κανένας σχεδιασμός για το μέλλον δεν πρέπει να γίνεται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη και οι τέσσερις αυτοί πυλώνες της βιωσιμότητας (κι ας φέρουμε εδώ στο νου μας το Λόφο Παπούρα ή το Λόφο Καστέλι στα Χανιά ή τα Φαλάσαρνα).
Δήμοι και κυβέρνηση οφείλουν να χρηματοδοτούν τα Μουσεία, να δημιουργηθούν Παιδαγωγικές Ομάδες, Εκπαιδευτικά Τμήματα σε όλα τα Μουσεία, για να αναπτυχθούν εκπαιδευτικά προγράμματα κατάλληλα και να γίνουν πιο προσιτά και προσβάσιμα σε όλους, να καλλιεργείται η κριτική σκέψη και η γνώση της Ιστορίας.
* Υπεύθυνος του Κέντρου Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ΚΕΠΕΑ) Βάμου
*Εισήγηση στην παρουσίαση του βιβλίου που έγινε στο Μεγάλο Αρσενάλι των Χανίων στις 26 Μαΐου 2026
Η κλιμάκωση της πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή και η παρατεταμένη παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θέτουν την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ενώπιον ενός κρίσιμου οικονομικού και πολιτικού διλήμματος.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Τάκερ Κάρλσον (Tucker Carlson), ο διακεκριμένος πολιτικός επιστήμονας και θεωρητικός των διεθνών σχέσεων, Τζον Μιρσχάιμερ (John Mearsheimer), αναλύει το παρασκήνιο των διπλωματικών διεργασιών, επισημαίνοντας ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει πλέον εσπευσμένα μια συμβιβαστική διευθέτηση με την Τεχεράνη.
Η πίεση του χρόνου ενόψει των επερχόμενων ενδιάμεσων εκλογών και ο ορατός κίνδυνος μιας διεθνούς οικονομικής επιβράδυνσης διαμορφώνουν ένα σκηνικό έντονης εσωτερικής πίεσης στον Λευκό Οίκο, το οποίο μετατοπίζει το βάρος των αμερικανικών χειρισμών προς την πλευρά της ισραηλινής ηγεσίας υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου (Benjamin Netanyahu).
Η αντίστροφη μέτρηση για τις κάλπες του Νοεμβρίου και ο οικονομικός κίνδυνος
Η διατήρηση της έντασης στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής επηρεάζει άμεσα τους εσωτερικούς πολιτικούς σχεδιασμούς στην Ουάσιγκτον, καθώς το χρονοδιάγραμμα προς τις κάλπες στενεύει. Σύμφωνα με την εκτίμηση του κ. Μιρσχάιμερ, η αμερικανική διοίκηση αντιλαμβάνεται ότι η παράταση των εχθροπραξιών σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό των θαλασσίων περασμάτων παράγει δυσμενείς μακροοικονομικές επιπτώσεις που χρήζουν άμεσης ανάσταλσης.
Αναλύοντας τα κίνητρα του Αμερικανού Προέδρου, ο Τζον Μιρσχάιμερ υπογράμμισε:
«Σε αυτό το σημείο, ο Πρόεδρος Τραμπ είναι απελπισμένος να καταλήξει σε μια διευθέτηση. Κατανοεί ότι οι οικονομικές συνέπειες από τη συνέχιση αυτού του πόλεμου για μερικούς ακόμη μήνες με τα Στενά του Ορμούζ κλειστά θα ήταν απολύτως καταστροφικές. Πρέπει να κλείσει μια συμφωνία — όχι μόνο για μακροοικονομικούς λόγους, αλλά και για κρίσιμους πολιτικούς λόγους.»
Η πολιτική διάσταση του προβλήματος συνδέεται άμεσα με τη θεσμική σταθερότητα της κυβέρνησης, καθώς η προσέγγιση των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου δημιουργεί συνθήκες υψηλού ρίσκου.
Σε περίπτωση που η οικονομική πίεση οδηγήσει σε κάμψη των δεικτών, η πιθανότητα μετάβασης του ελέγχου της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας στους Δημοκρατικούς θεωρείται ισχυρή, εξέλιξη η οποία, κατά τον κ. Μιρσχάιμερ, θα μπορούσε να δρομολογήσει διαδικασίες παραπομπής και καταδίκης του Προέδρου.
Το Ιράν στη «θέση του οδηγού» και η στρατηγική της κλιμάκωσης
Το βασικό στρατηγικό εμπόδιο για την αμερικανική διπλωματία εντοπίζεται στη μεταβολή των ισορροπιών ισχύος στο πεδίο της σύγκρουσης. Η Τεχεράνη, έχοντας ξεκινήσει τη συγκεκριμένη πολεμική αναμέτρηση στις 28 Φεβρουαρίου 2026 από σαφώς δυσμενέστερη θέση, εμφανίζει πλέον ενισχυμένη διαπραγματευτική ισχύ, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα των ΗΠΑ να επιβάλουν όρους ευνοϊκούς για την αμερικανική και την ισραηλινή πλευρά.
Η επιχειρησιακή αυτοπεποίθηση του Ιράν εκδηλώθηκε πρόσφατα με την απευθείας στρατιωτική προσβολή εναντίον του ισραηλινού εδάφους. Η ενέργεια αυτή, όπως επισημαίνεται, πραγματοποιήθηκε ως απάντηση και αντίποινο, παρά το γεγονός ότι το Ισραήλ δεν είχε πλήξει πρώτο το ιρανικό έδαφος, καταδεικνύοντας την ετοιμότητα της ιρανικής ηγεσίας να ανέβει τα επίπεδα της ελεγχόμενης κλιμάκωσης.
«Επειδή αισθάνονται ότι έχουν το πλεονέκτημα, οι Ιρανοί δεν πρόκειται να δείξουν καμία επιείκεια στον Πρόεδρο Τραμπ ούτε να του προσφέρουν μια εύκολη διέξοδο», σημειώνει ο κ. Μιρσχάιμερ, προσθέτοντας ότι η πρόθεση του Λευκού Οίκου εστιάζει πλέον στην αποδοχή της διαμορφωμένης πραγματικότητας στο πεδίο, επιδιώκοντας μια εξαιρετικά συμβιβαστική συμφωνία (sweetheart deal) με το ιρανικό καθεστώς προκειμένου να εκτονωθεί η οικονομική πίεση.
Η διπλωματία της πίεσης μεταξύ Λευκού Οίκου και Τελ Αβίβ
Η επιλογή της αμερικανικής πλευράς να κινηθεί προς τη μείωση της έντασης συναντά την ενεργή αντίσταση της ισραηλινής κυβέρνησης. Ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου απορρίπτει το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής υπαναχώρησης, εγκλωβίζοντας τον Πρόεδρο Τραμπ ανάμεσα στις γεωπολιτικές απαιτήσεις του Τελ Αβίβ και τις αμείλικτες πιέσεις που ασκεί η διεθνής οικονομία λόγω του ναυτικού αποκλεισμού.
Η αδυναμία άσκησης αποτελεσματικής πίεσης προς την Τεχεράνη οδήγησε την Ουάσιγκτον στην υιοθέτηση μιας ασυνήθιστα σκληρής στάσης έναντι του παραδοσιακού της συμμάχου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 1 Ιουνίου 2026, ο Ντόναλντ Τραμπ διατύπωσε εξαιρετικά αυστηρές επικρίσεις προς τον κ. Νετανιάχου, επιχειρώντας να κάμψει τις ισραηλινές επιφυλάξεις.
Αν και η ηγεσία του Ισραήλ διατηρεί μέχρι στιγμής τις θέσεις της, η συνεχιζόμενη επιβάρυνση των διεθνών αγορών εκτιμάται ότι θα αναγκάσει την αμερικανική διοίκηση να εντείνει περαιτέρω τις πιέσεις της το επόμενο διάστημα.
Το σχέδιο των 60 ημερών και οι τέσσερις προϋποθέσεις της εκεχειρίας
Η επιδιωκόμενη επίλυση της κρίσης, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της πολιτικής ανάλυσης, δεν αναμένεται να οδηγήσει σε μια μόνιμη ειρήνευση, αλλά στη διαμόρφωση μιας «παγωμένης σύγκρουσης» (frozen conflict). Ο άμεσος στόχος του Λευκού Οίκου επικεντρώνεται στην επίτευξη μιας αρχικής κατάπαυσης του πυρός, διάρκειας 30 έως 60 ημερών, η οποία θα λειτουργήσει ως μεταβατικό στάδιο πριν από την έναρξη ευρύτερων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα, τις αποζημιώσεις και το καθεστώς των κυρώσεων.
Η σταθεροποίηση αυτής της προσωρινής εκεχειρίας προϋποθέτει την ταυτόχρονη εκπλήρωση τεσσάρων συγκεκριμένων και λειτουργικών όρων, οι οποίοι δεν αγγίζουν σε πρώτο χρόνο τα αμφιλεγόμενα στρατηγικά ζητήματα, αλλά επικεντρώνονται στην αποκατάσταση της οικονομικής ομαλότητας.
Ακολουθεί ολόκληρο το αποτέλεσμα:
Τάκερ Κάρλσον (Tucker Carlson): Πού οδηγείται ο πόλεμος με το Ιράν;
Τζον Μιρσχάιμερ (John Mearsheimer): Σε αυτό το σημείο, ο Πρόεδρος Τραμπ είναι απελπισμένος να καταλήξει σε μια διευθέτηση. Κατανοεί ότι οι οικονομικές συνέπειες από τη συνέχιση αυτού του πόλεμου για μερικούς ακόμη μήνες με τα Στενά του Ορμούζ κλειστά θα ήταν απολύτως καταστροφικές. Πρέπει να κλείσει μια συμφωνία — όχι μόνο για μακροοικονομικούς λόγους, αλλά και για κρίσιμους πολιτικούς λόγους.
Οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν και αντιμετωπίζει τον σημαντικό κίνδυνο ότι, εάν η οικονομία καταρρεύσει μέχρι τον Νοέμβριο, τόσο η Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και η Γερουσία θα ελέγχονται από τους Δημοκρατικούς, οδηγώντας αναπόφευκτα στην παραπομπή και την καταδίκη του. Επομένως, είναι απελπισμένος να αποφύγει μια κατάρρευση της διεθνούς οικονομίας. Μπορείτε να το δείτε στο πρόσωπό του και μπορείτε να το δείτε στις πράξεις του.
Το Ιράν στη θέση του οδηγού
Τζον Μιρσχάιμερ: Το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο Τραμπ είναι ότι δεν μπορεί να πείσει τους Ιρανούς να δεχτούν μια συμφωνία που να είναι ευνοϊκή για την αμερικανική και την ισραηλινή πλευρά. Οι Ιρανοί βρίσκονται πλέον στη θέση του οδηγού. Ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο στις 28 Φεβρουαρίου αυτού του έτους από μια πολύ πιο αδύναμη θέση σε σχέση με αυτή στην οποία βρίσκονται τώρα, και στην πραγματικότητα τα έχουν πάει αρκετά καλά.
Όπως είδαμε όταν εξαπέλυσαν επίθεση απευθείας εναντίον του Ισραήλ πριν από λίγες ημέρες, το Ιράν ένιωσε εντελώς ελεύθερο να προχωρήσει σε αντίποινα, παρά το γεγονός ότι το Ισραήλ δεν είχε πλήξει πρώτο το ιρανικό έδαφος. Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι είναι περισσότερο από πρόθυμο να ανέβει την κλίμακα της κλιμάκωσης τόσο εναντίον μας όσο και εναντίον του Ισραήλ.
Επειδή αισθάνονται ότι έχουν το πλεονέκτημα, οι Ιρανοί δεν πρόκειται να δείξουν καμία επιείκεια στον Πρόεδρο Τραμπ ούτε να του προσφέρουν μια εύκολη διέξοδο. Ο Τραμπ δέχεται συνεχή πίεση στο οικονομικό μέτωπο για να τερματίσει αυτή τη σύγκρουση. Αυτό που πραγματικά θέλει να κάνει είναι να κλείσει μια συμφωνία που ουσιαστικά θα αποδέχεται την πραγματικότητα ότι το Ιράν νίκησε, επιτρέποντάς του να κανονίσει μια εξαιρετικά ευνοϊκή συμφωνία (sweetheart deal) για την Τεχεράνη.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου
Τζον Μιρσχάιμερ: Οι Ισραηλινοί δεν πρόκειται να συνεργαστούν με αυτή την προσέγγιση. Υπό καμία προϋπόθεση ο Μπενιαμίν Νετανιάχου (Benjamin Netanyahu) δεν θέλει ο Τραμπ να υποχωρήσει, και ο «Μπίμπι» προβάλλει ενεργή αντίσταση. Ως αποτέλεσμα, ο Τραμπ πιέζεται από δύο πλευρές: από τη μία πλευρά από τον Νετανιάχου και από την άλλη από τις αμείλικτες δυνάμεις της διεθνούς οικονομίας που αντιδρούν στο κλείσιμο των Στενών.
Επειδή ο Τραμπ δεν μπορεί να ασκήσει επιτυχή πίεση στους Ιρανούς, ένας απελπισμένος Ντόναλντ Τραμπ αρχίζει να ασκεί πρωτοφανή πίεση στους Ισραηλινούς αντ’ αυτού. Παίζει σκληρό παιχνίδι (hardball) με τρόπους που δεν έχουμε ξαναδεί στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένης μιας συνομιλίας την περασμένη Δευτέρα, 1η Ιουνίου, όπου είπε απίστευτα σκληρά πράγματα για τον Πρωθυπουργό Νετανιάχου.
Ο Νετανιάχου καταλαβαίνει ξεκάθαρα ότι ο Τραμπ είναι απελπισμένος και αισθάνεται το βάρος αυτής της πραγματικής πίεσης. Αν και ο Νετανιάχου έχει αντισταθεί σε μεγάλο βαθμό μέχρι αυτό το σημείο, οι διεθνείς οικονομικές επιπτώσεις θα συνεχίσουν να αναγκάζουν τον Τραμπ να δράσει. Δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να πιέσει τους Ισραηλινούς ακόμη πιο σκληρά στο εξής.
Οι τέσσερις προϋποθέσεις για μια πραγματική κατάπαυση του πυρός
Τάκερ Κάρλσον: Πώς πιστεύετε ότι θα επιλυθεί αυτή η σύγκρουση και πόσο γρήγορα;
Τζον Μιρσχάιμερ: Πιστεύω ότι τελικά θα καταλήξουμε σε κάτι που θα μοιάζει με μια παγωμένη σύγκρουση (frozen conflict). Αυτό που προσπαθεί να επιτύχει αυτή τη στιγμή ο Πρόεδρος Τραμπ είναι μια αρχική κατάπαυση του πυρός που θα διαρκέσει περίπου 30 έως 60 ημέρες. Η στρατηγική είναι να εδραιωθεί μια προσωρινή παύση των εχθροπραξιών προτού προχωρήσουν σε ευρύτερες διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό ζήτημα, τις αποζημιώσεις και το μακροπρόθεσμο πλαίσιο κυρώσεων.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι αυτές οι αρχικές διαπραγματεύσεις δεν έχουν σκοπό να επιλύσουν αμέσως το πυρηνικό ζήτημα. Είναι αυστηρά σχεδιασμένες για να επιτύχουν μια λειτουργική κατάπαυση του πυρός. Για να επιτευχθεί μια πραγματική, εφαρμόσιμη κατάπαυση του πυρός, πρέπει να πληρούνται τέσσερις συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
Πλήρης παύση των εχθροπραξιών: Ολοκληρωτική διακοπή των πυρών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Άνοιγμα των Στενών: Ταυτόχρονος τερματισμός τόσο του αμερικανικού όσο και του ιρανικού ναυτικού αποκλεισμού για την αποκατάσταση της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Επιστροφή δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων: Επιστροφή 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία στους Ιρανούς — τα οποία, εξάλλου, είναι δικά τους χρήματα.
Άρση των κυρώσεων στο πετρέλαιο: Κατάργηση των κυρώσεων στην πώληση ιρανικού πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι κανένα από αυτά τα τέσσερά αρχικά στοιχεία δεν αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα, τη μόνιμη άρση των κυρώσεων ή τον μακροπρόθεσμο έλεγχο των Στενών. Αυτά τα εξαιρετικά αμφιλεγόμενα ζητήματα μετατίθενται για έναν δεύτερο γύρο διαπραγματεύσεων.
Μια από τις σημαντικότερες δικαστικές αποφάσεις των τελευταίων ετών για την προστασία των υπερχρεωμένων νοικοκυριών επιχειρείται να αμφισβητηθεί στην πράξη από τα funds, τους servicers και, εμμέσως, από την ίδια την Τράπεζα της Ελλάδος.
Η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνειών: οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.
Κι όμως, αντί να ζητήσει την άμεση εφαρμογή μιας αμετάκλητης δικαστικής απόφασης, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας επέλεξε τον ρόλο του Πόντιου Πιλάτου.
Μιλώντας στο 7ο OT Forum υποστήριξε ότι η απόφαση «δεν είναι καθαρή» και «επιδέχεται πολλών αναγνώσεων», προσθέτοντας ότι τράπεζες, servicers από τη μία πλευρά και δανειολήπτες από την άλλη, τη διαβάζουν διαφορετικά. Αυτό είναι λογικό γιατί είναι πολλά τα λεφτά. Το εντυπωσιακό είναι ότι ο κ. Στουρνάρας τάσσεται με τους πρώτους.
Διότι όταν το ανώτατο δικαστήριο της χώρας έχει αποφανθεί με ισχυρή πλειοψηφία 35 προς 12 υπέρ των δανειοληπτών, η επίκληση της ασάφειας από τον κ. Στουρνάρα προσφέρει κάλυψη προς τους γύπες, παρά αποτυπώνει θεσμική ουδετερότητα.
Το ηχηρό παράδειγμα των Ιωαννίνων
Η ουσία της υπόθεσης είναι απλή. Επί χρόνια τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων επέβαλλαν τόκους πάνω στο συνολικό ποσό που είχε προσδιορίσει το δικαστήριο για την αποπληρωμή του δανείου. Με τον τρόπο αυτό οι δανειολήπτες κατέβαλλαν υπέρογκα ποσά, τα οποία συχνά ανέτρεπαν στην πράξη την προστασία που υποτίθεται ότι παρείχε ο νόμος Κατσέλη.
Και επειδή δεν είχαν να πληρώσουν τους υπέρογκους τόκους, τα σπίτια τους έβγαιναν μπιτ παρά σε πλειστηριασμό. Για να πέσουν στα χέρια των αδίστακτων servicers funds που τα μοσχοπουλούσαν.
Το παράδειγμα της δανειολήπτριας από τα Ιωάννινα, η υπόθεση της οποίας έφτασε μέχρι την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, είναι αποκαλυπτικό. Το δικαστήριο είχε ορίσει μηνιαία δόση 481,66 ευρώ για 300 μήνες. Το συνολικό ποσό αποπληρωμής ανερχόταν σε 144.498 ευρώ.
Με την πρακτική που ακολουθούσαν οι τράπεζες και οι servicers, επιτόκιο 3% επιβαλλόταν πάνω στα 144.498 ευρώ. Αυτό σήμαινε ετήσιο τόκο περίπου 4.335 ευρώ ή 361 ευρώ τον μήνα. Δηλαδή σχεδόν τα τρία τέταρτα της μηνιαίας δόσης κατευθύνονταν σε τόκους.
Με την απόφαση του Αρείου Πάγου, όμως, το ίδιο επιτόκιο υπολογίζεται πάνω στη μηνιαία δόση των 481,66 ευρώ. Ο ετήσιος τόκος περιορίζεται σε περίπου 14,5 ευρώ ή μόλις 1,2 ευρώ τον μήνα. Σε βάθος 25 ετών η διαφορά μπορεί να ξεπεράσει τις 100.000 ευρώ. Πρόκειται για μια τεράστια ελάφρυνση που εξηγεί γιατί οι δανειολήπτες μιλούν για ιστορική δικαίωση και γιατί τα funds αντιδρούν τόσο έντονα.
Είναι πολλά τα λεφτά
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και η πραγματική σύγκρουση. Από τη μία πλευρά βρίσκονται περίπου 350.000 δανειολήπτες που ζητούν να εφαρμοστεί η δικαστική απόφαση. Από την άλλη, τα funds που αγόρασαν πακέτα «κόκκινων» δανείων σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές και τώρα βλέπουν ότι κινδυνεύουν να χάσουν ένα σημαντικό μέρος των προσδοκώμενων κερδών τους.
Οι servicers επιχειρούν ήδη να προωθήσουν ερμηνείες που, σύμφωνα με τους νομικούς εκπροσώπους των δανειοληπτών, αντιστρατεύονται ευθέως το πνεύμα και το γράμμα της απόφασης. Αντί να προχωρήσουν σε άμεσο επανυπολογισμό των οφειλών, αναζητούν παραθυράκια και καθυστερήσεις, παρατείνοντας την αβεβαιότητα για χιλιάδες οικογένειες.
Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και πολιτικοί που βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα, όπως ο Αλέξης Τσίπρας και ο Αντώνης Σαμαράς, τάχθηκαν υπέρ της πλήρους εφαρμογής της απόφασης. Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς που είχε τον κ. Στουρνάρα υπουργό Οικονομικών, έκανε λόγο για «ιστορική δικαίωση» των υπερχρεωμένων νοικοκυριών και υπογράμμισε ότι σε ένα κράτος δικαίου οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης εφαρμόζονται και δεν επαναδιαπραγματεύονται.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση θα επιτρέψει στα funds και στους servicers να μετατρέψουν μια αμετάκλητη απόφαση της Δικαιοσύνης σε νέο πεδίο αντιπαράθεσης και καθυστερήσεων. Γιατί πίσω από τις τεχνικές λεπτομέρειες του εκτοκισμού κρύβεται μια απλή πραγματικότητα: χιλιάδες οικογένειες κινδυνεύουν να πληρώσουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ περισσότερα από όσα προβλέπει πλέον ο νόμος.
Και σε αυτή τη μάχη, οι «γύπες» των κόκκινων δανείων φαίνεται πως δεν είναι διατεθειμένοι να εγκαταλείψουν εύκολα τη λεία τους.
Σε αυτό το παγκόσμιο κύπελλο όσοι υποστηρίζουν την Παλαιστίνη υποστηρίζουν τη Νορβηγία. Η Νορβηγία ήταν στον ίδιο όμιλο με το Ισραήλ για τα προκριματικά του Παγκόσμιου Κυπέλλου. Όχι μόνο νίκησαν το Ισραήλ με 5-0 αλλά έδωσαν και όλα τα έσοδα του αγώνα σε ταμείο για την Γάζα.
Πιο συγκεκριμένα στις 12 Οκτώβρη του 2025, ο προκριματικός αγώνας για το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA μεταξύ της Νορβηγίας και του Ισραήλ χαρακτηρίστηκε από πολιτικά και ανθρωπιστικά ζητήματα, μετά από ανακοίνωση της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας της Νορβηγίας ότι θα δώριζε τα έσοδα του αγώνα σε ένα ταμείο αρωγής στη Γάζα.
Η απόφαση αυτή εξόργισε τους Ισραηλινούς ομολόγους τους, οι οποίοι επέκριναν αμέσως τους Σκανδιναβούς για «χρηματοδότηση της τρομοκρατίας». Η εχθρότητα ανάμεσα στα δύο έθνη συνέχισε να σιγοβράζει, καθώς οι διαδηλώσεις πριν από τον αγώνα και τα συνθήματα μέσα στο στάδιο έδειχναν αλληλεγγύη προς τον λαό της Παλαιστίνης.
Λίγο λιγότεροι από 20.000 οπαδοί κατέκλυσαν το Ούλεβαλ Στάδιον (Ullevaal Stadion) για να παρακολουθήσουν την εξέλιξη του κρίσιμου προκριματικού. Στην κερκίδα των φιλοξενουμένων, οι οπαδοί του Ισραήλ σήκωσαν πανό που καλούσαν τους παρευρισκόμενους «να αφήσουν την μπάλα να μιλήσει». Ωστόσο, αυτό δεν πήγε ακριβώς βάσει σχεδίου… καθώς η Νορβηγία συνέτριψε τους αντιπάλους της με 5-0.
Ο ασταμάτητος Έρλινγκ Χάαλαντ (Erling Haaland) σημείωσε χατ-τρικ, ενώ θα μπορούσε να είχε κάνει το σκορ ακόμη χειρότερο για τους φιλοξενούμενους αν δεν είχε αστοχήσει σε πέναλτι στα πρώτα λεπτά. Για να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο η ισραηλινή δυστυχία, τα άλλα δύο γκολ προήλθαν από αυτογκόλ.
Ήταν μια ταπεινωτική βραδιά στο γήπεδο, και οι Νορβηγοί υποστηρικτές εμφάνισαν πανό που ζητούσαν να αφεθούν τα παιδιά στην Παλαιστίνη να ζήσουν.
Αν και κάποιοι θα υποστήριζαν ότι το ποδόσφαιρο πέρασε σε δεύτερη μοίρα, θα δυσκολευόταν κανείς να πείσει τους οπαδούς της Νορβηγίας για αυτό. Το έθνος πέτυχε την πρόκριση στο πρώτο του Παγκόσμιο Κύπελλο μετά από 28 χρόνια και αυτή η νίκη επί του Ισραήλ έπαιξε καθοριστικό ρόλο.
Το Ισραήλ, εντωμεταξύ, αποκλείστηκε από την κορυφαία διοργάνωση.
Το Al Jazeera επιβεβαιώνει ότι 77.000 Ιάπωνες πολίτες βρέθηκαν νεκροί μόνοι στα σπίτια τους πέρυσι, ορισμένοι μάλιστα χωρίς να εντοπιστούν για μήνες! Η κρίση είναι τόσο καταστροφική, που μια εταιρεία διανομής γιαουρτιού αποτελεί πλέον το δίκτυο επιβίωσης της πρώτης γραμμής για να ελέγχει αν έχουν καταρρεύσει οι ηλικιωμένοι!
Τα κυβερνητικά στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν 77.000 άνθρωποι βρέθηκαν νεκροί μόνοι στα σπίτια τους πέρυσι, με ορισμένους να παραμένουν απαρατήρητοι για ημέρες ή ακόμη και μήνες. Αυτό το ολέθριο φαινόμενο είναι γνωστό στα ιαπωνικά ως Kodokushi (孤独死), ή «μοναχικός θάνατος».
Η ζωή στο Toyama Heights
Το Τογιάμα Χάιτς (Toyama Heights) στο Τόκιο είναι ένα από τα παλαιότερα συγκροτήματα κοινωνικών κατοικιών της Ιαπωνίας, και πρόκειται για μια κοινότητα όπου έχουν αναφερθεί αρκετές τέτοιες περιπτώσεις. Η 88χρονη Σετσούκο Κουραχάρα (Setsuko Kurahara) ζει μόνη της εδώ για περισσότερα από 15 χρόνια. Τα παιδιά της έχουν μεγαλώσει και ζουν μακριά, αφήνοντάς την να περνά τις περισσότερες μέρες της με τους άλλους ηλικιωμένους κατοίκους που ζουν στο συγκρότημα.
«Έχω κάποιες ανίατες ασθένειες και είμαι συνεχώς άρρωστη», μοιράζεται η Κουραχάρα. «Πρέπει να πηγαίνω πολύ στο νοσοκομείο. Αν φτάσω σε ένα σημείο που δεν θα μπορώ να περπατήσω πια, θα πάω σε οίκο ευγηρίας — αλλά αυτή τη στιγμή, θέλω να μείνω εδώ με όλους».
Ένα αναπάντεχο σωσίβιο
Ένα αναπάντεχο δίκτυο υποστήριξης για αυτούς τους απομονωμένους ηλικιωμένους προέρχεται από μια εταιρεία που παραδίδει γιαούρτι κάθε μέρα. Για ορισμένους από αυτούς τους ηλικιωμένους, μια σύντομη συζήτηση στο κατώφλι της πόρτας κατά τη διάρκεια της καθημερινής παράδοσης μπορεί να είναι η μόνη ανθρώπινη επαφή που έχουν όλη την ημέρα.
«Πραγματικά ανυπομονούν να έρθουμε και μας περιμένουν με υπομονή το πρωί», εξηγεί ένας εργαζόμενος διανομής. «Αν φαίνονται αδιάθετοι, θέλουμε να παρέμβουμε προτού καταρρεύσουν, επομένως αναφέρουμε την κατάσταση στην εταιρεία αμέσως».
Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) φέρνει επανάσταση στη διαχείριση αποβλήτων στην Κίνα, μετατρέποντας τις επίπονες χειροκίνητες διαδικασίες σε εξαιρετικά αποτελεσματικές λειτουργίες που βασίζονται στην τεχνολογία. Μέσω της ενσωμάτωσης προηγμένων αλγορίθμων, η τεχνολογία AI βελτιστοποιεί τα πάντα, από τη διαλογή των καταναλωτών και την ανακύκλωση στις εγκαταστάσεις μέχρι τη μετατροπή των αποβλήτων σε ενέργεια.
Κέντρα ανακύκλωσης μεγάλης κλίμακας, όπως αυτά στο Γκουανγκτζού (Guangzhou) και στο Σιαμέν (Xiamen), χρησιμοποιούν AI σε συνδυασμό με υπερφασματικούς αισθητήρες και αισθητήρες εγγύς υπερύθρου για τη σάρωση και τον διαχωρισμό διαφορετικών υλικών με ακρίβεια άνω του 95% και ταχύτητες έως και 10 φορές μεγαλύτερες από τους ανθρώπινους εργάτες. Σύμφωνα με τις αρχές, η Κίνα στοχεύει να αυξήσει το ποσοστό αξιοποίησης της ανακύκλωσης αστικών οικιακών αποβλήτων σε πάνω από 76% έως το τέλος του 2030.
Το πιο συγκλονιστικό κομμάτι δεν είναι ότι η Κίνα χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη (AI) για τη διαλογή των σκουπιδιών. Είναι ότι η Κίνα έχει προχωρήσει τη διαχείριση αποβλήτων τόσο μακριά, που το παλιό πρόβλημα έχει αντιστραφεί.
Η Κίνα κάποτε ανησυχούσε ότι είχε πάρα πολλά σκουπίδια για επεξεργασία. Τώρα, ορισμένα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας από απόβλητα αντιμετωπίζουν το αντίθετο πρόβλημα:
δεν υπάρχουν αρκετά σκουπίδια.
Χωματερές που είχαν σφραγιστεί στο παρελθόν ενδέχεται ακόμη και να πρέπει να ξανανοίξουν, όχι επειδή η Κίνα απέτυχε, αλλά επειδή τα απόβλητα έχουν γίνει καύσιμο, πρώτη ύλη, δεδομένα και μέρος ενός βιομηχανικού βρόχου ανακύκλωσης.
Αυτό είναι που κάνει καλύτερα η Κίνα.
Παίρνει την πιο άσχημη, πιο βρώμικη, πιο αγνοημένη γωνιά της αστικής ζωής —τα σκουπίδια— και τη μετατρέπει σε μηχανική, αυτοματισμό, ανάκτηση ενέργειας, περιβαλλοντική διακυβέρνηση και βιομηχανική βελτιστοποίηση.
Ακόμα και τα σκουπίδια απορροφώνται από τη μηχανή.
Σε πολλές χώρες, τα σκουπίδια είναι το σημείο όπου η διακυβέρνηση καταρρέει.
Στην Κίνα, ακόμα και τα σκουπίδια γίνονται σύστημα.
Την έναρξη εκστρατείας κοινωνικής αφύπνισης και εγρήγορσης ενάντια στα φαινόμενα βίας, αγριότητας και αυτοδικίας κήρυξε η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Εκκλησίας Κρήτης, με αφορμή την τέλεση Συνοδικού Τρισάγιου στον Χώνο Μυλοποτάμου.
Ο προκαθήμενος της κρητικής Εκκλησίας, Αρχιεπίσκοπος κ.κ. Ευγένιος, πλαισιωμένος από το σύνολο των Συνοδικών Ιεραρχών, έστειλε από τον νομό Ρεθύμνου ένα σαφές θεσμικό και κοινωνικό μήνυμα προς την τοπική κοινωνία και τους εκπροσώπους της Πολιτείας, υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη να αναδειχθεί το πραγματικό πρόσωπο του νησιού απέναντι στα περιστατικά που αμαυρώνουν την ιστορική και πολιτισμική του ταυτότητα.
Το Συνοδικό Τρισάγιο στον Χώνο Μυλοποτάμου
Η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Εκκλησίας Κρήτης, υλοποιώντας ομόφωνη απόφασή της, μετέβη το απόγευμα της Παρασκευής στον οικισμό Χώνος Μυλοποτάμου, στον νομό Ρεθύμνου. Εκεί, παρουσία του Προέδρου της, Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ.κ. Ευγενίου, και όλων των μελών της, τελέστηκε Συνοδικό Τρισάγιο υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του Νικήστρατου Γεμιστού, ο οποίος έχασε τη ζωή του πρόωρα και με άδικο τρόπο.
Η τελετή διεξήχθη σε ατμόσφαιρα βαθιάς συγκίνησης, με τη συμμετοχή της οικογένειας του εκλιπόντος, των αρχόντων του τόπου, καθώς και πλήθους πολιτών που συνέρρευσαν στην περιοχή. Η παρουσία του συνόλου της ιεραρχίας του νησιού σηματοδότησε μια συντονισμένη θεσμική αντίδραση απέναντι σε κοινωνικές συμπεριφορές που πλήττουν την έννοια της ευνομίας.
Θεσμική παρέμβαση κατά της αυτοδικίας και της κοινωνικής εκτροπής
Απευθυνόμενος προς την οικογένεια του κεκοιμημένου νεαρού και τους παρισταμένους, ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ.κ. Ευγένιος εξέφρασε την ευχή όπως ο Θεός αναπαύσει την ψυχή του αειμνήστου Νικήστρατου μετά των Αγίων και των δικαίων. Παράλληλα, ο προκαθήμενος της Εκκλησίας χρησιμοποίησε τον λόγο του για να καταδικάσει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο τις εκδηλώσεις βίας και την τάση προς την αυτοδικία, τονίζοντας ότι τέτοια φαινόμενα δεν αντιπροσωπεύουν τις παραδόσεις της Κρήτης.
Στην ομιλία του, ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος υπογράμμισε:
Συγκρότηση Συνοδικής Επιτροπής και έναρξη κοινωνικής εκστρατείας
Η παρέμβαση της Εκκλησίας της Κρήτης δεν περιορίζεται στο επίπεδο της διακήρυξης, αλλά μεταφράζεται σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Μετά από σχετική πρόταση του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου της τοπικής Ιεράς Μητροπόλεως, κ. Προδρόμου, η Ιερά Σύνοδος προχώρησε ήδη στη σύσταση ειδικής Συνοδικής Επιτροπής υπό την προεδρία του Μητροπολίτη Κισάμου.
Αντικειμενικός σκοπός της επιτροπής αυτής είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση δράσεων που θα αναδείξουν τα αυθεντικά χαρακτηριστικά του κρητικού λαού, όπως ο πολιτισμός, το φιλότιμο και η ανθρωπιά, απέναντι στην αρνητική προβολή που δέχεται το νησί το τελευταίο διάστημα.
Ο κ.κ. Ευγένιος, απευθυνόμενος στους συγγενείς του αδικοχαμένου νεαρού, δήλωσε: «Σήμερα οἱ Συνοδικοί Ἱεράρχες τῆς Κρήτης εἴμαστε ἐδῶ ὅλοι μαζί μέ ἐσᾶς», προσθέτοντας ότι η Εκκλησία προβαίνει σε εκστρατεία κοινωνικής αφύπνισης προκειμένου «νά δείξουμε αὐτό, τό ἄλλο, τό ἀληθινό πρόσωπο τῆς Κρήτης, αὐτό πού δέν μποροῦν κάποιες προσβολές νά τό ἀμαυρώνουν».
Στο κλείσιμο της τοποθέτησής του, ο Αρχιεπίσκοπος ευχήθηκε η μνήμη του Νικήστρατου να παραμείνει αιωνία και το τραγικό αυτό γεγονός να αποτελέσει έναυσμα για μια βαθύτερη εσωτερική αλλαγή:
Μαγαζί που κάνει μανικιούρ, πεντικιούρ και μακιγιάζ αποφάσισε να επεκταθεί και σε άλλες δράσεις και έτσι η “Κοντέσσα” άρχιε τα προξενιά μέσω social media. Ένας από τους πιο περιζήτητους γαμπρούς (αν λάβουμε υπόψη την απήχηση του μηνύματος) είναι ο Παύλος από τα Χανιά.
Τι κάνει τον Παύλο να ξεχωρίζει; Όχι, δεν είναι ότι ζει κοντά στο ΚΤΕΛ σε δικό του σπίτι, ούτε ότι χορεύει jive ή ότι έχει δική του περιουσία. Είναι ότι μοιάζει στον Κυριάκο Μητσοτάκη. “Το είδαμε κι εμείς”, λέει η Κοντέσσα, που καλεί όσους αγαπούν Μητσοτάκη μη χάσουν την ευκαιρία να βγουν με τον σωσία του αν και διευκρίνησε ότι “η αναφορά αφορά αποκλειστικά την εμφάνιση και όχι οποιαδήποτε πολιτική τοποθέτηση”…
Ιδού τι μας λέει η Κοντέσσα για τον Παύλο:
Σου αρέσει ο Μητσοτάκης Αν σου αρέσει ο Μητσοτάκης, Παύλος 49, Χανιά, Κρήτης! Μοιάζει πολύ με τον Κυριάκο εξωτερικά, το είδαμε και εμείς και το λένε κι άλλοι. Έχει σπουδάσει γεοπόνος αλλά δεν ασχολείται με αυτό ασχολείται με άλλες διάφορες δουλειές. Χορεύει Jive επαγγελματικά και μένει σε δικό του σπίτι 10 λεπτά μόνο από το ΚΤΕΛ Χανίων. Αν σε ενδιαφέρει η οικογένεια και είσαι από Κρήτη ή θες να πας στην Κρήτη στείλε ένα μήνυμα δωρεάν στα Κοντέσα. Δεν φεύγει από την Κρήτη γιατί εκεί είναι οι δουλειές του και η περιουσία του. Εκτός βέβαια άμα δει το βίντεο ο Κυριάκος και θα σας φτιάξει. Φιλάκια Κοντέσα.
Η γνωριμία των Κρητικών με τον ´”ιπποτικό” γερμανικό στρατό κατά τον Χίτλερ, είχε ως αφετηρία την 24η Μαΐου 1941, πέμπτη ημέρα της μάχης της Κρήτης με την πρώτη ομαδική εκτέλεση έξι πατριωτών στο χωριό Αλικιανός Χανίων.
Η τελευταία πράξη του πολέμου έμελλε να γραφτεί κι αυτή στον Αλικιανό, με την εκτέλεση δύο πατριωτών το Σάββατο 26 Μαΐου 1945 και τον θάνατο ενός ακόμη από ηλεκτροπληξία, το επόμενο Σάββατο 2 Ιουνίου 1945. Η Κρήτη πρόσφερε για την ελευθερία χιλιάδες θύματα αλλά και τους τελευταίους νεκρούς του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.
Αμέσως μετά την κατάληψη της Κρήτης που ολοκληρώνεται την 1η Ιουνίου 1941, ο Στρατάρχης της γερμανικής αεροπορίας Χέρμαν Γκαίριγκ, διορίζει Στρατιωτικό Διοικητή Κρήτης τον Πτέραρχο Κουρτ Στούντεντ.
Αριστερά: Βουραδάκης Αναστάσιος τ. Εμμανουήλ, από το χωριό Αλικιανός Χανίων. Εκτελέστηκε στις 26 Μαΐου 1945, δεκαεπτά ημέρες μετά την παράδοση άνευ όρων του Γ΄ Ράιχ στους ηγέτες των συμμάχων Τσώρτσιλ, Ρούσβελτ και Στάλιν. – Δεξιά: Χανιωτάκης Γεώργιος τ. Ιωάννου, από το χωριό Αλικιανός Χανίων. Σκοτώθηκε από ηλεκτροφόρα καλώδια του γερμανικού στρατού, στις 2 Ιουνίου 1945 στον ποταμό Κερίτη, είκοσι τέσσερις ημέρες μετά την παράδοση άνευ όρων του Γ΄ Ράιχ στους ηγέτες των συμμάχων Τσώρτσιλ, Ρούσβελτ και Στάλιν.
Στις 9 Ιουλίου 1941, ο Γκαίριγκ διορίζει νέο Στρατιωτικό Διοικητή Κρήτης τον Στρατηγό Αντρέ. Η Κρήτη ονομάζεται «Φρούριο Κρήτη» ή «Οχυρά Θέση Κρήτης» και ξεκινούν σοβαρά οχυρωματικά έργα με την καταναγκαστική εργασία χιλιάδων Κρητών.
Το πρώτο δεκαήμερο του 1943, ο Γκαίρινγκ αντικαθιστά τον Στρατηγό Αντρέ και ορίζει νέο Στρατιωτικό Διοικητή Κρήτης τον Στρατηγό Μπρούνο Όσβαλτ Μπρώυερ.
Στις 20 Ιουλίου 1944, τη θέση του Μπρώυερ καταλαμβάνει ο Στρατηγός Μίλερ τον οποίο ορίζει και πάλι ο Γκαίριγκ.
Στις 15 Οκτωβρίου 1944 τελευταίος Διοικητής Κρήτης ορίζεται ως τις 9 Μαΐου 1945 ο Συνταγματάρχης Χανς Μπέντακ στον οποίο δίδεται ο βαθμός του Στρατηγού.
Για τα εγκλήματα που διέπραξαν στην Κρήτη οι κατοχικές δυνάμεις, οι Διοικητές του «Φρουρίου Κρήτη» οδηγήθηκαν στο δικαστήριο ως εγκληματίες πόλεμου. Όλοι καταδικάστηκαν αλλά μόνο δύο απ’ αυτούς σε θάνατο. Οι Στρατηγοί Μπρώυερ και Μίλερ.
Στις 31 Οκτωβρίου 1946 ξεκίνησε στην Αθήνα στην αίθουσα του Εφετείου η δίκη των σφαγέων της Κρήτης Στρατηγών Μπρώυερ και Μίλερ. Τριάντα εφτά (37) οι μάρτυρες κατηγορίας και (6) οι μάρτυρες υπεράσπισης.
Η Μανολία Κατσιγαράκη – Ανεζάκη, κόρη του Εμμανουήλ Κατσιγαράκη και ο Γεώργιος Χανιωτάκης, γιος του Γεωργίου Χανιωτάκη. Οι γονείς τους σκοτώθηκαν από τις κατοχικές δυνάμεις, ενώ είχε τελειώσει ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος.
Πρώτος μάρτυρας κατηγορίας ο Αρχιμανδρίτης και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος Ψαλλιδάκης. Μεταξύ των μαρτύρων κατηγορίας ο Μενέλαος Λιγνός, ο πρώην Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Επίσκοπος Χανίων Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης, ο Αρχηγός Πετρακογιώργης, ο Νικόλαος Πίκουλας κ.α. Μεταξύ των επτά μαρτύρων υπεράσπισης των ανθρωπόμορφων τεράτων (οι τέσσερις μάρτυρες ήταν Γερμανοί), υπήρχαν και δύο Έλληνες.
Ο δικηγόρος και διορισμένος από τους Γερμανούς Νομάρχης Ηρακλείου Εμμανουήλ Ξανθάκης και ο Θεσσαλονικιός Ρεκανάτης Κωνσταντίνος.
Η δίκη κράτησε σαράντα ημέρες. Ξεκίνησε στις 31 Οκτωβρίου και τελείωσε στις 9 Δεκεμβρίου 1946. Το Δικαστήριο δίκασε και καταδίκασε τους Γερμανούς Στρατηγούς σε θάνατο. Εκτελέστηκαν στην Αίγινα στις 20 Μαΐου 1947, ανήμερα της έκτης επετείου της Μάχης της Κρήτης. Η κρητική γη, διαχρονικά γενναιόδωρη πάντοτε στους κατακτητές, τους φιλοξενεί σήμερα στο νεκροταφείο του Μάλεμε.
Η αντίστροφη μέτρηση για την απελευθέρωση της Κρήτης ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 1944 με την αποχώρηση των κατοχικών δυνάμεων από τον νομό Λασιθίου και την ύπαιθρο του νομού Ηρακλείου. Στις 11 Οκτωβρίου 1944 αποχώρησαν από την πόλη του Ηρακλείου και τον νομό Ρεθύμνου, με προορισμό τα Χανιά.
Εκεί δημιούργησαν μια ζώνη που ξεκινούσε από τα Χανιά ως τον Αλικιανό δυτικά και ως τις Καλύβες Αποκορώνου ανατολικά, ονομάζοντάς την ´Οχυρά Θέση Χανίων». 17.000 Γερμανοί στρατιώτες, το πολεμικό υλικό και τα μηχανοκίνητα μέσα τους, μια ικανή πολεμική δύναμη, με Διοικητή τον Στρατηγό Χανς Μπέντακ.
Ο Αρχιμανδρίτης Ευγένιος Ψαλλιδάκης που εκτελούσε χρέη Μητροπολίτη Κρήτης, μόλις αποχώρησαν οι Γερμανοί από το Ηράκλειο απεύθυνε εγκύκλιο στους κατοίκους της Κρήτης τονίζοντας τα εξής:
Είμαι ευτυχής διότι ευρίσκομαι εις την ευχάριστον θέσιν να χαιρετήσω πάντας με τον χαρμόσυνον χαιρετισμόν της ελευθερίας. Τα δεσμά της απαισίας Ναζιστικής δουλείας εθραύσθησαν. Ανέτειλεν η ημέρα της ελευθερίας. Δεν απέχει δε πολύ και η ημέρα εκείνη κατά την οποίαν θα εορτάσωμεν την απελευθέρωσιν και της άλλης Κρήτης και ολοκλήρου της αλυτρώτου Ελλάδος.
Δόξαν, ευχαριστίαν και προσκύνησιν αναπέμπομεν τω Παναγάθω Θεώ τω ελευθερώσαντι και σώσαντι ημάς.
Δόξα, τιμή και ευγνωμοσύνη εις τους Λαούς, τους Στρατούς και τας Πολιτικάς και Στρατιωτικάς κορυφάς των Μεγάλων Φιλελευθέρων Συμμάχων κρατών και προστατίδων δυνάμεων, αι οποίαι διεξάγουσι τόσον ηρωικώς τον υπέρ της ελευθερίας και δικαιοσύνης ιερόν αγώνα και χαρίζουσιν εις τους λαούς τα δύο ταύτα μεγάλα αγαθά και προμνηστεύονται εις τον κόσμον την πρόοδον και την ευδαιμονίαν δια της εξασφαλίσεως βαθείας και αναφερέτου ειρήνης.
Παρά το πλευρόν των Συμμάχων Κρατών έχει την τιμήν να αγωνίζηται η μικρά αλλ’ένδοξος Πατρίς μας, η Ελλάς. Εις τα ιερά της εδάφη στρατεύματα της Συμμάχου και Προστάτιδος Μεγάλης Βρετανίας αγωνίζονται αδελφωμένα με τους ηρωικούς μας αντάρτας τον καλόν αγώνα της ελευθερίας, χάρις εις τον οποίον έχει ελευθερωθή ήδη το μεγαλύτερον μέρος της ενδόξου χώρας μας. Ο Λαός τα υποδέχεται ευγνωμόνως και με φρενίτιδα ενθουσιασμού, ως καλούς φίλους και συμμάχους.
Τιμή και δόξα εις τους ηρωικούς μας αντάρτας, οι οποίοι αντέταξαν με τόσον θάρρος τα ηρωικά των στήθη κατά του απαισίου κατακτητού, μη αφίνοντες αυτόν ποτέ ήσυχον ουδ’επιτρέποντες ν’αποσύρη τας δυνάμεις του εις άλλα μέτωπα.
Τιμή και δόξα εις πάντα γνήσιον Έλληνα όστις ηγωνίσθη τιμίως και ευσυνειδήτως χωρίς μικροϋπολογισμούς και υστεροβουλίας τον ιερόν αγώνα της ελευθερίας.
Αιωνία η μνήμη πάντων των υπέρ Ελευθερίας, Πίστεως και Πατρίδος ευσεβώς και θεαρέστως αγωνισαμένων και πεσόντων πατέρων και αδελφών ημών. Αιωνία η Μνήμη των χιλιάδων θυμάτων του απαισίου κατακτητού. Εστεφανωμένοι τον αμάραντον στέφανον της δόξης επιζήλως αναπαύονται οι ήρωες ούτοι της Πίστεως και της Πατρίδος οι οποίοι έχασαν το αίμα των εις τον βωμόν της ελευθερίας. Αι ψυχαί των ασφαλώς χαίρονται και αγάλλονται σήμερον διότι το ιδεώδες υπέρ του οποίου εδεινοπάθησαν και εθυσιάσθησαν εγένετο πραγματικότης.
Αλλά, αδελφοί μου, στώμεν καλώς, αναλογισθώμεν τας υποχρεώσεις τας οποίας έχομεν προς την απελευθερουμένην Πατρίδα. Η απαισία κατοχή έχει δημιουργήσει πολλά ερείπια, ηθικά και υλικά, τα οποία καλούμεθα ν’ αναστηλώσωμεν. Θα το κατορθώσωμεν;
Εάν είμεθα ηνωμένοι, και αδελφωμένοι. Ποιούμεν έκκλησιν εις τα πατριωτικά αισθήματα των Εθνικών Οργανώσεων και των καλών πατριωτών όπως εργασθώσιν τιμίως και ειλικρινώς δια την ένωσιν και συμφιλίωσιν όλων των Ελλήνων. Η ένωσις είναι ισχυρά και ακαταμάχητος δύναμις, διότι συνενώνει τας επί μέρους δυνάμεις του Έθνους εις μίαν δύναμιν συνισταμένην των επί μέρους δυνάμεων.
Η διαίρεσις και ο διχασμός εξαντλεί και καταστρέφει τας Κοινωνίας και τους λαούς. “Πάσα Βασιλεία μερισθείσα καθ’ εαυτήν ερημούται και πάσα πόλις ή οικία μερισθείσα καθ’εαυτήν συσταθήσεται” διεκήρυξεν ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Ποίος δύναται να αμφισβητήση την αλήθειαν των Θεϊκών λόγων;
Εάν χαρακωθώμεν εντός των χαρακωμάτων των εθνικών μας ιδεωδών και παραδόσεων. Εις την λατρείαν των πανσέπτων και αθανάτων τούτων ιδεωδών ΘΡΗΣΚΕΙΑ, ΠΑΤΡΙΣ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ, τα οποία εσεβάσθησαν όλοι οι αιώνες οφείλει πρώτιστα και μάλιστα την ύπαρξιν και την άιγλην αυτού το ημέτερον Έθνος.
Δια της λατρείας αυτών και των άλλων αιωνίων αξιών η ανθρωπότης εξευγενίζεται και εις πεδία υπέρτερα ανυψούται. Το ημέτερον Έθνος κατ’εξοχήν δια της μακραίωνος αυτού ιστορίας εκύρωσε την αλήθειαν. ΟΤΙ ΟΙ ΛΑΟΙ ΕΚΕΙΝΟΙ ΠΡΟΚΟΠΤΟΥΣΙ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΡΓΟΥΣΙΝ ΟΣΟΙ ΣΕΒΟΥΣΙ ΤΗΝ ΑΡΕΤΗΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΠΟΥΣΙ ΜΕΤ ΕΥΛΑΒΕΙΑΣ ΤΑ ΠΑΝΣΕΠΤΑ ΙΔΕΩΔΗ. Πρέπει να γίνωμεν άγρυπνοι φρουροί και φύλακες των πατρίων, τα οποία παρελάβομεν παρά των ευσεβών προγόνων μας και ως ιεράν παρακαταθήκην οφείλομεν να τηρήσωμεν αυτά και να παραδώσωμεν εις τους απογόνους ημών αμόλυντα και ακέραια.
Ο,τι δήποτε ξένον και άσχετον προς τα πατροπαράδοτα ήθη και έθιμα, προς τας θρησκευτικάς, οικογενειακάς και εθνικάς μας παραδόσεις μη μας ελκύση και μη μας παρασύρει ώστε ν’αρνηθώμεν αυτά. Επί αιώνας ετίμησαν ταύτα και έσωσαν την ελληνικήν φυλήν. Η αξία των και η ενέργειά των δεν μεταβάλλονται δια των ετών. Είναι αιώνια και αμετάβλητα και ουδέν εν τω κόσμω δύναται να αντικαταστήση αυτά, διότι ουδέν ανώτερον και ιερώτερον και σεπτότερον των αθανάτων ιδεωδών υπέρ αυτών εχύθησαν ποταμοί αιμάτων.
Έχομεν δια τούτο καθήκον ιερόν και απαράβατον όλοι, οι υπηρέται της Χάριτος του Θυσιαστηρίου του Θεού, οι Ιερείς οι κήρυκες του Θείου Λόγου οι διδάσκαλοι, οι γονείς και πας γνήσιος Έλλην να υπερασπίσωμεν αυτά και να μη επιτρέψωμεν να παρορισθώσι ποτέ. Η Εκκλησία δίδει πρώτη το σύνθημα. ΟΛΟΙ ΕΜΠΡΟΣ υπό την Λευκήν Σημαίαν των πανσέπτων ιδεωδών και της αγάπης του Χριστού.
“Πείθεσθαι τοις ηγούμενοι ημών και υπείκετε αυτοί γαρ αγρυπνούσιν υπέρ των ψυχών ημών, ως λόγος αποδώσαντες, ίνα μετά χαράς τούτο ποιώσι και μη στενάζωσι, αλυσιτελές γαρ ημίν τούτο”. Πειθαρχείται εις τους Νόμους του κράτους και τας διαταγάς της Εθνικής Κυβερνήσεως.
Η χάρις του Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, ας φωτίζη ημάς δια του ανεσπέρου φωτός Αυτής εις την οδόν της αρετής, της πραγματικής συναδελφώσεως. Η αγάπη και το άπειρον έλεος Αυτού είη μετά πάντων ημών.
Ζήτω η αθάνατος και αιωνία Ελλάς
Ζήτωσαν οι Μεγάλοι μας Σύμμαχοι
Ζήτωσαν αι τιμημέναι μας Στρατιωτικαί και Εθνικαί δυνάμεις.
Της Ιεράς Μητροπόλεως Κρήτης
Ο ΠΡΩΤΟΣΥΓΚΕΛΛΟΣ
ΑΡΧΙΜ. ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΨΑΛΛΙΔΑΚΗΣ”.
Τρεις νεκροί κι ένας τραυματίας ήταν ο επίλογος για την Κρήτη τα χρόνια 1941-1945, από έναν βάρβαρο κατοχικό στρατό. Νεκροί ήταν ο Βουραδάκης Αναστάσιος, ο Κατσιγαράκης Εμμανουήλ και ο Χανιωτάκης Γεώργιος. Τραυματίας ο Αποθηκιανάκης Αναστάσιος, όλοι από το χωριό Αλικιανός Χανίων.
Για τον Βουραδάκη Αναστάσιο, ο Σχολικός Σύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και Αλικιανιώτης Εμμανουήλ Νικολακάκης θυμάται: «Στο χωριό μας οι Γερμανοί διατηρούσαν ένα φυλάκιο, μια δύναμη στρατιωτών. Λίγο πριν εγκαταλείψουν τα Χανιά, κάποιοι θερμόαιμοι χωριανοί μας σκέφτηκαν κα πήγαν και πυροβόλησαν τον σκοπό του φυλακίου και τον σκότωσαν. Οι Γερμανοί εξαγριώθηκαν και ήθελαν να πάρουν εκδίκηση.
Από το Μετόχι του Ησυχάκη, στην άκρη του Αλικιανού φάνηκε απέναντι ο Αναστάσης Βουραδάκης με το σκαπέτι στον ώμο του. Μόλις είχε τελειώσει τη δουλειά στο περβόλι του. Τον πυροβόλησε ένας Γερμανός και τον χτύπησε στα πόδια.
Ο Αναστάσης έπεσε κάτω και ο Γερμανός τον πλησίασε. Στις παρακλήσεις του Αναστάση να μην τον σκοτώσει, ο Γερμανός τον εκτέλεσε με μια σφαίρα στο κεφάλι. Το Σάββατο 26 Μαΐου 1945».
Όταν επέφτανε οι Γερμανοί στην Κρήτη η μάνα μου είχε ένα παιδί μωρό κι ήτανε δεκαοκτώ χρονών. Όταν εφεύγανε οι Γερμανοί από τα Χανιά κι είχανε ανατινάξει τα πυρομαχικά ντως, ο πατέρας μου εσίμωσε να δει τι γίνεται.Για τον Κατσιγαράκη Μανόλη και τον Αποθηκιανάκη Αναστάσιο η κόρη του πρώτου Μανολία Κατσιγαράκη διηγείται: «Ο πατέρας μου είχε πολεμήσει στη Μικρά Ασία. Και τραυματίστηκε στο Μαύρο Βράχο (σημ. στη μάχη του Καλέ Γκρότο). Εγύρισε από τη Μικρά Ασία και παντρεύτηκε. Λίγο πριν τον πόλεμο.
Πήγαν μαζί με έναν άλλο χωριανό, τον Αναστάση Αποθηκιανάκη. Η μάνα μου εγκυμονούσε εμένα. Έγκυος και εικοσιδυό χρονών κοπελιά. Τους είδε ένας και τους πυροβόλησε. Ο πατέρας μου δεν εβλάφτηκε από τσι σφαίρες και μπήκε σ’ένα σπίτι να κρυφτεί. Τον Αναστάση τον πήρε μια σφαίρα στον ώμο αλλά αυτός κατάφερε να ξεφύγει.
Κατσιγαράκης Μανόλης τ. Νικολάου, από το χωριό Αλικιανός Χανίων. Εκτελέστηκε στις 26 Μαΐου 1945, δεκαεπτά ημέρες μετά την παράδοση άνευ όρων του Γ΄ Ράιχ στους ηγέτες των συμμάχων Τσώρτσιλ, Ρούσβελτ και Στάλιν. (Στη φωτογραφία από τη συμμετοχή του ως Εύζωνας στις μάχες της Μικρασιατικής Εκστρατείας)
Τον βρήκε τον πατέρα μου στο σπίτι που κρύφτηκε ο Γερμανός και με μια ριπή τόνε σκότωσε. Η μάνα μου άκουσε τους πυροβολισμούς και ανησύχησε. Ο μικρός μου αδερφός τεσσάρων χρονών, της έλεγε ότι το μπαμπά μου τον σκότωσαν οι Γερμανοί.
Αυτή τον χτύπησε στο στόμα. Μη λες τέτοια πράματα, του είπε. Και βγήκε να τον γυρέψει. Είδε ένα αμάξι να περνά και να έχει στη καρότσα μια πόρτα μ’έναν άντρα σκεπασμένο με σεντόνι. Ένας χωριανός πάνω από την καρότσα του φορτηγού τις είπε ότι δεν είναι σοβαρά χτυπημένος. Ήτανε έγκυος και φοβήθηκε να της πει την αλήθεια. Κοπελιά η μάνα μου έσυρε ένα σάλτο και ανέβηκε στην καρότσα.
Έριξε πέρα το σεντόνι κι είδε τον πατέρα μου. Εγώ γεννήθηκα μετά και πήρα το όνομά του. Μανόλης ο πατέρας μου, Μανολία εγώ. Αργότερα που μεγάλωσα μου έλεγε ο αδερφός μου ότι ήμουν τυχερή που δεν τον γνώρισα. Γιατί; του έλεγα. Γιατί εμένα μου δείξανε ένα κεφάλι του πατέρα μου και το προσκύνησα.
Και ήμουνα τεσσάρων χρονώ. Από τις σφαίρες του πολυβόλου είχε κοπεί το κεφάλι του πατέρα μου. Η μάνα μου έβαλε ένα μαύρο μαντήλι στα εικοσιδυό της χρόνια και δεν το’βγαλε ποτέ ως το θάνατό της. Τον πατέρα μου σκοτώσανε οι Γερμανοί το Σάββατο 26 Μαΐου 1945”.
Για τον Χανιωτάκη Γεώργιο, ο γιος του Χανιωτάκης Γεώργιος λέει: «Ο πατέρας μου ο Γιώργης πολέμησε στην Αλβανία με τσι Ιταλούς. Η μάνα μου η Μαρία ήταν έγκυος εμένα και αποφασίσανε το παιδί που θα γεννηθεί να το βγάλουνε Γιώργη, αν ήθελε σκοτωθεί στον πόλεμο να μείνει το όνομά του. Και εγεννήθηκα εγώ. Και με βγάλανε Γιώργη. Είχε ο πατέρας μου δυο αγελάδες, δυο μοσχάρια κι ένα άλογο και κάθε μέρα τα πήγαινε σ’ένα χωράφι που είχαμε δίπλα στον ποταμό Κερίτη.
Και όταν εφεύγανε οι Γερμανοί από τα Χανιά, εμαζώξανε τα πυρομαχικά σ’ένα μέρος και εβάλανέ ντως φωτιά να μη πέσουνε στα χέρια των ανταρτών. Ένα βλήμα έκοψε τα σύρματα του ρεύματος που παίρνανε ρεύμα οι Γερμανοί στα φυλάκια ντως στον Αλικιανό και έπεσε κάτω. Δεν εδώσανε καμιά εντολή να κόψουνε το ρεύμα. Ο πατέρας μου το ήξερε το πεσμένο σύρμα.
Κι επρόσεχε, δεν επερνούσε κοντά του. Το έλεγε και στσι χωριανούς. Να μη περνούνε από εκεί. Αλλά μια μέρα καθώς έβγαζε τα ζώα να τα πάει στο χωράφι, η μια αγελάδα μυγιάστηκε. Τότε δεν είχανε σκοινιά αλλά τις δένανε με αλυσίδες. Και όλα τα ζώα επηγαίνανε προς το κομμένο σύρμα. Έκανε προσπάθειες ο πατέρας μου να τα σώσει αλλά στη προσπάθειά του επέσανε τα οζά στο σύρμα.
Και γίνανε κάρβουνο. Το ίδιο και ο πατέρας μου. Η μάνα μου η Μαρία επειδή αργούσε εκείνη την ημέρα, πήρε τη μάνα της τη Χρυσούλα να πάνε να δούνε τι εγίνηκε και αργεί. Εκακοβάλανε με το μυαλό ντως. Και πραγματικά τον είδανε από μακριά πεσμένο κάτω και τα ζώα καρβουνιασμένα.
Έτρεξε πάει κοντά του και ευτυχώς την επρόλαβε η μάνα της και την έσυρε. Εφορούσε λαλήνια, ξύλινα παπούτσια κι έτσι εσώθηκε η μάνα μου και δεν σκοτώθηκε κι αυτή. Πώς να τον πάρουνε ύστερα τον πατέρα μου; Ποιος ήθελα σιμώσει; Επήγανε δυο χωριανοί, ο Γεωργιακάκης Γιώργης και ο Μουζουράκης Νικόλαος, μ’ένα όπλο.
Και έβαλε ο ένας τον ώμο του και ο άλλος ακούμπησε το όπλο πάνω του και με δυο σφαίρες έκοψε το υπόλοιπο σύρμα και τον επήρανε. Εφέρανέ ντονε στο σπίτι μας απάνω σε ένα σεντόνι. Έτσι επήγε ο πατέρας μου ο Γιώργης Χανιωτάκης. Από τα ηλεκτροφόρα σύρματα τω Γερμανώ. Το Σάββατο 2 του Ιούνη 1945.
Ο Γερμανός Στρατηγός Χανς Μπέντακ, Διοικητής του «Φρουρίου Κρήτης» από 15 Οκτωβρίου 1944 ως 9 Μαΐου 1945. Υπεύθυνος για τις τελευταίες εκτελέσεις στην Ευρώπη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. (Στη φωτογραφία αιχμάλωτος των συμμάχων)
Μετά από την ημερομηνία εκείνη, οι 17.000 Γερμανοί που είχαν απομείνει στην “Οχυρά Θέση Χανίων δεν είχαν το δικαίωμα εκτελέσεων.Στις 9 Μαΐου 1945, η Γερμανία παραδόθηκε άνευ όρων στους ηγέτες των Συμμάχων Τσώρτσιλ, Ρούσβελτ και Στάλιν. Την επόμενη ημέρα, 10 Μαΐου 1945, στη Βίλα Αριάδνη στην Κνωσό, ο Γερμανός Στρατηγός Μπέντακ υπέγραψε την παράδοση των γερμανικών δυνάμεων της Κρήτης με την παρουσία Ελλήνων και Βρετανών αξιωματικών.
Και όμως στον Αλικιανό εκτέλεσαν δυο παλικάρια 28 και 42 ετών χωρίς να τιμωρηθεί κανείς.
Ένα τρίτο παλικάρι, ο Χανιωτάκης Γεώργιος έπεφτε νεκρός από τα γερμανικά ηλεκτροφόρα καλώδια που δεν είχαν αφαιρέσει από τον Αλικιανό, μετά τη συνθηκολόγηση της χώρας τους.
* Ο Γεώργιος Α. Καλογεράκης είναι δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Θραψανού Πεδιάδος
Σε πεδίο συντονισμένων κινητοποιήσεων και έντονου προβληματισμού μετατρέπονται σήμερα ευρείες περιοχές της Κρήτης, καθώς οι τοπικές κοινωνίες και τα περιβαλλοντικά κινήματα κλιμακώνουν τις αντιδράσεις τους απέναντι στην επέκταση των βιομηχανικών αιολικών σταθμών.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται ο σχεδιασμός της εταιρείας ΤΕΡΝΑ για την εγκατάσταση θεόρατων ανεμογεννητριών σε προστατευόμενες ορεινές ζώνες του νησιού. Οι συλλογικότητες στο Ρέθυμνο και το Λασίθι διοργανώνουν παράλληλες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας και ενημέρωσης, αμφισβητώντας ευθέως το κυβερνητικό μοντέλο της ενεργειακής μετάβασης και προτάσσοντας την ανάγκη διαφύλαξης του παρθένου φυσικού περιβάλλοντος για τις επόμενες γενιές.
Οι εστίες των κινητοποιήσεων σε Μέση και Παχειά Άμμο
Οι προγραμματισμένες εκδηλώσεις για την Κυριακή 14 Ιουνίου 2026 αναμένεται να συγκεντρώσουν πλήθος πολιτών που εναντιώνονται στην εκβιομηχάνιση των κρητικών βουνών. Στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου, το ραντεβού έχει οριστεί για τις 8:00 μ.μ. στο χωριό Μέση, όπου θα πραγματοποιηθεί ανοιχτή ενημέρωση και συζήτηση γύρω από τις επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων αιολικών πάρκων.
Την ίδια ώρα, στην ανατολική Κρήτη, η δυναμική των αντιδράσεων μεταφέρεται στον Νομό Λασιθίου και συγκεκριμένα στην περιοχή της Ιεράπετρας. Στις 7:00 μ.μ., στον στρατηγικής σημασίας κόμβο της Παχειάς Άμμου, διοργανώνεται μαζική συγκέντρωση διαμαρτυρίας η οποία θα πλαισιωθεί από συναυλία, με κύριο αντικείμενο την ανάδειξη των κινδύνων από τα νέα έργα βιομηχανικών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) που προωθούνται στην ευρύτερη περιοχή.
Η επιχειρηματολογία των κινημάτων για το φυσικό οικοσύστημα
Οι διοργανωτές των κινητοποιήσεων εκφράζουν τη ριζική τους αντίθεση στις παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας που αλλοιώνουν το ανάγλυφο της Κρήτης. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις τους, η εγκατάσταση των υποδομών αυτών συνεπάγεται τη λεηλασία προστατευόμενων περιοχών, την ταπείνωση των βουνών, τη διάνοιξη εκτεταμένων οδικών δικτύων και την τοποθέτηση πυλώνων υψηλής τάσης, στοιχεία που υποβαθμίζουν ανεπανόρθωτα τα τοπικά οικοσυστήματα.
Οι εκπρόσωποι των κινημάτων υπογραμμίζουν ότι η διατήρηση των βουνών στην αυθεντική τους μορφή είναι ζωτικής σημασίας για την πανίδα του νησιού, καθώς οι κορυφογραμμές αποτελούν φυσικά καταφύγια για αετούς, γεράκια, λαγούς και αγρίμια. Μέσα από ένα κοινό μανιφέστο, οι συλλογικότητες αποτυπώνουν τη θέση τους, αναφέροντας:
«Τα βουνά μας τα θέλουμε ελεύθερα, για εμάς και για τις επόμενες γενιές. Καταφύγια για αετούς, γεράκια, λαγούς κι αγρίμια! Όχι λεηλατημένες προστατευόμενες περιοχές, ταπεινωμένες κορφές, πυλώνες υψηλής τάσης και δρόμους που οδηγούν σε “πάρκα” θεόρατων ανεμογεννητριών. Είναι το νησί μας, όχι το εργοτάξιο τους! Είναι οι τόποι μας, όχι τα οικόπεδα τους! Είναι οι ζωές μας, όχι τα κέρδη τους!»
Η σύγκρουση για το μοντέλο της «πράσινης ανάπτυξης»
Η αντιπαράθεση γύρω από τα έργα της ΤΕΡΝΑ αναδεικνύει μια βαθύτερη ιδεολογική και πολιτική ρήξη ανάμεσα στον κεντρικό σχεδιασμό της Πολιτείας και τις τοπικές κοινωνίες. Ενώ το κράτος και οι επενδυτικοί όμιλοι προωθούν τις ΑΠΕ ως βασικό πυλώνα της οικολογικής μετάβασης και της οικονομικής ανάπτυξης, τα κινήματα της Κρήτης καταγγέλλουν τη διαδικασία αυτή ως «δήθεν πράσινη ανάπτυξη».
Υποστηρίζουν μάλιστα ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται ερημήν των αναγκών της περιφέρειας, εξυπηρετώντας αποκλειστικά εταιρικά συμφέροντα με τη συνδρομή των τοπικών υποκαταστημάτων της εξουσίας. Για τους διαδηλωτές, η θέση παραμένει σαφής και συνοψίζεται στο σύνθημα ότι «ό,τι καταστρέφει τη Φύση δεν είναι ανάπτυξη». Οι ίδιοι εκφράζουν την πεποίθηση ότι η συλλογική αλυσίδα αντίστασης που διαμορφώνεται θα καταφέρει να ακυρώσει στην πράξη τους επιχειρηματικούς σχεδιασμούς.
