Έντονο προβληματισμό και αλγεινή εντύπωση στην τοπική κοινωνία του Ρεθύμνου προκάλεσε η απόφαση της δημοτικής αρχής Αμαρίου να ακυρώσει τις καθιερωμένες εκδηλώσεις μνήμης για τα θύματα των ναζί και το Ολοκαύτωμα των χωριών του Κέντρους, που φέτος επρόκειτο να φιλοξενηθούν στο Άνω Μέρος.
Ως επίσημη αιτιολογία για τη ματαίωση προβλήθηκε το πένθος που επικρατεί στην περιοχή λόγω των πρόσφατων καταστροφικών πυρκαγιών, εξέλιξη που προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση της δημοσιογράφου και προέδρου του φορέα «Η Μνήμη Ολοκαυτωμάτων και Μαρτυρικών Χωριών», Εύας Λαδιά.
Η κριτική στην αιτιολογία του Δήμου Αμαρίου
Με δημόσια τοποθέτησή της, η κ. Λαδιά στηλιτεύει τη σύνδεση των φυσικών καταστροφών με την απόδοση τιμής στους εκτελεσθέντες της γερμανικής κατοχής. Η δημοσιογράφος υπογραμμίζει την ειδοποιό διαφορά μεταξύ εκδηλώσεων ψυχαγωγικού χαρακτήρα και εθνικού μνημοσύνου, σημειώνοντας τη θεσμική υποχρέωση διατήρησης της ιστορικής μνήμης.
Στη δήλωσή της, η Εύα Λαδιά αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Σε μια πρωτοφανή απόφαση, που προκαλεί εύλογα ερωτηματικά, προχώρησε φέτος η δημοτική αρχή Αμαρίου αποφασίζοντας να ακυρώσει τις καθιερωμένες εκδηλώσεις μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος των χωριών του Κέντρους που φέτος είχε σειρά το Άνω Μέρος να τιμήσει. Η επίσημη δικαιολογία; Το πένθος για τις πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές ήταν ένα λογικό άλμα που αγγίζει τα όρια του παραλόγου. Η απόδοση τιμής σε όσους εκτελέστηκαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία αυτού του τόπου δεν είναι ένα κοσμικό “πάρτι” ή μια εορταστική φιέστα που μπορεί να αναβληθεί ή να κοπεί λόγω “κακού κλίματος”. Είναι χρέος, είναι ιστορική επιταγή και, κυρίως, είναι η ίδια η ταυτότητα αυτού του μαρτυρικού δήμου».
Οι αιχμές για τα αίτια της ακύρωσης και η προσπάθεια υποβιβασμού
Συνεχίζοντας την παρέμβασή της, η πρόεδρος του φορέα «Η Μνήμη Ολοκαυτωμάτων και Μαρτυρικών Χωριών» εκφράζει την άποψη ότι η τρέχουσα επικαιρότητα και η θλίψη για τις καταστροφές δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα για την κατάργηση των τιμητικών εκδηλώσεων.
Επισημαίνοντας τις ιστορικές αναλογίες, η κ. Λαδιά σημειώνει:
«Το να χρησιμοποιείται η τρέχουσα επικαιρότητα και η δεδομένη θλίψη για τους ήρωες πυροσβέστες και για τις περιβαλλοντικές και υλικές καταστροφές ως άλλοθι για την κατάργηση της ιστορικής μνήμης συνιστά βαριά ασέβεια. Οι πρόγονοί μας δεν κάηκαν από “αμέλεια” ή “κλιματική κρίση”· σφαγιάστηκαν από το ναζιστικό θηρίο. Αν η δημοτική αρχή αδυνατεί να ξεχωρίσει το εθνικό μνημόσυνο από τις πολιτιστικές εκδηλώσεις διασκέδασης, τότε το πρόβλημα αντίληψης είναι βαθύτερο από όσο νομίζαμε».
Παράλληλα, αφήνει αιχμές για τα βαθύτερα κίνητρα της απόφασης, διερωτώμενη αν η ματαίωση εξυπηρετεί την απόκρυψη οργανωτικών ή οικονομικών αδυναμιών πίσω από τις ζημιές των πυρκαγιών, ενώ καταγγέλλει ότι τα τελευταία χρόνια καταβάλλεται συστηματική προσπάθεια υποβιβασμού των εν λόγω εκδηλώσεων.
Πιο αναλυτικά, η δημοσιογράφος Εύα Λαδιά αναφέρει τα εξής:
Σε μια πρωτοφανή απόφαση, που προκαλεί εύλογα ερωτηματικά, προχώρησε φέτος η δημοτική αρχή, Αμαρίου αποφασίζοντας να ακυρώσει τις καθιερωμένες εκδηλώσεις μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος των χωριων του Κέντρους που φέτος είχε σειρά το Άνω Μέρος να τιμήσει .
Η επίσημη δικαιολογία; Το πένθος για τις πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές ήταν ένα λογικό άλμα που αγγίζει τα όρια του παραλόγου. Η απόδοση τιμής σε όσους εκτελέστηκαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία αυτού του τόπου δεν είναι ένα κοσμικό «πάρτι» ή μια εορταστική φιέστα που μπορεί να αναβληθεί ή να κοπεί λόγω «κακού κλίματος».
Είναι χρέος, είναι ιστορική επιταγή και, κυρίως, είναι η ίδια η ταυτότητα αυτού του μαρτυρικού δήμου.Το να χρησιμοποιείται η τρέχουσα επικαιρότητα και η δεδομένη θλίψη για τους ήρωες πυροσβέστες και για τις περιβαλλοντικές και υλικές καταστροφές ως άλλοθι για την κατάργηση της ιστορικής μνήμης συνιστά βαριά ασέβεια. Οι πρόγονοί μας δεν κάηκαν από «αμέλεια» ή «κλιματική κρίση»· σφαγιάστηκαν από το ναζιστικό θηρίο.
Αν η δημοτική αρχή αδυνατεί να ξεχωρίσει το εθνικό μνημόσυνο από τις πολιτιστικές εκδηλώσεις διασκέδασης, τότε το πρόβλημα αντίληψης είναι βαθύτερο από όσο νομίζαμε.Η μνήμη των ηρώων δεν μπαίνει στο «ψυγείο», ούτε συμψηφίζεται με τις σύγχρονες αποτυχίες της πολιτικής προστασίας. Εκτός αν η ακύρωση βολεύει για να κρυφτούν άλλες αδυναμίες, οργανωτικές ή οικονομικές, πίσω από το προπέτασμα καπνού των καμένων εκτάσεων. Λέμε αν
Γιατί τα τελευταία χρόνια καταβάλλεται ιδιαίτερη προσπάθεια υποβιβασμού των εκδηλώσεων Είμαι έτοιμη για κάθε δημόσιο διάλογο αν χρειαστεί Ποτέ δεν πήρα θέση για ένα ζήτημα χωρίς τεκμήρια
Η ΜΝΗΜΗ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΚΩΝ ΧΩΡΙΩΝ που έχω την τιμή να είμαι πρόεδρος στηρίζει κάθε ιδιωτική συλλογική πρωτοβουλία για να τιμηθούν όπως τους αξίζει οι νεκροί του κέντρους και φυσικά θα είμαστε όλοι ΕΚΕΙ ακολουθώντας το πρόγραμμα που ανακοινώθηκε Όσο για το Δήμο ας πάψει να δείχνει τόσο ασέβεια και οι σχολιαστές του F/B ας είναι πιο προσεκτικοί στις εκφράσεις τους Όταν κρατάμε το δισκοπότηρο της ιστορικής μνήμης δεν χτυπάμε παράλληλα και παλαμάκια σ αυτούς που έχουν λόγο να ματαιώσουν αυτές τις τιμητικές των νεκρών Ας αναλογιστεί καθένας τις ευθύνες του Και πολύ αργήσαμε
Σε πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης εξελίσσεται το ζήτημα της πρόσφατης εκτεταμένης διαρροής λυμάτων στη Νέα Χώρα Χανίων, με τη δημοτική παράταξη «Λαϊκή Συσπείρωση» να εξαπολύει ομεροπή επίθεση κατά της Δημοτικής Αρχής.
Με ανακοίνωσή τους στις 13 Αυγούστου 2026, οι δημοτικοί και κοινοτικοί σύμβουλοι της παράταξης απορρίπτουν το επιχείρημα περί απρόβλεπτου τεχνικού συμβάντος, αποδίδοντας τη βλάβη στην εξάντληση της φέρουσας ικανότητας του πεπαλαιωμένου δικτύου, την αναβολή των αναγκαίων έργων υποδομής και την ανεξέλεγκτη επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας στην περιοχή.
Το χρονικό των εξαγγελιών για τον δεύτερο αγωγό και η αναβολή των εργασιών
Στην παρέμβασή της, η «Λαϊκή Συσπείρωση» υπογραμμίζει ότι η επιβάρυνση του αποχετευτικού δικτύου στη Νέα Χώρα ήταν ένα εκ των προτέρων γνωστό πρόβλημα, υπενθυμίζοντας τις υποσχέσεις για την κατασκευή δεύτερου αγωγού ακαθάρτων.
Ειδικότερα, η παράταξη αναφέρει ότι μετά τις επαναλαμβανόμενες υπερχειλίσεις το καλοκαίρι του 2025, ο Δήμαρχος Χανίων και Πρόεδρος της ΔΕΥΑΧ, Παναγιώτης Σημαντηράκης, αναγνώρισε στις 29 Οκτωβρίου 2025 τα προβλήματα παλαιότητας και επιβάρυνσης του δικτύου.
Στις 26 Μαρτίου 2026, ο κ. Σημαντηράκης χαρακτήριζε τη δημιουργία δεύτερου αγωγού ως έργο «απολύτως απαραίτητο» λόγω της λειτουργίας νέων μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων, δηλώνοντας ότι αναμενόταν να ολοκληρωθεί εντός ενάμιση μηνός. Ωστόσο, στις 20 Μαΐου 2026, παρά την ύπαρξη σύμβασης, ανακοινώθηκε η μετάθεση της κατασκευής για την περίοδο αμέσως μετά τον Αύγουστο.
Σχολιάζοντας τους ισχυρισμούς της Δημοτικής Αρχής περί τακτικού καθαρισμού των αγωγών, η παράταξη επισημαίνει ότι ο καθαρισμός απομακρύνει εμπόδια, αλλά δεν πιστοποιεί τη δομική ακεραιότητα του δικτύου. Παράλληλα, τονίζει ότι η απόρριψη υλικών, όπως τα μωρομάντηλα, δεν μπορεί να αποτελεί το διαρκές άλλοθι για την έλλειψη χρηματοδότησης και την παλαιότητα των υποδομών.
Η φέρουσα ικανότητα, η τουριστική ανάπτυξη και οι υγειονομικοί κίνδυνοι
Η «Λαϊκή Συσπείρωση» συνδέει την κατάρρευση του αγωγού με το ευρύτερο ζήτημα της φέρουσας ικανότητας της πόλης, υπενθυμίζοντας ότι στις 22 Ιουλίου είχε θέσει εκ νέου το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο. Όπως τονίζεται στην ανακοίνωση, η λειτουργία νέων μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων φέτος, συνδεδεμένων στο ίδιο παλαιό δίκτυο, επιβάρυνε περαιτέρω τις υποδομές.
Παράλληλα, η παράταξη ασκεί αυστηρή κριτική στους μηχανισμούς ελέγχου και διαχείρισης κρίσεων, αναφέροντας ως παράδειγμα την αλληλογραφία για τη ρύπανση στον Άγιο Ονούφριο τον Ιούλιο, όπου οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες (Λιμεναρχείο, ΔΕΥΑΧ, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας) επικαλούνταν αρμοδιότητες και ελέγχους προγενέστερους των καταγγελιών.
Όπως επισημαίνει ο παθολόγος Μανώλης Φραγκάκης, τα αστικά λύματα εγκυμονούν σοβαρούς υγειονομικούς κινδύνους:
«Τα αστικά λύματα μπορεί να περιέχουν παθογόνους μικροοργανισμούς όπως E. coli, εντερόκοκκους, σαλμονέλα και καμπυλοβακτηρίδιο, αλλά και ιούς και παράσιτα, με πιθανές συνέπειες από γαστρεντερίτιδες μέχρι λοιμώξεις».
Στο πλαίσιο αυτό, η παράταξη αμφισβητεί αν ο περιοδικός έλεγχος μόνο του θαλασσινού νερού επαρκεί, όταν τα λύματα έχουν φτάσει στην ακτή και την άμμο.
Διαβάστε τι αναφέρει η Λαϊκή Συσπείρωση Χανίων για τα λύματα στη Νέα Χώρα:
Η Νέα Χώρα δεν πνίγηκε στα λύματα από μια «κακιά στιγμή». Πνίγηκε στις συνέπειες μιας ανάπτυξης που μετράει κάθε χρόνο νέες τουριστικές κλίνες, επενδύσεις και ρεκόρ επισκεπτών, αλλά όχι αν οι βασικές υποδομές της πόλης μπορούν να τα αντέξουν. Τα λύματα στους δρόμους, στη θάλασσα και στις παραλίες είναι η πιο αποκρουστική εικόνα αυτής της αντίφασης.
Δεν έχουμε απέναντί μας ένα τυχαίο τεχνικό συμβάν, αλλά την πολιτική του «πάμε κι όπου βγει»: οι κερδοφόρες επενδύσεις τρέχουν, ενώ οι υποδομές που προστατεύουν τη ζωή και την υγεία του λαού – αποχέτευση, αντιπλημμυρική και αντισεισμική θωράκιση, οδικό δίκτιο – μένουν πίσω. Τα δίκτυα γερνούν, τα αναγκαία έργα αναβάλλονται και, όταν έρθει η αστοχία, παρουσιάζεται ως κάτι που «κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει».
Στη Νέα Χώρα το πρόβλημα ήταν γνωστό. Το καλοκαίρι του 2025 οι υπερχειλίσεις ήταν επαναλαμβανόμενες. Στις 29 Οκτωβρίου 2025 ο ίδιος ο Δήμαρχος Χανίων (και πρόεδρος της ΔΕΥΑΧ) Κος Σημαντηράκης, μετά από πολυετή εκστρατία δική του αλλά και της αντιπροέδρου της ΔΕΥΑΧ Κας Αποστολάκη ενάντια στα «μωρομάντηλα», αναγνώρισε επιτέλους προβλήματα «λόγω και της παλαιότητας αλλά και της επιβάρυνσης» και ανακοίνωνε δεύτερο αγωγό ακαθάρτων. Στις 26 Μαρτίου 2026 χαρακτήριζε το έργο «απολύτως απαραίτητο» ιδιαίτερα λόγω των νέων μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων της περιοχής, και δήλωνε ότι αναμενόταν να ολοκληρωθεί μέσα στον επόμενο ενάμιση μήνα. Στις 20 Μαΐου, όμως, παρότι –όπως ο ίδιος ανέφερε– «πλέον έχουμε σύμβαση», ανακοίνωσε ότι είχε αποφασιστεί η κατασκευή του δεύτερου αγωγού να προχωρήσει «αμέσως μετά τον Αύγουστο».
Απέναντι σε όλα αυτά, η Δημοτική Αρχή επιχειρεί με ανακοίνωσή της να αποποιηθεί (για άλλη μια φορά) τις πολιτικές της ευθύνες, επιστρατεύοντας το τεχνικά αδύναμο επιχείρημα ότι «οι αγωγοί καθαρίζονταν κανονικά», δεν είχαν δώσει ένδειξη προβλήματος και άρα η θραύση δεν μπορούσε να προβλεφθεί. Όμως άλλο η συντήρηση για την ομαλή λειτουργία ενός αγωγού και άλλο ο έλεγχος της δομικής του κατάστασης. Ο καθαρισμός απομακρύνει εμπόδια και επικαθίσεις – δεν πιστοποιεί τη δομική ακεραιότητα του αγωγού ούτε αποκλείει αθέατες φθορές.
Κανένας, άλλωστε, δεν ζήτησε από τη Δημοτική Αρχή να έχει μαντικές ικανότητες και να προβλέπει την ακριβή ημέρα και θέση μιας αστοχίας. Οφείλει όμως να αναγνωρίζει έγκαιρα τον κίνδυνο και να μην θάβει κάτω από το χαλί ένα πρόβλημα που η ίδια τελικά αναγκάστηκε να παραδεχτεί: παλιό και επιβαρυμένο δίκτυο, επαναλαμβανόμενες βλάβες και ανάγκη δεύτερου αγωγού, τον οποίο χαρακτήρισε «απολύτως απαραίτητο». Αν όλα ήταν απρόβλεπτα, γιατί κρίθηκε αναγκαία αυτή η παρέμβαση;
Το ίδιο ισχύει και για τα «μωρομάντηλα». Ασφαλώς δεν έχουν θέση στην αποχέτευση. Δεν μπορούν όμως να αποτελούν το μόνιμο άλλοθι απέναντι στην παλαιότητα και την υπερφόρτωση του δικτύου. Τα μωρομάντηλα μπορεί να φράξουν έναν αγωγό. Δεν μπορούν να εξηγήσουν μια πολιτική υποχρηματοδότησης και απαξίωσης δεκαετιών.
Μόλις είκοσι ημέρες πριν, στις 22 Ιουλίου, η Λαϊκή Συσπείρωση, για πολλοστή φορά, επανέφερε στο Δημοτικό Συμβούλιο το κρίσιμο ζήτημα της φέρουσας ικανότητας των υποδομών της πόλης, με αφορμή και τις κηλίδες στη θαλάσσια περιοχή της Νέας Χώρας. Ρωτήσαμε ξανά κατά πόσο οι υποδομές μπορούν να ανταποκριθούν στον τεράστιο όγκο επισκεπτών και στις συνεχώς αυξανόμενες τουριστικές κλίνες. Η αντιπρόεδρος της ΔΕΥΑΧ έσπευσε να καθησυχάσει, αποδίδοντας τη συγκεκριμένη κηλίδα δίπλα στο Κολυμβητήριο σε ευτροφισμό και φωτοσύνθεση θαλάσσιων φυτών και διαβεβαιώνοντας ότι τα νερά ήταν «εξαιρετικά». Το ερώτημα όμως παραμένει ευρύτερο: αν οι βασικές υποδομές των Χανίων αντέχουν το φορτίο αυτής της ανάπτυξης.
Και η αλληλουχία των γεγονότων προκαλεί προβληματισμό. Ένα δίκτυο που επί χρόνια «φώναζε» ότι βρίσκεται στα όριά του. Η διοίκηση παραδέχεται ότι απαιτείται δεύτερος αγωγός λόγω και των νέων ξενοδοχειακών μονάδων. Ο αγωγός δεν κατασκευάζεται. Στο μεταξύ νέα μεγάλη ξενοδοχειακή μονάδα λειτουργεί φέτος για πρώτη χρονιά συνδεδεμένη στο ίδιο παλαιό δίκτυο. Και ακολουθεί η πλήρης αστοχία του κεντρικού αγωγού. Ποιος μπορεί να μην αναρωτηθεί αν η πρόσθετη επιβάρυνση αποτέλεσε την αφορμή που έφερε στην επιφάνεια μια αιτία που «φώναζε» εδώ και χρόνια: την παλαιότητα και την εξάντληση της φέρουσας ικανότητας του δικτύου;
Το δίκτυο που σήμερα φτάνει στα όριά του είναι προϊόν ενός σχεδιασμού άλλων δεκαετιών. Ο σχεδιασμός όμως που γίνεται σήμερα είναι αυτός που θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές. Γι’ αυτό η πόλη δεν μπορεί να αποφεύγει διαρκώς το κρίσιμο ερώτημα: πόσος τουρισμός, ποια ανάπτυξη και με ποιες υποδομές; Ούτε μπορεί να συνεχίζεται ανεξέλεγκτα η μεγέθυνση της τουριστικής δυναμικότητας και να εγκρίνονται νέες μεγάλες επενδύσεις, όταν οι βασικές υποδομές ήδη αποδεικνύεται ότι δεν μπορούν να ακολουθήσουν.
Αυτό είναι η αναρχία της καπιταλιστικής ανάπτυξης για την οποία πανηγυρίζουν κυβέρνηση και Δημοτική Αρχή. Είναι η ίδια στρατηγική που διαχρονικά υπηρετούν όλες οι μέχρι σήμερα κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Ένωση: με αναπτυξιακούς νόμους, επιδοτήσεις, φοροαπαλλαγές και χρηματοδοτικά εργαλεία στηρίζουν την κερδοφορία και τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, ενώ τα έργα που αφορούν την υγεία, την ασφάλεια και τις πραγματικές ανάγκες του λαού μένουν σε δεύτερη μοίρα. Στην ίδια άλλωστε Νέα Χώρα, όπου σήμερα αποδεικνύεται με τον πιο οδυνηρό τρόπο η ανεπάρκεια βασικών υποδομών, η Δημοτική Αρχή επιμένει εδώ και χρόνια στη μαρίνα πολυτελών σκαφών – χαρακτηριστικό παράδειγμα των προτεραιοτήτων που η Λαϊκή Συσπείρωση έχει καταγγείλει επανειλημμένα: μπροστά τα έργα που υπηρετούν την τουριστική κερδοφορία, πίσω οι ανάγκες των κατοίκων.
Σε μια πόλη όπου οι δρόμοι έχουν σκαφτεί ξανά και ξανά για οπτικές ίνες και «έξυπνα» δίκτυα, δεν έχει εξασφαλιστεί πρώτα η στοιχειωδέστερη,ιστορικά αποδεδειγμένη, τεχνική προϋπόθεση ύπαρξης μιας πόλης: ένα ασφαλές και επαρκές αποχετευτικό σύστημα. Δεν μπορεί μια πόλη να θεωρείται «έξυπνη» όταν τα λύματά της φτάνουν στη θάλασσα.
Η μεγάλη βλάβη ανέδειξε και τα σοβαρά κενά στον σχεδιασμό έκτακτης διαχείρισης τέτοιων περιστατικών. Όταν αστοχεί ένας κεντρικός αγωγός ακαθάρτων, δεν μπορεί η μόνη πρακτικά διαθέσιμη «βαλβίδα ασφαλείας» να καταλήγει να είναι η θάλασσα. Κράτος, Δήμος και αρμόδιοι φορείς οφείλουν να έχουν εξασφαλίσει εκ των προτέρων σχέδιο άμεσης κινητοποίησης προσωπικού και μέσων, δυνατότητες προσωρινής άντλησης και παράκαμψης, καθώς και την άμεση διάθεση του αναγκαίου αριθμού κινητών μέσων, μεταξύ αυτών και βυτιοφόρων μεταφοράς λυμάτων, όπου αυτά μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό των συνεπειών της βλάβης. Παράλληλα, πρέπει να προβλέπονται όλα τα αναγκαία μέτρα για τον περιορισμό της ρύπανσης και την προστασία της δημόσιας υγείας.
Το πόσο προβληματικός είναι συνολικά ο μηχανισμός ελέγχου το γνωρίζουμε ως λαϊκή συσπείρωση από πρώτο χέρι από επίσημη έγγραφη αλληλογραφία μας με όλες τις αρμόδιες σχετικά υπηρεσίες. Στις 19 Ιουλίου καταγγέλθηκε εμφανής ρύπανση στη παραλία του Αγίου Ονουφρίου και στις 21 Ιουλίου η Λαϊκή Συσπείρωση ζήτησε εγγράφως να μάθει αν γίνονται τακτικές και έκτακτες δειγματοληψίες, αν δημοσιοποιούνται τα αποτελέσματα και αν εντοπίζεται η πηγή της ρύπανσης.
Στις 23 Ιουλίου το Λιμεναρχείο μάς απάντησε ότι πραγματοποιεί αστυνομικούς ελέγχους και στη συνέχεια απευθύνεται στις άλλες αρμόδιες υπηρεσίες. Στις 27 Ιουλίου η ΔΕΥΑΧ δήλωσε ότι δεν είναι αρμόδια για τον έλεγχο της ποιότητας των θαλάσσιων υδάτων. Τελικά, στις 7 Αυγούστου η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, αντί να απαντήσει τι συνέβη στις 19 Ιουλίου, μας ενημέρωσε ότι το τακτικό πρόγραμμα προβλέπει μία δειγματοληψία τον μήνα και επικαλέστηκε τη δειγματοληψία της 14ης Ιουλίου, πέντε ημέρες πριν από την καταγγελία, όταν τα νερά είχαν βρεθεί κατάλληλα. Με άλλα λόγια, ρωτήσαμε τι συνέβη στις 19 Ιουλίου και η απάντηση ήταν ότι στις 14 Ιουλίου τα νερά ήταν καθαρά.
Και σήμερα, μετά από πραγματική εκροή μεγάλων ποσοτήτων λυμάτων, ποιος καλείται να εμπιστευτεί ποιον ότι όλα -θα- είναι ασφαλή; Όπως επισημαίνει και ο παθολόγος Μανώλης Φραγκάκης, τα αστικά λύματα μπορεί να περιέχουν παθογόνους μικροοργανισμούς όπως E. coli, εντερόκοκκους, σαλμονέλα και καμπυλοβακτηρίδιο, αλλά και ιούς και παράσιτα, με πιθανές συνέπειες από γαστρεντερίτιδες μέχρι λοιμώξεις. Αρκεί λοιπόν ένας περιοδικός έλεγχος μόνο του θαλασσινού νερού όταν λύματα έχουν φτάσει στην ακτή και έχουν ποτίσει την άμμο, ενώ υπάρχουν εύλογα ερωτήματα για το υπέδαφος και συνολικά το παράκτιο περιβάλλον;
Μέσα σε αυτή την κατάσταση οφείλουμε να εξάρουμε την ηρωική προσπάθεια των εργαζομένων και των συνεργείων της υποστελεχωμένης ΔΕΥΑΧ, που υποστελεχωμένη κατά τουλάχιστον 50% των προβλεπομένων οργανικών θέσεων εργασίας, δούλεψαν μέρα και νύχτα, σε δύσκολες και ανθυγιεινές συνθήκες, για να περιορίσουν τις συνέπειες και να αποκαταστήσουν τη βλάβη. Αυτοί που καλούνται να «μαζέψουν τα σπασμένα» δεν μπορεί να μετατρέπονται σε εξιλαστήρια θύματα για τις συνέπειες μιας πολιτικής που αφήνει υπηρεσίες χωρίς προσωπικό και υποδομές χωρίς χρηματοδότηση.
Απαιτούμε άμεση έναρξη του δεύτερου αγωγού χωρίς νέα αναβολή, χρονικά δεσμευτικό πρόγραμμα αντικατάστασης των παλαιών αγωγών αποχέτευσης με κρατική χρηματοδότηση, μαζικές μόνιμες προσλήψεις στη ΔΕΥΑΧ, ουσιαστική ενίσχυση των ελεγκτικών υπηρεσιών και πραγματικό κρατικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Απαιτούμε πλήρη αποζημίωση όσων επλήγησαν και πλήρη απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη για τουλάχιστον δύο χρόνια για τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημιές.
Η πόλη μας και η Νέα Χώρα δεν χρειάζονται άλλα άλλοθι. Χρειάζονται σύγχρονες υποδομές, προσωπικό, χρηματοδότηση και πρόληψη.
Για να μη ζούμε κάθε τόσο την ίδια πολιτική: «πάμε κι όπου βγει» – μέχρι να σπάσει ο επόμενος αγωγός.
Ο Χάρης Μαμουλάκης με βίντεο που ανέρτησε αναφέρεται στο σύστημα δύο ταχυτήτων που δημιούργησε η κυβέρνηση Μητσοτάκη σύμφωνα με το οποίο απαγορεύεται η οικοδόμηση για τους πολλούς ενώ ευνοούνται οι λίγοι που μπορούν να συγκεντρώνουν μεγάλες εκτάσεις γης.
Αναφέρει στην ανάρτησή του που συνοδεύει το βίντεο:
Δεν χτίζεις εκτός αν είσαι… τσιφλικάς
Ακόμη ένα σύστημα δύο ταχυτήτων: Μία για τους πολλούς που απαγορεύεται να χτίσουν και μία για τους λίγους και εκλεκτούς που μπορούν να πολεοδομήσουν ολόκληρες εκτάσεις.
Στο προσκήνιο φέρνει το ζήτημα της διαχείρισης της αστεγίας στην περιφέρεια των Χανίων η δημόσια παρέμβαση της Παναγιώτας Σπηλιωτοπούλου, η οποία αναδεικνύει την περίπτωση ενός συνανθρώπου μας που διαβιοί εδώ και αρκετό καιρό εντός ενός πολύ παλαιού αυτοκινήτου στην περιοχή του Βαμβακόπουλου.
Με επιστολή-ανάρτησή της, η κ. Σπηλιωτοπούλου απευθύνεται προς τον Δήμο Χανίων, τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες και τη δημοτική αρχή, θέτοντας αμείλικτα ερωτήματα για την ανταπόκριση των θεσμικών φορέων πρόνοιας, την κινητοποίηση των κοινωνικών λειτουργών και την ουσιαστική λειτουργία των υφιστάμενων δομών της πόλης.
Η κατάσταση στο Βαμβακόπουλο και τα ερωτήματα προς τις αρχές
Σύμφωνα με όσα περιγράφονται στην ανάρτηση, ο άστεγος συμπολίτης βρίσκεται εγκατεστημένος σε σημείο του Βαμβακόπουλου, αμέσως μετά το Ιδιωτικό ΚΤΕΟ και στη στροφή πριν από τη γέφυρα. Η διαβίωσή του εντός του οχήματος πραγματοποιείται κάτω από ιδιαίτερα επιβαρυμένες συνθήκες, ανάμεσα σε σκουπίδια, σε ένα σημείο από το οποίο διέρχονται καθημερινά πολλοί πολίτες.
Η κ. Σπηλιωτοπούλου θέτει ευθέως το ζήτημα της θεσμικής ενημέρωσης και της επιτόπιας παρέμβασης από την Πολιτεία:
«Η ερώτησή μου είναι απλή: Ο Δήμος Χανίων και οι αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες γνωρίζουν την περίπτωση; Έχει πάει ποτέ κάποιος κοινωνικός λειτουργός να τον συναντήσει; Έχει ενδιαφερθεί κάποιος να δει αν είναι καλά, αν χρειάζεται βοήθεια, αν έχει πού να μείνει; Και αν είναι ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε κατάσταση αστεγίας, τι ακριβώς κάνουν οι κοινωνικές δομές και το Καταφύγιο Αστέγων που υπάρχουν στην πόλη;»
Αναφέρει πιο αναλυτικά:
ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΗΜΟ ΧΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
Στο Βαμβακόπουλο, μετά το Ιδιωτικο ΚΤΕΟ, ακριβώς στη στροφή πριν από τη γέφυρα, ένας άνθρωπος ζει εδώ και αρκετό καιρό μέσα σε ένα πολύ παλιό αυτοκίνητο, σε συνθήκες που πραγματικά δεν περιγράφονται.
Το βλέπουμε όλοι. Περνάμε καθημερινά από εκεί. Και όμως, ένας άνθρωπος εξακολουθεί να ζει μέσα σε ένα αυτοκίνητο, ανάμεσα σε σκουπίδια και σε άθλιες συνθήκες.
Η ερώτησή μου είναι απλή: Ο Δήμος Χανίων και οι αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες γνωρίζουν την περίπτωση;
Έχει πάει ποτέ κάποιος κοινωνικός λειτουργός να τον συναντήσει;
Έχει ενδιαφερθεί κάποιος να δει αν είναι καλά, αν χρειάζεται βοήθεια, αν έχει πού να μείνει;
Και αν είναι ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε κατάσταση αστεγίας, τι ακριβώς κάνουν οι κοινωνικές δομές και το Καταφύγιο Αστέγων που υπάρχουν στην πόλη;
Δεν ζητάω από τους πολίτες να πάνε να του δώσουν φαγητό ή χρήματα. Δεν είναι αυτή η λύση. Υπάρχει οργανωμένη Πολιτεία, υπάρχουν κοινωνικές υπηρεσίες, υπάρχουν άνθρωποι που πληρώνονται για να ασχολούνται με τέτοιες περιπτώσεις.
Ας πάει λοιπόν κάποιος αρμόδιος να τον βρει.
Ας του μιλήσει.
Ας δει ποιος είναι και τι χρειάζεται.
Ας του προσφέρει τη βοήθεια που δικαιούται.
Δεν μπορεί το 2026 ένας άνθρωπος να ζει μέσα σε ένα αυτοκίνητο σε αυτές τις συνθήκες και η επίσημη Πολιτεία να κάνει ότι δεν τον βλέπει.
Και επειδή πολλές φορές χρειάζεται να γίνει μια δημόσια ανάρτηση για να κινηθούν κάποιοι, ας γίνει αυτή η ανάρτηση.
Δεν θέλω να εκτεθεί ο συγκεκριμένος άνθρωπος.
Θέλω να εκτεθεί η αδιαφορία.
Κύριε Δήμαρχε, αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Χανίων:
Τον γνωρίζετε; Έχετε πάει να τον δείτε; Και, αν όχι, θα πάει κάποιος τώρα;
Γιατί η κοινωνική πρόνοια δεν είναι μόνο γραφεία και διαδικασίες. Είναι να βλέπεις έναν άνθρωπο που υποφέρει και να κάνεις κάτι γι’ αυτόν…….Περιμένουμε!!!!
Το Ιράν άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε σκόπιμα να παρατείνει τον πόλεμο με τις ΗΠΑ μέχρι ο Ντόναλντ Τραμπ να αποχωρήσει από το αξίωμά του, προκειμένου να στείλει το μήνυμα ότι η επίθεση στη χώρα έχει διαρκείς συνέπειες.
Ο Μοχάμαντ Ρεζά Ναγχντί (Mohammad Reza Naghdi), ανώτερος σύμβουλος του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν, δήλωσε ότι η παράταση του πολέμου θα έδειχνε σε κάθε μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση ότι «υπάρχει κόστος» στις εχθρικές προσπάθειες κατά του Ιράν.
«Πρέπει να επιτύχουμε αποτροπή ώστε ο εχθρός να μην τολμήσει ποτέ να μας επιτεθεί, για να μπορούμε να ζούμε με ασφάλεια», δήλωσε στο PBS NewsHour.
Τα σχόλιά του ήρθαν καθώς το Ιράν απέρριψε εκ νέου τους ισχυρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο» στο Στενό του Χορμούζ.
Η Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου του Ιράν δήλωσε ότι «το Στενό του Χορμούζ παραμένει αποκλεισμένο» και δεν θα ανοίξει μέχρι να γίνουν δεκτοί οι όροι του Ιράν.
Ο Τραμπ δήλωσε νωρίτερα ότι «δόξα τω Αλλάχ», η Ουάσινγκτον έχει «πλήρη έλεγχο στο Στενό του Χορμούζ», προσθέτοντας: «ΝΟΜΙΖΩ ΟΤΙ ΘΑ ΤΟ ΚΡΑΤΗΣΟΥΜΕ!»
Εν μέσω των αντικρουόμενων ισχυρισμών τους, στοιχεία από την εταιρεία πληροφοριών εμπορίου Kpler έδειξαν ότι η ναυτιλιακή κίνηση μέσω του Στενού του Χορμούζ ήταν κοντά σε χαμηλό τριών μηνών.
Μόλις 13 πλοία διέσχισαν τη θαλάσσια οδό την Τρίτη, περίπου 90 τοις εκατό κάτω από τον προπολεμικό ημερήσιο μέσο όρο.
Το Ιράν εντάσσεται στην αναπτυξιακή τράπεζα των BRICS
Το Ιράν θα ενταχθεί σε μια αναπτυξιακή τράπεζα που ιδρύθηκε από την ομάδα εθνών BRICS, δήλωσε ο διοικητής της κεντρικής του τράπεζας, σε μια κίνηση που αποσκοπεί στην εμβάθυνση των οικονομικών δεσμών κατά τη διάρκεια του πολέμου του με τις ΗΠΑ.
Ο διοικητής της τράπεζας, Αμπντολνασέρ Χεματί (Abdolnaser Hemmati), δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα ενταχθεί σύντομα στη Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα (New Development Bank), δύο χρόνια μετά την ένταξή της στους BRICS.
Η τράπεζα ιδρύθηκε από τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία, τη Κίνα και τη Νότια Αφρική το 2015 για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής και βιώσιμης ανάπτυξης. Έκτοτε διεύρυνε τα μέλη της για να συμπεριλάβει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Αίγυπτο και άλλες αναδυόμενες οικονομίες.
«Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών των BRICS είναι η ίδρυση της Νέας Αναπτυξιακής Τράπεζας, και η χώρα μας σύντομα θα γίνει μέλος αυτής της τράπεζας», δήλωσε ο Χεματί, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Οι τιμές της βενζίνης έφτασαν στο υψηλότερο σημείο όλων των εποχών για τα μέσα Αυγούστου καθώς ο πόλεμος του Τραμπ στο Ιράν παρατείνεται
Οι τιμές της βενζίνης την Τετάρτη έφτασαν στην υψηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί ποτέ για αυτή τη χρονική περίοδο του έτους, σύμφωνα με το GasBuddy.
Ο Πάτρικ Ντε Χαάν (Patrick De Haan), επικεφαλής ανάλυσης πετρελαίου στο GasBuddy, ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ότι οι τιμές της βενζίνης δεν έχουν ξεπεράσει ποτέ τα 4 δολάρια ανά γαλλόνι μετά τις 12 Αυγούστου σε κανένα έτος.
Το πρωί της Τετάρτης, η μέση τιμή των καυσίμων ήταν λίγο πάνω από τα 4 δολάρια ανά γαλλόνι. Η τελευταία φορά που τα καύσιμα κόστιζαν σχεδόν τόσο πολύ στα μέσα Αυγούστου ήταν το 2022, όταν η εθνική μέση τιμή της βενζίνης ήταν 3,98 δολάρια ανά γαλλόνι.
Οι τιμές της βενζίνης παρέμειναν υψηλές για το μεγαλύτερο μέρος του έτους χάρη στον συνεχιζόμενο πόλεμο του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν. Παρά τις υποσχέσεις του Τραμπ ότι οι τιμές των καυσίμων θα «πέσουν σαν πέτρα» μόλις τελειώσει ο πόλεμος — και τους συχνούς ισχυρισμούς του ότι ο πόλεμος έχει ουσιαστικά τελειώσει και ότι ο στρατός του Ιράν έχει καταστραφεί ενώ οι ΗΠΑ ελέγχουν το Στενό του Χορμούζ — οι τιμές συνέχισαν να ανεβαίνουν.
«Ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στο αλεύρι» ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατηγόρησε σήμερα την κυβέρνηση Νετανιάχου ότι επιχειρεί να «διαγράψει την Παλαιστίνη από την παγκόσμια ατζέντα», κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς στην Άγκυρα.
Τα λεγόμενά του μπορεί όντως να περιγράφουν μία αληθινή κατάσταση, αλλά το κίνητρό του σίγουρα δεν έχει να κάνει με το ενδιαφέρον για τους χιλιάδες Παλαιστίνιους που ζουν καθημερινά τη φρίκη της γενοκτονίας από τα ισραηλινά στρατεύματα.
«Είναι διαπιστωμένο ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου επιδιώκει να διαγράψει την Παλαιστίνη από την παγκόσμια ατζέντα εκμεταλλευόμενη το χάος και νέες συγκρούσεις στην περιοχή. Ό,τι και να κάνει, δεν θα το πετύχει. Το παλαιστινιακό ζήτημα θα συνεχίσει να κερδίζει την καρδιά των λαών, παρά τις προσπάθειές τους να το καταστρέψουν. Η Τουρκία θα συνεχίσει να υποστηρίζει το παλαιστινιακό ζήτημα με τη μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και από κάθε φόρουμ» δήλωσε ο Ερντογάν και προσέθεσε κλείνοντας ότι «παρά την εποικοδομητική στάσητων Παλαιστινίων αδελφών μας, η νυν ισραηλινή διοίκηση επιμένει στην επιθετική συμπεριφορά της».
Άξιο σχολιασμού πως ο Τούρκος πρόεδρος απέφυγε πάντως να χρησιμοποιήσει τη λέξη «γενοκτονία» στις δηλώσεις του. Πως θα μπορούσε να το κάνει άλλωστε όταν μιλάμε για έναν τόσο εποικοδομητικό εμπορικό εταίρο, όπως είναι το Ισραήλ για την Τουρκία.
Το Ισραήλ σύμφωνα με δημοσίευμα του turkishminute.com, που παρουσιάζει επίσημα ισραηλινά στοιχεία, εισήγαγε αγαθά αξίας 924,1 εκατ. δολαρίων από την Τουρκία το 2025, , παρά την ανακοίνωση της Άγκυρας τον Μάιο του 2024 ότι είχε διακόψει κάθε εμπορική συναλλαγή με το Ισραήλ λόγω του πολέμου στη Γάζα. Το ποσό ήταν μεν μειωμένο από τα 2,019 δισ. δολάρια του 2024, ωστόσο όταν διατείνεται μία χώρα πως έχει διακόψει κάθε σχέση με μία άλλη, δεν μπορεί να καρπώνεται σχεδόν ένας δις δολάρια από εξαγωγές προς αυτήν.
Η Τουρκία που σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, ήταν ο πέμπτος μεγαλύτερος προμηθευτής του Ισραήλ το 2024, με εξαγωγές ύψους 2,86 δισ. δολαρίων, είχε ανακοινώσει την πλήρη αναστολή εισαγωγών και εξαγωγών με το Ισραήλ, επικαλούμενη την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα. Ωστόσο, στοιχεία εμπορίου και δημοσιεύματα δείχνουν ότι οι συναλλαγές συνεχίστηκαν μέσω τρίτων χωρών και διαφορετικών διαδρομών.
Χαρακτηριστικά, οι τουρκικές εξαγωγές προς την Ελλάδα αυξήθηκαν κατά71% τον Μάιο του 2024, ενώ στη συνέχεια προϊόντα φέρεται να επανεξάγονταν προς το Ισραήλ. Παράλληλα, οι εξαγωγές προς τα παλαιστινιακά εδάφη αυξήθηκαν κατά 423% το πρώτο οκτάμηνο του 2024, με καταγγελίες ότι εμπορεύματα μεταφέρονταν στη συνέχεια σε ισραηλινά λιμάνια.
Στο ίδιο πλαίσιο, έκθεση της εκστρατείας «Stop Fueling Genocide» ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκαν 10 αποστολές αργού πετρελαίου από την Τουρκία προς το Ισραήλ το 2024, με ενδιάμεση στάση στο Αζερμπαϊτζάν παρά το εμπάργκο.
Επίσης δεδομένα αποστολής και δορυφορικές εικόνες που συγκεντρώθηκαν από ερευνητές της εκστρατείας «Stop Fueling Genocide» , με την υποστήριξη της Progressive International, δείχνουν ότι δεξαμενόπλοια μετέφεραν αργό πετρέλαιο απευθείας από το λιμάνι Τσεϊχάν της Τουρκίας σε έναν αγωγό κοντά στο Ασκελόν στο Ισραήλ.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς η Άγκυρα έχει υιοθετήσει -θεωρητικά- σκληρή ρητορική απέναντι στο Ισραήλ, ενώ παράλληλα καταγράφονται οι εμπορικές ροές φαίνεται να συνεχίζονται κανονικά μέσω ενδιάμεσων χωρών και λιμανιών.
Γεννήθηκα όχι μέσα στη φυλή μου, γεννήθηκα –χωρίς να το παρεξηγήσετε– με Έλληνες στη Λιβαδειά το 1936, σε μια γειτονιά που είχε όλες τις τάξεις. Υπήρχαν οι πλούσιοι, η ελίτ που λέμε σήμερα, τότε δεν υπήρχε αυτή η λέξη, η μεσαία τάξη, οι φτωχοί και οι πιο φτωχοί. Ανήκα στους πιο φτωχούς, στην κατώτερη φυλή, στους πληβείους.
• Εγώ θυμάμαι από τεσσάρων χρονών τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, θυμάμαι ακριβώς όταν έγινε η κήρυξη του πολέμου, τους συγγενείς μου που βγάζαν φωτογραφίες με τα κορίτσια της γειτονιάς γιατί νόμιζαν ότι πήγαιναν σε πανηγύρι. Δεν ήταν μόνο οι συγγενείς μου, όλοι έτσι έκαναν, θυμάμαι περιστατικά πολλά.
• Ήταν δύσκολα χρόνια. Με πενήντα λεπτά ρύζι που έβαζε ο μπακάλης σε ένα χωνάκι από εφημερίδα η μάνα μου έκανε και δυο και τρία φαγητά να μας θρέψει. Τότε δεν ψώνιζαν οι άντρες, αλλά οι γυναίκες. Με φωνάζαν Κωστάκη και με έστελναν να πάρω άνηθο ή μαϊντανό, ό,τι είχαν ξεχάσει. Μου περισσεύανε δεκάρες, αλλά η μάνα μου μού έλεγε «πρόσεχε, να είσαι περήφανος, να μη δέχεσαι να παίρνεις τα ρέστα».
• Όταν πήγα σχολείο ήμουν εννιά χρονών, με βρίζανε και με έλεγαν «ο γύφτος». Πήγα στη μάνα μου, τη Ζωή, και λέω «μαμά, είμαστε γύφτοι;». «Όχι, παιδί μου», μου λέει, «εμείς είμαστε άρχοντες». «Γιατί είσαι σκούρος;» με ρώταγαν τα παιδιά, «γιατί γυρίζεις, βρε, όλο στον ήλιο», μου έλεγε η μάνα μου, αλλά εγώ όταν γύριζα σπίτι έβλεπα ότι ήμουν σκούρος παντού. Τα παιδιά που με βρίζανε τα χτύπαγα και, αφού τα χτύπαγα, με διώχνανε από το σχολείο. Η Λιβαδειά είχε τέσσερα δημοτικά, με διώξανε από όλα. Τελικά κατάφερα και τέλειωσα το δημοτικό, αλλά είχα καταλάβει ότι ήμουνα στο περιθώριο.
Εγώ είχα άλλες αρχές, δεν ξέρω καμία γυναίκα να γεννήθηκε πόρνη, η γυναίκα γίνεται πόρνη και η αιτία είμαστε οι άντρες, χειρότερο πράγμα από εμάς τους άντρες δεν υπάρχει όταν δεν έχεις παιδεία. Βλέπεις ανθρώπους μορφωμένους και μόλις δουν μια γυναίκα αρχίζουν και λένε βλακείες για να κάνουν εντύπωση, δεν έχουν αγωγή αυτοί οι άνθρωποι.
• Όταν ήμουν μικρός δεν τραγουδούσα, ούτε όργανο έπαιζα, αλλά είχα μεγάλη αγάπη για το σινεμά, το σπίτι μου ήταν κοντά στο σινεμά, έβλεπα τα πάντα. Αλλά διάβαζα εξωσχολικά. O Kαραγκιόζης απαγορευόταν τότε να παίζεται γιατί οι καραγκιοζοπαίχτες ήταν αριστεροί, ήταν η εποχή με το δεύτερο αντάρτικο, σκότωνε ο πατέρας το παιδί και γίνονταν όλα αυτά τα φριχτά πράγματα.
• Ο παππούς μου ήταν ο Κώστας Καραγιάννης, φοβερή φυσιογνωμία, σπουδαίος μουσικός, από τους διασημότερους δημοτικούς κλαρινίστες της εποχής του, με ένα σπίτι μεγάλο, δίπλα στο δικό μας το μικρό, που έρχονταν από παντού οι μουσικοί να τον συναντήσουν. Και αυτός και ο Γιαούζος, άλλος συγγενής, έκαναν σχολή. Αν έχουμε τη δημοτική μουσική είναι γιατί οι γύφτοι τη διαιωνίζουν σε πανηγύρια, αν οι μουσικοί είναι εκατό, οι γύφτοι είναι ενενήντα. Εσείς κοιτάτε το χρώμα, αλλά στη φυλή υπάρχουν ομορφιές. Και είναι πολλοί που έχουν αυτή την καταγωγή μα δεν τη λένε, έχουν περάσει δύσκολα, δεν αντέχεις να το αποκαλύψεις μέσα σε ένα περιβάλλον.
• Και ο πατέρας μου, ο Ευάγγελος Χατζής, υπηρετούσε τη δημοτική μουσική, έπαιζε σαντούρι, αλλά του άρεσε και η κλασική μουσική. Και τι έπαιζε στο σαντούρι; Ραψωδίες του Λιστ, τα «Παραμύθια του Όφενμπαχ», «Τραβιάτα», «Τόσκα», αυτά τα άκουγα από παιδί μαζί με τα δημοτικά. Του άρεσε η ευρωπαϊκή μουσική, διάβαζε μουσική, παρτιτούρες, πήρα από αυτόν μια προίκα μεγάλη. Ήταν πολύ τίμιος άνδρας ο πατέρας μου, ήταν αγράμματος και έμαθε γράμματα με εμάς. Στη μάνα μου έλεγε «το παιδί εσύ θα το δέρνεις, γιατί εγώ πηγαίνω για γάμους και πανηγύρια και έρχομαι μετά από δυο-τρεις μέρες. Θα το δέρνεις γιατί το βράδυ θα το αγκαλιάζεις, εγώ που θα έρχομαι θα το συμβουλεύω». Κράτησα όλες αυτές τις συμβουλές μέχρι σήμερα.
• Αγαπούσα πολύ την οικογένεια. Όταν κέρδισα λεφτά, πήρα στη μάνα μου σπίτι, αυτό με ένοιαζε, να έχουν και οι αδελφές μου ένα σπίτι, ένα σταυρουδάκι, ένα ρολογάκι. Γι’ αυτούς ζούσα, και αν με ενδιέφεραν τα χρήματα ήταν όχι για να πλουτίσω, αλλά για να τακτοποιήσω την οικογένεια. Παντρεύτηκα μια Γερμανίδα και μια Γαλλίδα και έχω έξι παιδιά. Με τις ξένες, που με ρωτάτε πώς τις διάλεξα, δεν υπήρχε προκατάληψη ότι είμαι γύφτος. Εσείς σοκάρεστε που το λέω έτσι, αλλά έτσι είναι. Τις γυναίκες της φυλής μου τις έβλεπα σαν αδελφές μου, δεν μπορούσα να κάνω τίποτα μαζί τους, το θεωρούσα ανήθικο.
• Τότε, όταν τελείωνες το δημοτικό, έδινες εξετάσεις για το γυμνάσιο, ήταν οκτώ τάξεις. Εγώ έδωσα και πέρασα, αλλά ήταν αδύνατον να πραγματοποιήσω το όνειρό μου γιατί ήμασταν πολύ φτωχοί. Ούτε σήμερα θέλω να το αποκαλύψω, δεν θα πω. Και αφού το όνειρό μου είχε βουλιάξει, έδωσα εξετάσεις να πάω σε μια τεχνική σχολή να γίνω μηχανικός, στον Ήφαιστο στην Αθήνα.
• Όταν ήρθα στην Αθήνα, είχαμε νοικιάσει ένα δωματιάκι με την αδελφή μου, εκείνη πήγαινε στην τρίτη γυμνασίου. Δούλευα σε ένα μηχανουργείο και μετά βρήκα ότι ήταν καλή δουλειά στα σκουπίδια, στον Άγιο Ιερόθεο. Εκεί ήταν γεμάτο ντενεκέδες που τους πρεσάραμε και γινόντουσαν μπάλες για το χυτήριο.
• Εκεί που νοικιάζαμε, σπιτονοικοκυρά ήταν μια γυναίκα που δούλευε σε σπίτια και είπε ότι ήθελαν σε ένα σπίτι υπηρέτη άντρα, όχι γυναίκα. Έτσι πήγα στα δεκατέσσερα να δουλέψω στο σπίτι ενός αρεοπαγίτη, του Δούνια, στην πλατεία Κάνιγγος, και έμαθα να κάνω παρκέ, να φτιάχνω καφέ, να σιδερώνω, μάζευα το νερό σε κιούπια. Σε αυτό το σπίτι πρώτη φορά έφαγα σουτζουκάκια με πουρέ, τον κάνανε σε ένα μεγάλο ξύλινο γουδί, με γάλα. Δοκίμασα και μου άρεσε τόσο πολύ, αλλά δεν ήθελα να το φάω, ήθελα να μπορούσα να το πάω στη μάνα μου και στον πατέρα μου, είναι ζωντανή αυτή η ανάμνηση και συγκινούμαι που το συζητάμε.
• Μου είχαν δώσει ένα δωμάτιο σε μια σοφίτα μια σταλιά, ίσα που χώραγε το κρεβάτι. Όμως γύρω-γύρω ήταν βιβλία. Και τι δεν διάβασα εκεί, γιατί τα βιβλία είχανε πολλά λεφτά τότε. Εκεί μέσα διάβασα μέχρι την «Πολιτεία» του Πλάτωνα, και άλλα που ήταν απαγορευμένα, και Μαρξ και Ένγκελς. Όταν διαβάζεις αυτά, βλέπεις ότι δεν υπάρχει σύστημα που να μην είναι προδομένο από γεννησιμιού του. Αγάπησα πολύ το διάβασμα και μου έσωσε με έναν τρόπο τη ζωή, αλλά έπαψε και να με ενδιαφέρει οποιοδήποτε πολιτικό σύστημα, οποιοδήποτε θρησκευτικό σύστημα. Το προσπέκτους της δικής μου ζωής είναι η Αγία Γραφή, εκεί που δεν υπάρχει πίεση και καταδυνάστευση, και διαβάζοντάς τη μπορώ να ζω και να αντέχω τις δοκιμασίες.
• Με ενοχλεί όταν ακούω «είμαι χριστιανός» και δεν έχουν διαβάσει την Αγία Γραφή, «είμαι δημοκράτης» χωρίς να έχουν διαβάσει τι είναι η δημοκρατία. Αν στην υδρόγειο υπάρχουν δυο-τρεις λαοί που ξεχωρίζουν, ο ένας είναι ο Έλληνας. Αλλά δεν έχουμε παιδεία. Υπάρχουν Έλληνες που μεγαλούργησαν, που δεν τους ξέρουμε σήμερα, κανένας δεν ασχολείται. Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρής, ο Μητρόπουλος, η μεγάλη Κάλλας, πού είναι αυτοί; Ποιος τους ξέρει σήμερα, με εξαίρεση ίσως την Κάλλας; Κανένας δεν ασχολείται να μάθουν και οι επόμενοι.
• Διάβασα πολύ, όχι για να λέω ότι έχω γνώσεις, αλλά για να δικαιολογήσω αυτό που ήθελα να γράψω. Εμένα με μάγεψαν ο Παλαμάς και ο Σικελιανός, ο Παπαδιαμάντης, ο Σουρής, ο Σούτσος, ο Γρυπάρης, οι ποιητές όλοι και αυτά τα «έκλεψα» στη στιχουργική μου. Κακοφαίνεται στη γυναίκα μου και στον μαέστρο να το λέω έτσι, αλλά δεν είμαι αυτόφωτος, είμαι ετερόφωτος, έχω μια ανθολογία του Αποστολίδη και από εκεί σημειώνω και μελετώ. Μα θα σας πω ότι από όσα διάβασα, κανένας δεν έφτασε τον Μακρυγιάννη, που ήξερε δυο γράμματα, το συντακτικό του όμως κανένας δεν το έφτασε.
• Ο Καβάφης δεν μου άρεσε γιατί έγραφε ποιήματα για το πάθος του. Αισθανόμουν άσχημα, όμως μια φορά, στη Θεμιστοκλέους νομίζω, πούλαγαν βιβλία και καινούργια και μεταχειρισμένα στα σεντόνια, στον δρόμο. Ήταν φτηνά και μπορούσα να τα πάρω και τότε αγόρασα τους ψαλμούς του Δαβίδ στη δημοτική κάποιου Λάβδα –τότε, εγώ, αφού ήμουνα αριστερός, μιλούσα τη δημοτική– και ένα δοκίμιο για τον Καβάφη. Το διάβασα, διάβασα και τους «Βαρβάρους» και τον αγάπησα και κατάλαβα ότι είναι μεγάλος ποιητής και όχι εξαιτίας του πάθους του. Όπως μεγάλος ποιητής νομίζω είναι ο Μιχάλης Κατσαρός, που υπήρξα τυχερός και τον γνώρισα.
• Πριν αρχίσω να ασχολούμαι με τη μουσική, ήθελα δουλειά. Πήγα μέσω ενός γνωστού μας στο Εθνικό Ίδρυμα που ήταν κάτω από την εποπτεία της Φρειδερίκης, στη Φιλελλήνων, και με έστειλαν σε ένα καράβι, τον «Μαχητή», που ήταν για τα φτωχά παιδιά που σπούδαζαν ασυρματιστές, αρμενιστές, ηλεκτρολόγοι, μηχανικοί. Εγώ πήγα για αρμενιστής, έβγαλα και δίπλωμα και φυλλάδιο. Πριν μπαρκάρω πήγα στη Λιβαδειά, αλλά εκεί με περίμενε μια μεγάλη περιπέτεια. Ένα βράδυ σε ένα σπίτι τραγούδησα στην κιθάρα αντάρτικα και την άλλη μέρα το πρωί με έπιασαν. Πάει και το φυλλάδιο και όλα. Κλείσαν όλες οι πόρτες για πάντα, μιλάμε για το 1955. Αφού είχα μάθει λίγη κιθάρα, δεν είχα πού να πάω, και λέει η μάνα μου «πήγαινε με τον πατέρα σου και τον παππού σου». Δούλεψα με μεγάλους καλλιτέχνες σε γάμους, πανηγύρια, αυτό με σκότωνε, έκλαιγα, γιατί είχα διαβάσει δυο πραγματάκια, δεν μπορούσα τον μηχανισμό, το πατριωτικό τραγούδι, τον αμανέ, το τσάμικο.
• Ωστόσο, δούλεψα με πολλούς και σπουδαίους μουσικούς και λαϊκούς, τον Οδυσσέα Μοσχονά, τον Γαβαλά, τον Τσαουσάκη, τον Χρυσίνη, αλλά ήθελα να μαθαίνω και τραγούδια ξένα. Δεν τραγουδούσα τότε, μόνο έπαιζα, μου έκαναν εντύπωση που τα άκουγα στο ραδιόφωνο, λατινοαμερικάνικα και τζαζίστικα, από φιλμ όπως η «Καζαμπλάνκα». Και άρχισα να σκέφτομαι να γράψω δικά μου πράγματα, έγραφα όχι τραγούδια, πεζά, αλλά ήταν θυμωμένα και πικρόχολα.
• Όταν πήγα να δουλέψω στη Ρόδο με τον Μοσχονά, θυμάμαι δυο πράγματα πολύ καλά, το πρώτο είναι ότι έφαγα πρώτη φορά σε εστιατόριο, κανελόνια, πρώτη φορά έπιασα στα χέρια μου μενού, και πως ένα βράδυ, εκεί που τρώγαμε μετά το πρόγραμμα, είπα «να σας κάνω να γελάσετε;» και ανέβηκα στο πάλκο και άρχισα να τραγουδάω. Και δεν γελάσανε. Κατέβηκα κι εγώ κάτω και είπα «αφού δεν γελάσατε, σταματάω» και μου λέει ο μαγαζάτορας που ήταν μάγκας, ωραίος άνθρωπος, «ξέρεις τι έχεις εδώ;», και έδειξε το λαρύγγι του, «έχεις πετρέλαιο. Θα τραγουδάς». Έφταναν εκεί στο μαγαζί και μου βάζανε χαρτούρα και λέγανε «θέλω να τραγουδήσει ο σκούρος». Αλλά δεν το ήθελα αυτό, δεν μου άρεσε, μάλωσα και έφυγα.
• Για τη φωνή μου που λέτε ότι είναι τόσο χαρακτηριστική η βραχνάδα της, μια φορά πήγα στον Βόλο, Ιούλιο μήνα, μου είπαν «είσαι κρυωμένος», δεν με ήθελαν. Δεν ήταν και τόσο εύκολα και αποδεκτά τότε. Έγιναν έτσι τα πράγματα και μέχρι σήμερα πιστεύω πως ό,τι έχω πετύχει είναι από συμπτώσεις που συνέβησαν στη ζωή μου. Έτσι βρέθηκα και στην Αθήνα. Είχε έρθει μια κοπέλα στη Λιβαδειά, την έλεγαν Νίτσα Σαγιώρ, αδελφή του Τάκη, ήταν και όμορφη και έλεγε τραγούδια του Βέλλα, την έφεραν μέσα στα κλαρίνα, τι δουλειά είχε εκεί; Της είπαν «είναι εδώ ένας γύφτος που ξέρει κι άλλα». Δοκιμάσαμε ένα τραγούδι του Βέλλα και τρελάθηκε και μου είπε «τραγουδάς εσύ, αν πάω στην Αθήνα θα σου πω να έρθεις». Πήγα μετά από λίγο καιρό στου Ρούκουνα την ταβέρνα στην Πλάκα, όπου τραγουδούσε η Νίτσα, αλλά νόμιζαν ότι είμασταν μαζί, ζευγάρι, και με έδιωξαν.
• Στην Αθήνα πέρασα δύσκολα, έβρισκα δουλειά, με παρουσίαζαν σαν ξένο, με κρατούσαν λίγο και μετά με διώχνανε, δεν γινόταν να με κρατήσουν, για την εφορία, εγώ δεν το ήξερα τότε αυτό. Κοιμόμουνα σε παγκάκια, είχα «νοικιάσει» απέναντι από το παλάτι στον Βασιλικό Κήπο ένα παγκάκι. Ήμουνα είκοσι χρονών, αλλά πίσω δεν ήθελα να γυρίσω και μετά βρήκα ένα μέρος κάτω από μια σκάλα, Μενάνδρου 27, και κοιμόμουνα. Μια φορά έκανα να φάω δεκαοχτώ μέρες, αλλά ξέρετε τι μου είχε κάνει το διάβασμα; Πήγαινα στην πλατεία Θεάτρου, στα μανάβικα, κύλαγε ένα πορτοκάλι και αυτό με κράτησε ζωντανό, είχε όλες τις βιταμίνες. Με κράτησαν στη ζωή και αυτά που είχα διαβάσει για τον Γκάντι.
• Έψαχνα παντού δουλειά, μια φορά έφτασα μέχρι τη Βούλα, στο ΠΙΚΠΑ δίπλα, με τα πόδια, για να με ακούσει ο Λεβ Κανακάκης, μια μεγάλη φυσιογνωμία. Δεν με πήρε γιατί ήθελε τραγουδιστή ορχήστρας, αλλά μου έδωσε ένα εικοσάρικο, που ήταν μεγάλη υπόθεση, γιατί μπορούσα να πάω στο χαμάμ να πλυθώ, να φάω σε μια ταβέρνα. Με ένα τάλιρο πέρναγες τη μέρα, με δυο και είκοσι έτρωγες μακαρόνια με δυο ψωμιά και άλλα δυο είκοσι για το βράδυ και με 60 λεπτά έπαιρνες τσιγάρα, τα στούκας, ήσουνα πασάς. Ξέρετε τι με ενοχλούσε πιο πολύ; Να μην πλένομαι, να μην είμαι καθαρός.
• Όταν έβρισκα δουλειά με ντύνανε Τσιγγάνο, με σκουλαρίκι. Τα αγόρια Τσιγγάνοι που είναι μοναχογιοί φοράνε το σκουλαρίκι για να είναι γεροί, σαν τον χρυσό, τρομερές δεισιδαιμονίες. Υπήρχαν και φορές που ο μαγαζάτορας δεν ήθελε να με πάρει και με πλήρωναν οι μουσικοί. Πήγα στο Γκριν Παρκ, ήταν εκεί ο Όμηρος Αθηναίος. Με παρουσιάζανε με διάφορα ονόματα, πότε ήμουνα Βραζιλιάνος, πότε Σπανιόλος, εγώ έκανα δικές μου μουσικές και λέγανε «ο Σπανιόλος από την Αγία Βαρβάρα». Την ίδια περίοδο γνώρισα και τον Γιώργο Κατσαρό, που δεν έχω λόγια να πω για αυτόν τον εξαιρετικό άνθρωπο, και τον Οικονομίδη με τον οποίο έχω μεγάλη ιστορία. Πήγα μέσα στην πείνα μου και του είπα «είμαι Τσιγγάνος και έχω να φάω τρεις μέρες». Τραγούδησα, στον Οικονομίδη άρεσα, στο αφεντικό όχι, και ο Οικονομίδης είπε «θα τον κρατήσω και θα τον πληρώνω εγώ» και μου έδινε ένα πενηντάρικο μεροκάματο.
• Όταν πήγα στρατό, έφευγα, την κοπάναγα τις νύχτες και πήγαινα και δούλευα σε καμπαρέ, παραλίγο από τις φυλακές που έτρωγα να μείνω για πάντα στον στρατό.
• Στα καμπαρέ, που δεν μου άρεσαν, ήξερα ότι οι γυναίκες που ήταν εκεί, που τις αγάπησα, έβγαζαν το ψωμί τους, είχαν παιδιά να θρέψουν και έπιναν ξίδια στα ποτήρια σωληνάκια. Ποτέ δεν τις ακούμπησα, ποτέ δεν πείραξα τα κορίτσια, θα ήταν τρομακτικό, θα ήταν ντροπή στον ανδρισμό μου. Εγώ είχα άλλες αρχές, δεν ξέρω καμία γυναίκα να γεννήθηκε πόρνη, η γυναίκα γίνεται πόρνη και η αιτία είμαστε οι άντρες, χειρότερο πράγμα από εμάς τους άντρες δεν υπάρχει όταν δεν έχεις παιδεία. Βλέπεις ανθρώπους μορφωμένους και μόλις δουν μια γυναίκα αρχίζουν και λένε βλακείες για να κάνουν εντύπωση, δεν έχουν αγωγή αυτοί οι άνθρωποι.
• Τότε, όπως μπαίναμε στη Σταδίου από την Ομόνοια. Δεξιά, ήταν ένα καμπαρέ, το Ριτζ, και δίπλα ένα καφέ που λεγόταν Γαλλικό. Κατά τις δώδεκα πήγαιναν καλλιτέχνες που τελειώναν από τα διάφορα και εγώ καθόμουνα απέξω και τους έβλεπα. Πέρναγε ο Γιώργος Μουζάκης και τον έβλεπα με τα ξενόκουμπα και καμάρωνα, αλλά μέσα δεν θα μπορούσα να μπω, ήταν το όνειρό μου όμως. Ένα βράδυ που περίμενα τον Τζο Λο, έναν καταπληκτικό καλλιτέχνη στην Κοπακαμπάνα, και δεν ήρθε, μου είπε μια κοπέλα να πάμε για έναν καφέ, να με κεράσει, εγώ άφραγκος. Πήγαμε στο Γαλλικό και μου είπε «τι καφέ;» και εγώ είπα «δεν κάνουμε τον καφέ μια πάστα;». Και έτσι πήγα στο Γαλλικό. Ξέρετε, χαμογελάμε σήμερα με αυτές τις ιστορίες και σε κάποιους φαίνονται απίθανες, αλλά έκρυβαν μεγάλο πόνο.
• Όταν δούλευα στο Μοκάμπο, ο μαέστρος λεγόταν Μίμης Καψίλης και αυτός μου είπε «γιατί δεν δίνεις εξετάσεις στη ραδιοφωνία;». Και το έκανα, πήγα στο Ζάππειο, περίμεναν απέξω κάτι καλλιτέχνες που δεν φαντάζεσαι, τσακάλια, εγώ μπροστά τους ήμουν αστεία υπόθεση. Τότε έπρεπε να τραγουδήσουμε ακαπέλα. Μπαίνω, λέω ένα τραγούδι, και περάσαμε δυο, εγώ και μια κοπέλα. Άρχισα να γνωρίζομαι με κάποιους συνθέτες. Λόγω της ραδιοφωνίας, τραγουδούσαμε στο Κεντρικόν, είχε έρθει ο Χατζιδάκις, ο Θεοδωράκης, και ήρθε ο Κατσαρός και με ενθάρρυνε, μου είπε ότι ήθελε να με γνωρίσει ο Πλέσσας. Εκεί με είδε κόσμος πρώτη φορά και έκανα εντύπωση. Χατζιδάκις, Θεοδωράκης, Μαρκόπουλος είναι για μένα μουσουργοί, όχι απλά συνθέτες. Όταν ξεκινούσα τα προγράμματα που έκανα τα επόμενα χρόνια, έλεγα τραγούδια τους, και του Ξαρχάκου, γιατί έπρεπε να τους τιμώ, και μετά έλεγα τα δικά μου.
• Για μένα ο ανδρισμός δεν είναι στα όργανα που ξεχωρίζουν τη γυναίκα από τον άνδρα, είναι η ιδιότητα. Αυτή την ιδιότητα την είχε μόνο ο Χατζιδάκις. Μόνο καλά έχω να πω για τον Χατζιδάκι. Μου φέρθηκε πάρα πολύ αντρίκια, είχα πάει να με ακούσει, πήγα οκτώ το βράδυ και με άκουσε τέσσερις το πρωί. Όταν με άκουσε δεν είπε τίποτα, μπήκαμε στο ταξί και με άφησε στο σπίτι μου –είχα πάει στο σπίτι του, γνώρισα τη μάνα του–, λεβέντης, όχι αστεία, και είπε «όταν θα τραγουδήσει με τη δική του φωνή, θα τον ακούσω». Φαίνεται εγώ έκανα κάτι άλλο με τη φωνή μου και το κατάλαβε, ήταν πανέξυπνος. Τραγούδησα κάποια δικά του τραγούδια αργότερα και δεν μπορώ να ξεχάσω τη συμπεριφορά του, ήταν φοβερή.
• Η ιστορία μου με τις μπουάτ ξεκίνησε το 1961. Δούλευα στον Πειραιά, έλεγα τα δικά μου τραγούδια που τα έλεγαν «τρελά» και έπαιρνα μικρότερο μεροκάματο για να τα λέω, και πηγαίνοντας στο Σύνταγμα για να πάρω το πράσινο, όπως λέγαμε τότε το λεωφορείο για Πειραιά, πέρναγα από τη Ναυάρχου Νικοδήμου. Ακούω από ένα υπόγειο ήχο κιθάρας και χτυπάω, μου ανοίγει ο Γιώργος Μούτσιος και βλέπω τον Λάκη Παππά να παίζει. Τον θαύμασα και έμεινα κατάπληκτος γιατί είχα ζήσει μια ζωή στα καμπαρέ και όλα αυτά μου φάνηκαν απίστευτα, το μέρος, το περιβάλλον, η μουσική, και ήθελα να είμαι στη θέση του.
• Τον Τιπούκειτο, έτσι λεγόταν το μέρος, που ήταν προάγγελος των μπουάτ, τον είχε ο Γιώργος Μπουκουβάλας, που είχε το ταλέντο να διαμορφώνει τους χώρους και τον αγαπούσε και η υψηλή κοινωνία. Ο Λάκης όταν έπαιζε κένταγε, γιατί ήταν μαθητής του Μηλιαρέση που ήταν μαθητής του Σεγκόβια. Εγώ που δεν παίζω κλασική κιθάρα, δεν πήγα σε δάσκαλο, τον μιμήθηκα τον Λάκη, τον «έκλεψα», και όταν έφυγε, πήρα τη θέση του. Είδε το αφεντικό ότι είχα λόγο και ήμουνα ντόμπρος και μου είχε εμπιστοσύνη.
• Η δεύτερη μπουάτ που έγινε στην Ελλάδα ήταν αυτή που έφτιαξα εγώ, η Ρουλότα, στη Βουλής 21, απέναντι από τη LiFO. Ερχόταν ο καλός κόσμος και άνθρωποι της τέχνης, είχα και τρία γκαρσόνια που τα έντυνα Τσιγγάνους και σερβίραμε τραχανά. Το μπαρ ήταν με δυο τροχούς από άμαξα που είχε κάνει ο Μικές Καραπιπέρης, μια τρομερή φυσιογνωμία. Μετά πήγα και στην Καρυάτιδα, στην Μπουάτ του Τσιγγάνου, στα Κεριά στην Τσακάλωφ, ένα μαγαζί του Μπουκουβάλα όπου σύχναζε η καλή κοινωνία και καλλιτέχνες. Έβγαινα και τραγουδούσα με μια κιθάρα, δεν ήθελα ούτε λουλούδια, ούτε τέτοια πράγματα. Το ίδιο συνέβη και στον Σκορπιό, με αυτήν τη λογική κάναμε τα προγράμματα, εκεί κάναμε τα πρώτα λάιβ που έγιναν ποτέ, έμεινα πολλά χρόνια και από τότε που έφυγα δεν έχω ξαναπεράσει γιατί συγκινούμαι.
• Όταν άρχισα να γράφω τα δικά μου τραγούδια, αναφερόμουν σε γεγονότα ιστορικά και αντιπολεμικά, από τους δικούς μας πολέμους μέχρι το Βιετνάμ, και στη φυλή μου με έναν τρόπο όχι άμεσο αλλά ποιητικό. Ήταν τραγούδια καταγγελτικά που δεν άρεσαν και κυνηγήθηκα, αλλά με αυτό τον τρόπο μίλησα με τους ποιητές και τους καλλιτέχνες και με ανθρώπους που θαύμαζα και με τον κόσμο που με άκουγε.
• Εγώ ντύνομαι όπως η φυλή, συνηθίζουμε να φοράμε μαντίλι, οι Ρομ, όπως τους αποκαλούμε. Διάλεξα να μιλάω για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ωστόσο ήταν κάποια πράγματα που μου φαινόντουσαν πάρα πολύ περίεργα με τη φυλή, δεν συμφωνούσα με τον τρόπο που ζούσαν. Οι Τσιγγάνοι δεν είχαν ηγέτες να τους βοηθήσουν, για μένα ήταν ατυχία αυτό. Ήρθαν σαν νομάδες, σαλτιμπάγκοι, έμποροι, χορευτές, αλλά δεν έγιναν δεκτοί, τους έσπρωξαν στην παραβατικότητα και δεν υπήρχε αντίσταση.
• Εδώ στην Ελλάδα η πολιτεία δεν έσκυψε πάνω στους Ρομ, να τιμωρούνται αν τα παιδιά τους δεν τα στέλνουν σχολείο, να μην περνάνε τόσο δύσκολα ακόμα και σήμερα τα παιδιά τους στα σχολεία. Τι έκανε η πολιτεία για αυτά τα παιδιά; Εγώ την πολιτεία τη σέβομαι και την καταγγέλλω με σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τους βόλευε η γυφτιά και για άλλα θέματα, έμεναν σε περιοχές που δεν άξιζαν μια δραχμή, τις αγόραζαν και όταν τους έδιωχναν άρχιζαν να τις αξιοποιούν, συνέβη αυτό και στα Πετράλωνα και στο Δουργούτι. Το λέω σε ένα τραγούδι, «βάζεις το γυφτάκι να χορεύει για να γελάς αφέντη, αν μου δώσεις και τσιγάρο θα κάτσω σαν μαϊμού να το φουμάρω». Να μη διασκεδάζεις με το παιδί, να το στείλεις σχολείο, να μάθει, να διαβάσει.
• Εγώ δεν ήθελα ποτέ να δείχνω ότι είμαι διαβασμένος, δεν κερδίζεις τίποτα με αυτό, κέρδισα όμως έναν πλούτο εσωτερικό, βγήκα ένας γύφτος χρηστός μέσα σε ένα σύστημα που μπορεί να το πει κανείς διεφθαρμένο. Με κοιτάζετε κάθε φορά που λέω «γύφτος», ωστόσο μας έμαθε ο Αριστοφάνης ότι όταν αυτοσαρκάζεσαι περνάς τα ωραιότερα μηνύματα. Κι αυτό το κάνω 68 χρόνια.
Απελπισμένοι ναύτες στο αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln έχουν προσπαθήσει να πέσουν στη θάλασσα κατά τη διάρκεια μιας παρατεταμένης αποστολής στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τις οικογένειές τους.
Το αεροπλανοφόρο, με πλήρωμα περίπου 5.000 ναυτών και πεζοναυτών, βρίσκεται σε αποστολή από τις 21 Νοεμβρίου, αλλά πιο πρόσφατα υποστηρίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν. Η αποστολή αναμενόταν να ολοκληρωθεί τον Μάιο, αλλά παρατάθηκε χωρίς τρέχουσα ημερομηνία επιστροφής, δήλωσαν οικογένειες στο The Military Times.
Η Άναμπελ Λόμα (Annabelle Loma), σύζυγος ναύτη που υπηρετεί στο Abraham Lincoln, δήλωσε στο δημοσίευμα ότι ο σύζυγός της βρίσκεται τώρα σε ιατρική αναστολή αφού προσπάθησε να πηδήξει από το αεροπλανοφόρο.
«Φοβάται», δήλωσε η Λόμα. «Πιστεύει ότι θα λάβει ατιμωτική αποστρατεία και ότι, απλώς και μόνο επειδή είχε υποστεί εξουθένωση, η 13χρονη καριέρα του καταστράφηκε, έτσι απλά.»
Η Λόμα πρόσθεσε ότι προσπαθεί να δείχνει «χαρούμενη» για τα παιδιά της, αλλά νιώθει ότι θα μπορούσε να «καταρρεύσει» κάθε μέρα.
Η Μαρία Ροντρίγκεζ (Maria Rodriguez), σύζυγος άλλου ναύτη, αναφέρει ότι ο σύζυγός της εμπόδισε έναν άλλο άνδρα να πέσει στη θάλασσα. Η Ροντρίγκεζ δήλωσε στο The Military Times ότι ο σύζυγός της κράτησε τα χέρια του συντρόφου του και τον τράβηξε στο κατάστρωμα, ενώ άλλοι τρεις ναύτες έσπευσαν τελικά να βοηθήσουν.
Το The Independent επικοινώνησε με το Ναυτικό των ΗΠΑ για κάποιο σχόλιο.
Ανησυχίες εκφράστηκαν από μέλη οικογενειών κατά τη διάρκεια μιας ανοιχτής συνάντησης (town hall) την περασμένη εβδομάδα με τον Υπηρεσιακό Υπουργό Ναυτικών Χουνγκ Τσάο (Hung Cao). Μια σύζυγος ανέφερε σε αξιωματούχους του Ναυτικού ότι ο σύζυγός της της έστειλε ένα μήνυμα λέγοντας ότι «ελπίζει να μην ξυπνήσει αύριο», δήλωσε ένας παρευρισκόμενος στο Stars and Stripes. Το μέσο ανέφερε ότι είχε μιλήσει με πολλούς εν ενεργεία ναύτες και τις οικογένειές τους, οι οποίοι περιέγραψαν εξάντληση και χαμηλό ηθικό στο σκάφος.
Ηχογραφήσεις της συνάντησης της περασμένης Πέμπτης που εξέτασε το MSNOW έδειξαν μέλη οικογενειών να εκφράζουν ανησυχίες για την ψυχική υγεία των αγαπημένων τους προσώπων, καθώς και ανησυχίες για έλλειψη εφοδίων, ελλείψεις τροφίμων, μόλυνση του νερού και ασφάλεια στο κατάστρωμα.
Ο Υπουργός Τσάο είπε στους παρευρισκόμενους ότι το USS Theodore Roosevelt προετοιμάζεται να αντικαταστήσει το Abraham Lincoln, αλλά δεν ανέφερε το πότε, όπως μετέδωσε το MSNOW.
«Δεν μπορώ καν να σας περιγράψω πόσο υπερήφανοι είμαστε για αυτούς», δήλωσε ο Αντιναύαρχος Τζόζεφ Κέιχιλ (Joseph Cahill), σύμφωνα με το μέσο. «Έχουν εκτελέσει τα καθήκοντά τους με ένα επίπεδο ακρίβειας και επαγγελματισμού που απλώς αναδεικνύει την ποιότητα των ανθρώπων μας που επέλεξαν να φορέσουν τη στολή του έθνους μας και να ανταποκριθούν σε αυτό το κάλεσμα. Ακούμε δυνατά και καθαρά τον αντίκτυπο που έχει αυτό στις οικογένειες.»
Τον Απρίλιο, το Γραφείο του Αρχηγού Ναυτικών Επιχειρήσεων εξέδωσε δήλωση στο X απορρίπτοντας τις αναφορές για ελλείψεις τροφίμων και κακή ποιότητα στο USS Abraham Lincoln και σε ένα άλλο σκάφος, το USS Tripoli, ως «ψευδείς».
«Τόσο το USS Abraham Lincoln όσο και το USS Tripoli διαθέτουν επαρκή τρόφιμα στο σκάφος για να εξυπηρετήσουν τα πληρώματά τους με υγιεινές επιλογές», ανέφερε η τότε δήλωση. «Η υγεία και η ευημερία των Ναυτών και Πεζοναυτών μας είναι η ύψιστη προτεραιότητά μου, και κάθε μέλος του πληρώματος συνεχίζει να λαμβάνει πλήρεις μερίδες θρεπτικά ισορροπημένων γευμάτων.»
Μετά την τρέχουσα αποστολή του, στο USS Abraham Lincoln θα ανατεθεί νέος λιμένας βάσης στο Μπρέμερτον της Ουάσινγκτον, αναφέρουν αξιωματούχοι σύμφωνα με το MSNOW.
Αξιωματούχοι του Ναυτικού δήλωσαν στις οικογένειες ότι θα παρασχεθεί ένα παράθυρο 58 ημερών για να μετακομίσουν μόλις επιστρέψει το αεροπλανοφόρο. Η 31η Δεκεμβρίου θα χρησιμεύσει ως πιθανός στόχος για τους ηγέτες του Ναυτικού ώστε να έχουν ένα «χρονοδιάγραμμα» για το πότε θα πραγματοποιηθεί αυτό.
Πράγματα και θαύματα από την Ηρακλειώτισσα Άρτεμις Βασιλάκη στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κολύμβησης στο Παρίσι, με την Ελληνίδα κολυμβήτρια να προκρίνεται στον τελικό των 1500μ. ελεύθερο γυναικών καταρρίπτοντας το πανελλήνιο ρεκόρ στο αγώνισμα.
Δεν σταματούν τα… σπουδαία για την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κολύμβησης στο Παρίσι! Η Άρτεμις Βασιλάκη με εξαιρετική κούρσα όχι απλά προκρίθηκε πανηγυρικά στον τελικό των 1500μ. ελεύθερο γυναικών, εκεί όπου θα τα δώσει όλα για να ανέβει στο βάθρο και να φέρει στην χώρα μας μετάλλιο, αλλά “διέλυσε” το πανελλήνιο ρεκόρ στο αγώνισμα έπειτα από 16 ολόκληρα χρόνια γράφοντας ιστορία.
Το πρωινό πρόγραμμα της τέταρτης ημέρας του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Κολύμβησης στο Παρίσι ολοκληρώθηκε με τα 1500μ. ελεύθερο Γυναικών, με την Άρτεμις Βασιλάκη να προσφέρει μία ακόμη σπουδαία ελληνική στιγμή στη διοργάνωση. Η Ελληνίδα κολυμβήτρια έπεσε στην πισίνα με στόχο να διεκδικήσει την πρόκριση στον τελικό και από τα πρώτα μέτρα της κούρσας έδειξε πως δεν ήταν διατεθειμένη να αφήσει την ευκαιρία να πάει χαμένη.
Η αθλήτρια του Γιώργου Σούρδη πραγματοποίησε εξαιρετική εμφάνιση και τερμάτισε στη δεύτερη θέση της σειράς της, σταματώντας το χρονόμετρο στο εντυπωσιακό 16:13.81. Μία επίδοση που δεν της χάρισε απλώς την πρόκριση, αλλά αποτέλεσε και νέο πανελλήνιο ρεκόρ τόσο στην κατηγορία Γυναικών όσο και στην κατηγορία Κ23.
Η Βασιλάκη βελτίωσε κατά περίπου 6,5 δευτερόλεπτα το προηγούμενο πανελλήνιο ρεκόρ, επιβεβαιώνοντας με τον πλέον εμφατικό τρόπο την εξαιρετική αγωνιστική κατάσταση στην οποία βρίσκεται.
Παράλληλα, η Ελληνίδα πρωταθλήτρια κατέρριψε και το ατομικό της ρεκόρ, το οποίο είχε σημειώσει στις 8 Μαΐου 2026, όταν είχε ολοκληρώσει την απόσταση σε 16:20.95. Η νέα της επίδοση αποτελεί τεράστια βελτίωση και δείχνει πως η Βασιλάκη βρίσκεται πλέον σε ακόμη υψηλότερο επίπεδο. Στη σειρά της, η Ελληνίδα κολυμβήτρια τερμάτισε πίσω μόνο από τη Γερμανίδα Ίζαμπελ Γκόζε, η οποία ήταν ταχύτερη με χρόνο 16:10.51.
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό στοιχείο, όμως, είναι πως η Βασιλάκη ολοκλήρωσε τα προκριματικά στην 4η θέση της συνολικής κατάταξης, επίδοση που της ανοίγει διάπλατα τον δρόμο για τον μεγάλο τελικό. Με το νέο πανελλήνιο ρεκόρ και την ψυχολογία στα ύψη, η Άρτεμις Βασιλάκη ετοιμάζεται πλέον για τη μεγάλη μάχη της διοργάνωσης στον τελικό, εκεί όπου θα παλέψει με όλες τις δυνάμεις της για να φέρει στην Ελλάδα μετάλλιο.
Σημαντική άνοδο καταγράφουν τα επίσημα απολογιστικά στοιχεία της Fraport Greece για την επιβατική κίνηση στο αεροδρόμιο Χανίων «Ιωάννης Δασκαλογιάννης» κατά το πρώτο επτάμηνο του 2026.
Από τον Ιανουάριο έως και τον Ιούλιο, η συνολική διακίνηση επιβατών διαμορφώθηκε στα 2.411.476 άτομα, σημειώνοντας αύξηση 9,5% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, όταν είχαν διακινηθεί 2.203.041 ταξιδιώτες.
Η θετική αυτή πορεία τροφοδοτήθηκε τόσο από την ενίσχυση των πτήσεων εξωτερικού όσο και από τη σταθερή άνοδο της εγχώριας αεροπορικής κίνησης.
Η επίδοση του Ιουλίου: 791.120 επιβάτες και 4.857 πτήσεις
Κατά τον μήνα Ιούλιο, ο οποίος αποτελεί έναν από τους πλέον επιβαρυμένους μήνες της θερινής περιόδου, η συνολική επιβατική κίνηση στο αεροδρόμιο των Χανίων έφτασε τις 791.120 μετακινήσεις, καταγράφοντας άνοδο 5,6% σε σχέση με τις 748.953 του Ιουλίου του 2025.
Ειδικότερα, οι επιβάτες εξωτερικού ανήλθαν σε 676.028 (έναντι 645.677 πέρυσι, αύξηση 4,7%), ενώ οι επιβάτες εσωτερικού σημείωσαν διψήφια άνοδο 11,4%, φτάνοντας τους 115.092 από 103.276 το 2025. Παράλληλα, ο συνολικός αριθμός των πτήσεων τον Ιούλιο διαμορφώθηκε στις 4.857, αυξημένος κατά 5,4% σε σύγκριση με τις 4.609 πτήσεις του ίδιου μήνα του προηγούμενου έτους.
Η ακτινογραφία του επταμήνου (Ιανουάριος – Ιούλιος 2026)
Στη συνολική εικόνα του πρώτου επταμήνου του 2026, η διεθνής επιβατική κίνηση αυξήθηκε κατά 9,9%, φτάνοντας τους 1.830.182 επιβάτες έναντι 1.665.424 το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Αντίστοιχα, η κίνηση εσωτερικού ενισχύθηκε κατά 8,1%, φτάνοντας τους 581.294 επιβάτες από 537.617 το προηγούμενο έτος.
Η συνολική δραστηριότητα των αεροσκαφών (πτήσεις εσωτερικού και εξωτερικού) στο αεροδρόμιο Χανίων ανήλθε στις 16.244 πτήσεις, σημειώνοντας συνολική άνοδο 10,7% σε σύγκριση με τις 14.675 πτήσεις του πρώτου επταμήνου του 2025.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Fraport Greece, η επιβατική κίνηση κατέγραψε ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς αύξησης κατά τους εαρινούς μήνες. Ενδεικτικά, τον Μάρτιο η διεθνής κίνηση αυξήθηκε κατά 115,1%, τον Απρίλιο κατά 26,4% και τον Μάιο κατά 17,8%, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή διεύρυνση της τουριστικής περιόδου.
Οι βασικές αγορές προέλευσης των ταξιδιωτών τον Ιούλιο
Βάσει των αναλυτικών στοιχείων της Fraport Greece ανά χώρα προέλευσης για τον μήνα Ιούλιο 2026, η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη θέση με 115.092 συνολικούς επιβάτες (σε 907 πτήσεις).
Μεταξύ των ξένων αγορών, το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε την πρωτοκαθεδρία με 112.205 επιβάτες (654 πτήσεις), ακολουθούμενο από τη Γερμανία με 77.719 επιβάτες (470 πτήσεις). Έντονη παρουσία κατέγραψαν οι σκανδιναβικές χώρες, με τη Νορβηγία να εισφέρει 75.784 επιβάτες (430 πτήσεις), τη Δανία 73.958 επιβάτες (421 πτήσεις), τη Σουηδία 47.238 επιβάτες (255 πτήσεις) και τη Φινλανδία 32.475 επιβάτες (178 πτήσεις). Σημαντικοί όγκοι ταξιδιωτών καταγράφηκαν επίσης από την Πολωνία (65.236 επιβάτες), την Ιταλία (40.572 επιβάτες) και τη Γαλλία (24.678 επιβάτες).
