Το φετινό Ευρωπαϊκό Βραβείο Τύπου (European Press Prize) απονεμήθηκε σε μια εκτενή ερευνητική εργασία της ολλανδικής εφημερίδας De Volkskrant, η οποία φέρνει στο φως τεκμήρια για τη συστηματική στοχοποίηση ανηλίκων στη Λωρίδα της Γάζας.
Στο ρεπορτάζ με τίτλο «Τι λένε τα τραύματα» (“What the Wounds Tell”), οι δημοσιογράφοι Maud Effting και Willem Feenstra καταγράφουν τις περιπτώσεις 114 παιδιών ηλικίας κάτω των 15 ετών, τα οποία επλήγησαν από μία μόνο σφαίρα στο κεφάλι ή στο στήθος. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες 15 διεθνών γιατρών που μίλησαν στην εφημερίδα, η πλειονότητα αυτών των παιδιών κατέληξε ή υπέστη σοβαρές αναπηρίες.
Οι συντάκτες της έρευνας επισημαίνουν ότι το εντοπισμένο αυτό μοτίβο πληγμάτων αποτελεί σαφή ένδειξη εσκεμμένης στόχευσης, την ώρα που ο ισραηλινός στρατός (IDF) αρνείται τις κατηγορίες.
Οι μαρτυρίες των γιατρών και το μοτίβο των πληγμάτων
Οι διεθνείς γιατροί, οι οποίοι αποτελούν μερικούς από τους τελευταίους ξένους αυτόπτες μάρτυρες λόγω της απαγόρευσης εισόδου σε ξένους δημοσιογράφους από το Ισραήλ, περιγράφουν μια σταθερή ροή ανηλίκων με πανομοιότυπα τραύματα.
Ο Αμερικανός χειρουργός τραύματος Feroze Sidhwa, 43 ετών από την Καλιφόρνια, περιέγραψε την πρώτη του ημέρα στο Ευρωπαϊκό Νοσοκομείο της Γάζας τον Μάρτιο του 2024, όταν αντίκρισε δύο αγόρια με δεμένα κεφάλια σε μηχανική υποστήριξη. Όταν ρώτησε τη νοσοκόμα, εκείνη του εξήγησε ότι είχαν πυροβοληθεί.
Σε διπλανή αίθουσα, εντόπισε δύο ακόμη αγόρια στην ίδια κατάσταση, όλα εισαχθέντα το τελευταίο 48ωρο.
Μιλώντας στην ολλανδική εφημερίδα, ο κ. Sidhwa ανέφερε:
«Σκέφτηκα: τι στο διάβολο συμβαίνει; Πώς είναι δυνατόν, σε αυτό το μικρό νοσοκομείο, τέσσερα παιδιά να βρίσκονται εδώ με τραύματα από σφαίρες στο κεφάλι — όλα εισαχθέντα εντός των τελευταίων 48 ωρών;»
Στις επόμενες 13 ημέρες, ο ίδιος γιατρός κατέγραψε ακόμη εννέα παιδιά με μονά τραύματα από σφαίρες στο κεφάλι ή στο στήθος. Η διαπίστωση ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένα περιστατικά επιβεβαιώθηκε όταν συνάντησε τον Αμερικανό συνάδελφό του, Thaer Ahmad, ο οποίος εργαζόταν σε άλλο νοσοκομείο της Γάζας και του δήλωσε ότι έβλεπε αντίστοιχα περιστατικά σχεδόν καθημερινά.
Συνολικά, 15 γιατροί από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία, τον Καναδά και την Ολλανδία επιβεβαίωσαν στην De Volkskrant ότι εξέτασαν παιδιά 15 ετών και κάτω με gunshot wounds στο κεφάλι ή τον θώρακα. Βάσει των πιο συντηρητικών υπολογισμών, οι γιατροί είδαν συνολικά 114 τέτοιες περιπτώσεις.
Αυτόπτες μάρτυρες μετέφεραν στους γιατρούς ότι οι βολές προέρχονταν κυρίως από ελεύθερους σκοπευτές (snipers) ή drones του ισραηλινού στρατού. Σύμφωνα με τον πρώην διοικητή των ολλανδικών χερσαίων δυνάμεων, Mart de Kruif, η πιθανότητα να πρόκειται για τυχαία πλήγματα είναι μηδαμινή λόγω του μεγάλου αριθμού των περιπτώσεων.
Όπως εξήγησε, η συγκέντρωση των τραυμάτων στο κεφάλι και το στήθος υποδεικνύει εσκεμμένη στόχευση και όχι παράλευρες απώλειες.
Οι συνθήκες στα νοσοκομεία και οι κατασχέσεις εφοδίων
Οι γιατροί που εργάστηκαν σε νοσοκομεία και κλινικές όπως το Nasser, το Al-Aqsa, το Ευρωπαϊκό και το Al-Shifa περιγράφουν μια κατάσταση πλήρους κατάρρευσης των υποδομών.
Συσκευές μαγνητικής τομογραφίας και αιμοκάθαρσης είναι εκτός λειτουργίας φέροντας τρύπες από σφαίρες, καλώδια υπερήχων έχουν κοπεί και χειρουργικές αίθουσες έχουν καεί. Ο Βρετανός καθηγητής και χειρουργός μεταμοσχεύσεων Nizam Mamode, 63 ετών, περιέγραψε ότι κατά τη διάρκεια επέμβασης σε ένα 8χρονο κορίτσι που αιμορραγούσε, ενημερώθηκε ότι δεν υπήρχε ιατρική γάζα, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να αφαιρέσει το αίμα με τα χέρια του.
Η γιατρός επειγόντων περιστατικών Mimi Syed ανέφερε ότι αναγκάστηκε να ακρωτηριάσει το πόδι μιας γυναίκας με ψαλίδι χωρίς παυσίπονα, ενώ ο Salih el Saddy από το Ρότερνταμ τόνισε ότι οι ασθενείς ξυπνούσαν μετά από ακρωτηριασμούς σε κατάσταση ακραίου πόνου λόγω έλλειψης αναλγητικών.
Παράλληλα, οι γιατροί καταγγέλλουν συστηματικές κατασχέσεις βασικών ειδών στα σημεία ελέγχου κατά την είσοδό τους στη Γάζα. Ο Βρετανός πλαστικός χειρουργός Sarmad Tamimi, ο οποίος εισήλθε στις 24 Ιουνίου του τρέχοντος έτους, ανέφερε ότι αφαίρεσε βρεφικά συμπληρώματα διατροφής από τα κουτιά τους για να τα περάσει στις αποσκευές του, ισχυριζόμενος ότι είναι για προσωπική χρήση.
Η γιατρός Mimi Syed δήλωσε ότι μετέφερε κρυφά κάτω από τα ρούχα της δύο λαρυγγοσκόπια, τα οποία επαναχρησιμοποίησε σε τουλάχιστον 50 ασθενείς αφού τα καθάριζε, παρά το γεγονός ότι είναι εργαλεία μίας χρήσης.
Η Βρετανίδα πλαστικός χειρουργός Victoria Rose εξέφρασε την απορία της για την κατάσχεση βρεφικών τροφών και φαρμάκων, καθώς και για την άρνηση εισόδου σε πολλούς γιατρούς.
Από την πλευρά του, ο ισραηλινός στρατός απάντησε ότι οι ισχυρισμοί για κατασχέσεις βρεφικών τροφών είναι «εντελώς εσφαλμένοι» και υποστήριξε ότι διευκολύνει τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας, δηλώνοντας ότι από τις 19 Μαΐου 2025 έχουν μεταφερθεί περίπου 5.000 τόνοι βρεφικού γάλακτος στη Γάζα.
Ιατροδικαστικά ευρήματα και ψηφιακά πειστήρια
Η εφημερίδα De Volkskrant παρουσίασε δεκάδες εικόνες και ακτινογραφίες σε δύο ανεξάρτητους ιατροδικαστές. Ο Wim Van de Voorde, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Λέβεν, επιβεβαίωσε ότι οι κακώσεις προκλήθηκαν από σφαίρες και όχι από θραύσματα, σημειώνοντας ότι είναι εξαιρετικά πιθανό να πρόκειται για πλήγματα από μεγάλη απόσταση με πυρομαχικά στρατιωτικού τύπου.
Ο ιατροδικαστής Frank van de Goot συμπλήρωσε ότι οι σφαίρες που βρέθηκαν σταθεροποιημένες εντός των κρανίων των παιδιών είχαν χάσει ενέργεια κατά τη διαδρομή, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι οι βολές ερρίφθησαν από μεγάλη απόσταση, καθώς τα παιδιά έχουν λεπτότερα κρανία από τους ενήλικες.
Οι διαπιστώσεις αυτές ευθυγραμμίζονται με προηγούμενη έρευνα του BBC τον Αύγουστο, η οποία εξέτασε 160 περιπτώσεις παιδιών που πυροβολήθηκαν, εκ των οποίων στις 95 το βλήμα πέτυχε το κεφάλι ή το στήθος.
Ανώτατοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι αρνούνται τη στοχοποίηση αμάχων, ωστόσο μαρτυρίες στρατιωτών στην εφημερίδα Haaretz και στον οργανισμό “Breaking the Silence” αναφέρουν εντολές για βολές εναντίον οποιουδήποτε εισέρχεται σε συγκεκριμένες ζώνες.
Οι γιατροί Ahlia Kattan και Mark Perlmutter ανέφεραν ότι η πίεση των συνθηκών δεν επέτρεπε πάντα την καταγραφή, ωστόσο η κ. Kattan φωτογράφισε μια περίπτωση βρέφους κάτω των δύο ετών με τραύμα στον κρόταφο, προκειμένου να υπάρχει αποδεικτικό στοιχείο.
Ο Feroze Sidhwa σημείωσε ότι οι ανθρωπιστικές οργανώσεις (ΜΚΟ) συστήνουν στους γιατρούς να μην κρατούν φωτογραφικό υλικό ή σημειώσεις, λόγω του φόβου ότι το Ισραήλ θα τους απαγορεύσει την επανείσοδο στη Γάζα. Ήδη, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περισσότεροι από 100 ξένοι υγειονομικοί έχουν αποκλειστεί από τον Μάρτιο του 2025.
Η καταστρατήγηση της εκεχειρίας και η χρήση αμφιλεγόμενων όπλων
Η προσωρινή εκεχειρία δύο μηνών στις αρχές του 2025 τερματίστηκε στις 18 Μαρτίου, όταν το Ισραήλ ξεκίνησε μια εντατική φάση βομβαρδισμών και πλήρους επίθεσης στην πόλη της Γάζας. Οι γιατροί βρέθηκαν αντιμέτωποι με μαζικές απώλειες και περιστατικά υποσιτισμού. Παράλληλα, αναδείχθηκαν δύο επιπλέον μοτίβα: η χρήση αμφιλεγόμενων όπλων διασποράς και ενδείξεις «παιγνιοποίησης» (gamification) των επιχειρήσεων.
Ειδικότερα, εννέα γιατροί ανέφεραν στην εφημερίδα ότι εντόπισαν σε ασθενείς μικροσκοπικά μεταλλικά θραύσματα σε σχήμα κύβου ή κυλίνδρου. Τα θραύσματα αυτά, μεγέθους λίγων χιλιοστών, προκαλούν εκτεταμένες εσωτερικές καταστροφές σε όργανα και αγγεία, οδηγώντας σε θανατηφόρες αιμορραγίες ή ακρωτηριασμούς.
Ο Mark Perlmutter, αντιπρόεδρος του Διεθνούς Κολεγίου Χειρουργών, δήλωσε ότι χειρούργησε τουλάχιστον δέκα άτομα με τέτοια τραύματα και παρέδωσε δύο θραύσματα βολφραμίου (tungsten) στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Ο ισραηλινός στρατός απάντησε ότι ο ισχυρισμός περί χρήσης όπλων διασποράς αποτελεί «κατάφωρο ψεύδος» και ότι δεν διαθέτει τέτοια συστήματα.
Επιπλέον, μετά το κλείσιμο της βοήθειας από τις αρχές Μαρτίου και το άνοιγμα τεσσάρων σημείων διανομής τροφίμων στα τέλη Μαΐου, γιατροί παρατήρησαν γεωμετρική συγκέντρωση τραυμάτων σε συγκεκριμένα μέρη του σώματος ανά ημέρα.
Ο Βρετανός χειρουργός Goher Rahbour ανέφερε πέντε με έξι ασθενείς σε μία ημέρα πυροβολημένους και στα τέσσερα άκρα, ενώ ο Nick Maynard από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης χειρούργησε διαδοχικά τέσσερα άτομα με τραύματα στην κοιλιακή χώρα.
Ένας ειδικευόμενος ουρολογίας ανέφερε τέσσερα αγόρια την ίδια ημέρα με τραύματα στη βουβωνική χώρα. Μαρτυρίες στρατιωτών στη Haaretz παρομοίασαν τις βολές στα σημεία διανομής με το παιδικό παιχνίδι «Αλάτι Χοντρό» (Red Light, Green Light).
Η θεσμική λογοδοσία και η μετατροπή των γιατρών σε μάρτυρες
Οι εμπειρίες των υγειονομικών στα νοσοκομεία της Γάζας, όπου ο επίσημος απολογισμός των τοπικών αρχών κάνει λόγο για πάνω από 64.000 νεκρούς —συμπεριλαμβανομένων σχεδόν 20.000 παιδιών— έχει μεταβάλει τον ρόλο τους από ουδέτερους παρόχους φροντίδας σε δημόσιους μάρτυρες.
Στις 28 Μαΐου 2025, ο Feroze Sidhwa παρουσίασε τα ευρήματά του ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, έπειτα από προηγούμενη έρευνα που συντόνισε με τους New York Times τον Οκτώβριο του 2024, η οποία είχε ουσιαστικά αγνοηθεί από την κυβέρνηση Μπάιντεν.
Στην ομιλία του στον ΟΗΕ, ο κ. Sidhwa δήλωσε:
«Δεν είμαι εδώ ως χαράκτης πολιτικής ή πολιτικός. Είμαι ένας γιατρός που καταθέτει μαρτυρία για την εσκεμμένη καταστροφή ενός συστήματος υγείας, τη στοχοποίηση των ίδιων των συναδέλφων μου και την εξάλειψη ενός λαού. […] Δεν είδα ούτε θεράπευσα ούτε έναν μαχητή κατά τη διάρκεια των πέντε εβδομάδων μου στη Γάζα.»
Αντίστοιχα, ο Nizam Mamode κατέθεσε ενώπιον επιτροπής του βρετανικού κοινοβουλίου το φθινόπωρο του 2024, περιγράφοντας τις επιθέσεις drones εναντίον παιδιών. Η συστηματική καταγραφή αυτών των περιστατικών και η κατάθεσή τους σε διεθνή δικαστικά όργανα, όπως το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, υπογραμμίζουν τη σημασία της διαφύλαξης των αποδεικτικών στοιχείων.
Η διεθνής κοινότητα και οι παραδοσιακοί σύμμαχοι της περιοχής καλούνται πλέον να αξιολογήσουν αυτές τις επώνυμες μαρτυρίες επιστημόνων, οι οποίες θέτουν το ζήτημα της τήρησης του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και της προστασίας των αμάχων πέρα από πολιτικές σκοπιμότητες.
Διαβάστε ολόκληρη την έρευνα ΕΔΩ
