Πηγές: Al Jazeera, Telegraph, MEMo
Η Γερμανία και η Ιταλία μπλοκάρουν εκ νέου το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για περιορισμό του εμπορίου με παράνομους ισραηλινούς οικισμούς σε κατεχόμενο παλαιστινιακό έδαφος. Η Γερμανία επανέλαβε την αντίθεσή της σε ενδεχόμενη απαγόρευση του εμπορίου της ΕΕ με παράνομους ισραηλινούς οικισμούς, υποστηρίζοντας ότι τέτοια μέτρα θα περιέπλεκαν τις σχέσεις με το Ισραήλ χωρίς να επιφέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Την ίδια ώρα το Ισραήλ σχεδιάζει την κατασκευή 34 νέων οικισμών στη Δυτική Όχθη.
Οι δυο χώρες επιμένουν ότι οποιοδήποτε τέτοιο μέτρο απαιτεί ομοφωνία και των 27 κρατών μελών, μπλοκάροντας στην πράξη κάθε ουσιαστική εξέλιξη. Αντίθετα, η Γαλλία, η Ισπανία, το Βέλγιο, η Ιρλανδία, η Ολλανδία και η Σουηδία υποστηρίζουν ότι πρόκειται για τυπικό εμπορικό ζήτημα, το οποίο μπορεί να αποφασιστεί με ειδική πλειοψηφία. Το 2025, προηγούμενη απόπειρα αναστολής τμημάτων της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Ισραήλ κατέρρευσε εξαιτίας της αντίθεσης των δύο χωρών.
Το επίμαχο πεδίο είναι η Ευρωμεσογειακή Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ, που ισχύει από το 2000. Το Άρθρο 2 της συμφωνίας ορίζει τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως ουσιώδες στοιχείο της εταιρικής σχέσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε με καθυστέρηση, τον Ιούνιο του 2025, ότι το Ισραήλ παραβιάζει συστηματικά αυτή τη διάταξη. Ωστόσο, η αναγνώριση αυτή δεν έχει συνοδευτεί από πρακτικές συνέπειες. Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη μερική αναστολή των εμπορικών διατάξεων της συμφωνίας, συνοδευόμενη από στοχευμένες κυρώσεις. Η πρόταση, ωστόσο, παραμένει δεσμευμένη από το βέτο των δύο κρατών.
Η Γερμανία, μέσω του Υπουργού Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεπουλ, υπερασπίζεται τη θέση της επικαλούμενη την «ανάγκη διατήρησης ανοικτών διαύλων επικοινωνίας» με την ισραηλινή κυβέρνηση. Ο Βάντεπουλ δήλωσε ότι η προτεραιότητα αυτή τη στιγμή είναι η δημιουργία συνθηκών για εκεχειρία στον Λίβανο και η βελτίωση της ανθρωπιστικής κατάστασης στη Γάζα. Ωστόσο, η επιχειρηματολογία αυτή έρχεται σε αντίθεση με τα στοιχεία που καταγράφει η ίδια η Επιτροπή: οι προτεινόμενοι περιορισμοί θα επηρέαζαν μόλις το 0,5% του εμπορίου Ισραήλ-ΕΕ, δηλαδή λιγότερο από 100 εκατομμύρια ευρώ – στην πραγματικότητα ένα ελάχιστο τίμημα σε σχέση με τα εγκλήματα που διαπράττονται.
Αλλά και η Ιταλία εμφανίζεται αντιφατική. Ενώ έχει αναστείλει τη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας με το Ισραήλ, εξακολουθεί να μπλοκάρει την αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης. Πρόσφατα, η Ρώμη εξέφρασε στήριξη σε περιορισμούς των εισαγωγών από τους παράνομους οικισμούς, αλλά το μέτρο αυτό κρίνεται ανεπαρκές από μη κυβερνητικές οργανώσεις, καθώς δεν αντιμετωπίζει το ευρύτερο πλαίσιο της συμφωνίας και της συνεχιζόμενης παράνομης κατοχής.
Οι πολίτες διαφωνούν με την ευρωπαϊκη αδράνεια όσον αφορά τις κυρώσεις. Η σχετική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών κατάφερε να συγκεντρώσει πάνω από ένα εκατομμύριο υπογραφές σε μόλις τρεις μήνες, με την Ιταλία να σημειώνει μία από τις υψηλότερες συμμετοχές. Ταυτόχρονα, περισσότερες από 75 ΜΚΟ, σχεδόν 400 πρώην διπλωμάτες και αξιωματούχοι της ΕΕ, καθώς και εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ, ζητούν την αναστολή της συμφωνίας, αλλά και στη Γερμανία οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των πολιτών διαφωνεί με την επίσημη κυβερνητική στάση και τάσσεται υπέρ μιας εξωτερικής πολιτικής που θα συνάδει με το διεθνές δίκαιο.
Το Ισραήλ παρόλα αυτά, προχώρησε σε δύο διαδοχικές κινήσεις που ενισχύουν δραστικά την εποικιστική του δραστηριότητα στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Τη Δευτέρα, οριστικοποιήθηκε συμφωνία-πλαίσιο ύψους 2,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την επέκταση οικισμών και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών τους, με τα ισραηλινά μέσα να κάνουν λόγο για «σημαντική ώθηση» στο εποικιστικό πρόγραμμα, ενώ την Τρίτη, ακολούθησε η έγκριση προϋπολογισμού 1,3 δισεκατομμυρίων σεκέλ (434 εκατομμύρια δολάρια) για την κατασκευή 34 νέων οικισμών.
Ο ακροδεξιός υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς χαρακτήρισε την απόφαση «ιστορική», χρησιμοποιώντας τους βιβλικούς όρους «Ιουδαία και Σαμάρεια» για να προσδώσει θρησκευτική και ιστορική νομιμοποίηση – ορολογία που η Παλαιστινιακή Αρχή καταδίκασε ως προσπάθεια συγκάλυψης της κατοχής.
Η Χαμάς καταδίκασε και τις δύο κινήσεις, καλώντας τις παλαιστινιακές παρατάξεις σε ενιαία στάση και ενίσχυση της αντίστασης, ενώ απηύθυνε έκκληση στον ΟΗΕ και τη διεθνή κοινότητα να υπερβούν τις λεκτικές καταδίκες και να λάβουν πρακτικά μέτρα.
Υπενθυμίζεται ότι στη Δυτική Όχθη υπάρχουν ήδη 279 οικισμοί (14 στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, την οποία το Ισραήλ κατέλαβε το 1967), στους οποίους ζουν σχεδόν 737.000 έποικοι ανάμεσα σε 3,43 εκατομμύρια Παλαιστίνιους.
